Ticari Defter ve Belgeler Kaç Yıl Saklanır? TTK 82’ye Göre 10 Yıl ve Zayi Belgesi 2026
Kısa ve net cevap: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 82. maddesine göre tacirler; ticari defterleri, envanterleri, bilançoları, finansal tabloları, yıllık faaliyet raporlarını, alınan ticari mektupları, gönderilen ticari mektupların suretlerini ve ticari defter kayıtlarının dayandığı belgeleri 10 yıl saklamakla yükümlüdür. TTK m.82/6’ya göre bu 10 yıllık süre, ilgili defter kaydının yapıldığı, belgenin oluştuğu veya ticari yazışmanın yapıldığı takvim yılının bitiminden itibaren başlar. Defter ve belgeler yangın, su baskını, deprem veya hırsızlık gibi sebeple zayi olursa tacir, ziyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden zayi belgesi istemelidir.
TTK 82’nin Temel Kuralı Nedir?
TTK m.82, tacirin ticari faaliyetine ilişkin temel kayıt ve belgeleri sistematik biçimde saklama yükümlülüğünü düzenler. Bu yükümlülük yalnız muhasebe defterlerinin fiziksel olarak bir dolapta tutulmasından ibaret değildir. Kanun; ticari işlemin nasıl gerçekleştiğini, muhasebe kaydının hangi belgeye dayandığını ve şirketin finansal durumunun nasıl oluşturulduğunu sonradan denetlenebilir kılmayı hedefler.
Maddenin birinci fıkrası saklanacak belge gruplarını tek tek sayar. Beşinci fıkra bu belgelerin saklama süresini on yıl olarak belirler. Altıncı fıkra ise sürenin hangi tarihte işlemeye başlayacağını gösterir. Bu nedenle “belge 2016 tarihliyse 2026’da otomatik imha edilir” biçimindeki kaba hesap doğru değildir; önce kanundaki başlangıç anı tespit edilir.
Saklama yükümlülüğü tacir sıfatına bağlıdır. Ticaret şirketleri tacirdir. Gerçek kişi tacirin ticareti bırakması veya ölmesi halinde de belgeler derhal yok edilemez; TTK m.82/8 bu durumlar için özel devam yükümlülüğü öngörür.
Hangi Ticari Defter ve Belgeler 10 Yıl Saklanır?
TTK m.82/1 ve m.82/5 birlikte okunduğunda on yıllık saklama yükümlülüğünün kapsamı açıkça belirlenir. Tacir aşağıdaki kayıt ve belgeleri sınıflandırılmış biçimde saklar:
- ticari defterler,
- envanterler,
- açılış bilançoları ve ara bilançolar,
- finansal tablolar,
- yıllık faaliyet raporları,
- topluluk finansal tabloları ve faaliyet raporları,
- bu belgelerin anlaşılmasını kolaylaştıran çalışma talimatları ve organizasyon belgeleri,
- alınan ticari mektuplar,
- gönderilen ticari mektupların suretleri,
- TTK m.64/1 uyarınca yapılan ticari defter kayıtlarının dayandığı belgeler.
“Defter kayıtlarının dayandığı belgeler” ifadesi uygulamada geniş önem taşır. Fatura, sevk irsaliyesi, banka dekontu, tahsilat ve ödeme belgesi, gider pusulası, sözleşme eki veya muhasebe fişinin dayanağı niteliğindeki kayıtlar bu kapsamda değerlendirilir. Belgenin elektronik düzenlenmiş olması saklama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Kanunun ikinci fıkrası ticari mektubu, bir ticari işe ilişkin tüm yazışmalar olarak tanımlar. Bu nedenle yalnız kağıt mektuplar değil, ticari işe ilişkin elektronik yazışmalar da saklama düzeninin dışında kabul edilmemelidir. Şirketin sipariş, teslim, fiyat, ayıp, ödeme, hesap mutabakatı ve sözleşme uygulamasına ilişkin kurumsal yazışmaları dosya sistemi içinde korunmalıdır.
10 Yıllık Saklama Süresi Ne Zaman Başlar?
TTK m.82/6, başlangıcı belgenin düzenlendiği gün değil ilgili takvim yılının bitimi üzerinden kurar. Buna göre saklama süresi; ticari deftere son kaydın yapıldığı, envanterin çıkarıldığı, ara bilançonun düzenlendiği, yıl sonu finansal tablolarının ve konsolide finansal tabloların hazırlandığı, ticari yazışmanın yapıldığı veya muhasebe belgesinin oluştuğu takvim yılının bitimiyle başlar.
