Türk Uçağında Milliyet ve Tescil İşaretleri Nasıl Kullanılır? | 2920 m.58

2920 sayılı Kanun m.58 neyi düzenler?

m.58, Türk uçak sicilindeki kayıt ile hava aracının dışarıdan görülebilen hukuki kimliği arasındaki bağlantıyı kurar. m.57 tescil işaretini sicilde kayıtlı temel bilgiler arasında sayar; m.58 ise bu milliyet ve tescil işaretinin hava aracında kullanılmasını düzenler.

Milliyet işareti uçağın hangi devlet siciline bağlı olduğunu, tescil işareti ise o devlet sicilindeki belirli hava aracını ayırt etmeyi sağlar. Bu sistem hava trafik, denetim, kaza inceleme ve uluslararası tanıma bakımından önemlidir.

Türk tescilli uçağın üzerinde farklı devlet işaretinin bulunması milliyet ve kayıt konusunda yanlış görünüm yaratır. Bu nedenle eski sicilden Türk siciline geçişte fiziksel işaret değişikliği resmi kayıtla eş zamanlı planlanır.

m.58 temel kanuni kuralı verir; işaretlerin teknik biçimi, yeri, ölçüsü ve uygulama şartları güncel ulusal düzenlemeler ve ICAO standartlarıyla tamamlanır.

Milliyet işareti ne anlama gelir?

Hava aracının milliyet işareti, uçağın kayıtlı olduğu devleti tanımlayan uluslararası havacılık kod sisteminin parçasıdır. Bu işaret devlet siciliyle hukuki bağın dışarıdan görünür unsurudur.

Milliyet, malikin vatandaşlığıyla her zaman aynı kavram değildir. Leasing kapsamında yabancı şirketin malik olduğu uçak, gerekli şartlarla Türk siciline kayıtlı olabilir; milliyet işareti sicil devletine göre belirlenir.

Türk şirketin işlettiği yabancı tescilli uçak ise izin verilen modelde yabancı milliyet işaretini taşıyabilir. İşleticinin Türk olması uçağın otomatik Türk milliyeti kazanması anlamına gelmez.

Bu ayrım yabancı tescilli kiralık uçak ve kabotaj değerlendirmesinde özellikle önemlidir.

Tescil işareti ne işe yarar?

Tescil işareti, aynı milliyet altında kayıtlı uçakları birbirinden ayıran benzersiz operatif tanımlayıcıdır. Uçuş planı, bakım kayıtları, sigorta ve hava trafik işlemlerinde yaygın olarak kullanılır.

İşaret resmi sicil makamınca tahsis edilir. Şirket kendi pazarlama veya filo kodunu tescil işareti yerine kullanamaz.

Tescil işareti sicil değişikliğinde değişebilir. Aynı gövde daha önce yabancı bir işaretle yıllarca uçmuşken Türk siciline geçince yeni işaret alır.

Eski tescil işaretinin tarihsel bakım kayıtlarında bulunması normaldir; kayıt zincirinde seri numarası üzerinden aynı uçağa bağlanmalıdır.

Tescil işareti ile üretici seri numarası arasındaki fark nedir?

Üretici seri numarası hava aracının üretimden gelen kalıcı teknik kimliğidir. Tescil işareti ise devlet siciline bağlı idari-operasyonel kimliktir.

Uçak devlet sicili değiştirdiğinde tescil işareti değişebilir ancak üretici seri numarası aynı kalır. Bu nedenle uluslararası satışta seri numarası temel eşleştirme unsurudur.

Bakım sistemi yalnız kuyruk numarasına göre tutulursa re-registration sonrası kayıtlar kopabilir. Şirket veri tabanında seri numarası anahtar alan olarak kullanılmalıdır.

Sicil ve sigorta belgelerinde seri numarasının bir karakter dahi farklı olması düzeltilmesi gereken ciddi belge tutarsızlığıdır.

Türk tescilli uçak başka devlet siciline de kaydedilebilir mi?

Hayır. m.58’in sistemi ve m.54’teki yabancı sicilden terkin şartı, eşzamanlı çift tescili önler.

Bir uçak başka devlet siciline geçirilecekse önce Türk sicilinden gerekli terkin işlemleri tamamlanır. Kayıtlı ipotek varsa m.63 alacaklı bildirim/itiraz süreci ayrıca uygulanabilir.

İki sicilin aynı anda açık bırakılması uçuşa elverişlilik, bakım denetimi, milliyet ve sorumluluk çatışması yaratır.

Satış closing planında eski ve yeni tescil işlemlerinin saat bazında koordine edilmesi bu nedenle önemlidir.

Milliyet ve tescil işaretleri uçağa nasıl uygulanır?

İşaretlerin fiziksel boyutu, kontrastı, yerleşimi ve kalıcılığı güncel teknik mevzuata uygun olmalıdır. Amaç uçağın yerde ve havada gerektiğinde açık biçimde tanınabilmesidir.

Boyama veya decal uygulaması bakım kuruluşu veya yetkili teknik personel tarafından uçağa zarar vermeyecek şekilde yapılmalıdır. Kompozit yüzey, anten veya acil çıkış işaretlerinin kapatılmaması gerekir.

İşaret değişikliği teknik kayıt altında tutulmalıdır. Boya işlemi bakım programı veya ağırlık-balance hesabını etkiliyorsa gerekli teknik işlem ayrıca yapılır.

Geçici veya dekoratif logolar tescil işaretini okunamaz hale getirmemelidir.

