Taşıyan Teslimden Sonra Taşıtana Rücu Edebilir mi? TTK m.1205 | 2026
Kısa ve net cevap: TTK m.1205’e göre taşıyan, eşyayı gönderilene teslim ettikten sonra TTK m.1203 uyarınca gönderilenden tahsil edebileceği alacakları kural olarak taşıtandan isteyemez. Kanun, taşıyanın teslim anında gönderilene karşı sahip olduğu tahsil imkânını kullanmadan yükü teslim etmesinin sonuçlarını taşıtana aktarmasını engeller. İstisna olarak, taşıtanın taşıyanın zararına sebepsiz zenginleştiği ölçüde taşıyana karşı sorumluluğu devam eder.
M.1205, m.1200’deki taşıtanın navlun borçluluğuna önemli bir teslim sonrası sınırlama getirir. Gönderilenin m.1203 kapsamındaki borçları teslim sırasında tahsil edilebilecekken taşıyan eşyayı teslim etmişse, aynı alacağı sonradan taşıtana yöneltme imkânı kanunun belirlediği ölçüde sınırlanır.
Bu içerik navlun sözleşmesi ana rehberini tekrar etmez; yalnız TTK m.1205 kapsamındaki rücu ve tahsil sonucunu inceler.
M.1205 hangi teslimden sonra uygulanır?
M.1205, eşyanın üçüncü kişi gönderilene teslim edilmesinden sonra devreye girer. Teslimin fiilen ve hukuken gerçekleşip gerçekleşmediği konişmento iadesi, delivery order, terminal ve teslim tutanaklarıyla belirlenmelidir.
TTK m.1205 uygulanırken önce alacağın hangi kişiden, hangi hukuki sebebe dayanarak tahsil edilebilir olduğu belirlenmelidir. Gönderilen, taşıtan ve taşıyan arasındaki dış ilişki ile bu kişiler arasındaki iç ilişki aynı değildir. Bir kişinin ödeme yapması veya yapmaması, kanunun rücu düzenini otomatik olarak değiştirmez.
İspat bakımından navlun sözleşmesi ve taşıma senedi birlikte incelenmelidir. Ödenen, tahsil edilen, mahsup edilen ve açıkta kalan tutarlar aynı hesap cetvelinde fakat ayrı satırlarda gösterilmelidir. Rücu talebinin sınırı, gerçek tahsilat ve kanunun öngördüğü kişi/kalem bağlantısıyla belirlenir.
Alacak hesabı: “M.1205 hangi teslimden sonra uygulanır?” için ana alacağın kaynağı, ilk borçlu, yapılan tahsilat ve kalan bakiye açıkça yazılmalıdır. Taşıyanın aynı bedeli hem gönderilenden hem taşıtandan mükerrer tahsil etmesi mümkün değildir; rücu yalnız kanunun izin verdiği ölçüde işler.
Hangi alacaklar bakımından taşıtana rücu engellenir?
Rücu engeli, m.1203 uyarınca gönderilenden tahsil edilebilecek alacaklara ilişkindir. Bu nedenle önce m.1203 kapsamındaki navlun, gümrük ve diğer giderler tek tek belirlenmelidir. Başka hukuki sebepten taşıtana ait kalan alacaklar aynı değerlendirmeye tabi değildir.
TTK m.1205 uygulanırken önce alacağın hangi kişiden, hangi hukuki sebebe dayanarak tahsil edilebilir olduğu belirlenmelidir. Gönderilen, taşıtan ve taşıyan arasındaki dış ilişki ile bu kişiler arasındaki iç ilişki aynı değildir. Bir kişinin ödeme yapması veya yapmaması, kanunun rücu düzenini otomatik olarak değiştirmez.
İspat bakımından teslim belgesi ve gönderilenin ödeme kayıtları birlikte incelenmelidir. Ödenen, tahsil edilen, mahsup edilen ve açıkta kalan tutarlar aynı hesap cetvelinde fakat ayrı satırlarda gösterilmelidir. Rücu talebinin sınırı, gerçek tahsilat ve kanunun öngördüğü kişi/kalem bağlantısıyla belirlenir.
