Online Satışta Türkiye’de Yerleşik İktisadi İşletmeci Şartı Nedir? Yönetmelik m.5/4-5 | 2026

Türkiye’de yerleşik işletmeci şartının hukuki dayanağı

30 Ekim 2024 tarihli ve 32707 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelik, çevrim içi ve diğer uzaktan satış kanallarındaki ürün güvenliği kurallarını somutlaştırmıştır. Yönetmelik m.5/4, Bakanlığın internet sayfasında yayımlanan listede yer alan mevzuat kapsamındaki ürünlerin uzaktan iletişim araçları yoluyla piyasada bulundurulabilmesi için Türkiye’de yerleşik bir iktisadi işletmecinin bulunmasını zorunlu kılar.

Bu kuralın amacı, Türkiye’deki nihai kullanıcıya yöneltilen belirli ürünlerde, ürünün uygunluğu ve güvenliği bakımından yetkili kuruluşların muhatap alabileceği Türkiye’de yerleşik bir sorumluluk noktası bulunmasını sağlamaktır. Yabancı imalatçının internet üzerinden Türkiye’ye ürün satması, ürünün teknik mevzuat ve piyasa gözetimi bakımından sahipsiz kalmasına yol açamaz.

Yönetmelik, 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu ile Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Çerçeve Yönetmeliğe dayanır. Bu nedenle m.5/4-5 yalnız e-ticaret arayüzü kuralı değildir; imalatçı, ithalatçı, yetkili temsilci ve ifa hizmet sağlayıcının 7223 sayılı Kanundan doğan görevleriyle birlikte uygulanır.

Hangi ürünlerde bu şart aranır?

Türkiye’de yerleşik iktisadi işletmeci zorunluluğu bütün ürünlere ayrım gözetmeksizin uygulanmaz. Yönetmelik m.5/4 açıkça, Bakanlığın internet sayfasında yayımlanan listede yer alan mevzuat kapsamındaki ürünlere atıf yapar. Bu nedenle ilk inceleme, ürünün hangi teknik düzenlemeye tabi olduğunun ve o düzenlemenin güncel listede bulunup bulunmadığının tespitidir.

Teknik mevzuata tabi ürünlerde yalnız ürün adı üzerinden değerlendirme yapmak hatalıdır. Bir ürünün kullanım amacı, teknik özellikleri, hedef kullanıcı grubu ve piyasaya arz biçimi hangi teknik düzenlemenin uygulanacağını etkileyebilir. Elektrikli ekipman, makine, kişisel koruyucu donanım, oyuncak veya başka ürün grupları kendi özel düzenlemelerine sahip olabilir.

Bakanlığın listesi zaman içinde güncellenebileceği için şirket içi mevzuat envanterinin statik bırakılmaması gerekir. Yeni ürün grubu ekleyen veya Türkiye pazarına yeni bir ürün ailesi açan şirket, satıştan önce güncel listeyi ve ilgili teknik mevzuatı yeniden kontrol etmelidir.

İmalatçı Türkiye’de ise ne olur?

Yönetmelik m.5/5-a ilk sırada Türkiye’de yerleşik imalatçıyı sayar. Ürün, listede yer alan mevzuat kapsamındaysa ve imalatçı Türkiye’de yerleşikse, m.5/4 bakımından gerekli yerleşik iktisadi işletmeci bu imalatçıdır. İmalatçının 7223 sayılı Kanun m.7 ve ürünün özel teknik düzenlemesinden doğan yükümlülükleri devam eder.

İmalatçı ürünün teknik dosyasını, uygunluk değerlendirmesini, gerekli uygunluk beyanını ve işaretleri mevzuata göre yönetir; ürünün seri üretim boyunca uygunluğunun sürdürülmesi, ürün üzerinde tanımlayıcı bilgilerin bulunması, gerekli Türkçe talimat ve güvenlik bilgilerinin sağlanması ve uygunsuzluk hâlinde düzeltici önlemlerin alınması gibi görevler de ayrıca değerlendirilir.

İmalatçının çevrim içi mağaza kullanması veya ürünü pazaryerinde satması, imalatçı sıfatını kaldırmaz. Satış kanalının değişmesi sorumluluk zincirini ortadan kaldırmaz; çevrim içi ilana ilişkin Yönetmelik m.6 yükümlülükleri ayrıca yerine getirilir.

İthalatçının rolü nedir?

