Spor Anonim Şirketi Yönetim Kurulu ve Aynı Ligde Çift Yöneticilik Yasağı | 7405 m.16
Kısa ve net cevap
7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu m.16 uyarınca spor anonim şirketinin yönetim kurulu, esas sözleşmeyle atanmış veya genel kurul tarafından seçilmiş bir veya daha fazla kişiden oluşabilir. Ancak spor anonim şirketi yönetim kurulu üyeleri yalnız Türk Ticaret Kanunundaki genel şartlara tabi değildir; 7405 m.5/4 ve m.5/5’teki mahkûmiyet ve hak mahrumiyeti sınırlamaları da uygulanır. Ayrıca spor kulübü veya spor anonim şirketi yönetiminde yer alan kişi, aynı spor dalında ve aynı ligde faaliyet gösteren başka bir spor kulübü veya spor anonim şirketinin yönetiminde aynı anda görev alamaz.
Bu yasak, 7405 m.15/5’teki “aynı ligde birden fazla kulüp veya spor AŞ üzerinde hâkimiyet” yasağından farklıdır. m.15 kontrol ve hissedarlık ilişkisini, m.16 ise yönetimde aynı anda görev alma durumunu düzenler. Bir kişinin şirket üzerinde hâkimiyeti bulunmasa bile aynı spor dalında ve aynı ligde iki rakip yapının yönetiminde eş zamanlı görev alması m.16/4’e aykırıdır. Halka açık spor anonim şirketlerinde Sermaye Piyasası Kanunu hükümleri saklıdır; Bakanlık, SPK’nın görüşünü alarak ayrıca kurumsal yönetim ilkeleri belirleyebilir.
Spor anonim şirketi yönetim kurulu nasıl oluşur?
7405 m.16/1, spor anonim şirketinin yönetim kurulunun esas sözleşmeyle atanmış veya genel kurul tarafından seçilmiş bir veya daha fazla kişiden oluşabileceğini düzenler. Bu hüküm TTK’daki anonim şirket yönetim kurulu sistemine paraleldir; spor anonim şirketi için kanun ayrıca sabit bir üye sayısı öngörmez.
Üye sayısı şirketin esas sözleşmesinde belirlenirken şirketin büyüklüğü, faaliyet gösterdiği spor dalları, halka açıklık durumu, federasyon lisans kriterleri ve yatırımcı yapısı dikkate alınabilir. Ancak yönetim kurulu sayısının çokluğu özel spor hukuku şartlarını ortadan kaldırmaz. Her bir üye 7405’teki görev yasakları bakımından ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Yönetim kurulunun temsil yetkisi, görev dağılımı, imza düzeni ve komiteleri TTK ve esas sözleşme çerçevesinde düzenlenir. Spor faaliyetlerine ilişkin önemli kararların ayrıca federasyon talimatlarına veya 7405 m.20’deki mali sınırlamalara tabi olabileceği unutulmamalıdır.
Spor anonim şirketinde tek kişilik yönetim kurulu kurulabilir mi?
Evet. 7405 m.16/1 “bir veya daha fazla kişi” ifadesini kullanır. Dolayısıyla diğer mevzuat ve esas sözleşme bakımından engel bulunmadığı sürece tek üyeli yönetim kurulu mümkündür. Bununla birlikte şirketin halka açık olması, federasyon lisanslama kriterleri veya kurumsal yönetim gereklilikleri daha farklı bir yapı gerektirebilir.
Tek üyeli yönetim kurulu tercih edildiğinde yönetim ve temsil tek kişide yoğunlaşır. Bu durum 7405 m.20’deki borçlanma, gelir devri, bağlantılı kişilere işlem ve ödeme-tahsilat kuralları bakımından iç kontrol ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Aksine işlem onay ve belge sistemi ayrıca güçlendirilmelidir.
Esas sözleşmenin üye sayısı ve seçim usulüyle uyumlu hareket edilmelidir. Esas sözleşme üç üyeli kurul öngörüyorsa şirket genel kurulu m.16’nın “bir veya daha fazla” hükmüne dayanarak tek üye seçemez; önce esas sözleşme değişikliği gerekir.
Yönetim kurulu üyesi esas sözleşmeyle atanabilir mi?
