Ticari Fatura Geç Ödenirse Ne Olur? TTK 1530, 60 Gün Sınırı ve Yüzde 43 Temerrüt Faizi 2026
Kısa ve net cevap: Ticari işletmeler arasındaki mal veya hizmet tedarikinde borçlu, kararlaştırılan ödeme tarihinde veya kanuni ödeme süresinde ödeme yapmazsa TTK m.1530/2 uyarınca ayrıca ihtar aranmadan temerrüde düşer. Sözleşmede geçerli bir temerrüt faizi oranı yoksa TTK m.1530/7 uygulanır. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Ocak 2026’dan itibaren bu kapsamdaki geç ödemeler için yıllık %43 temerrüt faizi ve tahsil masrafları için 2.020 TL asgari giderim tutarı ilan etmiştir. TTK m.1530/5 uyarınca ödeme süresi kural olarak altmış günü aşamaz; alacaklı KOBİ veya tarımsal/hayvansal üretici, borçlu ise büyük ölçekli işletme olduğunda altmış günden uzun vade kararlaştırılamaz.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
TTK 1530 Neyi Düzenler?
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1530. maddesi, ticari işletmeler arasında mal ve hizmet tedarikinden doğan para borçlarının geç ödenmesine özel hükümler getirir. Bu madde, genel temerrüt kurallarının yanında ticari tedarik ilişkisine özgü daha sıkı bir ödeme disiplini kurar. Düzenlemenin merkezinde üç sonuç vardır: borçlunun belirli şartlarda ihtarsız temerrüde düşmesi, ödeme süresinin sınırlandırılması ve geçerli bir sözleşmesel faiz bulunmadığında her yıl TCMB tarafından ilan edilen özel temerrüt faizinin uygulanması.
Madde her ticari para borcuna otomatik olarak uygulanmaz. TTK m.1530/2 açıkça “ticari işletmeler arasında mal ve hizmet tedariki amacıyla yapılan işlemler” bakımından özel rejim kurar. Bu nedenle önce tarafların ticari işletme niteliği, sonra sözleşmenin mal veya hizmet tedariki amacı taşıyıp taşımadığı, son olarak alacaklının kendi edimini yerine getirip getirmediği incelenir. Bu üç unsur yoksa temerrüt tarihi ve faiz bakımından Türk Borçlar Kanunu ve 3095 sayılı Kanun dahil genel hükümler değerlendirilir.
Örnek olarak üretici işletmenin bayiye mal teslim etmesi, yazılım şirketinin başka bir ticari işletmeye hizmet sunması, lojistik şirketinin ticari müşterisine sözleşme kapsamında hizmet vermesi veya sanayi işletmesinin alt yükleniciden üretim girdisi alması TTK m.1530 incelemesini gündeme getirir. Buna karşılık ilişkinin niteliği tedarik değilse yalnızca faturanın bulunması TTK m.1530’u tek başına devreye sokmaz.
Ticari Fatura Geç Ödenirse İhtar Gerekir mi?
TTK m.1530/2’nin en önemli sonucu ihtarsız temerrüttür. Alacaklı kendi tedarik borcunu yerine getirmiş ve borçlunun gecikmeden sorumlu tutulamayacağı özel bir durum bulunmuyorsa, sözleşmede kararlaştırılan tarihte veya belirlenen ödeme süresinde borcun ödenmemesiyle temerrüt gerçekleşir. Kanun bu sonuç için ayrıca noter ihtarı veya başka bir temerrüt bildirimi şartı koymaz.
Bu kural, her faturada “ihtar gereksizdir” şeklinde genelleştirilemez. Önce işlemin TTK m.1530 kapsamındaki ticari tedarik işlemi olduğu ve borcun ödeme tarihinin kanuna göre belirlenebildiği ortaya konulmalıdır. Özellikle açık hesap ilişkisi, cari hesap, teslimin tartışmalı olması, hizmetin ayıplı ifa edildiğinin ileri sürülmesi veya faturanın tek başına sözleşmenin kapsamını göstermemesi hâllerinde temerrüt başlangıcı dosya belgeleri üzerinden belirlenir.
