Türkiye’de Evlat Edinme Şartları 2026: TMK 305-320 Rehberi
Türkiye’de evlat edinme şartları: Türkiye’de küçüklerin evlat edinilmesi için bir yıllık bakım, yaş ve evlilik şartları, ana-baba ve çocuk rızası, başvuru, izleme ve mahkeme süreci açıklanmıştır.
Türkiye’de evlat edinme şartları nelerdir? Bir küçüğün evlat edinilebilmesi için TMK m.305 uyarınca evlat edinen tarafından en az bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması, evlat edinmenin her hâlde küçüğün yararına bulunması ve evlat edinenin diğer çocuklarının yararlarının hakkaniyete aykırı biçimde zedelenmemesi gerekir. Eşlerin birlikte evlat edinmesinde TMK m.306 uyarınca kural olarak en az beş yıldır evli olmaları veya her ikisinin de otuz yaşını doldurmuş bulunmaları aranır. Evli olmayan kişi otuz yaşını doldurmuşsa tek başına evlat edinebilir.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının güncel evlat edinme açıklamalarına göre ayrıca evlat edinen ile çocuk arasında en az on sekiz yaş farkı, ayırt etme gücüne sahip küçüğün rızası, kanundaki istisnalar dışında ana-babanın rızası ve vesayet altındaki çocuk bakımından vesayet makamlarının izni aranır. Bakanlık, bir yıllık bakım ve eğitim süresi dolmadan evlat edinme davasının açılamayacağını da açıkça belirtmektedir.
TMK 305’e Göre Evlat Edinmenin Genel Şartları
TMK m.305 evlat edinme hukukunun temel ilkesini çocuğun yararı üzerine kurar. Bir küçüğün evlat edinilmesi, yalnız yetişkinlerin çocuk sahibi olma isteğini karşılayan sözleşmesel bir işlem değildir. Devlet ve mahkeme, kurulacak ebeveyn-çocuk ilişkisinin küçüğün fiziksel, duygusal, sosyal ve eğitimsel yararına olup olmadığını inceler.
Kanuna göre küçüğün bir yıl süreyle evlat edinen tarafından bakılmış ve eğitilmiş olması gerekir. Bunun yanında evlat edinmenin küçüğün yararına bulunması ve evlat edinenin mevcut çocuklarının yararlarının hakkaniyete aykırı biçimde zedelenmemesi gerekir. Bu nedenle başvuran kişinin yalnız yaş ve medeni hâl şartlarını karşılaması yeterli değildir; aile ortamı ve ebeveynlik kapasitesi de değerlendirilir.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, evlat edinme başvurularında sosyal inceleme ve izleme süreci yürütür. Çocuğun kurum aracılığıyla yerleştirildiği dosyalarda başvuranın sağlık, adli sicil, gelir, konut, aile ilişkileri ve çocuk yetiştirme kapasitesi gibi unsurlar sosyal hizmet uzmanlarınca değerlendirilir.
Bir Yıllık Bakım ve Eğitim Süresi Zorunlu mudur?
Evet. Küçüklerin evlat edinilmesinde TMK m.305’teki bir yıllık bakım ve eğitim koşulu kanuni şarttır. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının güncel SSS açıklamasına göre evlat edinme davası bir yıllık süre dolmadan açılamaz. Kurum aracılığıyla evlat edinmede bu dönem geçici bakım sözleşmesinin imzalanması ve çocuğun aile yanına yerleştirilmesiyle yürütülür.
Bir yıllık dönem yalnız takvimde zaman geçmesini bekleme süresi değildir. Çocuğun aileye uyumu, bakım ihtiyaçlarının karşılanması, eğitim ve sağlık süreçlerinin izlenmesi ve başvuranın ebeveynlik kapasitesinin gerçek yaşam içinde değerlendirilmesi amaçlanır. İl müdürlüğü tarafından yapılan izlemelerde olumsuz kanaat oluşursa veya geçici bakım sözleşmesindeki yükümlülüklere uyulmazsa süreç sona erdirilebilir.