Örneğin 15 Mart 2026 tarihinde oluşan bir muhasebe belgesinin TTK m.82 bakımından on yıllık süresi 15 Mart 2026’dan değil, 2026 takvim yılının bitiminden itibaren hesaplanır. Aynı yaklaşım ticari yazışma ve defter kayıtları için de kanundaki ilgili olaya göre uygulanır.
Şirketlerin belge imha politikası bu hesap sistemine göre kurulmalıdır. Dosya klasörünün üzerinde yalnız oluşturulma tarihi bulunması yeterli değildir; imha edilebilir ilk dönem, TTK m.82/6’daki başlangıç esas alınarak belirlenmelidir. Devam eden dava, vergi incelemesi, ceza soruşturması, KVKK ihtilafı veya başka bir yasal saklama zorunluluğu varsa sırf TTK’daki on yıl doldu diye belgenin imha edilmesi ayrıca sakıncalı olabilir. Her belge grubu diğer özel mevzuatla birlikte değerlendirilir.
Ticari Belgeler Elektronik Ortamda Saklanabilir mi?
TTK m.82/3, belirli belgelerin görüntü veya veri taşıyıcılarda saklanmasına izin verir. Ancak kanun iki temel şart koyar: kayıtlar okunur hâle getirildiğinde asıl içerikle örtüşmeli ve saklama süresi boyunca kayıtlara her an ulaşılabilip uygun bir sürede okunabilir hâle getirilebilmelidir.
Açılış ve ara bilançolar, finansal tablolar ve topluluk finansal tabloları bakımından maddenin özel düzenlemesi ayrıca dikkate alınır. Elektronik arşive geçiş, şirketin hiçbir belgeyi fiziksel veya hukuki biçimiyle koruma yükümlülüğü kalmadığı anlamına gelmez. Belgenin kanunen hangi biçimde tutulması gerektiği ayrı kontrol edilir.
Elektronik arşiv güvenliğinin üç unsuru vardır: bütünlük, erişilebilirlik ve okunabilirlik. On yıllık dönemde eski dosya formatlarının açılamaması, arşiv sunucusunun kapanması veya yedeklerin bozulması “belgeyi sakladık” savunmasını işlevsiz hâle getirir. Şirket, arşiv sistemini süre boyunca erişilebilir tutmalıdır.
E-fatura ve e-defter sistemlerinde Gelir İdaresi Başkanlığı düzenlemeleri de ayrıca uygulanır. TTK m.82, vergi ve elektronik belge mevzuatının yerine geçmez; ticaret hukuku bakımından genel saklama yükümlülüğünü kurar.
E-Posta ve Ticari Yazışmalar da 10 Yıl Saklanır mı?
TTK m.82/2, ticari mektupları “bir ticari işe ilişkin tüm yazışmalar” olarak tanımlar. Günümüzde şirketler arası ticari yazışmaların büyük bölümü e-posta, KEP ve kurumsal elektronik sistemler üzerinden yapıldığı için bu hüküm yalnız klasik mektuba indirgenemez.
Siparişin kabulü, fiyat teyidi, teslim programı, ayıp bildirimi, ödeme planı, borç mutabakatı veya sözleşme değişikliği gibi ticari işe ilişkin yazışmalar, ileride hem uyuşmazlığın çözümünde hem muhasebe kaydının açıklanmasında önem taşır. Şirketin e-posta kutusundaki mesajları personel işten ayrıldığında topluca silmesi, ticari arşiv bakımından ciddi risk oluşturur.
Saklama sistemi kişisel posta kutusuna bağlı bırakılmamalıdır. Şirket adına yapılan önemli ticari yazışmalar kurumsal arşivde sınıflandırılmalı; gönderen, alıcı, tarih, konu ve ekler birlikte korunmalıdır. KEP üzerinden yapılan tacirler arası ihtar ve bildirimler de kendi delil kayıtlarıyla birlikte saklanmalıdır.
Ticari Defterler Kaybolur veya Yanarsa Ne Yapılır?
TTK m.82/7, saklanmak zorunda olan defter ve belgelerin kanuni saklama süresi içinde yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet ya da hırsızlık nedeniyle zayi olması hâlini düzenler. Tacir, ziyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.
Bu süre 2022 yılında yapılan değişiklikten sonra 30 gündür. Eski kaynaklarda görülen 15 günlük bilgi güncel değildir. Zayi belgesi talebi hasımsız açılır; mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasına karar verebilir.
Zayi belgesi otomatik verilmez. Tacirin hangi defter ve belgelerin hangi olay nedeniyle yok olduğunu, saklama ve koruma konusunda gerekli özeni gösterdiğini ve ziyaın gerçekten iddia edilen olaydan kaynaklandığını somutlaştırması gerekir. Yangın raporu, polis tutanağı, sigorta eksper raporu, itfaiye belgesi, hasar fotoğrafı, sunucu kayıtları ve yedekleme sistemi bilgileri dosyada önem taşır.