Savunma hesabı: “Hangi alacaklar bakımından taşıtana rücu engellenir?” konusunda taşıtan veya gönderilen, daha önce yapılmış ödeme, satış geliri veya kanuni sorumluluk sınırını belgeleyerek talebe itiraz edebilir. İtiraz soyut değil, hangi kalemin neden rücu dışında kaldığını gösterecek şekilde kurulmalıdır.
Neden gönderilenden tahsil imkânı önemlidir?
Kanun taşıyanı teslim anında sahip olduğu tahsil ve hapis hakkı araçlarını kullanmaya yönlendirir. Gönderilen teslimi isterken senedin öngördüğü borçlar tahsil edilebilecekse, taşıyanın bunları göz ardı ederek teslim yapması sonradan taşıtana sınırsız rücu hakkı yaratmaz.
TTK m.1205 uygulanırken önce alacağın hangi kişiden, hangi hukuki sebebe dayanarak tahsil edilebilir olduğu belirlenmelidir. Gönderilen, taşıtan ve taşıyan arasındaki dış ilişki ile bu kişiler arasındaki iç ilişki aynı değildir. Bir kişinin ödeme yapması veya yapmaması, kanunun rücu düzenini otomatik olarak değiştirmez.
İspat bakımından hapis hakkı/satış/paraya çevirme belgeleri birlikte incelenmelidir. Ödenen, tahsil edilen, mahsup edilen ve açıkta kalan tutarlar aynı hesap cetvelinde fakat ayrı satırlarda gösterilmelidir. Rücu talebinin sınırı, gerçek tahsilat ve kanunun öngördüğü kişi/kalem bağlantısıyla belirlenir.
Alacak hesabı: “Neden gönderilenden tahsil imkânı önemlidir?” için ana alacağın kaynağı, ilk borçlu, yapılan tahsilat ve kalan bakiye açıkça yazılmalıdır. Taşıyanın aynı bedeli hem gönderilenden hem taşıtandan mükerrer tahsil etmesi mümkün değildir; rücu yalnız kanunun izin verdiği ölçüde işler.
Taşıyan teslimden önce neyi kontrol etmelidir?
Taşıyan teslim öncesinde konişmento/taşıma senedindeki freight, demurrage ve gider kayıtlarını, m.1203 kapsamındaki ödemeleri ve varsa hapis hakkını kontrol etmelidir. Teslim kararı tahsil riskini doğrudan etkiler.
TTK m.1205 uygulanırken önce alacağın hangi kişiden, hangi hukuki sebebe dayanarak tahsil edilebilir olduğu belirlenmelidir. Gönderilen, taşıtan ve taşıyan arasındaki dış ilişki ile bu kişiler arasındaki iç ilişki aynı değildir. Bir kişinin ödeme yapması veya yapmaması, kanunun rücu düzenini otomatik olarak değiştirmez.
İspat bakımından fatura, dekont ve cari hesap kayıtları birlikte incelenmelidir. Ödenen, tahsil edilen, mahsup edilen ve açıkta kalan tutarlar aynı hesap cetvelinde fakat ayrı satırlarda gösterilmelidir. Rücu talebinin sınırı, gerçek tahsilat ve kanunun öngördüğü kişi/kalem bağlantısıyla belirlenir.
Savunma hesabı: “Taşıyan teslimden önce neyi kontrol etmelidir?” konusunda taşıtan veya gönderilen, daha önce yapılmış ödeme, satış geliri veya kanuni sorumluluk sınırını belgeleyerek talebe itiraz edebilir. İtiraz soyut değil, hangi kalemin neden rücu dışında kaldığını gösterecek şekilde kurulmalıdır.
Teslimden sonra gönderilene başvuru mümkün müdür?
M.1205 taşıtana rücuyu sınırlasa da gönderilenle taşıyan arasındaki alacak ilişkisini ayrı olarak ortadan kaldırdığı söylenemez. Somut alacağın gönderilene karşı ileri sürülüp sürülemeyeceği taşıma senedi, teslim ve diğer hükümler çerçevesinde değerlendirilir.
