Vergi Borcunda Taşınmaz ve Gemi Haczi Nasıl Konulur? Tapu ve Sicile Bildirim | 6183 m.88 (2026)
Kısa ve net cevap: 6183 sayılı Kanun’un 88. maddesine göre kamu borçlusuna ait taşınmazların ve gemilerin haczi, haciz kararının ilgili tapu siciline veya gemi siciline işlenmesi için sicili tutan daireye bildirilmesi suretiyle uygulanır. Resmî sicile işlenen haciz yalnız taşınmazın veya geminin çıplak mülkiyetini değil, Kanunun kapsamına göre bunların gelir, ürün ve menfaatlerini de etkileyebilir. Tahsil dairesinin haciz bildirileri elektronik ortamda gönderilebilir ve sicil birimleri elektronik ortamda cevap verebilir. Haciz, kamu borcunun tutarıyla sınırlı olmalı; malın borçluya aidiyeti, önceki rehinler ve üçüncü kişi hakları ayrıca incelenmelidir.
Kanuni dayanak: 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m.88; bağlantılı olarak m.62, m.64, m.73, m.74, m.90-99. İçerik 18 Eylül 2026 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre hazırlanmıştır.
6183 m.88 taşınmaz haczinde hangi sistemi kurar?
Taşınmaz, menkul eşya gibi tahsil memurunun fiilen el koymasıyla haczedilmez. Hukuki hakimiyet tapu sicili üzerinden yürüdüğü için kamu haczi de sicile bildirim ve tescil yoluyla görünür hale gelir. Aynı yaklaşım gemi siciline kayıtlı gemiler bakımından da uygulanır.
Haciz işleminin dayanağı kamu alacağının cebren tahsil aşamasına gelmiş olması ve m.64 kapsamında haciz varakasının bulunmasıdır. Sicile gönderilen bildirim, dayanağı olmayan yeni bir borç yaratmaz; mevcut cebri takip işlemini taşınmaz veya gemi üzerinde somutlaştırır.
Haciz kaydı mülkiyeti kamu idaresine geçirmez. Borçlu malik olarak kalır; ancak m.73 gereği hacizli mal üzerinde kamu idaresinin muvafakati olmadan haczi etkisizleştirecek tasarrufta bulunamaz. Satış yapılırsa elde edilen bedel m.74 çerçevesinde kamu borcuna mahsup edilir.
Taşınmaz haczi uygulanırken borcun miktarı, taşınmazın yaklaşık değeri, üzerindeki ipotekler, haciz sırası ve satıştan kamu idaresine kalacak gerçek tutar birlikte değerlendirilmelidir.
Taşınmaz haczi tapu siciline nasıl işlenir?
Tahsil dairesi haciz kararını taşınmazın kayıtlı bulunduğu tapu sicil müdürlüğüne bildirir. Bildirimde borçlunun ve taşınmazın tereddüde yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi gerekir. Ada, parsel, bağımsız bölüm, malik bilgisi ve ilgili takip dosyası doğru eşleşmelidir.
Tapu müdürlüğü haciz kaydını taşınmazın siciline işler. Kayıt tarihinin önemi büyüktür; kamu haczinin başka hacizler, ipotekler ve ayni haklarla sırası bakımından bu tarih hukuki sonuç doğurabilir.
Borçlu aynı isimde başka kişilerle karışıyorsa T.C. kimlik veya vergi kimlik bilgileri üzerinden malik eşleşmesi yapılmalıdır. Yanlış kişiye ait taşınmaza haciz konulması doğrudan mülkiyet hakkını etkileyen ciddi bir işlem hatasıdır.
Haciz kaldırıldığında da tapu kaydındaki şerhin fiilen silindiği kontrol edilmelidir. Tahsil dosyasında fek kararı bulunması, tapu sicilinde kayıt devam ediyorsa üçüncü kişiler bakımından pratik sorunu tamamen çözmez.