Yabancı sicilden Türk siciline geçerken hangi sıra izlenir?

Önce yabancı sicilden terkin ve Türk tescil başvuru belgeleri hazırlanır. Kapanışta eski sicil statüsü sona erdirilir ve Türk tescil süreci tamamlanır.

Eski milliyet/tescil işaretleri kaldırılır veya uygun şekilde kapatılır; yeni Türk işaretleri resmi tahsise göre uygulanır.

Uçuşa elverişlilik ve tescil belgeleri yeni işaretle düzenlenir. Sigorta sertifikası, radyo lisansı, bakım sistemi ve şirket operasyon kayıtları da güncellenir.

İşaret değişimi tamamlanmadan normal ticari uçuş başlatılmamalıdır. Ara teslim uçuşu gerekiyorsa özel izin ve geçici işaret prosedürü uygulanabilir.

Hangi belgelerin tescil işaretiyle uyumlu olması gerekir?

Tescil sertifikası, uçuşa elverişlilik belgesi, sigorta, gürültü sertifikası, radyo lisansı ve ilgili uçak dokümanlarında tescil işaretinin güncelliği kontrol edilmelidir.

Havayolu operasyon el kitabı veya filo listesinde eski tescil işaretinin kalması uçuş planı ve denetim hatasına yol açabilir.

Bakım kuruluşları, CAMO, havaalanı kart/erişim ve yakıt sistemleri de yeni işaretle güncellenmelidir.

Finansman ve leasing sözleşmelerinde uçak genellikle seri numarasıyla tanımlansa da tescil işareti değişikliği sözleşmesel bildirim konusu olabilir.

Tescilsiz veya işaretsiz uçak ferry uçuşu yapabilir mi?

Normal ticari uçuş ile özel teslim/ferry uçuşu ayrılmalıdır. Sicil geçişinde geçici uçuş izni, özel işaret veya permit-to-fly benzeri yetki gerekebilir.

Uçak üzerinde hiçbir geçerli milliyet/tescil kimliği olmadan normal operasyon yapılamaz. Geçici çözüm ilgili havacılık otoritelerinin onayına dayanmalıdır.

Ferry rotasındaki diğer devletlerin overflight/landing şartları da kontrol edilir. Bir devletin geçici izni tüm rota devletlerinde otomatik geçerli olmayabilir.

Sigortacıya ferry ve kayıt değişimi dönemi açıkça bildirilmelidir.

Yanlış veya eksik tescil işareti hangi riskleri doğurur?

Yanlış işaret, hava aracının kimliğinin doğrulanmasını engelleyebilir ve denetimde ciddi uygunsuzluk yaratır. Kasten başka uçağın tescil işaretini kullanmak daha ağır hukuki sonuçlara yol açabilir.

Uçuş planındaki çağrı işareti ile fiziksel tescil farklıysa hava trafik ve havaalanı operasyonunda karışıklık doğabilir.

Belge ile uçak üzerindeki işaretin uyuşmaması, sigorta ve leasing sözleşmelerinde de sorun yaratır. Denetim öncesi filo kontrolünde fiziksel ve belge eşleştirmesi yapılmalıdır.

Hata fark edildiğinde uçuşa devam kararı emniyet ve mevzuat açısından yetkili birimce değerlendirilmelidir; yalnız kozmetik hata gibi görülmemelidir.

Tescil işareti değişikliği dosyasında neler bulunmalı?

Birinci bölüm eski sicil ve terkin belgesi; ikinci bölüm Türk tescil tahsisi ve tescil sertifikasıdır. Üçüncü bölüm işaretlerin uçağa uygulanmasına ilişkin teknik kayıt ve fotoğraflardır.

Dördüncü bölüm uçuşa elverişlilik, sigorta ve radyo belgelerinin güncellenmiş nüshalarıdır. Beşinci bölüm şirket ERP, bakım ve operasyon sistemlerindeki değişiklik kayıtlarıdır.

Altıncı bölüm gerekiyorsa ferry izinleri; yedinci bölüm leasing/finansör bildirimleridir.

Son kontrol, uçağın fiziksel işareti ile resmi tescil belgesinin birebir karşılaştırılmasıdır.

m.58 için 12 maddelik kontrol listesi

• Uçak Türk siciline resmen kaydedildi mi?
• Türk milliyet ve tescil işareti tahsis edildi mi?
• Eski yabancı sicil kaydı kapatıldı mı?
• Eski işaretler uçağın üzerinden kaldırıldı mı?
• Yeni işaretler doğru ölçü ve konumda mı?
• Tescil belgesindeki işaret fiziksel uçakla aynı mı?
• Seri numarası bütün belgelerde tutarlı mı?
• Uçuşa elverişlilik ve sigorta belgeleri güncellendi mi?
• Bakım/CAMO sistemleri yeni işaretle güncellendi mi?
• Uçuş planlama ve filo sistemleri güncellendi mi?
• Leasing/finansör bildirimleri yapıldı mı?
• Ferry/teslim uçuşu için gerekli özel izinler tamam mı?

Site içi ilgili içerikler

Sicile yazılan bilgiler ve 15 gün – m.57 · Tescil başvurusu – m.56 · Yabancı sicilden terkin – m.54 · Türk uçak sicili – m.50

Resmî kaynaklar

• 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu – m.58
• SHGM – Güncel sektörel mevzuat
• ICAO – Nationality and Registration Marks

Sık Sorulan Sorular