TTK m.1205 uygulanırken önce alacağın hangi kişiden, hangi hukuki sebebe dayanarak tahsil edilebilir olduğu belirlenmelidir. Gönderilen, taşıtan ve taşıyan arasındaki dış ilişki ile bu kişiler arasındaki iç ilişki aynı değildir. Bir kişinin ödeme yapması veya yapmaması, kanunun rücu düzenini otomatik olarak değiştirmez.
İspat bakımından taşıyan-taşıtan-gönderilen yazışmaları birlikte incelenmelidir. Ödenen, tahsil edilen, mahsup edilen ve açıkta kalan tutarlar aynı hesap cetvelinde fakat ayrı satırlarda gösterilmelidir. Rücu talebinin sınırı, gerçek tahsilat ve kanunun öngördüğü kişi/kalem bağlantısıyla belirlenir.
Alacak hesabı: “Teslimden sonra gönderilene başvuru mümkün müdür?” için ana alacağın kaynağı, ilk borçlu, yapılan tahsilat ve kalan bakiye açıkça yazılmalıdır. Taşıyanın aynı bedeli hem gönderilenden hem taşıtandan mükerrer tahsil etmesi mümkün değildir; rücu yalnız kanunun izin verdiği ölçüde işler.
Taşıtana rücu yasağının amacı nedir?
Düzenlemenin amacı, taşıyanın teslim sırasında elindeki güvence ve tahsil imkânını kullanmamasının riskini otomatik biçimde taşıtana yüklememektir. Böylece üçüncü kişi gönderilenli taşımalarda teslim ve tahsil disiplini sağlanır.
TTK m.1205 uygulanırken önce alacağın hangi kişiden, hangi hukuki sebebe dayanarak tahsil edilebilir olduğu belirlenmelidir. Gönderilen, taşıtan ve taşıyan arasındaki dış ilişki ile bu kişiler arasındaki iç ilişki aynı değildir. Bir kişinin ödeme yapması veya yapmaması, kanunun rücu düzenini otomatik olarak değiştirmez.
İspat bakımından konişmento, delivery order ve teslim talebi birlikte incelenmelidir. Ödenen, tahsil edilen, mahsup edilen ve açıkta kalan tutarlar aynı hesap cetvelinde fakat ayrı satırlarda gösterilmelidir. Rücu talebinin sınırı, gerçek tahsilat ve kanunun öngördüğü kişi/kalem bağlantısıyla belirlenir.
Savunma hesabı: “Taşıtana rücu yasağının amacı nedir?” konusunda taşıtan veya gönderilen, daha önce yapılmış ödeme, satış geliri veya kanuni sorumluluk sınırını belgeleyerek talebe itiraz edebilir. İtiraz soyut değil, hangi kalemin neden rücu dışında kaldığını gösterecek şekilde kurulmalıdır.
Sebepsiz zenginleşme istisnası ne demektir?
Kanun, taşıtanın taşıyan aleyhine sebepsiz zenginleştiği ölçüde istisna kabul eder. Taşıtanın malvarlığında gerçek bir artış veya giderden kurtulma olmalı, bu zenginleşme taşıyanın aleyhine gerçekleşmeli ve miktar somut olarak gösterilmelidir.
TTK m.1205 uygulanırken önce alacağın hangi kişiden, hangi hukuki sebebe dayanarak tahsil edilebilir olduğu belirlenmelidir. Gönderilen, taşıtan ve taşıyan arasındaki dış ilişki ile bu kişiler arasındaki iç ilişki aynı değildir. Bir kişinin ödeme yapması veya yapmaması, kanunun rücu düzenini otomatik olarak değiştirmez.
İspat bakımından mahkeme/icra dosyası ve satış tutanakları birlikte incelenmelidir. Ödenen, tahsil edilen, mahsup edilen ve açıkta kalan tutarlar aynı hesap cetvelinde fakat ayrı satırlarda gösterilmelidir. Rücu talebinin sınırı, gerçek tahsilat ve kanunun öngördüğü kişi/kalem bağlantısıyla belirlenir.
Alacak hesabı: “Sebepsiz zenginleşme istisnası ne demektir?” için ana alacağın kaynağı, ilk borçlu, yapılan tahsilat ve kalan bakiye açıkça yazılmalıdır. Taşıyanın aynı bedeli hem gönderilenden hem taşıtandan mükerrer tahsil etmesi mümkün değildir; rücu yalnız kanunun izin verdiği ölçüde işler.
