Taşınır Rehni Sözleşmesinde Hangi Bilgiler Zorunludur? 6750 m.4/6 | 2026
Kısa ve net cevap: 6750 sayılı Kanun m.4/6, rehin sözleşmesinde tarafları tanımlayan bilgiler, borcun konusu ve güvence miktarı ile rehne konu taşınırı ayırt etmeye yarayan bilgilerin bulunmasını zorunlu kılar. Bu unsurlar yalnız şekli bir kontrol listesi değildir; Sicilde hangi borcun, hangi varlıkla ve hangi azami tutara kadar güvence altına alındığını belirler. Eksik veya belirsiz bir sözleşme tescil aşamasında sorun çıkarır ve ileride derece, kapsam ve takip uyuşmazlığına yol açar.
6750 m.4/6 hangi bilgileri zorunlu tutar?
Kanun, rehin sözleşmesinin taraflarını genel ifadelerle bırakmaz. Ticari işletme taraf ise ticaret unvanı, MERSİS numarası ile temsil ve ilzama yetkili temsilcinin adı, soyadı ve imzası; gerçek kişi veya esnaf taraf ise Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, adı, soyadı ve imzası sözleşmede yer almalıdır. Çiftçi bakımından kimlik ve imza bilgilerine Çiftçi Kayıt Sistemi numarası da eklenir. Üretici örgütü bakımından üretici örgütü belge numarası ve temsil/ilzam bilgileri aranır.
İkinci zorunlu blok borç ve güvence kapsamıdır. Borcun konusu, miktarı, miktar belirli değilse rehnin hangi miktar için güvence oluşturduğu, para cinsi ve rehnin azami miktarı yazılmalıdır. Böylece Sicil kaydı, yalnız “borcun teminatı” gibi sınırı belirsiz bir ifade yerine parasal güvence çerçevesini gösterir. Üçüncü blok rehne konu varlığın teşhisidir. Seri numarası, marka, üretim yılı, şasi numarası, belge seri numarası, GTİP veya PRODTR kodu gibi uygun ayırt edici bilgiler kullanılmalıdır.
Taraf bilgilerindeki hata neden önemlidir?
Rehin hakkı ayni nitelikte bir güvence olduğundan, lehine ve aleyhine hak kurulan kişilerin tereddütsüz belirlenmesi gerekir. Şirket unvanının eski olması, MERSİS numarasının yanlış yazılması, temsil yetkisinin sona ermiş bir kişinin imza atması veya gerçek kişinin kimlik bilgilerindeki maddi hata tescil ve sonrasındaki uyuşmazlıkta temel sorun hâline gelebilir. Özellikle şirket birleşmesi, unvan değişikliği ve temsil yetkisi değişikliği yaşayan işletmelerde sözleşme imzalanmadan önce güncel ticaret sicili bilgileri kontrol edilmelidir.
Temsil yetkisi, yalnız imzanın kime ait olduğunu değil, işlemin şirketi bağlayıp bağlamadığını belirler. Rehin sözleşmesinin şirket adına imzalanması için imza sahibinin işlem tarihinde gerekli temsil yetkisini taşıması gerekir. Sicil yetkilisinin veya noterin imza işlemi, şirket içi yetki sınırları hakkında bütün riskleri kendiliğinden ortadan kaldırmaz; bu nedenle karar, imza sirküleri/imza beyannamesi ve ticaret sicili kayıtları birlikte değerlendirilir.
Borcun konusu ve azami güvence tutarı nasıl yazılmalıdır?
Borcun kaynağı mümkün olduğunca belirlenebilir biçimde gösterilmelidir. Kredi sözleşmesi, mal tedarik ilişkisi, cari hesap, finansman sözleşmesi veya başka bir temel ilişki varsa sözleşmenin tarihi, numarası ve tarafları rehin sözleşmesindeki borç tanımıyla uyumlu olmalıdır. Borç miktarı kesin ise tutar yazılır; değişken veya gelecekte doğacak borçlar bakımından Kanunun izin verdiği çerçevede rehnin güvence teşkil edeceği azami miktar açıkça belirlenir.