Bir yıllık sürenin sonunda da evlat edinme otomatik gerçekleşmez. Dosya olumlu değerlendirilmiş olmalı ve mahkeme evlat edinmenin bütün kanuni koşullarının gerçekleştiğine kanaat getirmelidir.
Evlat Edinmede Yaş ve Yaş Farkı Şartları
Evlat edinen ile evlat edinilen arasında en az on sekiz yaş fark bulunmalıdır. Bu şart, kurulacak ebeveyn-çocuk ilişkisinin kuşak ve bakım ilişkisine uygun olmasını amaçlar. Yaş farkı nüfus kayıtları üzerinden kesin olarak hesaplanır.
Evli olmayan kişinin tek başına evlat edinmesi için otuz yaşını doldurmuş olması gerekir. Eşlerin birlikte evlat edinmesinde ise TMK m.306’ya göre eşlerin en az beş yıldır evli olmaları veya her ikisinin de otuz yaşını doldurmuş bulunmaları yeterlidir. Bu iki şart alternatiftir: eşler beş yıldır evliyse otuz yaş koşulu ayrıca aranmaz; beş yıl dolmamışsa ikisinin de otuz yaşını doldurmuş olması gerekir.
Yaş hesabında “otuz yaşından gün almak” yeterli değildir; otuz yaşın tamamlanmış olması gerekir. Resmî nüfus kaydı esas alınır.
Eşler Nasıl Birlikte Evlat Edinebilir?
TMK m.306, eşlerin kural olarak ancak birlikte evlat edinebileceğini düzenler. Evli olmayan iki kişi, uzun süredir birlikte yaşasalar bile birlikte evlat edinemezler. Hukuk sistemi birlikte evlat edinme yetkisini evlilik birliği içindeki eşlere tanımıştır.
Eşlerin birlikte başvurusunda her iki eşin de evlat edinme iradesi ve ebeveynlik uygunluğu değerlendirilir. Bir eşin sağlık veya adli geçmişindeki sorun yalnız o kişiyi değil çocuğun yerleştirileceği aile ortamını ilgilendirdiği için bütüncül değerlendirme yapılır.
Çocuğun yerleşeceği konut, ekonomik yeterlilik, çalışma düzeni, yakın sosyal çevre ve varsa mevcut çocukların görüş ve ihtiyaçları sosyal incelemede dikkate alınır. Kanun yüksek gelir veya mülk sahibi olmayı tek başına evlat edinme hakkı olarak görmez; çocuğun sürekli ve güvenli bakımının sağlanabilmesi esastır.
Evli Olmayan Kişi Tek Başına Evlat Edinebilir mi?
Evet. TMK m.307 uyarınca evli olmayan kişi otuz yaşını doldurmuşsa tek başına evlat edinebilir. Kadın veya erkek olmasına göre farklı bir yaş koşulu yoktur. Başvuranın medeni hâli, tek başına ebeveynlik yapabilme kapasitesi ve çocuğun ihtiyaçlarına uygun yaşam düzeni sosyal incelemede değerlendirilir.
Evli olmayan iki kişinin birlikte başvurması mümkün değildir. Her biri ayrı ayrı başvuru şartlarını taşısa bile aynı çocuğu birlikte evlat edinerek ortak ebeveyn sıfatı kazanamazlar.
Eşin Çocuğunu Evlat Edinmenin Şartları
TMK m.306’ya göre eşlerden biri, diğer eşin çocuğunu evlat edinmek istiyorsa eşlerin en az iki yıldır evli olmaları veya evlat edinecek eşin otuz yaşını doldurmuş bulunması gerekir. Bu düzenleme üvey ebeveyn ile çocuk arasında hukuki soybağı kurulmasını sağlar.
Üvey çocuğun evlat edinilmesinde biyolojik diğer ebeveynin rızası, çocuğun yaşı ve ayırt etme gücü, mevcut soybağı ilişkileri ve çocuğun üstün yararı ayrıca incelenir. Biyolojik ebeveynin rızasının hangi durumda aranmayacağı TMK m.311 ve devamındaki istisnalara göre belirlenir; yalnız aile içindeki fiili ilişki, kanuni rıza sürecini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Çocuğun Rızası Ne Zaman Gerekir?
