Uçak Siciline Hangi Bilgiler Yazılır? Değişiklik İçin 15 Gün Süre | 2920 m.57

2920 sayılı Kanun m.57 neyi düzenler?

m.57, uçak sicilinin hangi asgari bilgilerle tutulacağını ve kayıtların güncelliğinin nasıl korunacağını düzenler. m.56 tescil başvurusunu düzenlerken m.57 sicile girilen bilgilerin içeriğini ve sonradan değişiklik bildirimini öne çıkarır.

Sicil ancak doğru ve güncel olduğu ölçüde işlem güvenliği sağlar. Üretici seri numarası, malik ve tescil işareti gibi bilgiler hava aracını diğer uçaklardan kesin biçimde ayırır.

Kanunun 15 günlük bildirim süresi, değişikliklerin aylarca şirket içi kayıtlarda kalıp resmi sicile yansımamasını önlemeyi amaçlar. Bu süre özellikle malik, unvan, adres ve ilgili kayıt değişikliklerinde kurumsal takvimle izlenmelidir.

m.57’de sayılan bilgiler asgari kanuni çerçevedir; güncel yönetmelik ve SHGM sistemi ek belge veya veri alanları öngörebilir.

Üreticiye ilişkin hangi bilgiler sicilde yer alır?

Hava aracının üreticisinin ticaret unvanı ve adresi, uçağın kimliğinin ve üretim kaynağının belirlenmesi bakımından önemlidir. Üretici markasının zaman içinde şirket birleşmesi veya unvan değişikliği yaşamış olması durumunda uçağın üretildiği tarihteki ve güncel teknik kimlik kayıtları karşılaştırılabilir.

Üretim tarihi, seri numarası ve üretici bilgisi bakım kayıtları, tip sertifikası ve ihracat uçuşa elverişlilik belgeleriyle uyumlu olmalıdır. Farklı belgelerde farklı seri numarası bulunması ciddi tescil sorunudur.

Seri numarası, kuyruk numarası veya işletme filo numarasıyla karıştırılmamalıdır. Üretici seri numarası hava aracının kalıcı teknik kimliğidir; tescil işareti devlet sicili değiştikçe değişebilir.

Satış due diligence sürecinde tüm belgelerde aynı seri numarasının bulunması ayrı kontrol maddesi yapılmalıdır.

Tip, model, marka ve seri numarası neden ayrı ayrı önemlidir?

Uçak tipi ve modeli teknik sertifikasyon, bakım ve operasyon limitlerini belirler. Aynı üreticinin farklı model varyantları farklı motor, ağırlık veya performans özelliklerine sahip olabilir.

Marka ticari tanımlama sağlayabilir; ancak hukuki ve teknik kimlikte model ile seri numarası daha belirleyicidir. Sicil formunda alanlar güncel resmi terminolojiye göre doldurulmalıdır.

Model dönüşümü veya büyük modifikasyon varsa bunun sicil bilgisine etkisi teknik otoritece değerlendirilir. Her kabin yenilemesi model değişikliği değildir; fakat sertifikalı varyant değişikliği resmi kayıtlara yansıyabilir.

Motor seri numaraları uçak gövdesi sicil kaydından ayrı teknik envanterde izlenebilir. m.57’deki uçak kimliği ile parça/teçhizat kayıtları birbirine karıştırılmamalıdır.

Malik bilgileri sicilde nasıl gösterilir?

Gerçek kişi malik için kimlik ve adres; tüzel kişi malik için unvan, merkez/adres ve ilgili sicil bilgileri önemlidir. Malik bilgisi m.49 Türk milliyet şartının da takibine hizmet eder.

Leasing işleminde işletici ile malik farklı olabilir. Sicilde malik finans kuruluşu veya yabancı lessor iken uçağı Türk havayolu işletebilir; tescil modeline göre bu ayrım doğru kaydedilmelidir.