Azami miktar, rehinli alacaklının Sicil güvencesinin sınırını belirleyen kritik veridir. Sonradan faiz, masraf, cezai şart veya yeni borç kalemleri doğması her durumda tescildeki güvence sınırını kendiliğinden artırmaz. Alacak hesabıyla Sicilde yazılı güvence miktarı bu nedenle ayrı ayrı incelenir. Alacaklı “toplam alacağım daha yüksek” diyebilir; fakat rehnin hangi tutara kadar ayni güvence verdiği Sicil kaydı ve rehin sözleşmesiyle belirlenir.
Rehin konusu taşınır ne kadar ayrıntılı tanımlanmalıdır?
Kanunun amacı, üçüncü kişinin Sicile baktığında hangi varlığın rehinli olduğunu anlayabilmesidir. Makine için marka, model, seri numarası ve üretim yılı; araç veya iş makinesi için şasi ve diğer kayıt bilgileri; lisans veya hak bakımından ilgili belge ve ayırt edici numaralar; stok ve hammadde bakımından ise varlığın niteliği, miktar/konum ve işletme kayıtları gibi belirleyici unsurlar önem kazanır. Uygun kimlik kodları varsa bunların kullanılması belirsizliği azaltır.
“İşletmedeki makineler” veya “tüm stok” şeklindeki geniş ifadelerin somut olayda yeterliliği, Kanunun m.5’teki rehin konusu ve m.4/6’daki ayırt edicilik şartıyla birlikte değerlendirilmelidir. Ticari işletmenin tamamının rehnedilmesi ise m.5/2’de özel olarak düzenlenmiştir. Birkaç münferit malın rehnini, işletmenin tamamının rehni gibi kaleme almak doğru değildir.
Eksik sözleşme tescil edilmişse ne yapılmalıdır?
Tescilin bulunması, sözleşmedeki her maddi veya temsil sorununu görünmez hâle getirmez. Sicil kaydı ile dayanak sözleşme arasında uyumsuzluk varsa önce hangi bilginin hatalı olduğu belirlenmeli, ardından mevzuatın izin verdiği düzeltme/değişiklik işlemi uygulanmalıdır. Rehinli varlık, borçlu, alacaklı, derece veya güvence miktarı gibi esaslı alanlarda “nasıl olsa Sicilde kayıt var” yaklaşımı takip aşamasında ciddi itiraza yol açabilir.
Uyuşmazlık çıkmışsa mahkeme veya icra dosyasına yalnız Sicil ekranı değil; dayanak rehin sözleşmesi, temel borç belgesi, temsil kayıtları ve varsa sonraki değişiklikler de sunulmalıdır. Amaç, tescilin hangi iradeye ve hangi borca dayandığını kesintisiz belge zinciriyle gösterebilmektir.
Sözleşme hazırlarken kontrol sırası
- Tarafların Kanun m.3 kapsamında rehin sözleşmesi yapabilecek kişilerden olup olmadığını kontrol edin.
- Güncel kimlik, ticaret sicili, MERSİS ve temsil belgelerini alın.
- Temel borç ilişkisinin konusu, tutarı, para cinsi ve muacceliyet sistemini belirleyin.
- Rehnin azami güvence miktarını, değişken borç ihtimalini de düşünerek açık yazın.
- Taşınır varlığı seri, marka, model, kod, hak veya kayıt bilgileriyle ayırt edilebilir hâle getirin.
- Yazılı sözleşmede noter onayı veya Sicil yetkilisi huzurunda imza; elektronik sözleşmede güvenli elektronik imza şartını yerine getirin.
- Son aşamada tescilin gerçekten tamamlandığını ve Sicil kaydının sözleşmeyle aynı olduğunu doğrulayın.
Türkiye geneli ve Mersin uygulaması
6750 sayılı Kanunun maddi hükümleri Türkiye genelinde uygulanır. Rehinli varlığın Mersin’de, alacaklının İstanbul’da veya borçlu şirket merkezinin başka ilde olması Kanunun zorunlu sözleşme unsurlarını değiştirmez. Uyuşmazlık doğduğunda görev, yetki ve takip yolu ise alacağın niteliği, taraf sıfatları, sözleşmedeki yetki kayıtları ve başvurulan hukuki yola göre ayrıca belirlenir.