Kanun iki yöntemi açıkça kabul eder: esas sözleşmeyle atama ve genel kurul tarafından seçim. İlk kuruluşta esas sözleşmeyle yönetim kurulu üyeleri belirlenebilir; sonraki dönemlerde esas sözleşme ve TTK çerçevesinde genel kurul seçim yapar. Her iki yöntemde de kişinin 7405’in özel şartlarını taşıması gerekir.
Atama veya seçim kararı ticaret siciline tescil ve ilan yükümlülükleri bakımından TTK’ya tabidir. Bakanlık spor anonim şirketi sicilindeki yönetim bilgileri de tescil mevzuatı uyarınca güncellenmelidir. Ticaret sicilinde yeni yönetim görünürken Bakanlık kayıtlarında eski yönetimin kalması denetim ve temsil süreçlerinde sorun yaratır.
Yönetim kurulu üyeliğinin sona ermesi, istifa, azil, ölüm veya kanuni görev yasağının gerçekleşmesi halinde de kayıtlar güncellenmeli ve kurulun esas sözleşmedeki asgari yapısı korunmalıdır.
Spor anonim şirketi yöneticileri için 7405 hangi ek şartları getirir?
7405 m.16/3, spor anonim şirketlerinin yönetim kurulu üyeleri hakkında diğer mevzuatta aranan şartlara ilaveten 7405 m.5/4 ve m.5/5 hükümlerinin uygulanacağını belirtir. Böylece spor kulüplerinin yönetimindeki belirli mahkûmiyet ve spor disiplin yasakları spor anonim şirketi yönetimine de taşınır.
Bu gönderme önemlidir; şirketin TTK bakımından yönetim kurulu üyeliğine uygun olması tek başına yeterli değildir. Adayın geçmiş mahkûmiyetleri ile Tahkim Kurulu, Bakanlık disiplin kurulları, ulusal veya uluslararası spor federasyonlarının ilgili kurullarınca verilmiş hak mahrumiyeti cezaları ayrıca kontrol edilmelidir.
Şirket, adaydan yalnız sözlü beyan almamalı; mevzuata uygun belgelerle uygunluk dosyası oluşturmalıdır. Görev sırasında yeni bir mahkûmiyet veya disiplin cezası doğarsa üyeliğin devam edip etmediği yeniden değerlendirilir.
Hangi mahkûmiyetler spor AŞ yönetim kurulu üyeliğine engeldir?
7405 m.5/4’ün m.16/3 yoluyla uygulanması nedeniyle, kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûmiyet ile kanunda tek tek sayılan belirli suçlardan mahkûmiyet spor anonim şirketi yönetim kurulunda görev bakımından engel oluşturur. Sayılan suçlar arasında devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar; zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas ve ihaleye fesat karıştırma gibi malvarlığı ve kamu güveni suçları bulunur.
Ayrıca suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, terörizmin finansmanı, kaçakçılık, nefret ve ayrımcılık, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, fuhuş, uyuşturucu suçları, şike veya teşvik primi, kanuna aykırı spor bahisleriyle ilgili suçlar ve 7405 m.20’ye muhalefet de kanundaki listede yer alır.
Kanun, sayılan bazı mahkûmiyetler bakımından affa uğramış olmayı göreve engeli ortadan kaldıran bir durum olarak kabul etmez. Yasaklanmış hakların geri verilmesine ilişkin özel hüküm ayrıca dikkate alınmalıdır. Adayın adli sicil değerlendirmesi soyut değil, hükmün kesinleşme ve suç tipi bilgileri üzerinden yapılmalıdır.
Spor disiplinindeki hak mahrumiyeti yönetici olmaya engel midir?
Evet. m.5/5’in m.16/3 üzerinden uygulanması sonucu Tahkim kurulları, Bakanlık spor disiplin kurulları, spor federasyonlarının ceza veya disiplin kurulları ya da uluslararası spor kuruluşları tarafından son beş yıl içinde kanunda belirlenen ölçüde hak mahrumiyeti cezası alan kişilerin spor anonim şirketindeki yönetim ve diğer ilgili kurul görevleri bakımından yasak gündeme gelir.
Bu nedenle adli sicil kaydının temiz olması tek başına yeterli değildir. Spor alanındaki disiplin geçmişi de aday incelemesinin parçasıdır. Özellikle farklı federasyonlarda geçmişte görev yapan veya sporcu/yönetici sıfatıyla disiplin cezası alan adayların kayıtları araştırılmalıdır.
