Tespit Davası Dilekçesi 2026 | HMK 106 Word Örneği

Tespit Davasında Ne İstenebilir?

HMK m.106, bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun belirlenmesini ve bir belgenin sahte olup olmadığının tespitini düzenler. Bu nedenle sonuç talebi “olayın tespitine” değil, hukuki sonuca yönelmelidir. Örneğin taraflar arasında belirli bir borç ilişkisinin bulunup bulunmadığı, bir sözleşmesel hakkın mevcut olup olmadığı veya belgenin sahte olup olmadığı hüküm fıkrasına elverişli biçimde formüle edilir.

Tespit davası olumlu veya olumsuz kurulabilir. Olumlu tespitte hakkın veya ilişkinin varlığı, olumsuz tespitte ise bulunmadığı istenir. Ancak kanunda özel dava türü bulunan bir konuda genel tespit davası açmak her zaman hukuki yarar sağlamaz. Özellikle eda davası ile doğrudan daha güçlü koruma sağlanabiliyorsa neden yalnız tespit istendiği açıklanmalıdır.

Şablon bu nedenle `[İSTENEN TESPİT SONUCU]` alanını serbest bırakır. Kullanıcı “haklı olduğumun tespiti” gibi soyut bir cümle yazmamalı; mahkeme hükmünde hangi hukuki ilişkinin nasıl belirleneceğini net göstermelidir.

Tespit Davasında Hukuki Yarar Neden Önemlidir?

Tespit davasında kural olarak davacının bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel yararı bulunmalıdır. Hukuki yarar dava şartıdır. Davacı, tespit hükmü olmadan mevcut belirsizlik veya tehlikenin neden giderilemediğini somutlaştırmalıdır.

Hukuki yarar, yalnız “ileride lazım olur” şeklindeki soyut olasılıktan ibaret değildir. Karşı tarafın bir hak iddiası, hukuki ilişkinin reddi, belirsizliğin devam etmesi veya davacının hukuk alanında somut risk doğması gibi durumların neden tespit hükmü gerektirdiği açıklanır. Dava dilekçesindeki ayrı hukuki yarar paragrafı bunun için vardır.

Kanunun veya özel düzenlemenin tespit yolunu açıkça öngördüğü hâller ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle kullanıcı her dosyada aynı “eda davası açılamadığı için” cümlesini kopyalamamalıdır.

Maddi Vakıalar Tek Başına Tespit Davasının Konusu Olabilir mi?

HMK m.106/3, maddi vakıaların tek başlarına tespit davasının konusunu oluşturamayacağını açıkça düzenler. Mahkemeden yalnız “şu olay gerçekleşti” biçiminde tarihsel bir olgunun tespiti değil, bu olguyla bağlantılı hukuki hakkın veya ilişkinin belirlenmesi istenir.

Bir olayın, hasarın, mevcut durumun veya delilin kaybolmadan belirlenmesi amaçlanıyorsa HMK’daki delil tespiti kurumu gündeme gelebilir. Sitede delil tespiti için ayrı Word dilekçesi bulunduğundan, bu sayfa delil tespitiyle aynı niyeti hedeflemez.

Örneğin binadaki hasarın mevcut durumunu mahkeme aracılığıyla kayıt altına almak delil tespiti; hasardan kaynaklanan belirli hukuki sorumluluk ilişkisinin varlığını belirlemek ise koşulları varsa tespit davası tartışmasıdır. İki kurumun amacı ve sonucu farklıdır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme Nasıl Belirlenir?

HMK m.106 tek başına görevli mahkemeyi belirlemez. Görev, tespiti istenen hukuki ilişkinin türüne göre bulunur. Tüketici ilişkisinde tüketici mahkemesi, iş ilişkisinde iş mahkemesi, ticari uyuşmazlıkta asliye ticaret mahkemesi veya genel görev kuralına göre asliye hukuk mahkemesi gündeme gelebilir.

Yetki de tarafların yerleşim yeri, sözleşmenin ifa yeri, haksız fiilin gerçekleştiği yer veya özel yetki kuralına göre değişebilir. Word dosyasında mahkeme adı sabit yazılmadığı için kullanıcı uyuşmazlık türüne uygun mahkemeyi seçmelidir.

