Telafi Çalışması Hangi Hallerde Yapılır? 4 Ay, Günde 3 Saat ve Tatil Günü Yasağı: İş Kanunu m.64 (2026)
Kısa ve net cevap: İş Kanunu m.64’e göre zorunlu nedenlerle işin durması, ulusal bayram ve genel tatillerden önce veya sonra işyerinin tatil edilmesi, benzer nedenlerle normal çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması veya işyerinin tamamen tatil edilmesi ya da işçinin talebiyle kendisine izin verilmesi hâllerinde işveren, çalışılmayan süreler için 4 ay içinde telafi çalışması yaptırabilir. Cumhurbaşkanı bu 4 aylık süreyi iki katına kadar artırmaya yetkilidir. Telafi çalışması fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma sayılmaz. Ancak telafi, günlük azami çalışma süresini aşamaz; günde 3 saatten fazla yaptırılamaz ve tatil günlerinde telafi çalışması yapılamaz.
Telafi çalışması nedir?
Telafi çalışması, belirli kanuni nedenlerle normal çalışma yapılmayan veya normal sürenin önemli ölçüde altında çalışılan dönemin daha sonra tamamlanmasına imkân veren özel çalışma düzenidir. İşçinin haftalık çalışma süresini kalıcı olarak artıran bir fazla mesai sistemi değildir; önceden çalışılmayan sürelerin kanunun çizdiği sınırlar içinde karşılanmasıdır.
Bu nedenle işveren her düşük yoğunluk dönemini telafi çalışmasına dönüştüremez. m.64’te sayılan veya onlara benzer nitelikte bir neden bulunmalı; telafi edilen süreyle önceki çalışılmayan dönem arasında bağlantı kurulmalıdır.
Telafi çalışması, çalışma süresinin denkleştirilmesiyle de aynı değildir. Denkleştirmede belirli dönem içinde haftalık sürelerin dağılımı değişir; telafide ise kanuni bir nedenle çalışılmayan süre sonradan karşılanır.
Hangi hallerde telafi çalışması yaptırılabilir?
İş Kanunu m.64 dört ana grubu düzenler: zorunlu nedenlerle işin durması; ulusal bayram ve genel tatillerden önce veya sonra işyerinin tatil edilmesi; benzer nedenlerle işyerinde normal çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması veya tamamen tatil edilmesi; işçinin talebiyle kendisine izin verilmesi.
Zorunlu neden; işverenin keyfî tercihi değil, işin yürütümünü etkileyen objektif bir olaydır. Teknik arıza, doğal olay veya işin fiilen durmasına yol açan zorlayıcı gelişmeler somut koşullara göre değerlendirilebilir.
Bayram tatilinin hafta sonuyla birleştirilmesi amacıyla aradaki iş gününün tatil edilmesi, m.64’ün klasik uygulamasıdır. İşveren bu günü yıllık izin gibi göstermeden, koşulları varsa daha sonra telafi ettirebilir.
Telafi çalışması kaç ay içinde yaptırılmalıdır?
Kanunun güncel metni telafi çalışmasının 4 ay içinde yaptırılabileceğini düzenler. Süre, telafiyi gerektiren nedenin ortadan kalkması ve normal çalışma düzenine dönülmesiyle bağlantılı olarak hesaplanır. İşveren yıllar sonra eski bir tatil gününü ileri sürerek telafi çalışması isteyemez.
m.64 ayrıca Cumhurbaşkanına bu süreyi iki katına kadar artırma yetkisi verir. Genel kural dört aydır; özel dönemde yürürlüğe konulan bir Cumhurbaşkanı kararı varsa o kararın tarih ve kapsamı ayrıca kontrol edilmelidir.
İşverenin telafi programını kayıt altına alması gerekir. Hangi tarihte kaç saat çalışılmadığı ve hangi tarihlerde telafi edildiği puantajda izlenebilir olmalıdır.
Günde kaç saat telafi çalışması yapılabilir?
Telafi çalışması günde 3 saatten fazla olamaz. Bu özel sınır, işçinin normal günlük çalışmasına ilave edilecek telafi süresini sınırlayan açık kanun hükmüdür.
Ayrıca normal çalışma ile telafi toplamı günlük en çok çalışma süresini aşamaz. İş Kanunu m.63 ve Çalışma Süreleri Yönetmeliği uyarınca genel günlük sınır gözetilmelidir. Örneğin işçi o gün zaten uzun bir normal vardiya yapmışsa, sırf 3 saatlik üst sınır var diye otomatik olarak üç saat daha telafi yaptırılamaz.
Üç saatlik sınır sözleşmeyle artırılamaz. İşçinin rıza göstermesi de m.64’ün koruyucu günlük sınırını ortadan kaldırmaz.
Hafta tatilinde veya genel tatilde telafi çalışması yaptırılabilir mi?
Hayır. m.64 açıkça tatil günlerinde telafi çalışması yaptırılamayacağını düzenler. İşveren, haftanın normal iş günleri içinde ve günlük sınırlar dahilinde telafi programı oluşturmalıdır.