Şirket unvan değişikliği mülkiyet devri değildir; ancak sicil kaydının güncellenmesi gerekir. Birleşme veya bölünme ise malikin hukuki kişiliğini etkileyebileceği için farklı işlem gerektirebilir.

Adres değişikliği de önemlidir. Sicil makamının resmi bildirimleri eski adrese giderse süre kaybı yaşanabilir.

Mülkiyetin kazanılma şekli neden yazılır?

Uçak mülkiyeti satış, miras, şirket birleşmesi, mahkeme kararı veya başka hukuki sebeple kazanılabilir. Sicilde edinim sebebinin görünmesi mülkiyet zincirinin anlaşılmasını kolaylaştırır.

Satışta yazılı devir belgesi; mirasta veraset veya mahkeme belgeleri; birleşmede ticaret sicili ve şirketler hukuku evrakları dayanak oluşturabilir.

Edinim sebebi sicil kaydının dayanağıyla uyumlu olmalıdır. “Satış” yazılıp dosyada bağış sözleşmesi bulunması belge tutarsızlığı yaratır.

İleride mülkiyet uyuşmazlığı çıkarsa m.51 kapsamında dayanak belgeler ve edinim şekli birlikte incelenebilir.

Tescil işareti sicilde neden yer alır?

Tescil işareti uçağın dış yüzeyinde taşınan ve ilgili devlet sicilindeki kaydını gösteren operatif kimliktir. m.58 Türk tescilli uçağın milliyet ve tescil işaretlerini düzenler.

Uçak yabancı sicilden Türk siciline geçtiğinde eski tescil işaretinin kaldırılması ve yeni işaretin uygulanması gerekir. Boyama, plaka ve dokümantasyon aynı değişiklik planında yapılmalıdır.

Tescil işaretinin değiştirilmesi gerekiyorsa uçuş planlama, bakım, sigorta, havaalanı ve şirket ERP sistemlerinde aynı gün güncelleme yapılmalıdır.

Seri numarası değişmezken tescil işareti değişebilir; veri tabanlarında iki alanın birbirine bağlanması geçmiş uçuş ve bakım kayıtlarının kaybolmasını önler.

15 günlük bildirim süresi ne zaman başlar?

m.57 sicile kayıtlı bilgilerde değişiklik meydana geldiğinde bunun onbeş gün içinde bildirilmesini öngörür. Sürenin başlangıcı, değişikliğin hukuken gerçekleştiği tarihe göre belirlenmelidir.

Şirket unvanının ticaret sicilinde tescil edildiği tarih, malik değişikliğinin hukuken tamamlandığı tarih veya adres değişikliğinin geçerlilik tarihi gibi olaylar başlangıç bakımından önem taşıyabilir.

İç süreçte “hukuk birimi bize geç bildirdi” mazereti kanuni süreyi değiştirmez. Şirket değişikliği yapan birim havacılık sicil sorumlusuna otomatik bildirim göndermelidir.

Sürenin hafta sonu/tatil gününe rastlaması veya elektronik başvuru usulü gibi konular genel idari/usul kuralları ve özel mevzuatla birlikte değerlendirilir.

Şirket ortaklık veya yönetim değişikliği m.57 kapsamında mıdır?

Sicilde doğrudan kayıtlı malik unvanı, adresi veya tüzel kişilik bilgisi değişiyorsa güncelleme gerekir. Ortaklık veya yönetim değişikliği her durumda sicil satırında görünmese bile m.49 milliyet şartını etkileyebilir.

Bu nedenle iki ayrı kontrol yapılmalıdır: sicil bilgi değişikliği ve Türk milliyet şartının devamı. Yabancı yatırım sonrası oy çoğunluğu değiştiyse m.61 re’sen terkin riski doğabilir.

Birleşme veya nev’i değişikliği sicildeki malik kimliğini etkiliyorsa şirketler hukuku belgeleriyle güncelleme yapılmalıdır.