Taşıtanın zenginleşme miktarı nasıl belirlenir?
Sebepsiz zenginleşme istisnası, m.1203 alacağının tamamını otomatik olarak taşıtana döndürmez. Taşıtanın zenginleştiği gerçek miktar belirleyicidir. Hesapta hangi borçtan kurtulduğu, taşıyanın ne kadar eksildiği ve aradaki bağlantı gösterilir.
TTK m.1205 uygulanırken önce alacağın hangi kişiden, hangi hukuki sebebe dayanarak tahsil edilebilir olduğu belirlenmelidir. Gönderilen, taşıtan ve taşıyan arasındaki dış ilişki ile bu kişiler arasındaki iç ilişki aynı değildir. Bir kişinin ödeme yapması veya yapmaması, kanunun rücu düzenini otomatik olarak değiştirmez.
İspat bakımından gümrük, terminal ve depo gider belgeleri birlikte incelenmelidir. Ödenen, tahsil edilen, mahsup edilen ve açıkta kalan tutarlar aynı hesap cetvelinde fakat ayrı satırlarda gösterilmelidir. Rücu talebinin sınırı, gerçek tahsilat ve kanunun öngördüğü kişi/kalem bağlantısıyla belirlenir.
Savunma hesabı: “Taşıtanın zenginleşme miktarı nasıl belirlenir?” konusunda taşıtan veya gönderilen, daha önce yapılmış ödeme, satış geliri veya kanuni sorumluluk sınırını belgeleyerek talebe itiraz edebilir. İtiraz soyut değil, hangi kalemin neden rücu dışında kaldığını gösterecek şekilde kurulmalıdır.
M.1200 ile m.1205 nasıl birlikte okunur?
M.1200 taşıtanı navlun borçlusu olarak belirleyen genel kuraldır; m.1205 ise üçüncü kişi gönderilene teslim sonrasında, m.1203 alacakları bakımından özel sınırlama getirir. Özel hüküm gerçekleşen teslim olayı nedeniyle genel rücu alanını daraltır.
TTK m.1205 uygulanırken önce alacağın hangi kişiden, hangi hukuki sebebe dayanarak tahsil edilebilir olduğu belirlenmelidir. Gönderilen, taşıtan ve taşıyan arasındaki dış ilişki ile bu kişiler arasındaki iç ilişki aynı değildir. Bir kişinin ödeme yapması veya yapmaması, kanunun rücu düzenini otomatik olarak değiştirmez.
İspat bakımından rücu talebi, ihtar ve hesap cetveli birlikte incelenmelidir. Ödenen, tahsil edilen, mahsup edilen ve açıkta kalan tutarlar aynı hesap cetvelinde fakat ayrı satırlarda gösterilmelidir. Rücu talebinin sınırı, gerçek tahsilat ve kanunun öngördüğü kişi/kalem bağlantısıyla belirlenir.
Alacak hesabı: “M.1200 ile m.1205 nasıl birlikte okunur?” için ana alacağın kaynağı, ilk borçlu, yapılan tahsilat ve kalan bakiye açıkça yazılmalıdır. Taşıyanın aynı bedeli hem gönderilenden hem taşıtandan mükerrer tahsil etmesi mümkün değildir; rücu yalnız kanunun izin verdiği ölçüde işler.
Rücu davasında hangi hesap kurulmalıdır?
Rücu davasında önce m.1203 kapsamındaki alacak, sonra teslim tarihi, gönderilenden tahsil imkânı, yapılan tahsilatlar ve taşıtanın sebepsiz zenginleşme miktarı ayrı hesaplanmalıdır. Talep yalnız kanunun izin verdiği bakiye üzerinden kurulmalıdır.
TTK m.1205 uygulanırken önce alacağın hangi kişiden, hangi hukuki sebebe dayanarak tahsil edilebilir olduğu belirlenmelidir. Gönderilen, taşıtan ve taşıyan arasındaki dış ilişki ile bu kişiler arasındaki iç ilişki aynı değildir. Bir kişinin ödeme yapması veya yapmaması, kanunun rücu düzenini otomatik olarak değiştirmez.