Mersin merkezli ticari dosyalarda özellikle liman, lojistik, üretim, tarım ve makine yatırımlarında taşınır teminatlarının sözleşme ve Sicil kayıtları birlikte incelenmelidir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Mersin’deki fizikî ofisinden Türkiye genelindeki ticari uyuşmazlıklarda UYAP ve ilgili elektronik sistemler üzerinden dosya takibi yapabilir; başka şehirde fizikî şube bulunduğu ileri sürülmez.
Resmî kaynaklar: Ticaret Bakanlığı Taşınır Rehni Mevzuatı · Mevzuat Bilgi Sistemi.
İlgili hukuk rehberleri
Ticaret ve Sözleşmeler Hukuku · TARES’te tescilin kurucu etkisi · İhtiyati haciz rehberi · Ticari icra ve taşınır rehni suçları.
Sık Sorulan Sorular
Rehin sözleşmesinde MERSİS numarası zorunlu mu?
Taraf ticari işletme ise m.4/6 kapsamında ticaret unvanı ve MERSİS numarası ile temsil ve ilzama yetkili kişinin bilgileri gösterilir.
Borcun miktarı henüz belli değilse rehin kurulamaz mı?
Kurulabilir; miktar belirli değilse rehnin ne miktar için güvence oluşturduğu ve azami miktarı sözleşmede açıkça gösterilmelidir.
Döviz borcu için rehin kurulabilir mi?
Kanun sözleşmede ödenecek para cinsinin belirtilmesini ister. Temel borç ilişkisinin geçerliliği ve kambiyo/döviz mevzuatı ayrıca değerlendirilir.
Makinenin seri numarası yazılmalı mı?
Varsa seri numarası, marka, üretim yılı ve benzeri ayırt edici veriler m.4/6-c kapsamında kullanılmalıdır.
Noter onayı tescilin yerine geçer mi?
Hayır. Yazılı sözleşmenin tescil edilebilmesi için imzaların noter onaylı olması veya Sicil yetkilisi huzurunda atılması gerekir; rehin hakkı tescille kurulur.
Sözleşmedeki azami tutar sonradan aşılabilir mi?
Alacağın toplamı artabilir; ancak rehnin sağladığı ayni güvence Sicilde ve sözleşmede belirlenen kapsam ve tutara göre değerlendirilir.
Şirket temsilcisinin yetkisi sona ermişse ne olur?
İmza tarihindeki temsil yetkisi esas alınır. Yetkisiz temsil, sözleşmenin şirketi bağlayıp bağlamadığı konusunda ayrı hukuki sorun doğurur.
Ticari işletmenin tamamı rehnedilecekse her makine tek tek yazılır mı?
m.5/2 ticari işletmenin tamamının rehni için özel sonuçlar düzenler. İşletme rehni ile münferit varlık rehni aynı yöntemle değerlendirilmez.
TARES kaydıyla sözleşme farklıysa hangisi esas alınır?
Uyuşmazlıkta tescilin hukuki etkisi ile dayanak sözleşmenin kapsamı birlikte incelenir; farkın türüne göre düzeltme ve yargısal değerlendirme gerekir.
Borcun bitiminde sözleşme saklanmalı mı?
Terkin yapıldıktan sonra dahi borç, ödeme, tescil ve terkin kayıtlarının ispat ve ticari belge saklama yükümlülükleri yönünden muhafazası önemlidir.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Bu içerik 6750 sayılı Kanunun 4. maddesinin altıncı fıkrası ile bağlantılı 3, 5, 9, 10, 11, 12 ve 15. maddeleri esas alınarak 23 Eylül 2026 tarihinde hazırlanmıştır. Taraf ve varlık bilgilerinin Kanundaki zorunlu unsurları doğrudan metinden kontrol edilmiş, değişken ceza/tutar bilgileri bu yazının konusu yapılmamıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