İmalatçının Türkiye’de yerleşik olmadığı durumda Yönetmelik m.5/5-b, Türkiye’de yerleşik ithalatçıyı sorumluluk zincirinin ikinci halkası olarak gösterir. İthalatçı, ürünü Türkiye piyasasına arz eden iktisadi işletmeci olarak 7223 sayılı Kanun m.9’daki ön kontrol, işaret-belge doğrulaması, Türkçe bilgi, kimlik-adres, depolama-nakliye ve risk bildirim yükümlülüklerini yerine getirir.

İthalatçı yalnız gümrük işlemlerini yürüten ticari aracı olarak görülmemelidir. 7223 sayılı Kanun ithalatçıya bağımsız ürün güvenliği yükümlülükleri yükler. Ürünün uygun olmadığını bildiği veya bilmesi gerektiği durumda uygun hâle getirilmeden piyasaya arz edemez; risk taşıdığı durumda imalatçı ve yetkili kuruluşu bilgilendirir.

Çevrim içi satış ilanında da Yönetmelik m.6/1-b uyarınca imalatçı Türkiye’de yerleşik değilse ithalatçının ismi, kayıtlı ticari unvanı, posta adresi ve elektronik posta adresi görünür biçimde yer almalıdır. Böylece nihai kullanıcı yalnız satıcıyı değil, ürün güvenliği zincirindeki Türkiye muhatabını da görebilir.

Yetkili temsilci ne zaman devreye girer?

Türkiye’de yerleşik imalatçı veya ithalatçı bulunmadığında Yönetmelik m.5/5-c, m.8 kapsamındaki yükümlülükleri yerine getirmek üzere imalatçı tarafından yazılı şekilde görevlendirilen Türkiye’de yerleşik yetkili temsilciyi sayar. Yetkili temsilcilik kendiliğinden doğan bir sıfat değildir; yazılı görevlendirme ve görev kapsamının hukuken kurulması gerekir.

7223 sayılı Kanun m.8 uyarınca imalatçı, devredilen yetki ve görevlerin niteliğini, koşullarını ve sınırlarını yazılı ve açık biçimde belirleyerek yetkili temsilci atayabilir. Yetkili temsilci, görevlendirme belgesinde yazmasa dahi, teknik düzenlemenin gerektirdiği uygunluk belgelerini ilgili süre boyunca; süre belirtilmemişse ürünün piyasaya arzından itibaren en az on yıl muhafaza etmek ve yetkili kuruluşun talebi üzerine sunmak zorundadır.

Uzaktan satış Yönetmeliği m.8 ayrıca ilgili ürün gruplarında Türkiye’de imalatçı veya ithalatçı bulunmadığında, yetkili temsilcinin isim, ticari unvan/marka ve açık adres dâhil iletişim bilgilerini ürün üzerinde; bu mümkün değilse ambalaj veya eşlik eden belgede silinmeyecek, kolay görülebilir ve açıkça okunabilir biçimde belirtmesini zorunlu kılar.

İfa hizmet sağlayıcı hangi durumda sorumlu olur?

Türkiye’de yerleşik imalatçı, ithalatçı veya yetkili temsilci bulunmuyorsa Yönetmelik m.5/5-ç Türkiye’de yerleşik ifa hizmet sağlayıcıyı yerleşik iktisadi işletmeci olarak kabul eder. İfa hizmet sağlayıcı; ticari faaliyet kapsamında, ürüne sahip olmaksızın depolama, paketleme, adresleme veya nakliye hizmetlerinden en az ikisini sunan hizmet sağlayıcıdır; posta, koli veya diğer posta hizmetleri ile eşya taşımacılığı hizmetleri kapsam dışında tanımlanır.

Yönetmelik m.9/1’e göre faaliyetleri ürünün güvenliğini etkilemeyen ve imalatçı, ithalatçı veya yetkili temsilci olarak tanımlanmayan ifa hizmet sağlayıcı dağıtıcı kabul edilir. Ancak m.9/2, ürün üzerine kendi marka ve ismini iliştiren, ürünü teknik gerekliliklere uygunluğu etkileyecek biçimde değiştiren veya faaliyeti ürün güvenliğini etkileyen ifa hizmet sağlayıcıyı imalatçı sayar.

m.5/5 kapsamında yerleşik muhatap hâline gelen ifa hizmet sağlayıcının m.9/3 uyarınca kimlik-adres bilgisi, uygunluk beyanı ve teknik dosya teyidi, belge sunma, risk bildirme ve düzeltici önlem iş birliği yükümlülükleri vardır. Bu nedenle lojistik sözleşmesinin adı, kanuni sorumluluğu tek başına belirlemez; fiili rol ve Yönetmelikteki şartlar esas alınır.