Ayırt etme gücüne sahip küçüğün rızası olmadan evlat edinme gerçekleştirilemez. Ayırt etme gücü için yalnız belirli bir yaş sınırı yoktur; çocuğun gelişim düzeyi ve işlemin anlam ve sonuçlarını değerlendirebilme kapasitesi esas alınır.
Çocuğun görüşünün alınması formalite değildir. Evlat edinmenin çocuğun kimliği, aile ilişkileri ve gelecek yaşamı üzerinde kalıcı sonuçları vardır. Çocuğa yaşına uygun bilgi verilmeli ve baskı altında olmadan görüşünü açıklaması sağlanmalıdır.
Çocuk vesayet altındaysa ayrıca vesayet makamlarının izni gerekir. Bu izin, ana-baba rızasından farklı bir hukuki kontroldür.
Biyolojik Ana ve Babanın Rızası Şart mıdır?
TMK m.309 kural olarak küçüğün ana ve babasının rızasını arar. Rıza, çocuğun doğumundan itibaren altı hafta geçmeden verilemez. Rızanın kanunda öngörülen usulle açıklanması gerekir ve belirli hâllerde geri alınması veya yeniden verilmesiyle ilgili özel hükümler bulunur.
TMK m.311’de ana veya babadan birinin kim olduğu veya uzun süreden beri nerede oturduğu bilinmiyorsa, ayırt etme gücünden sürekli yoksun bulunuyorsa veya küçüğe karşı özen yükümlülüğünü yeterince yerine getirmiyorsa rızasının aranmayabileceği düzenlenmiştir. Bu istisnalar dar yorumlanır ve mahkemece somut olay üzerinden değerlendirilir.
Biyolojik ebeveynin yoksul olması veya çocuğa daha yüksek yaşam standardı sunabilecek bir ailenin bulunması tek başına rızanın kaldırılması sebebi değildir. Ebeveynlik hakkı ve çocuğun yararı birlikte korunur.
Türkiye’de Evlat Edinme Başvurusu Nereye Yapılır?
Türkiye’de yerleşik Türk vatandaşları, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının evlat edinme hizmeti kapsamında ikamet ettikleri yerdeki Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne veya Bakanlığın e-Devlet üzerinden sunduğu ilgili başvuru kanalına başvurabilir. Kurum bakımındaki çocukların evlat edinilmesinde Bakanlığın değerlendirme, sıralama, eşleştirme ve izleme süreçleri uygulanır.
Başvuruda kimlik, nüfus, sağlık, adli sicil, gelir, öğrenim, ikamet ve aile durumuna ilişkin belgeler istenir. Belge listesi başvuranın durumuna göre değişebileceğinden güncel İl Müdürlüğü listesi esas alınmalıdır.
Başvuru tarihi çocuğun aynı gün aileye verileceği anlamına gelmez. Bakanlık uygunluk değerlendirmesi yapar; çocukların yaşı, sağlık durumu, kardeş ilişkileri ve başvuranların özellikleri eşleştirme sürecini etkiler.
Geçici Bakım Sözleşmesi Nedir?
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile uygun bulunan başvuran arasında geçici bakım sözleşmesi düzenlenir. Bakanlığın güncel açıklamasına göre sözleşmenin düzenlendiği tarihten itibaren bir yıllık evlat edinme öncesi bakım ve izleme dönemi başlar. Çocuk başvuranın yanına yerleştirilir ve İl Müdürlüğü süreci izler.
Bu dönemde başvuran çocuk üzerinde evlat edinme kararıyla doğan tam soybağı haklarına henüz sahip değildir. Çocuğun hukuki statüsü ve bazı işlemleri kurum denetimi ve mevcut velayet/vesayet düzenine göre yürütülür.
İzleme sırasında çocuğun güvenliği veya yararı bakımından ciddi sorun tespit edilirse geçici bakım sözleşmesi sona erdirilebilir. Bu durum yetişkinlerin “çocuk bize verildi, artık geri alınamaz” şeklindeki yaklaşımının doğru olmadığını gösterir.
Evlat Edinme Mahkeme Kararıyla mı Tamamlanır?