Şirketin hiçbir yedekleme yapmaması, belgeleri korunmasız bırakması veya olaydan çok sonra başvurması değerlendirmeyi etkiler. Zayi belgesi, eksik kayıtların tamamını hukuken varmış gibi kabul ettiren bir belge değildir; ziya olgusunu mahkeme kararıyla belgelendirmeye yarar.
Şirket Kapanırsa veya Tacir Ölürse Belgeler Ne Olur?
TTK m.82/8, saklama yükümlülüğünün işletmenin faaliyetinin sona ermesiyle bir anda bitmesini engeller. Gerçek kişi tacirin ölmesi hâlinde mirasçıları; ticareti terk etmesi hâlinde tacirin kendisi birinci fıkradaki defter ve kâğıtları saklamakla yükümlüdür.
Mirasın resmî tasfiyesi veya tüzel kişinin sona ermesi hâlinde kanun, defter ve kâğıtların on yıl süreyle sulh mahkemesi tarafından saklanmasını düzenler. Dolayısıyla şirketin tasfiye edilip ticaret sicilinden silinmesi, geçmiş ticari kayıtların imha edilebileceği anlamına gelmez.
Tasfiye aşamasında arşivin envanteri çıkarılmalı, hangi belgelerin kimde ve hangi formatta saklanacağı tutanakla belirlenmelidir. Özellikle devam eden alacak, vergi, işçilik veya şirket ortaklığı uyuşmazlığı varsa ilgili dosyanın erişilebilirliği ayrıca güvence altına alınmalıdır.
Ticari Defterleri Saklamanın Mahkemedeki Delil Etkisi
TTK m.82’deki saklama yükümlülüğü ile ticari defterlerin mahkemede delil olması aynı konu değildir. Saklama, tacirin kayıtları koruma yükümlülüğünü; delil rejimi ise HMK m.222 ve ilgili hükümler çerçevesinde mahkemenin ticari defterleri nasıl değerlendireceğini ilgilendirir.
Defterin on yıl saklanmış olması tek başına içindeki her kaydın kesin doğru kabul edilmesini sağlamaz. Defterlerin kanuna göre tutulmuş olması, açılış-kapanış onayları, karşı taraf kayıtları ve diğer deliller birlikte değerlendirilir. Bu konu sitedeki Ticari Defterler Mahkemede Nasıl Delil Olur? rehberinde ayrıca açıklanmıştır.
Bunun tersine, saklanması gereken defter ve dayanak belgelerinin bulunmaması ispat ve denetim açısından şirketin aleyhine sonuç doğurabilir. Özellikle ticari alacak, ortaklık hesabı, yöneticinin sorumluluğu veya vergi bağlantılı dosyalarda kayıt zincirinin eksikliği uyuşmazlığın çözümünü doğrudan etkiler.
TTK 82 ile KVKK Arasında Çelişki Var mı?
KVKK kapsamında kişisel veriler işlendikleri amaç için gerekli olan süre kadar ve kanunda öngörülen zorunlu süreler boyunca saklanır. TTK m.82 gibi açık bir kanuni saklama yükümlülüğü, kişisel veri içeren ticari belgenin belirli süre korunması için hukuki dayanak oluşturabilir. Ancak bu durum şirkete bütün kişisel verileri süresiz saklama hakkı vermez.
Belge bazında hangi verinin TTK, vergi, iş, sosyal güvenlik veya başka mevzuat nedeniyle ne kadar süre saklanacağı belirlenir. Yasal süre ve devam eden hukuki ihtiyaç sona erdiğinde kişisel veri bakımından silme, yok etme veya anonimleştirme yükümlülüğü ayrıca gündeme gelir.
Bu nedenle ticari arşiv politikası ile kişisel veri saklama-imha politikası çelişen iki ayrı belge değil, birbiriyle uyumlu yönetilmesi gereken sistemlerdir. Şirket her belge kategorisi için hukuki dayanak ve imha zamanını kayıt altına almalıdır.
Ticari Fatura ve Ödeme Belgeleri Neden Ayrı Saklanmalı?
Fatura tek başına ticari ilişkinin tamamını göstermeyebilir. Sipariş, teslim belgesi, sözleşme, banka ödemesi ve ayıp bildirimi birlikte değerlendirildiğinde alacağın doğumu ve vadesi netleşir. Özellikle geç ödeme uyuşmazlıklarında TTK 1530 ticari fatura geç ödeme rehberinde açıklanan temerrüt tarihinin ispatı, saklanan belgelerin bütünlüğüne bağlıdır.