Gemi haczi nasıl uygulanır?
Gemi özel sicile kayıtlı bir malvarlığı değeridir. M.88, gemilerin haczinin de ilgili gemi siciline bildirilmesi suretiyle uygulanacağını düzenler. Hangi sicilin yetkili olduğu geminin kayıt statüsüne göre belirlenir.
Gemi üzerinde ipotek, finansman kaydı veya başka ayni haklar bulunabilir. Bu haklar kamu haczinin konulmasına engel olmayabilir; ancak satış bedelinin dağıtımında sıralama ve rüçhan hesabını etkiler.
Gemi ekonomik olarak işletilmeye devam ediyor olabilir. Haciz kaydı, geminin işletme gelirlerinin ve tasarruflarının hukuki durumunu etkileyebilir. Tahsil dairesi, cebri tahsil amacı ile malın ekonomik değerinin korunması arasında denge kurmalıdır.
Satış aşamasında geminin niteliğine göre özel sicil ve deniz ticareti hükümlerinin 6183 ile birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Taşınmaz haczi elektronik ortamda bildirilebilir mi?
Evet. Güncel 6183 sistemi, haciz bildirimlerinin elektronik ortamda gönderilebilmesine ve ilgili kurumların elektronik ortamda cevap verebilmesine imkan tanır. Bu yöntem özellikle tapu ve diğer resmî sicillerle tahsil daireleri arasındaki işlemleri hızlandırır.
Elektronik işlem de haczin diğer kanuni şartlarını ortadan kaldırmaz. Takip konusu borç, ödeme emri süreci, haciz varakası, malik bilgisi ve taşınmazın doğru sicil kaydı yine denetlenmelidir.
Borçlu çoğu zaman haczi fiziksel bir tahsil memuru ziyareti olmadan tapu kaydında veya elektronik sistemde görür. Bu durum haczin geçersiz olduğu anlamına gelmez; taşınmaz haczinin yapısı zaten sicil üzerinden yürür.
Elektronik kayıtta hata iddia ediliyorsa sicil tarih-saat bilgisi, tahsil dairesinin gönderi kaydı ve tapu cevabı birlikte incelenmelidir.
Taşınmaz haczi kira geliri, ürün ve diğer menfaatleri kapsar mı?
M.88’in taşınmaz haczi sistemi taşınmazın ekonomik değerini yalnız çıplak mülkiyetle sınırlı düşünmez. Taşınmazın gelir ve menfaatlerinin kamu alacağının tahsilinde dikkate alınması mümkündür. Kiraya verilmiş bir işyeri veya ürün veren tarımsal taşınmaz bu açıdan ayrıca değerlendirilir.
Kira alacağı üçüncü kişideki alacak niteliği taşıdığında m.79 hükümleri de devreye girebilir. Tahsil dairesi kiracıya haciz bildirisi göndererek borçlu malike yapılacak kira ödemelerini kamu alacağına yöneltebilir.
Tarımsal üründe yetişmemiş mahsul bakımından m.72’nin özel iki aylık haciz dönemi ayrıca dikkate alınır. Taşınmaz üzerindeki ürün ile taşınmazın kendisinin haczi aynı işlem değildir.
Borçlunun tek geçim kaynağının belirli gelir olması halinde haczedilmezlik veya asgari geçim koruması doğuran özel hükümler ayrıca incelenmelidir.
İpotekli taşınmaza vergi haczi konulabilir mi?
Evet. Taşınmaz üzerinde banka veya başka alacaklı lehine ipotek bulunması, kamu haczinin sicile işlenmesine tek başına engel değildir. Ancak satış bedelinin dağıtımında hangi hakkın önce geleceği m.21 ve ilgili özel hükümlere göre belirlenir.
İpotek tarihinin, kamu haczi tarihinin ve kamu alacağının niteliğinin doğru tespiti gerekir. Taşınmazın aynından doğan vergi alacakları veya özel rüçhan kuralları genel sırayı değiştirebilir.