Alacaklının tedarik borcunu yerine getirdiği; sipariş, sözleşme, sevk irsaliyesi, teslim tutanağı, e-fatura/e-arşiv fatura, hizmet kabul formu, banka kayıtları ve taraf yazışmalarıyla gösterilir. Borçlunun “teslim yapılmadı”, “hizmet kabul edilmedi” veya “fatura itiraz edildi” savunması varsa yalnız faturaya dayanarak sonuç kurulmaz; ifanın gerçekleştiği ayrıca ispatlanır.
TTK 1530’da 30 Gün ve 60 Gün Kuralı
TTK m.1530, vade hiç kararlaştırılmamışsa temerrüt başlangıcını ayrıca düzenler. Kanundaki sistemde fatura veya eşdeğer ödeme talebinin borçlu tarafından alınması, mal veya hizmetin alınma tarihi ve sözleşmede kabul/gözden geçirme usulü bulunup bulunmadığı önem taşır. Ödeme günü belirlenmemişse, kanunun öngördüğü otuz günlük dönem tamamlandığında şartları bulunan borç kendiliğinden temerrüde girer.
Sözleşmede vade kararlaştırılmışsa TTK m.1530/5 devreye girer. Ödeme süresi, faturanın veya eşdeğer ödeme talebinin alınmasından, mal veya hizmetin tesliminden ya da kabul prosedürünün tamamlanmasından itibaren kural olarak en fazla altmış gün olarak kararlaştırılır. Daha uzun süre ancak kanunun izin verdiği özel çerçevede geçerlidir: tarafların bunu açıkça kararlaştırması ve uzun vadenin alacaklı aleyhine ağır haksızlık oluşturmaması gerekir.
Bu nedenle ticari sözleşmede “120 gün vade” yazması tek başına 120 günlük sürenin kesin geçerli olduğu anlamına gelmez. Uzun vadenin kanuni şartları ayrıca denetlenir. Özellikle küçük işletmenin finansman yükünü tek taraflı biçimde artıran, pazarlık gücü farkına dayanan veya kanunun özel korumasına aykırı olan kayıtlar geçerlilik denetimine tabidir.
Alacaklı KOBİ, Borçlu Büyük İşletmeyse 60 Gün Aşılamaz
TTK m.1530/5, belirli taraf grupları için altmış günlük sınırı kesinleştirir. Alacaklının KOBİ veya tarımsal ya da hayvansal üretici olması yahut borçlunun büyük ölçekli işletme sıfatı taşıması hâlinde ödeme süresi altmış günü aşamaz. Bu durumda tarafların sözleşmeye 90, 120 veya 180 günlük vade yazmaları kanunun koruyucu sınırını bertaraf etmez.
Dosyada bu kuralın uygulanması için işletme ölçeği belgelendirilir. Ticaret sicili kayıtları, finansal tablolar, KOBİ niteliğine ilişkin belgeler ve tarafların kurumsal yapısı incelenir. “Karşı taraf büyük şirket” şeklindeki soyut ifade yeterli değildir; kanundaki statü somut verilerle ortaya konulur.
Tedarik zincirinde güçlü alıcının zayıf tedarikçiye uzun vade dayatması, TTK m.1530’un önlemeyi hedeflediği başlıca sorunlardan biridir. Düzenleme, yalnız faiz talebini değil, vade şartının kendisini de denetler. Bu nedenle alacak takibine geçmeden önce sözleşmedeki ödeme maddesi kanunla karşılaştırılır.
2026’da TTK 1530 Temerrüt Faizi %43, Asgari Giderim 2.020 TL
TTK m.1530/7 uyarınca sözleşmede temerrüt faizi hiç belirlenmemişse veya kararlaştırılan faiz hükmü geçersizse, uygulanacak oran ile tahsil masrafları için istenebilecek asgari giderim tutarını Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası her yıl ilan eder. TCMB’nin 2026 yılı ilanına göre 1 Ocak 2026’dan itibaren bu kapsamdaki mal ve hizmet tedariki geç ödemelerinde yıllık temerrüt faizi %43, asgari giderim tutarı ise 2.020 TLdir.