Arşiv sistemi bu nedenle yalnız “faturalar” klasöründen oluşmamalıdır. Sözleşme, sipariş, teslim, fatura, ödeme, ihtar ve mutabakat belgeleri aynı ticari işlem zincirine bağlanmalıdır. On yıl sonra bir uyuşmazlık çıkmasa bile denetim veya ortaklık incelemesinde bu zincir şirketin kayıt güvenilirliğini gösterir.
Mersin’de Şirketler İçin Belge Saklama Kontrolü
Mersin’de dış ticaret, liman, lojistik, tarım-gıda, sanayi ve hizmet şirketlerinde belge hacmi yüksektir. E-fatura ve e-irsaliye sistemleri kullanılsa bile taşıma belgeleri, gümrük evrakı, teslim tutanağı, kalite raporu ve ticari yazışmalar farklı sistemlerde dağılabilir. TTK m.82 bakımından arşiv, şirketin bütün ticari kayıt zincirini koruyacak biçimde kurulmalıdır.
Mersin’de veya başka bir ilde olmanın on yıllık kanuni süreye etkisi yoktur. Fark, işletmenin belge türlerinde ve operasyon yapısında ortaya çıkar. Özellikle ithalat-ihracat şirketlerinde yabancı dilde sözleşme ve yazışmaların orijinalleri ile tercümeleri, taşıma ve gümrük belgeleriyle eşleştirilmelidir.
Yıllık kontrol sırasında belge kategorileri, saklama başlangıç yılı, imha yılı, fiziksel konum, elektronik arşiv yolu, erişim yetkisi ve yedekleme durumu tablo hâline getirilir. Bu yöntem hem TTK m.82 uyumunu hem olası uyuşmazlıkta dosyaya hızlı erişimi sağlar.
Resmî Kaynaklar
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu – m.82
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu – ticari defterlerin ibrazı ve delil hükümleri
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu
Sık Sorulan Sorular
1. Ticari defterler kaç yıl saklanır?
TTK m.82/5 uyarınca maddede sayılan ticari defter ve belgeler 10 yıl saklanır.
2. 10 yıl hangi tarihten başlar?
TTK m.82/6’ya göre süre, ilgili kaydın, finansal tablonun, ticari yazışmanın veya muhasebe belgesinin oluştuğu takvim yılının bitiminden itibaren başlar.
3. Ticari e-postalar da saklanmalı mı?
TTK m.82/2 ticari mektubu bir ticari işe ilişkin tüm yazışmalar olarak tanımlar. Ticari işe ilişkin elektronik yazışmalar arşiv sistemi içinde korunmalıdır.
4. Belgeler sadece elektronik ortamda saklanabilir mi?
TTK m.82/3 belirli belgelerin görüntü veya veri taşıyıcılarda saklanmasına şartlı olarak izin verir. İçerik asılla örtüşmeli, kayıtlar süre boyunca erişilebilir ve okunabilir olmalıdır.
5. Defterler yangında yanarsa ne yapılır?
TTK m.82/7 şartları varsa tacir, ziyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden zayi belgesi istemelidir.
6. Zayi belgesi başvuru süresi 15 gün mü 30 gün mü?
Güncel kanun metninde süre 30 gündür. 2022 değişikliği öncesindeki 15 günlük bilgi güncel değildir.
7. Şirket kapanınca eski defterler imha edilir mi?
Hayır. TTK m.82/8 sona erme ve tasfiye hâllerinde saklama yükümlülüğünün devamını ayrıca düzenler.
8. Defteri 10 yıl saklamak mahkemede otomatik delil yapar mı?
Hayır. Saklama yükümlülüğü ile HMK m.222 kapsamındaki ticari defterlerin delil niteliği ayrı değerlendirilir.
9. Fatura dayanakları da 10 yıl saklanır mı?
TTK m.82/1-d, ticari defter kayıtlarının dayandığı belgelerin de saklanmasını zorunlu kılar; m.82/5 bunlar için 10 yıllık süre öngörür.
10. KVKK nedeniyle ticari belgeler daha erken silinir mi?
Kanuni saklama yükümlülüğü devam ettiği sürece ilgili kişisel verinin saklanması hukuki dayanağa sahip olabilir. Yasal zorunluluk ve diğer işleme sebepleri sona erdiğinde KVKK kapsamındaki silme, yok etme veya anonimleştirme yükümlülüğü ayrıca uygulanır.
Bu içerik 11 Eylül 2026 tarihinde 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.82’nin güncel metni, özellikle 10 yıllık saklama süresi, takvim yılı sonundan başlayan süre hesabı ve 2022 değişikliği sonrası 30 günlük zayi belgesi süresi esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
İnceleme: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