Evet. Evlat edinme mahkeme kararıyla kurulur. Bir yıllık bakım döneminin tamamlanması ve Bakanlık izlemesinin olumlu olması mahkemede karar verilebilmesi için önemli koşullardır; ancak hâkim kanuni şartları kendisi de inceler.
Mahkeme çocuğun yararını, başvuranların koşullarını, rızaları, yaş farkını, bakım dönemini, mevcut çocukların etkilenip etkilenmediğini ve gerekli izinleri değerlendirir. Eksik belge veya rıza sorunu varsa tamamlanması istenebilir.
Evlat edinme kararı kesinleştiğinde nüfus kayıtlarında kanunun öngördüğü değişiklikler yapılır ve evlatlık ile evlat edinen arasında soybağı kurulur.
Evlat Edinmenin Hukuki Sonuçları Nelerdir?
Evlat edinmeyle evlatlık, evlat edinenin çocuğu statüsünü kazanır. Bakım, eğitim, velayet ve aile ilişkileri bu hukuki soybağına göre yürür. Evlatlık evlat edinene mirasçı olur. Kanun, biyolojik aileyle bazı hukuki bağların devamı ve miras ilişkisi konusunda özel hükümler içerir.
Evlat edinmenin çocuğun adı, soyadı ve nüfus kaydı üzerinde sonuçları da vardır. Küçüğün adı, mahkeme kararıyla evlat edinen tarafından yeni bir ad verilebilmesine ilişkin hükümlere tabidir; soyadı ve ana-baba adı kayıtları Kanun ve nüfus mevzuatına göre düzenlenir.
Evlat edinme gizliliği ayrıca korunur. Evlat edinmeye ilişkin kayıt ve bilgiler, kanunun izin verdiği kişiler ve amaçlar dışında açıklanamaz.
Ergin veya Kısıtlı Kişi Evlat Edinilebilir mi?
TMK m.313 küçüklerin evlat edinilmesinden farklı olarak ergin ve kısıtlıların evlat edinilmesini özel koşullara bağlar. Bedensel veya zihinsel engel nedeniyle sürekli yardıma muhtaç olup en az beş yıldır bakılıp gözetilme, küçükken en az beş yıl bakılıp eğitilmiş olma veya diğer haklı sebeplerle en az beş yıldır aile hâlinde birlikte yaşama gibi koşullar kanunda düzenlenir.
Ergin kişinin evlat edinilmesi, küçükler için uygulanan kurum sırası veya geçici bakım prosedürüyle aynı değildir. Evlat edinilenin rızası ve eşinin rızası gibi özel şartlar ayrıca değerlendirilir.
Evlat Edinme Dosyasında Hangi Noktalar Önceden Kontrol Edilmelidir?
İlk kontrol başvuranların medeni hâli, yaşı ve evlilik süresidir. İkinci kontrol çocukla yaş farkıdır. Üçüncü kontrol bakım süresinin gerçekten tamamlanıp tamamlanmadığıdır. Dördüncü kontrol gerekli rıza ve vesayet izinleridir.
Kurum aracılığıyla süreç yürüyorsa sosyal inceleme ve izleme raporları merkezi önemdedir. Başvuran, incelemeyi yalnız evin fiziksel şartlarının kontrolü olarak görmemelidir. Aile içi iletişim, mevcut çocukların tutumu, çalışma saatleri, bakım planı ve çocuğun özel ihtiyaçlarına cevap verebilme kapasitesi değerlendirilir.
Üvey çocuk evlat edinmesinde ise biyolojik ebeveynin hukuki durumu, velayet, kişisel ilişki, nafaka ve rıza konuları baştan incelenmelidir. Biyolojik ebeveynin çocukla görüşmüyor olması rızanın otomatik olarak gereksiz hâle geldiği anlamına gelmez.
Başvuru Öncesi Kontrol Listesi
- Başvuranların yaşlarını ve evlilik süresini kontrol edin.
- Çocukla en az 18 yaş farkını hesaplayın.
- Bir yıllık bakım sürecinin başlangıç tarihini belgeleyin.
- Çocuğun ayırt etme gücü ve rıza durumunu belirleyin.