Disiplin kararının kesinleşme tarihi ve cezanın süresi önemlidir. Henüz kesinleşmemiş süreç ile kesinleşmiş hak mahrumiyeti aynı hukuki sonucu doğurmaz. Şirket dosyasında kararın niteliği ve tarihleri açık tutulmalıdır.
Aynı kişi aynı ligde iki kulüp veya spor AŞ yönetiminde görev alabilir mi?
Hayır. 7405 m.16/4 uyarınca spor kulübü ve spor anonim şirketi yönetiminde yer alanlar, aynı spor dalında ve aynı ligde faaliyet gösteren başka bir spor kulübü veya spor anonim şirketinin yönetiminde aynı anda görev alamaz. Hüküm eş zamanlı yöneticiliği doğrudan yasaklar.
Yasak için iki unsur birlikte aranır: aynı spor dalı ve aynı lig. Farklı spor dallarında veya farklı liglerdeki görevler bakımından m.16/4’ün lafzı doğrudan aynı sonucu doğurmaz; ancak federasyon talimatları, çıkar çatışması hükümleri veya başka özel düzenlemeler ayrıca sınırlama getirebilir.
Bir yöneticinin sezon ortasında diğer kulüpte göreve başlaması da yasağın kapsamındadır. Yönetici atanmadan önce federasyon ve ticaret sicili kayıtlarında mevcut görevleri kontrol edilmeli; gerekiyorsa önceki görev hukuken sona erdirilmelidir.
Aynı ligde yöneticilik yasağı ile hâkimiyet yasağı arasındaki fark nedir?
7405 m.15/5, gerçek veya tüzel kişinin aynı ligde birden fazla spor kulübü veya spor anonim şirketinde doğrudan veya dolaylı hâkimiyet kurmasını yasaklar. m.16/4 ise yönetimde yer alan kişinin aynı spor dalında ve aynı ligde başka bir kulüp veya spor AŞ’nin yönetiminde eş zamanlı görev almasını yasaklar.
Bu nedenle bir yatırımcının yönetim kurulu üyesi olmadan iki yapı üzerinde kontrol kurması m.15’e; kontrol sahibi olmadan iki rakip yönetim kurulunda görev alması ise m.16’ya takılabilir. Bazı durumlarda her iki yasak birlikte gerçekleşebilir.
Ortaklık ve yönetim uyum denetimi bu iki maddeyi tek tablo üzerinde ayrı sütunlarda incelemelidir: “hâkimiyet var mı?” ve “eş zamanlı yönetim görevi var mı?” Böylece yalnız pay oranına veya yalnız görev unvanına bakılarak eksik sonuç çıkarılmaz.
Halka açık spor anonim şirketlerinde hangi kurumsal yönetim kuralları uygulanır?
7405 m.16/2, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu hükümlerini saklı tutar. Halka açık spor anonim şirketleri öncelikle sermaye piyasası mevzuatının halka açık şirketlere ilişkin kurumsal yönetim, kamuyu aydınlatma ve yönetim kurulu düzenlemelerine uyar.
Kanun ayrıca Bakanlığa, Sermaye Piyasası Kurulunun görüşünü almak suretiyle halka açık spor anonim şirketlerinin kurumsal yönetim ilkelerine uyumlarının derecelendirilmesi ve uymakla yükümlü oldukları kurumsal yönetim ilkelerine ilişkin esasları ayrıca belirleme imkânı tanır.
Bu nedenle halka açık spor şirketlerinde 7405 uyumu ile SPK uyumu birbirinin alternatifi değildir. Aynı yönetim kurulu üyesi için bağımsızlık, komite üyeliği, kamuyu aydınlatma ve spor hukukuna özgü görev yasakları eş zamanlı kontrol edilir.
Yönetici seçimi öncesinde hangi uyum kontrolleri yapılmalıdır?
İlk olarak adayın kimliği, eğitim veya esas sözleşmede öngörülen nitelikleri ve TTK bakımından üyelik ehliyeti incelenir. İkinci olarak 7405 m.5/4 kapsamındaki mahkûmiyetler için güncel adli sicil ve gerekli belgeler kontrol edilir. Üçüncü olarak m.5/5 kapsamında spor disiplin geçmişi araştırılır.