İspat bakımından ticari defterler ve banka kayıtları birlikte incelenmelidir. Ödenen, tahsil edilen, mahsup edilen ve açıkta kalan tutarlar aynı hesap cetvelinde fakat ayrı satırlarda gösterilmelidir. Rücu talebinin sınırı, gerçek tahsilat ve kanunun öngördüğü kişi/kalem bağlantısıyla belirlenir.
Savunma hesabı: “Rücu davasında hangi hesap kurulmalıdır?” konusunda taşıtan veya gönderilen, daha önce yapılmış ödeme, satış geliri veya kanuni sorumluluk sınırını belgeleyerek talebe itiraz edebilir. İtiraz soyut değil, hangi kalemin neden rücu dışında kaldığını gösterecek şekilde kurulmalıdır.
Yanlış yorumlardan kaçınma
En sık hata, m.1200’e dayanarak teslimden sonra da bütün navlun ve giderleri otomatik olarak taşıtandan istemektir. M.1205, m.1203 kapsamındaki gönderilen borçları için özel rücu sınırlaması getirir. İkinci hata sebepsiz zenginleşme istisnasını tam alacak tutarı kadar varsaymaktır; kanun yalnız zenginleşme ölçüsünde sorumluluk tanır.
Teslimden önce tahsil kontrol listesi uygulanmalı; teslim gerçekleştikten sonra rücu düşünülüyorsa gönderilenden tahsil edilebilir kalemler ile taşıtanın zenginleşme miktarı ayrı dosyalanmalıdır. Aynı alacağın farklı kişilerden mükerrer tahsiline yol açmayacak mahsup cetveli hazırlanmalıdır.
Mersin Limanı uygulaması
Mersin Limanı’nda ithalatçı gönderilene yük teslimi yapılmadan önce acente ve taşıyanın taşıma senedindeki navlun/gider kayıtlarını kontrol etmesi önemlidir. Delivery order verilmesi ve terminal teslimi sonrasında m.1205 rücu sınırı gündeme gelebilir.
Mersin Limanı’nda teslim, depo, satış ve tahsil süreçleri birden fazla kurum üzerinden yürüyebilir. Terminal hesabı ile taşıyanın navlun alacağı, gümrük borcu ve gönderilenin ödeme yükümlülüğü ayrı kalemlerdir. Rücu hesabı bu ayrım korunarak hazırlanmalıdır.
Kontrol listesi
- Teslimin gerçekleştiği tarihi belirleyin.
- Gönderilenin m.1203 borçlarını listeleyin.
- Teslim öncesi tahsil imkânını belgeleyin.
- Yapılmış ödemeleri mahsup edin.
- M.1200 genel borçluluğu ayrı not edin.
- M.1205 özel rücu sınırını uygulayın.
- Sebepsiz zenginleşme olup olmadığını belirleyin.
- Zenginleşme miktarını ayrı hesaplayın.
- Mükerrer tahsil riskini kontrol edin.
- Dava talebini kalan kanuni bakiye üzerinden kurun.
Sık Sorulan Sorular
Teslimden sonra taşıtana her zaman rücu edilir mi?
Hayır; m.1205 özel sınırlama getirir.
Hangi alacaklarda?
M.1203 uyarınca gönderilenden tahsil edilebilecek alacaklarda.
Sebepsiz zenginleşme istisnası var mı?
Evet.
Taşıtan tüm borç kadar mı sorumlu?
Sadece sebepsiz zenginleştiği ölçüde.
M.1200 geçersiz mi olur?
Hayır; m.1205 özel durumda sınırlama getirir.
Teslim tarihi önemli mi?
Evet, m.1205 teslim sonrası uygulanır.
Gönderilenden tahsil imkânı neden önemli?
Taşıyanın teslim sırasında kullanabileceği tahsil/güvence imkânını gösterir.
Mükerrer tahsil yapılabilir mi?
Hayır.
Rücu hesabında ne gösterilir?
Alacak, teslim, tahsilat ve zenginleşme miktarı.
Resmî metin nerede?
Mevzuat Bilgi Sistemi’nde.
Resmî kaynak
Mevzuat Bilgi Sistemi – 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu üzerinden TTK m.1205 kontrol edilebilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