- Ana-baba rızasının gerekli olup olmadığını TMK 309-312’ye göre inceleyin.
- Vesayet altında çocuksa gerekli izinleri belirleyin.
- Mevcut çocukların yararının nasıl etkileneceğini değerlendirin.
- Sağlık, adli sicil, gelir ve konut belgelerini güncel tutun.
- Kurum izleme raporlarındaki eksikleri zamanında giderin.
- Bir yıllık süre dolmadan dava açmayın.
Sıkça Sorulan Sorular
Evlat edinmek için kaç yaşında olmak gerekir?
Evli olmayan kişi tek başına evlat edinmek için otuz yaşını doldurmalıdır. Eşlerin birlikte evlat edinmesinde en az beş yıllık evlilik veya her ikisinin otuz yaşını doldurması aranır.
Evlat edinmek için kaç yıl evli olmak gerekir?
Eşlerin birlikte evlat edinmesinde beş yıllık evlilik yeterlidir; beş yıl dolmamışsa her iki eşin de otuz yaşını doldurmuş olması gerekir.
Çocukla kaç yaş fark olmalı?
Evlat edinen ile çocuk arasında en az on sekiz yaş fark bulunmalıdır.
Çocuğu hemen evlat edinmek mümkün mü?
Küçüklerde hayır. TMK m.305 gereğince en az bir yıllık bakım ve eğitim süresi tamamlanmalıdır; Bakanlık da davanın bu süre dolmadan açılamayacağını belirtir.
Bekâr kişi evlat edinebilir mi?
Evet. Otuz yaşını doldurmuş evli olmayan kişi tek başına evlat edinebilir.
Evli olmayan iki kişi birlikte evlat edinebilir mi?
Hayır. TMK m.306 birlikte evlat edinmeyi eşlere tanır; evli olmayanlar birlikte evlat edinemez.
Biyolojik anne ve babanın rızası gerekir mi?
Kural olarak evet. TMK m.309-312’de rıza ve rızanın aranmayacağı istisnalar düzenlenmiştir.
Çocuğun rızası alınır mı?
Ayırt etme gücüne sahip küçüğün rızası gerekir.
Evlat edinme noter sözleşmesiyle olur mu?
Hayır. Evlat edinme mahkeme kararıyla kurulur.
Evlat edinilen çocuk mirasçı olur mu?
Evet. Evlatlık, evlat edinenin mirasçısıdır; miras hukukundaki özel hükümler ayrıca uygulanır.
Evlat Edinme Kararı Öncesinde Araştırma İlkesi
TMK m.316 uyarınca evlat edinmeye ancak esaslı sayılan her türlü durum ve koşul kapsamlı biçimde araştırıldıktan, evlat edinen ile edinilen dinlendikten ve gerektiğinde uzman görüşü alındıktan sonra karar verilir. Araştırmada özellikle evlat edinenin kişiliği, sağlığı, karşılıklı ilişkileri, ekonomik durumu, eğitme yeteneği, evlat edinme nedenleri ve aile ilişkileri değerlendirilir. Evlat edinenin altsoyu varsa onların evlat edinmeye yaklaşımı da dikkate alınır.
Bu araştırma, yaş ve evlilik süresinin sağlanmasının tek başına yeterli olmadığını gösterir. Mahkeme çocuğun üstün yararını somut aile ortamı üzerinden denetler. Kurum sosyal inceleme raporu önemli delildir; ancak mahkeme kanuni şartları bağımsız olarak değerlendirir.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
Evlat edinmenin maddi şartları Türkiye genelinde TMK hükümlerine tabidir. Kurum aracılığıyla başvurularda ikamet edilen ilin Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü süreci yürütür. Mersin’de başvurular Mersin Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü üzerinden ilgili Bakanlık prosedürüne göre yürür.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunda Türkiye geneli dosya takibi Mersin’den yönetilir. Evlat edinme dosyasında medeni hâl, yaş, bakım süresi, rızalar ve mahkeme belgeleri ayrı kontrol edilir.
Resmî Kaynaklar
Son resmî kaynak kontrolü: 6 Eylül 2026.
İlgili Aile Hukuku Rehberleri
Resmî Mevzuat
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