Haciz kararı verilirken taşınmazın brüt piyasa değeri kadar üzerindeki ipoteğin güncel bakiye tutarı da önemlidir. Yüksek ipotek nedeniyle satıştan kamu alacağına gerçek bir pay kalmayacaksa m.74’teki satışın ekonomik sonucu ve tehir imkanı ayrıca gündeme gelebilir.
Haciz sırası için 6183 m.21 rüçhan hakkı rehberi incelenebilir.
Birden fazla taşınmazın tamamına haciz konulabilir mi?
M.62 gereği haciz kamu alacağına yetecek miktarla sınırlıdır. Borçlunun beş taşınmazı bulunması, bunların tamamının hiçbir değer hesabı yapılmadan haczedilmesini otomatik olarak haklı kılmaz.
Ancak taşınmazların üzerindeki ipotekler, ortaklık payı, satış kabiliyeti ve gerçek net değeri dikkate alınmalıdır. 10 milyon TL görünen taşınmazın üzerinde 9 milyon TL öncelikli ipotek varsa kamu alacağı bakımından net tahsil gücü çok daha düşük olabilir.
Taşkın haciz iddiasında yalnız emlak ilanı fiyatı değil, rayiç değer, takyidat ve satıştan beklenen net bedel birlikte gösterilmelidir. Borçlu daha uygun ve yeterli başka mal gösterebilir.
Haczin genel miktar sınırı için 6183 m.62 haciz kapsamı rehberi kullanılabilir.
Hacizden sonra taşınmaz satılırsa ne olur?
M.73 gereği borçlu, alacaklı kamu idaresinin muvafakati olmadan hacizli mal üzerinde kamu haczini zedeleyen tasarrufta bulunamaz. Tapudaki haciz kaydı zaten devir işleminde görünür.
Hacizli taşınmaz özel satışla devredilmek isteniyorsa önce tahsil dairesiyle borç ve fek koşulları yazılı olarak belirlenmelidir. Satış bedelinin bir kısmının doğrudan kamu borcuna ödenmesi ve eş zamanlı fek gibi yöntemler resmi koordinasyon gerektirir.
Haciz kaydı kaldırılmadan “borç ödendi, tapudan sonra silinir” şeklindeki sözlü güvenceyle işlem yapmak hem satıcı hem alıcı bakımından risklidir.
Bir taşınmazda birden fazla kamu haczi veya özel haciz bulunabilir. Tek bir tahsil dairesinin fek yazısı bütün takyidatları kaldırmaz.
Taşınmaz haczinden satışa nasıl geçilir?
Hacizden sonra taşınmaz satışı m.90 ve devamındaki özel hükümlere göre yürütülür. Satış komisyonu oluşturulur, rayiç değer m.91’e göre belirlenir, m.92 satış şartnamesi hazırlanır ve m.93 uyarınca ilan yapılır.
İhalede teminat ve asgari teklif şartları m.94’te, ilk satışın sonuçsuz kalması m.95-96’da, alıcının bedeli ödememesi m.97’de düzenlenir. Satılamayan taşınmazın kamu idaresince teferruğu m.98’e, ihalenin feshi m.99’a tabidir.
Bu nedenle taşınmaz haczi tek başına satışın tamamlandığı anlamına gelmez. Haciz ile tapu devri arasında birbirinden bağımsız ve denetlenebilir çok sayıda işlem vardır.
Borçlu her aşamada ödeme, mahsup, tecil veya hukuki başvuru imkanlarını dosyanın durumuna göre değerlendirmelidir.
6183 m.88 taşınmaz/gemi haczi kontrol listesi
- Takip edilen kamu alacağının güncel tutarını belirleyin.
- Haciz varakasının usulüne uygun düzenlenip onaylandığını kontrol edin.
- Taşınmazın veya geminin gerçekten kamu borçlusuna ait olduğunu sicilden doğrulayın.
