Teslim Tesellüm Tutanağı Delil Olur mu? HMK 199, TBK 207-208 | 2026
Kısa ve net cevap: Teslim-tesellüm tutanağı, bir malın, belgenin, cihazın, anahtarın veya başka bir edimin belirli tarihte teslim edildiğini ve teslim alındığını göstermeye yarayan HMK m.199 anlamında belgedir. Tutanağın taraflar veya yetkili temsilcilerce imzalanmış olması ispat gücünü artırır. Ancak “teslim alındı” imzası her durumda malın ayıpsız olduğunu, bedelin tamamının kabul edildiğini veya tüm sözleşmesel haklardan vazgeçildiğini göstermez. Tutanakta neyin teslim edildiği, miktar, seri numarası, çekince, imza sahibinin yetkisi ve teslimin hangi sözleşmeye ilişkin olduğu açıkça belirlenmelidir.
- Teslim-tesellüm tutanağı nedir?
- HMK m.199 kapsamında belge midir?
- İmzalı tutanağın ispat gücü
- İmzasız tutanak delil olur mu?
- Yetkisiz çalışan imzalarsa ne olur?
- “Eksiksiz teslim aldım” neyi ifade eder?
- Ayıp hakları sona erer mi?
- Miktar ve seri numarası uyuşmazlığı
- Tutanağa çekince nasıl konulur?
- Elektronik teslim tutanağı geçerli mi?
- Ticari defter ve fatura ile ilişkisi
- Dava ve icrada nasıl kullanılır?
Teslim-tesellüm tutanağı nedir?
Teslim-tesellüm tutanağı, teslim eden ile teslim alan arasında fiilî zilyetlik veya belgenin devrini kayıt altına alan yazılı belgedir. Ticari mallarda, makine ve ekipmanda, işyeri demirbaşında, kiralanan taşınmaz anahtarında, proje evrakında veya dijital ekipman tesliminde kullanılabilir. Kanun her teslim için aynı biçimde tutanak zorunluluğu öngörmez; ancak ispat güvenliği bakımından ayrıntılı tutanak düzenlenmesi önemlidir.
Tutanağın işlevi “teslim gerçekleşti mi?” sorusunu somutlaştırmaktır. Belgenin hangi sözleşmeye, siparişe veya faturaya bağlı olduğu, teslim tarihi, yer, miktar ve imzalayan kişilerin kimliği yazılırsa sonradan çıkacak uyuşmazlık önemli ölçüde daralır.
HMK m.199 kapsamında belge midir?
HMK m.199, uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metin, senet, çizim, plan, fotoğraf, elektronik veri ve benzeri bilgi taşıyıcılarını belge sayar. Teslim-tesellüm tutanağı bu tanımın tipik örneklerindendir. İspat gücü ise belgenin imzalı olup olmadığına, kim tarafından düzenlendiğine ve içeriğinin uyuşmazlıkla bağlantısına göre değerlendirilir.
HMK m.205 uyarınca mahkeme huzurunda ikrar olunan veya mahkemece inkâr edenden sadır olduğu kabul edilen adi senetler aksi ispat edilmedikçe kesin delil sayılır. Bir teslim tutanağının senet niteliği ve imzanın aidiyeti somut belge üzerinden değerlendirilir. Belgenin sırf “tutanak” başlığını taşıması ona otomatik olarak kesin delil niteliği kazandırmaz.
İmzalı tutanağın ispat gücü
Tutanakta “10 adet X model cihaz 24.09.2026 tarihinde çalışır vaziyette teslim edilmiştir” yazıyor ve teslim alan yetkili kişi imzalamışsa, teslim eden taraf açısından teslim olgusunu ispatlayan güçlü bir kayıt oluşur. Teslim alan daha sonra “hiç mal gelmedi” diyorsa imzanın aidiyeti ve belgenin gerçekliği uyuşmazlığın merkezine gelir.
Ancak teslimin gerçekleşmesi ile bedelin borç olarak kesinleşmesi farklıdır. Sözleşmede fiyat, iskonto, mahsup veya ayıp nedeniyle bedel indirimi tartışılıyorsa teslim tutanağı bu konuları tek başına çözmez. Fatura, sözleşme ve ödeme kayıtları ayrıca incelenir.
İmzasız tutanak delil olur mu?
