TİO Yabancı Plakalı Araç ve Yabancı Bayraklı Gemiyle İç Taşıma Yaptırabilir mi? | m.17/14-15 (2026)

TİO yabancı plakalı araçla Türkiye içinde taşıma yaptırabilir mi?

Yönetmelik m.17/14 bu konuda doğrudan yasak koyar. TİO yetki belgesi sahibi, yabancı plakalı taşıtları Türkiye sınırları içindeki iki nokta arasında taşıma yaptıracak şekilde kullanamaz. Hükmün uygulanmasında taşımanın başlangıç ve bitiş noktası belirleyicidir. Her iki nokta da Türkiye sınırları içindeyse TİO bakımından yabancı plakalı araç kullanımı m.17/14’e aykırıdır.

Bu kuralın amacı, uluslararası taşıma ile iç taşımayı birbirinden ayırmaktır. Yabancı plakalı bir aracın uluslararası güzergâhta Türkiye’ye giriş veya Türkiye’den çıkış yapması, Türkiye içindeki iki nokta arasında bağımsız bir iç taşıma yaptırılmasıyla aynı değildir. TİO şirketi operasyon kaydında taşımanın başlangıç, varış ve sınır geçişlerini açıkça göstermelidir.

Yasak yalnız yabancı plakalı aracın TİO’nun kendi aracı olup olmamasına bağlı değildir. TİO zaten yetkili taşıyıcıların kapasitesinden yararlanarak kendi nam ve hesabına taşıma yaptıran organizatördür. M.17/14, taşımanın organize edilmesinde yabancı plakalı taşıtın Türkiye içi iki nokta arasında kullandırılmasını hedefler.

TİO yabancı bayraklı gemiyle Türkiye limanları arasında taşıma yaptırabilir mi?

Hayır. Yönetmelik m.17/15, TİO yetki belgesi sahibinin yabancı bayraklı gemileri Türkiye limanları arasındaki taşımalarda kullanamayacağını açıkça düzenler. Mersin Limanı ile başka bir Türkiye limanı arasında yalnız iç denizyolu taşıması organize ediliyorsa yabancı bayraklı gemi TİO tarafından bu taşıma için kullanılamaz.

Hüküm, deniz kabotajına ilişkin 815 sayılı Kanunla birlikte okunmalıdır. Yönetmelik m.7/2 açıkça 815 sayılı Kanun hükümlerini saklı tutar. Bu nedenle TİO’nun denizyolu organizasyonunda yalnız Yönetmelik metnine değil, Türk kabotaj rejimine de uygun hareket etmesi gerekir.

Yabancı bayraklı geminin uluslararası sefer kapsamında bir Türk limanına uğraması ile iki Türk limanı arasında iç taşıma yapılması aynı hukuki işlem değildir. TİO şirketi konşimento, taşıma sözleşmesi, yükleme ve boşaltma limanları ile gemi bayrak bilgisini dosyada açık biçimde tutmalıdır.

Uluslararası taşımalarda yabancı taşıyıcı kullanımı tamamen yasak mı?

Hayır. Yönetmeliğin m.4/1-i bendindeki TİO tanımı, eşya ve kargo taşımacılığı alanında yetkilendirilmiş taşıyıcıların imkân ve kapasitelerinden yararlanmayı; uluslararası anlaşmalara uygun şekilde yabancı plakalı taşıtlarla yapılan taşımaları ve gerektiğinde diğer taşıma türlerinin kullanılmasını kabul eder. Dolayısıyla Yönetmelik yabancı taşıyıcıyı bütünüyle dışlamaz.

Sınır, iç taşıma ve kabotaj bakımından çizilir. M.17/14 Türkiye sınırları içindeki iki nokta arasındaki yabancı plakalı araç kullanımını; m.17/15 Türkiye limanları arasındaki yabancı bayraklı gemi kullanımını yasaklar. Uluslararası güzergâhın hukuka uygunluğu ise ilgili ikili ve çok taraflı anlaşmalar, taşıma izinleri, gümrük ve diğer taşıma mevzuatıyla belirlenir.

Bu nedenle TİO’nun operasyon sisteminde “yabancı araç kullanılamaz” şeklinde mutlak bir blok yerine taşımanın niteliğini ayıran kontrol bulunmalıdır. İç taşıma, uluslararası taşıma, transit taşıma ve kombine taşıma güzergâhları ayrı hukuki kontrol adımlarına bağlanmalıdır.

815 sayılı Kabotaj Kanunu TİO faaliyetini nasıl etkiler?

Taşıma İşleri Organizatörlüğü Yönetmeliği m.7/2, 815 sayılı Türkiye Sahillerinde Nakliyatı Bahriye ve Limanlarla Kara Suları Dahilinde İcrayı San’at ve Ticaret Hakkında Kanun hükümlerinin saklı olduğunu açıkça belirtir. Bu atıf, TİO yetki belgesinin kabotaj mevzuatını bertaraf etmediğini gösterir.