Dördüncü olarak adayın aynı spor dalında ve aynı ligde başka kulüp veya spor AŞ yönetiminde görev alıp almadığı belirlenir. Beşinci olarak m.15 bakımından adayın veya ilişkili tüzel kişilerin aynı ligde birden fazla yapı üzerinde hâkimiyeti olup olmadığı ayrıca incelenir.
Seçimden sonra ticaret sicili, Bakanlık spor anonim şirketi sicili ve gerekiyorsa federasyon kayıtları güncellenir. Görev süresince yıllık uygunluk beyanı alınması, yeni disiplin cezası veya başka yönetim görevi nedeniyle doğabilecek ihlalleri erken tespit etmeyi sağlar.
Yönetim kurulu uyum kontrol listesi
- Esas sözleşmedeki yönetim kurulu üye sayısı ve seçim usulü kontrol edilir.
- Adayın TTK ve 7405 bakımından üyelik ehliyeti incelenir.
- m.5/4 kapsamındaki mahkûmiyet engelleri belgelerle doğrulanır.
- m.5/5 kapsamındaki spor disiplin ve hak mahrumiyeti geçmişi kontrol edilir.
- Adayın aynı spor dalında ve aynı ligde başka yönetim görevi bulunup bulunmadığı araştırılır.
- m.15/5 bakımından aynı ligde çoklu hâkimiyet ilişkisi ayrıca incelenir.
- Halka açık şirkette SPK kurumsal yönetim hükümleri uygulanır.
- Seçim veya atama ticaret siciline süresinde tescil edilir.
- Bakanlık spor AŞ sicilindeki yönetim bilgileri güncellenir.
- Görev süresince uygunluk koşulları periyodik olarak yeniden kontrol edilir.
İlgili rehberler
- Spor AŞ hissedarlık ve aynı ligde hâkimiyet yasağı – m.15
- Spor anonim şirketi tescili – m.14
- Spor AŞ tescil iptali – m.14
- Spor kulübü yöneticisi olma yasakları – m.5
- Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu iletişim
Resmî kaynaklar
- 7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
- 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu
- Gençlik ve Spor Bakanlığı – Mevzuat
Sık Sorulan Sorular
Spor AŞ yönetim kurulu kaç kişiden oluşur?
7405 m.16 bir veya daha fazla kişiden oluşabileceğini düzenler; esas sözleşmedeki üye sayısı ve TTK hükümleri uygulanır.
Tek kişilik spor AŞ yönetim kurulu mümkün mü?
Evet. Esas sözleşme ve diğer uygulanabilir mevzuat uygun olduğu sürece tek üyeli yönetim kurulu mümkündür.
Yönetim kurulu üyesini kim seçer?
Üye esas sözleşmeyle atanabilir veya genel kurul tarafından seçilebilir.
Adli sicil spor AŞ yönetimine engel olabilir mi?
Evet. 7405 m.16/3, m.5/4’teki belirli mahkûmiyet engellerini spor AŞ yönetim kurulu üyelerine de uygular.
Spor disiplin cezası yönetici olmaya engel olabilir mi?
Evet. m.5/5’teki hak mahrumiyeti sınırları m.16/3 yoluyla yönetim kurulu üyelerine uygulanır.
Aynı kişi iki farklı spor dalındaki kulüplerde yönetici olabilir mi?
m.16/4’ün açık yasağı aynı spor dalı ve aynı ligdeki eş zamanlı yönetim görevine ilişkindir. Diğer federasyon veya mevzuat sınırlamaları ayrıca kontrol edilir.
Aynı ligde iki spor AŞ’de yönetici olabilir mi?
Hayır. Aynı spor dalında ve aynı ligde faaliyet gösteren iki spor AŞ’nin yönetiminde aynı anda görev alınamaz.
Hâkimiyet yasağı ile yöneticilik yasağı aynı mı?
Hayır. Hâkimiyet yasağı m.15/5’te ortaklık ve kontrol ilişkisini, m.16/4 ise eş zamanlı yönetim görevini düzenler.
Halka açık spor AŞ’de SPK kuralları geçerli mi?
Evet. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu hükümleri saklıdır ve kurumsal yönetim düzenlemeleri uygulanır.
Yönetici değişikliği Bakanlığa bildirilir mi?
Spor anonim şirketi sicilinde tutulması gereken yönetim bilgilerindeki değişiklikler ilgili tescil mevzuatına göre güncellenmelidir.
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Mersin.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