Bu oran, 2026 yılında doğan her ticari alacağa otomatik uygulanmaz. Önce TTK m.1530 kapsamı belirlenir; ardından sözleşmede geçerli bir temerrüt faizi hükmü bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Özel oran ancak maddenin uygulama şartları ve yedinci fıkradaki koşullar gerçekleştiğinde uygulanır.
Faiz hesabında ana para, temerrüt başlangıç tarihi, kısmi ödemeler ve ödeme tarihleri tek tek dikkate alınır. Borçlu örneğin üç ayrı faturaya farklı tarihlerde kısmi ödeme yapmışsa bütün borca tek başlangıç tarihi uygulanmaz. Her fatura ve ödeme hareketi ayrı satırda hesaplanır. İcra takibinde talep edilen işlemiş faiz bu tabloyla uyumlu olmalıdır.
Asgari giderim tutarı da faizden farklı bir kalemdir. Kanun, alacağın tahsili için yapılan masraflar bakımından TCMB’nin ilan ettiği asgari giderimi düzenler. 2026 için ilan edilen 2.020 TL’nin talep edilmesi, somut alacağın TTK m.1530 kapsamına girdiğinin belirlenmesini gerektirir.
Sözleşmede Farklı Faiz veya Uzun Vade Yazıyorsa Ne Olur?
Ticari sözleşme özgürlüğü sınırsız değildir. TTK m.1530/6, gecikme faizi ödenmeyeceğini, ağır derecede haksız sayılacak kadar düşük faiz ödeneceğini veya borçlunun geç ödeme zararından sorumluluğunu kaldıran ya da ağır biçimde sınırlayan kayıtları geçersiz sayar. Böyle bir hüküm geçersiz olduğunda yedinci fıkradaki rejim uygulanır.
Bu nedenle sözleşmede “gecikme halinde faiz istenemez” biçimindeki kayıt TTK m.1530’un emredici korumasını ortadan kaldırmaz. Aynı şekilde güçlü alıcının tedarikçiye ekonomik açıdan ağır haksızlık yaratan bir ödeme modeli dayatması, yalnız tarafların imzası bulunduğu gerekçesiyle geçerli kabul edilmez.
Buna karşılık tarafların kanuna aykırı olmayan, açık ve belirlenebilir bir temerrüt faizi kararlaştırmaları mümkündür. Uyuşmazlıkta önce bu sözleşme hükmünün varlığı ve geçerliliği denetlenir. Hüküm geçerli değilse 2026 için TCMB’nin ilan ettiği özel oran dikkate alınır.
Ticari Alacak ve Geç Ödeme Nasıl İspatlanır?
TTK m.1530 dosyasında hukuki nitelendirme kadar ispat düzeni de önemlidir. Alacaklının, malı teslim ettiğini veya hizmeti sunduğunu ve ödeme zamanının geldiğini gösterebilmesi gerekir. Fatura tek başına her uyuşmazlığı çözmez. Ticari ilişkinin tamamı birlikte değerlendirilir.
- yazılı sözleşme ve ekleri,
- sipariş formları ve satın alma emirleri,
- e-fatura veya e-arşiv fatura kayıtları,
- sevk irsaliyesi, teslim tutanağı ve kargo/taşıma kayıtları,
- hizmet kabul, iş bitirme veya hakediş belgeleri,
- banka dekontları ve kısmi ödeme kayıtları,
- KEP, e-posta ve kurumsal yazışmalar,
- ticari defter ve kayıtlar,
- iade, ayıp veya fiyat itirazına ilişkin belgeler
Belgeler kronolojik sıraya konulur. Her fatura için teslim tarihi, fatura tarihi, vade, varsa itiraz, kısmi ödeme ve kalan bakiye ayrı gösterilir. Bu yöntem hem faiz hesabını hem de dava veya icra takibinde alacağın hangi belgeye dayandığını denetlenebilir hâle getirir.