Yabancı satıcı doğrudan Türkiye’ye satış yapabilir mi?

Yabancı satıcının Türkiye’ye çevrim içi satış yapıp yapamayacağı ürün grubuna ve satış modeline göre değerlendirilir. Yönetmelik m.5/3, Türkiye’yi hedeflemeyi Türkçe dil, TL fiyat/ödeme, Türkiye adresine sevkiyat veya fiziki gönderim gibi kriterlerle belirler. m.5/4 kapsamındaki ürünlerde ise Türkiye’de yerleşik iktisadi işletmeci bulunması ayrıca zorunludur.

Dolayısıyla “internet sitesi yurt dışında, bu nedenle Türkiye’de muhatap gerekmez” yaklaşımı m.5/4 ile bağdaşmaz. Ürün Bakanlığın listesinde yer alan mevzuat kapsamındaysa sorumluluk zincirinde Türkiye’de yerleşik bir iktisadi işletmeci bulunmalıdır.

Satıcı, yerleşik iktisadi işletmeci şartını satıştan sonra çözülmesi gereken idari bir formalite olarak görmemelidir. Ürün Türkiye piyasasına yöneltilmeden önce teknik mevzuat, sorumluluk zinciri ve satış ilanı mimarisi birlikte kurulmalıdır.

Pazaryeri bu şartı ortadan kaldırır mı?

Hayır. Ürünün bir pazaryerinde listelenmesi, m.5/4 kapsamındaki yerleşik iktisadi işletmeci şartını ortadan kaldırmaz. Aracı hizmet sağlayıcının kendi yükümlülükleri vardır; fakat platformun varlığı imalatçı, ithalatçı, yetkili temsilci veya ifa hizmet sağlayıcının kanuni rolünün yerine geçmez.

Yönetmelik m.10/1 uyarınca pazaryeri, arayüzünü m.6/1’deki zorunlu bilgilerin satıcı tarafından girilebilmesine ve nihai kullanıcıca kolayca görülebilmesine imkân verecek şekilde tasarlamalıdır. Dolayısıyla platformun ürün ilanı formunda yerleşik iktisadi işletmeci bilgisi için gerekli alanların bulunması ürün güvenliği uyumunun bir parçasıdır.

Pazaryeri ayrıca yetkili kuruluşun içerik kaldırma taleplerini yirmi dört saat içinde yerine getirmek, uygunsuzluğu öğrendiğinde derhal kaldırma/erişim engelleme girişiminde bulunmak, ürün güvenliği temas noktası belirlemek ve belirli izlenebilirlik kayıtlarını en az on yıl saklamakla yükümlüdür.

İlan üzerinde hangi bilgiler gösterilir?

Yönetmelik m.6/1, iktisadi işletmecinin kendi isim/unvan, posta ve e-posta bilgilerinin yanında ürünün Türkiye’de yerleşik imalatçısının; o yoksa ithalatçının; bunlar yoksa m.5/5-c veya ç kapsamındaki yetkili temsilci ya da ifa hizmet sağlayıcının isim/unvan ve iletişim bilgilerinin satış ilanına yansıtılmasını öngörür.

Bu bilgiler kolay görülebilir ve açıkça okunabilir olmalıdır. Kullanıcının satın alma öncesinde erişemediği, yalnız sözleşme arşivinde veya müşteri hizmetleri talebi sonrasında elde edebildiği bilgiler m.6’nın ilan üzerinde bilgilendirme amacını karşılamaz.

İlan ayrıca Türkçe uyarı ve güvenlik bilgilerini, uygunluk işaretlerini ve ürünün fotoğrafı/tipi/tanımlayıcı bilgilerini içermelidir. Böylece yerleşik sorumluluk noktası ile ürünün somut kimliği çevrim içi ilanda birlikte görünür hâle gelir.

Sözleşmeler nasıl kurulmalıdır?

Yabancı imalatçı, ithalatçı, yetkili temsilci, ifa hizmet sağlayıcı ve pazaryeri arasındaki sözleşmeler kanundaki sıfatları doğru yansıtmalıdır. Taraflar sözleşmede bir kişiye “lojistik hizmet sağlayıcı” veya “temsilci” adını vererek kanuni yükümlülükleri ortadan kaldıramaz. Özellikle yetkili temsilci görevlendirmesi yazılı ve açık olmalı; devredilen görevlerin kapsamı, belge muhafaza ve yetkili kuruluşla iş birliği süreçleri belirlenmelidir.