İmzasız belge HMK m.199 kapsamında yine belge olabilir; fakat karşı tarafın bu içeriği benimsediğinin ispatı daha zayıftır. Şirketin kendi çalışanı tarafından tek taraflı düzenlenen “teslim edildi” tutanağı, alıcı imzası veya başka doğrulayıcı kayıt yoksa teslimi tek başına kesin biçimde göstermeyebilir. Kamera kaydı, kargo kaydı, GPS, teslim kodu, e-posta onayı veya depo giriş kaydı tamamlayıcı delil olabilir.
Elektronik ortamda alıcının teslimi onaylaması hâlinde 5070 sayılı Kanun kapsamındaki güvenli elektronik imza ile sıradan elektronik onay ayrımı yapılır. Güvenli elektronik imza, kanundaki istisnalar saklı kalmak üzere elle atılan imzanın hukuki sonucunu doğurur; sıradan buton onayı ise HMK m.199 kapsamında elektronik veri olarak değerlendirilir.
Yetkisiz çalışan imzalarsa ne olur?
Teslim alan kişinin şirket çalışanı olması tek başına şirket adına her konuda temsil yetkisi bulunduğu anlamına gelmez. Bununla birlikte malın fiilen şirket deposuna alınması, çalışanın görevi gereği teslim alma yetkisi bulunması, depo giriş kaydının oluşması ve şirketin malı kullanması gibi olgular birlikte değerlendirildiğinde teslim ispatlanabilir.
TBK m.46 ve devamında yetkisiz temsilin sonuçları düzenlenmiştir. Sözleşme kurma yetkisi ile fiilî teslim alma yetkisi de aynı şey değildir. Depo görevlisi yeni sözleşme imzalamaya yetkili olmayabilir; fakat şirket adına gelen malı teslim alma görevi kapsamında tutanak imzalayabilir. Bu nedenle görev ve işlem türü birlikte incelenmelidir.
“Eksiksiz teslim aldım” neyi ifade eder?
Tutanağa “eksiksiz teslim aldım” yazılması, sayı ve görünür durum bakımından teslimin kabul edildiğini göstermede önemlidir. Fakat sonradan ortaya çıkan gizli ayıbın veya teknik uygunsuzluğun ileri sürülmesini her durumda engellemez. Satış ilişkisinde TBK m.219 ve devamındaki ayıptan sorumluluk hükümleri ile tacirler arasındaki ticari satışta TTK m.23’teki muayene ve ihbar kuralları ayrıca uygulanır.
“Her türlü hak ve alacağımdan feragat ediyorum” gibi kapsamlı ibareler de kendi hukuki geçerlilik şartlarına tabidir. Teslim tutanağı içine yerleştirilen genel işlem koşulları TBK m.20-25 kapsamında denetlenebilir.
Ayıp hakları sona erer mi?
Hayır, salt teslim tutanağı imzalanması ayıba ilişkin bütün hakları otomatik olarak sona erdirmez. Açık ayıp teslim sırasında fark edilebiliyorsa tutanağa çekince konulması ispat bakımından güçlü koruma sağlar. Tacirler arasındaki ticari satışta TTK m.23’te öngörülen özel ihbar süreleri; tüketici işlemlerinde ise 6502 sayılı Kanun hükümleri ayrıca uygulanır.
Bu nedenle teslim alan, hasarlı ambalaj, eksik adet, farklı model, kırık parça veya görünür kusur varsa bunu tutanağa somut biçimde yazmalıdır. “Hasarlı” yerine “3 numaralı kolinin sağ köşesi ezik, seri no … cihazın ekranı kırık” gibi ayrıntılı kayıt daha güvenlidir.
Miktar ve seri numarası uyuşmazlığı
Tutanağın yalnız “mal teslim edildi” demesi, çok sayıda veya seri numaralı ürünlerde yetersiz kalabilir. Adet, marka, model, seri numarası, plaka, IMEI veya parti numarası gibi tanımlayıcı bilgiler yazılmalıdır. Böylece hangi edimin teslim edildiği belirlenir.
Faturadaki miktar ile tutanaktaki miktar farklıysa fiilî teslimin hangi miktarda gerçekleştiği araştırılır. Tutanakta 90 adet, faturada 100 adet yazıyorsa bakiye 10 adet yönünden ek teslim belgesi bulunup bulunmadığı önem taşır.
Tutanağa çekince nasıl konulur?
Çekince açık ve belirli olmalıdır. “Haklarımız saklıdır” genel ifadesi bazı durumlarda yararlı olsa da fark edilen somut eksikliğin yazılması daha güçlüdür. Teslim tarihi ve saatinde görülen hasar, eksik miktar veya paket bozukluğu belirtilmeli; mümkünse fotoğraf ve video ile desteklenmelidir.