- Haciz bildirim ve sicile işlenme tarihini tespit edin.
- Elektronik gönderi ve cevap kayıtlarını saklayın.
- İpotek, rehin, haciz ve diğer takyidatların tarihlerini çıkarın.
- Malın net tahsil değerini öncelikli haklar düşüldükten sonra değerlendirin.
- Birden fazla mal hacizliyse m.62 miktar sınırını kontrol edin.
- Taşınmazın gelir ve menfaatlerine ayrıca haciz uygulanıp uygulanmadığını inceleyin.
- Fek kararı varsa sicilde fiilen kaldırıldığını doğrulayın.
- Satışa geçilmişse m.90-99 süreçlerini ayrı ayrı kontrol edin.
| Konu | M.88 sonucu |
|---|---|
| Taşınmaz haczi | Tapu siciline bildirim ve kayıtla uygulanır. |
| Gemi haczi | İlgili gemi siciline bildirimle uygulanır. |
| Elektronik bildirim | Güncel sistemde mümkündür. |
| İpotekli mal | Haczedilebilir; satış sırası ayrıca belirlenir. |
| Haciz sonrası satış | M.90-99’daki taşınmaz satış rejimi uygulanır. |
Sık Sorulan Sorular
Vergi borcu için eve haciz nasıl konulur?
Taşınmaz haczi ilgili tapu siciline bildirilip kaydedilerek uygulanır; fiziki olarak eve el konulması haczin kurulması için şart değildir.
Tapuya e-haciz konulabilir mi?
Haciz bildirimi elektronik ortamda ilgili sicil birimine gönderilebilir ve cevap elektronik ortamda alınabilir.
İpotekli eve vergi haczi gelir mi?
Evet. İpotek hacze engel değildir; ancak satış bedelindeki sıra ve rüçhan ayrıca hesaplanır.
Hacizli taşınmazın kira gelirine de haciz konulabilir mi?
Taşınmazın gelir ve menfaatleri takip kapsamında değerlendirilebilir; kiracıdaki kira alacağı için m.79 üçüncü kişi haczi ayrıca uygulanabilir.
Haciz tapudan kendiliğinden silinir mi?
Hayır. Haczin kaldırılması için tahsil dairesinin fek işlemi ve sicile bildirim gerekir; kaydın fiilen silindiği kontrol edilmelidir.
Borçtan çok değerli taşınmaz haczedilebilir mi?
Bölünemeyen tek malın değeri borçtan yüksek olabilir; ancak m.62 gereği haczin toplam kapsamı kamu alacağına yetecek miktarla sınırlandırılmalıdır.
Hacizli ev satılabilir mi?
Özel satış için haciz ve fek koşulları tahsil dairesiyle resmi olarak çözülmelidir; haciz kaydı kendiliğinden sona ermez.
Taşınmaz haczi konulunca hemen ihale olur mu?
Hayır. Satış komisyonu, kıymet takdiri, şartname, ilan ve ihale gibi m.90-99’daki ayrı aşamalar tamamlanır.
Sonuç
6183 m.88, taşınmaz ve gemi haczini sicil esaslı bir cebri takip işlemi olarak düzenler. Haciz ilgili tapu veya gemi siciline bildirilip kaydedilir; elektronik bildirim mümkündür. Haciz mülkiyeti kamu idaresine geçirmez, ancak borçlunun tasarruf yetkisini sınırlar ve satış sürecinin hukuki temelini oluşturur. Dosyada malik bilgisi, sicil tarihi, önceki rehinler, m.62 miktar sınırı ve satıştan kamu alacağına düşecek gerçek net değer birlikte incelenmelidir.
İlgili rehberler: m.62 haciz kapsamı · m.73 hacizli malda tasarruf · m.21 haciz sırası
Resmî kaynaklar: 6183 sayılı Kanun · Gelir İdaresi Başkanlığı mevzuat kaydı
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