İfa hizmet sağlayıcıyla yapılan sözleşmede ürün güvenliğine etki eden işlemler, ürün etiketleme/ambalaj değişiklikleri, uygunluk belgesi saklama, risk bildirim kanalı ve denetim taleplerine cevap süresi netleştirilmelidir. Ürüne kendi marka veya ismini iliştiren ifa hizmet sağlayıcının imalatçı sayılabileceği ayrıca dikkate alınmalıdır.

Pazaryeri sözleşmeleri de zorunlu ilan bilgilerinin sisteme girilmesi, uygunsuz ürün bildirimlerinin işlenmesi, geri çağırma iletişimi ve kayıt paylaşımı bakımından düzenlenmelidir. Sözleşmesel görev dağılımı kanuni yükümlülüklerin yerine getirilmesini kolaylaştırır; kanunun doğrudan yüklediği sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Denetimde hangi belgeler istenir?

Ürün grubuna göre teknik dosya, uygunluk beyanı veya performans beyanı, test raporları, uygunluk değerlendirme belgeleri, etiket ve işaret örnekleri, Türkçe kullanım ve güvenlik talimatları, imalatçı/ithalatçı/yetkili temsilci görevlendirme belgeleri ile tedarik zinciri kayıtları denetimde önem taşır.

Yetkili temsilci ve ifa hizmet sağlayıcının Yönetmelik m.8 ve m.9 kapsamındaki görevleri, belgelerin yalnız mevcut olmasını değil, yetkili kuruluşun talebi üzerine sunulabilmesini de gerektirir. 7223 sayılı Kanun m.12’deki izlenebilirlik kayıtları da tedarik zincirindeki önceki ve varsa sonraki iktisadi işletmeciyi gösterecek şekilde düzenli tutulmalıdır.

Çevrim içi satış ekranlarının tarihli görüntüleri, ürün ilanında zorunlu bilgilerin gösterildiğini kanıtlamak açısından şirket içi uyum dosyasına eklenebilir. Ürün ilanı sonradan değişebildiği için hangi tarihte hangi bilginin yayımlandığının ispatlanabilmesi işletme açısından önemlidir.

Uyum kontrol listesi

İlk olarak ürünün teknik düzenlemesini ve Bakanlığın m.5/4 kapsamında yayımladığı güncel listede bulunup bulunmadığını belirleyin. İkinci olarak Türkiye’de yerleşik imalatçı, ithalatçı, yazılı görevlendirilmiş yetkili temsilci veya ifa hizmet sağlayıcı zincirinden hangisinin mevcut olduğunu belgeleyin. Üçüncü olarak ilgili işletmecinin 7223 sayılı Kanun ve Yönetmelikteki görevlerini sözleşme ve operasyon süreçlerine aktarın.

Dördüncü olarak çevrim içi ilanda m.6 bilgilerini zorunlu alan hâline getirin. Beşinci olarak teknik dosya, uygunluk beyanı, Türkçe talimat, güvenlik bilgisi ve izlenebilirlik kayıtlarının saklama sürelerini yazılı prosedüre bağlayın. Altıncı olarak uygunsuzluk veya risk hâlinde yetkili kuruluşa bilgi, içerik kaldırma, piyasadan çekme ve geri çağırma süreçlerinin sorumlularını belirleyin.

Bu kontroller ürün bazında tamamlanmadan satış ilanının Türkiye’ye açılması, mevzuat ve operasyon arasındaki boşluğu büyütür. Ürün güvenliği uyumu satıştan sonra değil, Türkiye pazarına açılma kararıyla birlikte kurulmalıdır.

İlgili içerikler

• Yabancı e-ticaret sitesinin Türkiye’yi hedeflemesi
• E-ticaret ürün ilanında zorunlu bilgiler
• Online satışta yetkili temsilci yükümlülüğü
• Ürün güvenliği ve e-ticaret hukuku için iletişim

Resmî kaynaklar

• Uzaktan İletişim Araçları Yoluyla Piyasaya Arz Edilen Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği
• 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu
• Ticaret Bakanlığı Türkiye Ürün Kuralları Veri Tabanı

Sık Sorulan Sorular