TİO belgesi, sahibine her gemiyle Türkiye limanları arasında taşıma yaptırma yetkisi vermez. Denizyolu taşımasında geminin bayrağı, taşımanın yükleme ve boşaltma limanları, uluslararası sefer niteliği ve 815 sayılı Kanun kapsamındaki sınırlamalar birlikte kontrol edilmelidir.

M.17/15’in 2025 yılında Yönetmeliğe eklenmesi, TİO açısından bu deniz kabotajı sınırını ayrıca açık hale getirmiştir. Şirketin taşıma sözleşmesinde yabancı bayraklı gemi seçilmiş olması, emredici düzenlemeye aykırı iç taşımayı hukuka uygun hale getirmez.

TİO taşıyıcı seçerken hangi hukuki sorumluluğu taşır?

Yönetmelik m.17/9, TİO yetki belgesi sahibini yük taşımalarının kanunlara, kararnamelere, yönetmeliklere ve Türkiye’nin taraf olduğu anlaşma ve sözleşmelere uygun olarak yürütülmesinden sorumlu tutar. Taşıyıcı seçimi bu genel uygunluk yükümlülüğünün temel parçasıdır.

M.17/5 ayrıca TİO’nun Karayolu Taşıma Yönetmeliğine göre C1 ve K2 yetki belgesi sahiplerine taşıma yaptıramayacağını düzenler. M.17/14-15 ise yabancı taşıt ve gemi bakımından iç taşıma sınırını koyar. Bu nedenle TİO’nun taşıyıcı uygunluk kontrolü yalnız “araç mevcut mu?” sorusundan ibaret olamaz.

Taşıyıcının yetki belgesi, aracın plakası ve ülke kaydı, geminin bayrağı, taşıma güzergâhı, yükün hukuki niteliği ve özel izinler taşıma başlamadan önce doğrulanmalıdır. Taşıyıcının kendi beyanına dayanmak yerine belgelendirilmiş kontrol yapılmalıdır.

Taşıma sözleşmesinde yabancı araç ve gemi kullanımı nasıl ele alınmalıdır?

Yönetmelik m.17/1 uyarınca tarafların hak, sorumluluk ve yükümlülükleri ilgili mevzuat doğrultusunda sözleşme hükümleriyle belirlenir. M.17/2 ise sözleşmeye Yönetmeliğe aykırı hüküm konulamayacağını açıkça düzenler. Bu nedenle müşteri “yabancı plakalı araç kullanılmasını kabul etti” diye m.17/14 yasağı bertaraf edilemez.

Sözleşmede taşıma türü, güzergâh, yükleme ve boşaltma noktaları, taşıyıcı seçimi ve hukuki uygunluk şartları açık yazılmalıdır. Uluslararası taşıma planlanıyorsa sınır geçişi ve ilgili izin düzeni belirtilmelidir. Denizyolu taşımalarında yükleme ve boşaltma limanları ile kabotaj uygunluğu ayrıca kontrol edilmelidir.

Taşıma senedi m.17/3 gereğince zorunludur. TİO, üstlendiği eşya ve kargoyu taşıma senedi olmadan taşıyamaz veya taşıttıramaz. Bu belge düzeni, taşımanın iç veya uluslararası niteliğinin sonradan ispatında da önemlidir.

TİO yabancı taşıt ve gemi kontrolünü nasıl yapmalıdır?

Karayolu taşımasında ilk adım aracın plaka ülkesinin belirlenmesidir. İkinci adım taşımanın çıkış ve varış noktalarının tespitidir. Her iki nokta Türkiye içindeyse yabancı plakalı araç TİO tarafından bu taşıma için kullanılmamalıdır. Uluslararası taşıma söz konusuysa ilgili anlaşma, izin ve taşıma yetkileri kontrol edilmelidir.

Denizyolunda geminin bayrağı, yükleme limanı ve boşaltma limanı kontrol edilir. Her iki liman Türkiye’deyse yabancı bayraklı geminin m.17/15 kapsamında kullanılamayacağı kabul edilmelidir. Uluslararası liman bağlantısı varsa ilgili denizcilik ve gümrük mevzuatı ayrıca uygulanır.

Kombine taşımada her taşıma ayağı ayrı değerlendirilmelidir. Uluslararası denizyolu ayağının ardından Türkiye içindeki karayolu ayağı için yabancı plakalı araç kullanılması otomatik olarak serbest hale gelmez. M.17/14’teki iç taşıma sınırı ilgili ayağın başlangıç ve bitiş noktalarına göre kontrol edilmelidir.

Yasağa aykırı taşıma yaptırılması TİO’nun sorumluluğunu ortadan kaldırır mı?

Hayır. Mevzuata aykırı taşıyıcı veya araç seçimi, TİO’nun müşteriye karşı taşıma sözleşmesinden ve Yönetmelikten doğan sorumluluklarını ortadan kaldırmaz. M.17/4 uyarınca TİO, eşyanın veya kargonun teslim alındığı andan teslim edilinceye kadar kayıp, zayi, hasar, çalınma, güvenlik, muhafaza, korunma ve taşınması bakımından sorumludur.