Çekince, teslimin hiç yapılmadığı anlamına gelmez. Örneğin “10 adet cihaz teslim alındı, 2 adedinin ekranı kırık; ayıp haklarımız saklıdır” kaydı teslim edilen miktarı ve ayıp iddiasını aynı belgede netleştirir.
Elektronik teslim tutanağı geçerli mi?
Elektronik tablet imzası, teslim kodu, mobil uygulama onayı veya e-posta ile onay farklı teknik yöntemlerdir. HMK m.199 elektronik veriyi belge sayar. 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu m.5’teki güvenli elektronik imza ise elle atılan imzayla aynı hukuki sonucu doğurur. Her elektronik imza görseli “güvenli elektronik imza” değildir.
Elektronik sistemde kullanıcı hesabı, IP, zaman damgası, teslim kodunun kime gönderildiği ve sistem logları muhafaza edilmelidir. Uyuşmazlık hâlinde yalnız ekran çıktısı değil, veri bütünlüğünü sağlayan teknik kayıtlar önem kazanır.
Ticari defter ve fatura ile ilişkisi
Teslim tutanağı malın teslimini, fatura bedel ve işlem bilgisini, ticari defter ise tarafların kayıtlarını gösterir. Bu delillerin aynı işlem numarası altında birbirini doğrulaması alacağın ispatını güçlendirir. Tutanak var ama fatura başka ürüne aitse veya ticari defterde iade kaydı varsa çelişki açıklanmalıdır.
Ticari Defterler Mahkemede Delil Olur mu? ve E-Fatura Tek Başına Alacağı İspatlar mı? rehberleri birlikte incelenebilir.
Dava ve icrada nasıl kullanılır?
Alacaklı teslim tutanağını sözleşme, fatura ve hesap dökümüyle birlikte sunabilir. Borçlu imzayı inkâr ederse HMK’daki imza incelemesi hükümleri gündeme gelir. Belge fotokopi ise aslı istenebilir; HMK m.216-218 belge aslının ibrazı ve yerinde inceleme usullerini düzenler.
İcra takibinde teslim tutanağı alacağın dayanak belgelerinden biri olabilir. Ancak hangi takip yolunun seçilebileceği ve itiraz hâlinde belgenin ne sonuç doğuracağı İİK hükümlerine göre ayrıca belirlenir.
Resmî kaynaklar
6100 sayılı HMK – m.199, 205, 208 vd., 216-218; 6098 sayılı TBK – m.20-25, 46 vd., 207-208, 219 vd.; 6102 sayılı TTK – özellikle m.23; 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu – m.5.
Sık sorulan sorular
Teslim tutanağı olmadan teslim ispatlanabilir mi?
Evet. Fatura, irsaliye, kargo kaydı, e-posta, kamera veya diğer hukuka uygun deliller kullanılabilir.
İmzalı teslim tutanağı kesin delil midir?
İmzanın aidiyeti ve belgenin niteliği HMK hükümlerine göre değerlendirilir; her tutanak aynı ispat gücüne sahip değildir.
“Eksiksiz teslim aldım” yazısı ayıp hakkını kaldırır mı?
Her durumda kaldırmaz. Açık ve gizli ayıp ile uygulanacak ihbar hükümleri ayrıca değerlendirilir.
Depo çalışanı imzalarsa şirket bağlı olur mu?
Çalışanın görevi, fiilî teslim ve şirketin malı kabul edip kullanması birlikte değerlendirilir.
İmzasız tutanak geçersiz midir?
Belge olabilir; ancak karşı tarafın kabulünü ispat gücü imzalı belgeye göre daha zayıf olabilir.
Elektronik teslim kodu delil midir?
HMK m.199 kapsamında elektronik veri delil olabilir; kodun kime ait olduğu ve sistem kayıtları önemlidir.
Fotoğraf tutanağa eklenmeli mi?
Hasar veya eksiklik varsa fotoğraf eklenmesi somutlaştırma ve ispat bakımından yararlıdır.
Seri numarası yazmak zorunlu mu?
Kanunen her teslimde zorunlu değildir; seri numaralı mallarda hangi ürünün teslim edildiğini ispatlamak için güçlü koruma sağlar.
Fotokopi tutanakla dava açılır mı?
Sunulabilir; karşı tarafın itirazı hâlinde belge aslının ibrazı istenebilir.
En güvenli teslim tutanağı nasıl olur?
Tarih, yer, sözleşme/fatura numarası, ürün bilgisi, adet, seri numarası, çekince ve yetkili imzaları açıkça içeren tutanaktır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