Geç Ödenen Ticari Fatura İçin İcra Takibi ve Dava
Muaccel ticari alacak ödenmezse alacaklı genel haciz yoluyla ilamsız icra takibine başvurabilir. Borçlu ödeme emrine süresinde itiraz ederse takibin devamı için alacaklının elindeki belgenin niteliğine göre itirazın kaldırılması veya itirazın iptali yolu gündeme gelir. İtirazın iptali davasında görev, uyuşmazlığın ticari niteliğine göre asliye ticaret mahkemesinde belirlenir.
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari uyuşmazlıklarda 6102 sayılı TTK m.5/A kapsamındaki dava şartı arabuluculuk, dava açılmadan önce ayrıca kontrol edilir. İcra takibine başlamak ile sonradan açılacak itirazın iptali davasının dava şartları aynı işlem değildir. Dava aşamasında arabuluculuk son tutanağı dosyaya sunulur.
Alacağın tahsilinin tehlikeye girdiği dosyalarda ihtiyati haciz şartları ayrıca incelenir. İİK m.257’deki şartlar oluşmadan sırf borç ödenmediği için ihtiyati haciz verilmez; alacağın niteliği, vade, rehin ve yaklaşık ispat unsurları değerlendirilir.
Şirket ortaklığı veya yönetim kaynaklı uyuşmazlıklarda alacağın doğrudan ticari tedarik borcundan mı, ortaklık ilişkisinden mi kaynaklandığı ayrılır. Bu ayrım için Mersin şirket ortakları uyuşmazlıkları rehberi ve yönetici sorumluluğu bakımından anonim şirket yönetim kurulu sorumluluğu rehberi incelenebilir.
Mersin’de Ticari Fatura ve Tedarik Alacağı Dosyası Nasıl Kontrol Edilir?
Mersin’de liman, lojistik, dış ticaret, sanayi, tarım-gıda, inşaat ve hizmet sektörlerinde vadeli tedarik ilişkileri yoğun kullanılır. TTK m.1530 dosyasında sektörün adı değil, sözleşmenin hukuki niteliği belirleyicidir. Mersin’deki şirketler arasında doğan bir alacak için de Türkiye’nin diğer illerindeki uyuşmazlıklarla aynı TTK m.1530 hükümleri uygulanır.
Dosya kontrolünde önce tarafların ticari işletme ve ölçek bilgileri, ardından sözleşme, sipariş, teslim, fatura ve ödeme kayıtları toplanır. Vade maddesi TTK m.1530/5 ile karşılaştırılır. Sonra her fatura için temerrüt tarihi belirlenir ve 2026’daki %43 oranının uygulanma şartı denetlenir. Faiz tablosu tamamlandıktan sonra arabuluculuk, takip, dava ve geçici koruma stratejisi belirlenir.
Özellikle Mersin Limanı bağlantılı mal ve hizmet tedariklerinde taşıma sözleşmesi, depolama, terminal hizmeti veya gümrük işlemi alacağın hukuki niteliğini değiştirebilir. Bu nedenle “fatura kesildi” olgusu tek başına yeterli hukuki sınıflandırma değildir; temel sözleşmenin türü esas alınır.
Resmî Kaynaklar
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu – güncel resmî metin
- TCMB – TTK m.1530 uyarınca temerrüt faiz oranı ve asgari giderim tutarı
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu
Sık Sorulan Sorular
1. Ticari fatura geç ödenince otomatik faiz işler mi?
TTK m.1530 kapsamındaki mal veya hizmet tedariki işleminde, alacaklı edimini yerine getirmiş ve kanuni temerrüt şartları oluşmuşsa borçlu ihtara gerek olmadan temerrüde düşer. Uygulanacak faiz sözleşmedeki geçerli hükme; böyle bir hüküm yoksa m.1530/7’deki özel rejime göre belirlenir.
2. 2026 TTK 1530 temerrüt faizi kaçtır?