Ayrıca m.19, organize ve taahhüt edilen taşımadan doğan sorumluluklar için taşıyıcı sorumluluk sigortası yaptırılmasını veya yapılmasını zorunlu kılar. Sigorta bulunması, m.17/14-15’e aykırı bir operasyonu hukuka uygun hale getirmez. Poliçe kapsamı ve mevzuata aykırılığın teminata etkisi ayrıca poliçe hükümlerine göre değerlendirilir.

İdari denetimde Bakanlık m.20 kapsamında faaliyetleri denetleyebilir. TİO, m.17/10 uyarınca istenen bilgi ve belgeleri süresinde sunmak zorundadır. Yabancı araç veya gemi kullanımının hukuki niteliğini gösteren operasyon kayıtları bu nedenle düzenli saklanmalıdır.

TİO şirketleri için yabancı araç ve gemi uyum prosedürü

Şirketin taşıma sipariş sistemi, taşıma başlamadan önce üç temel veriyi zorunlu alan yapmalıdır: taşımanın çıkış noktası, varış noktası ve taşıyıcının araç/gemi ülkesi veya bayrağı. Karayolunda iki Türk noktası + yabancı plaka kombinasyonu; denizyolunda iki Türk limanı + yabancı bayrak kombinasyonu otomatik hukuki kontrole düşmelidir.

Operasyon personeli m.17/14 ve m.17/15 konusunda yazılı talimatla bilgilendirilmelidir. Taşıyıcı sözleşmelerine mevzuata uygun araç ve gemi kullanımı şartı eklenmelidir. Taşıyıcının sonradan araç veya gemi değiştirmesi halinde yeni taşıma aracının uygunluğu yeniden kontrol edilmelidir.

Uluslararası ve kombine taşımada her ayağın hukuki niteliği ayrı kaydedilmelidir. Taşıma senedi, CMR belgesi, konşimento, araç plakası, gemi adı ve bayrağı, gümrük kayıtları ve taşıyıcı yetki belgeleri operasyon dosyasında bulunmalıdır. Böylece TİO hem denetimde hem uyuşmazlıkta mevzuata uygun taşıyıcı seçimini belgeleyebilir.

Resmî kaynaklar ve site içi bağlantılar

Güncel düzenleme için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı – Taşıma İşleri Organizatörlüğü Yönetmeliği güncel metni, UHDGM Yönetmelikler ve UHDGM Kanunlar sayfaları esas alınmalıdır.

• TİO yetki belgesi zorunluluğu
• TİO hizmetinin engellenmesi yasağı
• TİO hizmet sürekliliği ve mücbir sebep
• Karayolu taşımacılığında yetki belgesi

Sık sorulan sorular

TİO yabancı plakalı kamyonla İstanbul’dan Mersin’e yük taşıtabilir mi?

Hayır. Her iki nokta Türkiye içinde olduğundan m.17/14 yabancı plakalı taşıt kullanımını yasaklar.

Yabancı plakalı araç uluslararası taşımalarda hiç kullanılamaz mı?

Hayır. Yönetmelik yabancı taşıyıcı kullanımını bütünüyle yasaklamaz; uluslararası taşıma ilgili anlaşma ve mevzuata uygun yürütülmelidir.

TİO yabancı bayraklı gemiyle Mersin–İzmir taşıması yaptırabilir mi?

Hayır. Her iki liman Türkiye’de olduğundan m.17/15 kapsamındaki yasak uygulanır.

Yabancı bayraklı gemi Türkiye’ye uluslararası yük getirebilir mi?

M.17/15’in yasağı Türkiye limanları arasındaki iç taşıma içindir. Uluslararası denizyolu taşımaları ilgili uluslararası ve ulusal mevzuata tabidir.

Kabotaj Kanunu TİO’ya uygulanır mı?

Evet. Yönetmelik m.7/2, 815 sayılı Kanun hükümlerini açıkça saklı tutar.

Müşteri yabancı araç kullanılmasına onay verirse yasak kalkar mı?

Hayır. M.17/2 uyarınca sözleşmeye Yönetmeliğe aykırı hüküm konulamaz.

Kombine taşımada yabancı araç kullanılabilir mi?

Her taşıma ayağı ayrı değerlendirilir. Türkiye içindeki iki nokta arasındaki karayolu ayağında m.17/14 uygulanır.

TİO taşıma senedi düzenlemek zorunda mı?

Evet. M.17/3 uyarınca üstlenilen eşya veya kargo taşıma senedi olmadan taşınamaz veya taşıttırılamaz.

TİO taşıyıcının mevzuata uygunluğundan sorumlu mu?

Evet. M.17/9, yük taşımalarının ilgili mevzuat ve uluslararası anlaşmalara uygun yürütülmesinden TİO’yu sorumlu tutar.

Yabancı araç kullanımında hangi kayıtlar saklanmalı?

Taşıma senedi, araç plakası ve ülke kaydı, taşıyıcı yetkisi, güzergâh, sınır ve gümrük belgeleri ile ilgili sözleşmeler operasyon dosyasında tutulmalıdır.