Dava şartı arabuluculuk gereken bir uyuşmazlıkta yalnız talebin “tespit” olarak adlandırılması dava şartını otomatik kaldırmaz. Özel kanundaki dava şartı ve uyuşmazlığın gerçek niteliği ayrıca değerlendirilir.

Tespit Davasında Deliller Nasıl Hazırlanır?

Deliller, tespiti istenen hukuki ilişkinin unsurlarına göre seçilir. Sözleşme, banka kaydı, tapu kaydı, şirket kaydı, yazışma, resmî kurum belgesi, ticari defter veya başka yasal kayıt kullanılabilir. Her delilin hangi olguyu doğruladığı dilekçede anlaşılır olmalıdır.

Belgenin karşı tarafta veya kamu kurumunda bulunması hâlinde celp talebi açıkça yazılır. “Tüm resmî kayıtlar” şeklindeki sınırsız talep yerine kurum, belge ve mümkünse tarih aralığı belirtilir. Bilirkişi veya keşif gerekiyorsa hangi teknik hususun uzmanlık incelemesi gerektirdiği açıklanmalıdır.

Sahte belge tespiti isteniyorsa incelenecek belgenin tarih, taraf ve ayırt edici bilgileri dilekçede açıkça gösterilir; başka bir belgeyle karışmayacak şekilde tanımlanır.

Tespit Davası ile Eda Davası Arasındaki Fark

Eda davasında mahkemeden karşı tarafın bir şeyi vermesi, yapması veya yapmaması yönünde hüküm istenir. Tespit davasında ise hukuki ilişkinin varlığı veya yokluğu belirlenir. Davacının amacı alacağın doğrudan tahsiliyse yalnız tespit istemek daha sınırlı bir koruma sağlayabilir.

Bu nedenle dava türü, talep edilen hukuki korumaya göre seçilir. Kullanıcının “borcum yoktur tespit edilsin” talebi ile “10.000 TL ödensin” talebi aynı değildir. İcra hukukunda menfi tespit gibi özel düzenlemeler varsa genel HMK m.106 yerine özel hüküm öncelikle değerlendirilir.

Tespit Davasında Harç ve Dava Değeri

Harç ve dava değerinin belirlenmesi talebin parayla ölçülebilir olup olmadığına ve özel harç hükümlerine göre yapılır. Her tespit davası için tek bir sabit harç rakamı yoktur. Güncel Harçlar Kanunu tarifesi ve UYAP hesabı esas alınmalıdır.

Parasal bir hukuki ilişkinin tespiti isteniyorsa dava değerinin nasıl gösterileceği somut taleple uyumlu olmalıdır. Word şablonunda otomatik dava değeri konulmaması, yanlış sabit rakam kullanılmasını önler.

Dilekçe Nasıl Doldurulur?

İlk olarak tespiti istenen hukukî sonucu tek cümle hâlinde yazın. Sonra bu sonucu doğuran hukuki ilişkiyi ve olayları tarih sırasına koyun. Üçüncü adımda, neden bugün bir tespit hükmüne ihtiyaç duyulduğunu açıkça belirtin. Bu paragraf hukuki yarar bakımından en kritik bölümdür.

Delilleri somutlaştırın ve özel görev/yetki kurallarını kontrol edin. Sonuç talebini açıklama bölümündeki ifadeyle birebir uyumlu kurun. Word belgesinde `[HUKUKİ İLİŞKİ]`, `[TESPİT SONUCU]` veya `[DELİL]` alanlarından hiçbiri boş kalmamalıdır.

En Sık Hatalar

En sık hata, maddi bir olayı tek başına tespit davasına konu etmektir. İkinci hata, hukuki yararı hiç açıklamamaktır. Üçüncü hata, özel bir dava türü bulunduğu hâlde neden genel tespit davasına ihtiyaç olduğunu değerlendirmemektir.

Dördüncü hata, görevli mahkemeyi her uyuşmazlıkta asliye hukuk olarak yazmaktır. Beşinci hata sonuç talebini “gereğinin yapılması” biçiminde belirsiz bırakmaktır. Altıncı hata, delil tespiti ile tespit davasını birbirine karıştırmaktır.

Resmî Mevzuat ve İlgili İçerikler

Temel düzenleme 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.106’dır. Delil tespiti için sitedeki mevcut delil tespiti dilekçesi, diğer örnekler için Dilekçe Örnekleri kullanılabilir.