TCMB’nin 1 Ocak 2026’dan itibaren geçerli ilanına göre oran yıllık %43’tür. Bu oran yalnız TTK m.1530 kapsamına giren mal ve hizmet tedariki geç ödemelerinde ve sözleşmesel faiz hükmünün bulunmadığı veya geçersiz olduğu durumda uygulanır.
3. 2026 asgari giderim tutarı ne kadardır?
TCMB’nin 2026 ilanında tahsil masrafları için talep edilebilecek asgari giderim tutarı 2.020 TL’dir.
4. Ticari faturada vade en fazla kaç gün olabilir?
TTK m.1530/5 uyarınca sözleşmesel ödeme süresi kural olarak en fazla 60 gündür. Kanunun izin verdiği sınırlı durumda açık anlaşmayla daha uzun süre belirlenir; alacaklı KOBİ/tarımsal-hayvansal üretici veya borçlu büyük işletmeyse 60 gün aşılamaz.
5. Sözleşmede 120 gün vade yazması geçerli midir?
120 günlük vade ancak TTK m.1530/5’in uzun vadeye izin verdiği şartlar birlikte mevcutsa geçerli kabul edilir. KOBİ ve büyük işletme ilişkisindeki kanuni yasak varsa 60 günlük sınır sözleşmeyle aşılamaz.
6. Faiz için noter ihtarı zorunlu mudur?
TTK m.1530/2 kapsamındaki işlemde kanuni şartlar oluştuğunda ayrıca ihtar zorunlu değildir. Ancak işlemin gerçekten bu madde kapsamına girdiği ve ödeme tarihinin belirlenebildiği belgelerle gösterilmelidir.
7. Faturaya itiraz edilmesi temerrüdü ortadan kaldırır mı?
Faturaya itiraz tek başına borcu ortadan kaldırmaz. Teslim, hizmetin ifası, ayıp iddiası, sözleşme ve diğer ticari kayıtlar birlikte incelenerek alacağın mevcut ve muaccel olup olmadığı belirlenir.
8. Ticari alacak için önce arabulucuya gitmek gerekir mi?
Bir miktar paranın ödenmesine ilişkin ticari davalarda TTK m.5/A kapsamındaki dava şartı arabuluculuk uygulanır. İcra takibinin başlatılması ile sonradan açılacak ticari dava birbirinden ayrılır; dava aşamasında dava şartı ayrıca yerine getirilir.
9. TTK 1530 her tacir borcuna uygulanır mı?
Hayır. Madde, ticari işletmeler arasındaki mal ve hizmet tedariki amacıyla yapılan işlemlere özgüdür. Her tacir borcu yalnız tarafların tacir olması nedeniyle TTK m.1530’a girmez.
10. Kısmi ödeme yapılırsa faiz nasıl hesaplanır?
Kısmi ödeme tarihi itibarıyla ödemenin mahsup edileceği kalem belirlenir ve kalan bakiye üzerinden ilgili dönem faizi hesaplanır. Birden fazla fatura varsa her faturanın vade ve ödeme hareketleri ayrı izlenir.
Bu içerik, 11 Eylül 2026 tarihinde 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1530, TTK m.5/A ve TCMB’nin 2026 yılı için ilan ettiği TTK m.1530 özel temerrüt faizi verileri esas alınarak hazırlanmıştır. Kanun maddesi, ödeme süresi, faiz oranı ve dava şartı ayrı ayrı kontrol edilmiştir.
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
İnceleme: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin.
İstanbul Ofisi – Polaris Plaza, Maslak / Sarıyer
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbul
İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerimizden Türkiye genelindeki dosyalar, görev ve yetki kuralları ile gerekli yerel işlemler dikkate alınarak koordine edilir. Yüz yüze görüşme için randevu sırasında tercih ettiğiniz ofisi belirtiniz.
İstanbul ofisini Google Haritalar’da açın · İletişim ve randevu
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
BAKIRCI & KESKİN HUKUK BÜROSU sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