Tatil günü kavramı, işçinin kanunen veya çalışma düzenine göre tatil ettiği günü kapsar. Özellikle hafta tatilinin “telafi” adıyla ortadan kaldırılması mümkün değildir.
İşçi tatil gününde ayrıca çalıştırılmışsa bunun hukuki niteliği telafi değil, hafta tatili/genel tatil ve çalışma süresi hükümlerine göre belirlenir. Bordroda yalnız “telafi” yazılması gerçek hukuki niteliği değiştirmez.
Telafi çalışması fazla mesai sayılır mı?
Kanun açıkça telafi çalışmalarının fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma sayılmayacağını düzenler. Bunun nedeni, telafi edilen sürenin daha önce çalışılmamış olmasıdır.
Ancak bu sonuç yalnız m.64 koşullarına uygun gerçek telafi çalışması için geçerlidir. İşveren dört aylık süreyi aşmış, günde üç saatten fazla çalıştırmış veya ortada telafi edilecek çalışılmayan süre bulunmadığı hâlde ek çalışma yaptırmışsa sırf “telafi” etiketi fazla çalışma alacağını ortadan kaldırmaz.
Fiili toplam çalışma haftalık/günlük sınırlarla ve m.64 şartlarıyla birlikte değerlendirilmelidir. İşçinin imzaladığı telafi listesi de kanuna aykırı çalışma düzenini geçerli hâle getirmez.
İşçinin talebiyle verilen izin nasıl telafi edilir?
m.64, işçinin talebiyle kendisine izin verilmesi hâlini de açıkça telafi nedeni sayar. Örneğin işçi kişisel işi için bir iş günü izin talep etmiş ve işveren bunu yıllık ücretli izinden düşmeden kabul etmişse, taraflar m.64 koşullarında telafi çalışması yapabilir.
Burada iznin gerçekten işçinin talebine dayanması önemlidir. İşverenin tek taraflı olarak işçiyi işe çağırmayıp daha sonra “sen izinliydin, şimdi telafi et” demesi aynı hukuki durum değildir.
Yıllık ücretli izin ise ayrı bir kanuni dinlenme hakkıdır. İşveren kullanılan yıllık izni sonradan telafi çalışmasıyla geri alamaz. m.64’teki işçi talebiyle izin, yıllık ücretli izin rejimiyle karıştırılmamalıdır.
İşveren telafi çalışmasını nasıl duyurmalıdır?
İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği, telafi çalışmasının uygulanmasında işverenin hangi nedene dayandığını belirtmesini ve çalışmanın başlayacağı tarihi ilgili işçilere bildirmesini gerektirir. Yazılı/e-posta/işyeri ilanı gibi ispatlanabilir yöntem tercih edilmelidir.
Duyuruda telafi edilen önceki tarih, toplam saat, yeni çalışma gün ve saatleri yer almalıdır. Böylece hem üç saatlik günlük sınır hem dört aylık dönem denetlenebilir.
Belirsiz “önümüzdeki haftalarda fazla çalışılacaktır” bildirimi telafinin hangi çalışılmayan süreye dayandığını göstermediğinden uyuşmazlık yaratır. Puantaj ve bordro kayıtları duyuruyla uyumlu tutulmalıdır.
Telafi çalışmasına örnek hesaplar
Örnek 1: İşyerinde bayram öncesi bir iş günü olan 8 saat tamamen tatil edildi. İşveren normal iş günlerinde 2’şer saatlik dört telafi çalışması planlayabilir; günlük toplam çalışma sınırı aşılmamalı ve program dört ay içinde tamamlanmalıdır.
Örnek 2: İşçi kendi talebiyle 6 saat izin aldı. Sonraki günlerde üçer saatlik iki telafi yapılabilir. İşveren aynı gün 6 saat telafi yaptıramaz; m.64’te günlük 3 saat üst sınırı vardır.
Örnek 3: İşveren işçiyi beş ay önce tatil edilen gün için şimdi telafiye çağırıyor. Genel dört aylık süre dolmuşsa ve bu süreyi uzatan uygulanabilir Cumhurbaşkanı kararı yoksa m.64 kapsamında telafi yaptırılamaz.
Telafi çalışmasında ücret nasıl değerlendirilir?
Telafi çalışmasının mantığı, çalışılmayan dönemin ücretlendirilip daha sonra çalışmayla karşılanmasıdır. Bu nedenle kanuna uygun telafi için ayrıca fazla çalışma zammı doğmaz.
Bununla birlikte ücretin ilk dönemde nasıl ödendiği, iznin niteliği ve bordro kaydı önemlidir. İşveren ücretsiz izin uygulayıp daha sonra aynı süreyi ücretsiz telafi ettirmeye çalışırsa iki farklı kurum iç içe geçirilmiş olur.
