TCK 290 Resmen teslim olunan mala el konulması ve bozulması Suçu ve Cezası

TCK 290 Güncel Madde Metni

Resmen teslim olunan mala el konulması ve bozulması

Madde 290- (1) Hükmen hak sahiplerine teslim edilen taşınmaz mallara tekrar elkoyan kimseye üç aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir.

(2) Muhafaza edilmek üzere başkasına resmen teslim olunan rehinli veya hacizli veya herhangi bir nedenle elkonulmuş olan taşınır malın bu kişinin elinden rızası dışında alınması halinde hırsızlık, cebren alınması halinde yağma, hileyle alınması halinde dolandırıcılık, tahrip edilmesi halinde mala zarar verme suçuna ilişkin hükümler uygulanır. Kişinin bu malın sahibi olması halinde, verilecek cezanın yarısından dörtte üçüne kadarı indirilir.

İki fıkranın konusu ve yaptırımı farklıdır. İkinci fıkra tek bir sabit ceza belirlemek yerine fiilin yöntemine göre başka suç hükümlerine gönderme yapar. Bu nedenle isnat “TCK 290” denilerek bırakılmamalı; taşınır veya taşınmaz mal, resmî teslim, sonraki hareket ve uygulanacak gönderme açıkça gösterilmelidir.

TCK 290 Resmen Teslim Olunan Mala El Konulması ve Bozulması: Birinci Fıkra

Birinci fıkra için taşınmazın mahkeme hükmü uyarınca hak sahibine fiilen teslim edilmiş olması gerekir. Yalnız dava açılması, ihtar gönderilmesi, tapu kaydının değişmesi veya hüküm kurulması teslim unsurunun yerine geçmez. İcra ya da teslim tutanağı, taşınmazın açık kimliği ve hak sahibinin zilyetliğinin ne zaman kurulduğu belirlenmelidir.

“Tekrar el koyma”, teslimden sonra taşınmaz üzerinde fiilî hâkimiyetin yeniden kurulmasıdır. Kilit değiştirme, hak sahibini çıkarma, taşınmazı işgal etme veya kullanımı engelleme iddiaları olayın biçimine göre incelenir. Sınır, bağımsız bölüm, parsel veya teslim edilen alan belirsizse keşif, kroki ve bilirkişi incelemesi gerekebilir.

TCK 290 Resmen Teslim Olunan Mala El Konulması ve Bozulması: İkinci Fıkra

İkinci fıkranın konusu taşınır maldır. Malın rehinli, hacizli veya başka bir nedenle el konulmuş olması ve muhafaza edilmek üzere bir kişiye resmen teslim edilmesi gerekir. Sözlü rica, özel emanet veya sıradan kira ilişkisi resmî teslim unsurunu tek başına karşılamaz.

Hangi gönderme hükmünün uygulanacağı, hareketin yöntemine göre belirlenir. Aynı olayda “rızasız”, “cebirli” ve “hileli” kavramları birbirinin yerine kullanılamaz.

Mal Sahibinin Fiili ve Cezada İndirim

TCK 290 Resmen teslim olunan mala el konulması ve bozulması bakımından resmî teslim veya haciz nedeniyle mal üzerindeki fiilî tasarruf yetkisi sınırlandığında, malın mülkiyetinin faile ait olması eylemi otomatik olarak hukuka uygun hâle getirmez. Bununla birlikte ikinci fıkra, failin malın sahibi olması hâlinde verilecek cezanın yarısından dörtte üçüne kadar indirileceğini açıkça düzenler.

Mülkiyet; fatura, trafik veya gemi sicili, ruhsat, sözleşme, banka kaydı ve gerektiğinde bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Ortak mülkiyet, şirket malı veya üçüncü kişi adına kayıtlı malda “sahiplik” savunması belge üzerinden incelenmelidir.

TCK 290 ile TCK 289 Arasındaki Temel Ayrım

TCK 289 muhafaza görevini kötüye kullanma, muhafaza görevi verilen kişinin teslim amacına aykırı tasarrufunu düzenler. TCK 290/2 ise resmen teslim edilmiş taşınırın muhafızın elinden başka bir hareketle alınması veya tahrip edilmesi üzerinden hırsızlık, yağma, dolandırıcılık ya da mala zarar verme hükümlerine gönderme yapar.

Failin muhafız mı, mal sahibi mi, üçüncü kişi mi olduğu; malın kimin elindeyken ve hangi yöntemle alındığı suç vasfını doğrudan etkiler. Tutanaklarda yalnız “yediemin malı” ifadesinin bulunması yeterli değildir.

TCK 290 Resmen Teslim Olunan Mala El Konulması ve Bozulması: Deliller

Taşınmaz yönünden

• Mahkeme hükmü, kesinleşme ve icra kayıtları,
• Teslim ve tahliye tutanağı, anahtar veya zilyetlik teslimi,
• Tapu, parsel, bağımsız bölüm, kroki ve keşif kayıtları,
• Tekrar el koyma tarihini gösteren kamera, tanık ve kolluk tutanakları.

Taşınır yönünden

• Haciz, rehin, elkoyma ve yediemin/muhafaza tutanakları,
• Malın ayırt edici seri, plaka, şasi veya envanter bilgileri,
• Muhafıza resmî teslim ve teslim şartları,
• Rıza dışı alma, cebir, hile veya tahrip hareketine ilişkin deliller,
• Mülkiyet ve değer tespiti belgeleri.

Malın aynı mal olduğunun belirlenmesi, özellikle seri numarası veya fiziksel özelliklerin tutanakta eksik olduğu dosyalarda kritik önemdedir.

TCK 290 Resmen Teslim Olunan Mala El Konulması ve Bozulması: Ceza ve Yargılama

Birinci fıkradaki ceza üç aydan bir yıla kadar hapistir ve görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. İkinci fıkrada ise uygulanacak suç, hareketin hırsızlık, yağma, dolandırıcılık veya mala zarar verme niteliğine göre belirlenir; görev, şikâyet, uzlaştırma, yaptırım ve zamanaşımı da gönderme yapılan hükme göre değişebilir.

Bu nedenle TCK 290/2 dosyasında tek tip “şikâyete bağlıdır” veya “görevli mahkeme şudur” sonucu kurulamaz. İddianamede eylemin yöntemi ve gönderme yapılan suç açıkça gösterilmeli; mal sahibi indirimi varsa hükümde tartışılmalıdır.

TCK 290 Uygulama Örnekleri

Taşınmaza yeniden girme: Mahkeme hükmüyle hak sahibine teslim edilen bağımsız bölümün kilidini değiştirip yeniden kullanmaya başlamak birinci fıkra yönünden incelenir.

Hacizli aracı gizlice alma: Yediemine resmen teslim edilen aracın rıza dışında götürülmesinde hırsızlık hükümlerine gönderme gündeme gelir.

Yediemini kandırarak teslim alma: Sahte belge veya aldatıcı bilgiyle malı teslim almak dolandırıcılık hükümleri yönünden değerlendirilir.

Kendi malını alma: Malın faile ait olması fiili ortadan kaldırmaz; ikinci fıkradaki indirim hükmü uygulanır.

TCK 290 ile İlgili Rehberler

• TCK 289 muhafaza görevini kötüye kullanma
• TCK 284 tutuklu, hükümlü veya suç delillerini bildirmeme
• TCK 288 adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs

TCK 290 Resmî Kaynaklar

• Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat – 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu
• T.C. Resmî Gazete
• Yargıtay Karar Arama