Kurumsal sekreterlik ve havacılık hukuk birimi pay devri kapanışından önce uçak sicili etkisini değerlendirmelidir.

Teknik bilgiler değişirse ne yapılır?

Uçağın sertifikalı tip/model bilgisini etkileyen teknik değişiklik varsa bunun sicile yansıtılması gerekebilir. Hangi modifikasyonun sicil değişikliği olduğu teknik sertifikasyon mevzuatına göre belirlenir.

Bakım kuruluşu tek başına sicil kayıt alanını değiştirmemelidir. Teknik değişiklik SHGM onay/sertifika süreciyle uyumlu yürütülür.

Motor değişimi her zaman gövde sicilindeki modelin değişmesi anlamına gelmez; ancak ilgili teknik kayıtlar ayrı sistemde güncellenir.

Teknik ve hukuk ekipleri, STC veya büyük modifikasyon sonrası hangi resmi belgelerin güncellenmesi gerektiğini ortak checklist ile kontrol etmelidir.

15 günlük bildirim yapılmazsa hangi riskler doğar?

Güncel olmayan sicil, üçüncü kişiler için yanlış hukuki görünüm yaratır. Banka eski malik adına kayıt görürse finansman işlemi durabilir; alıcı satış kapanışını erteleyebilir.

Resmi tebligatın eski adrese gitmesi süre kaybı yaratabilir. Denetimde kayıt ile şirket belgeleri arasında uyumsuzluk ayrıca idari sorun doğurabilir.

Sigorta poliçesi ve tescil bilgisi uyuşmazlığı hasar dosyasında gereksiz ihtilaf yaratabilir. Özellikle malik veya tescil işareti değişikliği sigortacıya sözleşme gereği bildirilmelidir.

Geç bildirim fark edildiğinde durum gizlenmemeli; güncel mevzuata göre derhal düzeltme başvurusu yapılmalı ve gecikme nedeni iç kontrol açısından analiz edilmelidir.

Sicil güncelleme sistemi nasıl kurulmalı?

Şirket içi “master aircraft data” tablosunda seri numarası, tescil işareti, malik, adres, model ve tescil belgesi tarihi tutulabilir. Ancak bu iç kayıt resmi sicilin yerine geçmez.

Hukuk, finans, teknik ve operasyon birimlerinde aynı uçak için farklı veri bulunmaması amacıyla tek veri yönetişimi kurulmalıdır.

Unvan, adres, pay yapısı veya tescil işareti değişikliğinde otomatik görev açan dijital iş akışı kurulabilir. Görev için 15 günlük yasal süre görünür olmalıdır.

Her çeyrek veya yılda resmi sicil ile şirket envanteri örneklem veya tam mutabakata tabi tutulmalıdır. Uyuşmazlık varsa düzeltme aksiyonu oluşturulmalıdır.

m.57 için 12 maddelik kontrol listesi

• Üretici adı ve adresi doğru mu?
• Üretim tarihi ve seri numarası teknik kayıtlarla uyumlu mu?
• Tip, model ve marka bilgileri güncel mi?
• Malik adı/unvanı doğru mu?
• Malik adresi güncel mi?
• Mülkiyet edinim şekli dayanak belgeyle uyumlu mu?
• Tescil işareti uçak üzerindeki işaretle aynı mı?
• Son değişikliğin hukuki tarihi belirlendi mi?
• 15 günlük bildirim süresi izleniyor mu?
• Şirket ortaklık değişikliği m.49’u etkiliyor mu?
• Teknik modifikasyon sicil güncellemesi gerektiriyor mu?
• Resmi sicil ile şirket envanteri periyodik mutabık mı?

Site içi ilgili içerikler

Uçak tescil başvurusu – m.56 · Geçici tescil – m.55 · Sicil aleniyeti – m.51 · Türk uçak sicili – m.50

Resmî kaynaklar

• 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu – m.57
• SHGM – Güncel sektörel mevzuat
• Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi

Sık Sorulan Sorular