Ücret bordrosunda telafi gün ve saatlerinin açıklanması, fazla çalışma kayıtlarından ayrılması yararlıdır. İşçi alacağı uyuşmazlığında banka ödemeleri ve puantajla birlikte değerlendirme yapılır.
Telafi çalışması uyuşmazlığında hangi deliller önemlidir?
- İşverenin telafi duyurusu ve gerekçesi.
- İşçinin izin talebi varsa yazılı talep.
- Puantaj ve vardiya kayıtları.
- Elektronik giriş-çıkış kayıtları.
- Ücret bordrosu ve banka ödemeleri.
- Ulusal bayram/genel tatil veya işyeri kapanış duyuruları.
- İşyeri içi e-posta ve mesajlar.
- Tanık anlatımları.
Dört aylık süre, üç saatlik günlük üst sınır ve tatil günü yasağı tarih bazında kontrol edilmelidir. “Telafi” başlığıyla kaydedilmiş her ek çalışma m.64’e uygun kabul edilmez.
Mersin ve Türkiye geneli uygulama
Telafi çalışması hükümleri Türkiye genelinde aynıdır. Mersin’de lojistik, liman hizmetleri, üretim, turizm, perakende ve idari ofislerde bayram dönemleri veya işin geçici durması nedeniyle telafi programları görülebilir.
Özellikle yoğun vardiya yapılan işyerlerinde normal vardiya ile telafinin toplamı günlük azami süreyi aşmamalıdır. Gece çalışması ve vardiya değişimi varsa m.69’daki özel sınırlar da ayrıca korunmalıdır.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir. Türkiye genelindeki iş hukuku uyuşmazlıkları zorunlu arabuluculuk ve görev/yetki kuralları çerçevesinde Mersin’den koordine edilir.
Sık Sorulan Sorular
1. Telafi çalışması kaç ay içinde yaptırılır?
Genel kural İş Kanunu m.64 uyarınca 4 aydır. Cumhurbaşkanı bu süreyi iki katına kadar artırmaya yetkilidir.
2. Günde 4 saat telafi yaptırılabilir mi?
Hayır. Telafi çalışması günde 3 saatten fazla olamaz.
3. Pazar günü telafi çalışması yapılabilir mi?
İşçinin tatil günü ise hayır; m.64 tatil günlerinde telafi çalışmasını yasaklar.
4. Telafi çalışması fazla mesai midir?
Kanuna uygun telafi fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma sayılmaz.
5. Bayramdan önce işyeri kapatılırsa telafi yapılabilir mi?
Evet. Ulusal bayram/genel tatil öncesi veya sonrası işyerinin tatil edilmesi m.64’te açık telafi nedenidir.
6. İşçi kendi işi için izin aldıysa telafi yapılabilir mi?
Evet. İşçinin talebiyle kendisine izin verilmesi açıkça telafi nedeni sayılmıştır.
7. Yıllık izin sonradan telafi ettirilebilir mi?
Hayır. Yıllık ücretli izin kanuni dinlenme hakkıdır; m.64’teki işçinin talebiyle verilen izinle aynı değildir.
8. İşveren telafi nedenini bildirmek zorunda mı?
Çalışma Süreleri Yönetmeliği uyarınca telafinin hangi nedene dayandığı ve başlama tarihi işçilere bildirilmelidir.
9. 8 saatlik açığı bir günde kapatabilir miyim?
Hayır. Günlük telafi en çok 3 saattir ve toplam günlük çalışma da kanuni azami süreyi aşamaz.
10. Dört ay geçtikten sonra yapılan ek çalışma ne olur?
m.64 kapsamındaki genel telafi süresi aşıldıysa çalışma artık telafi olarak nitelendirilemez; gerçek çalışma süresine göre fazla çalışma/diğer alacaklar değerlendirilir.
11. İşçi telafiye gelmezse ne olur?
Kanuna ve usulüne uygun telafi programı işçinin çalışma borcunun parçasıdır. Devamsızlığın haklı mazerete dayanıp dayanmadığı ve çağrının usulü ayrıca incelenir.
12. Telafi çalışması bordroda ayrı gösterilmeli mi?
Kayıtların denetlenebilir olması için telafi gün ve saatlerinin puantaj/bordroda açık ayrıştırılması uyuşmazlıkları önler.
Resmî kaynaklar ve ilgili içerikler
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 4857 sayılı İş Kanunu
- Mevzuat Bilgi Sistemi – Çalışma Süreleri Yönetmeliği
- Çağrı üzerine çalışma
- Uzaktan çalışma sözleşmesi
- İşçi hakları
Hukukçu incelemesi ve güncellik
Bu rehber 15 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki 4857 sayılı İş Kanunu m.64 ve ilgili Çalışma Süreleri Yönetmeliği esas alınarak hazırlanmıştır. Dört ay, günde üç saat ve tatil günü yasağı kanundaki açık sınırlardır.
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu, Sicil 3472. İnceleme: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu, Sicil 5507.
Telefon: +90 552 224 43 66
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
