Türkiye’yi Terke Davet 2026: 15-30 Günlük Çıkış Süresi 6458 m.56

Türkiye’yi terke davet nedir?

Türkiye’yi terke davet, hakkında sınır dışı etme kararı alınmış yabancıya ülkeyi belirli bir süre içinde kendi imkânlarıyla terk etme fırsatı tanıyan idari usuldür. Hukuki dayanağı 6458 sayılı Kanun m.56’dır. Bu usul sınır dışı kararının kendisi değildir; sınır dışı kararının yerine getirilme biçimlerinden biridir.

M.56’nın temel amacı, zorla geri gönderme sürecine geçilmeden önce kanundaki şartları taşıyan yabancının düzenli ve belgeli biçimde Türkiye’den çıkmasını sağlamaktır. Yabancıya çıkış süresi tanınması, hakkındaki sınır dışı kararını ortadan kaldırmaz. Ancak gönüllü ve süresinde çıkış, idari gözetim ve giriş yasağı bakımından daha farklı sonuçlar doğurabilir.

Terke davet kararının varlığı tebligattan ve sınır dışı kararının içeriğinden anlaşılmalıdır. Yabancıya ne kadar süre verildiği, sürenin hangi tarihten başlayacağı ve Çıkış İzin Belgesinin bilgileri dosyada saklanmalıdır.

15-30 günlük çıkış süresi nasıl belirlenir?

6458 m.56/1, Türkiye’yi terk edebilmek için 15 günden az olmamak üzere 30 güne kadar süre tanınacağını düzenler. Kanun alt sınırı 15, üst sınırı 30 gün olarak belirler. İdare bu aralık içinde somut dosyaya göre süre belirler ve süre sınır dışı etme kararında gösterilir.

Bu nedenle “her yabancıya 30 gün verilir” veya “herkes 15 gün içinde çıkmalıdır” şeklindeki genellemeler doğru değildir. Verilen gerçek süre karar metninden okunur. Sürenin son günü hesaplanırken tebliğ tarihi, kararın uygulanmaya başlandığı tarih ve varsa idari tatil/gün hesabına ilişkin özel durumlar kontrol edilir.

Süre, yabancının çıkış hazırlığını yapabilmesi içindir. Seyahat belgesi temini, bilet, kişisel eşyalar ve aile düzenlemeleri bu dönem içinde tamamlanmalıdır. Ancak pasaport veya seyahat belgesinin hiç bulunmaması gibi objektif engeller varsa, dosya ilgili göç makamlarıyla ayrıca yürütülür.

Çıkış İzin Belgesi nedir?

Türkiye’den çıkış için süre tanınan kişiye m.56 kapsamında hiçbir harca tabi olmayan Çıkış İzin Belgesi verilir. Bu belge yabancının terke davet usulü altında olduğunu ve belirli süre içinde ülkeden çıkması gerektiğini gösterir.

Çıkış İzin Belgesi, pasaport yerine geçen genel bir seyahat belgesi değildir. Yabancının sınır kapısından çıkabilmesi için pasaport veya ilgili seyahat belgesi koşulları ayrıca değerlendirilir. Belgenin temel işlevi, terke davet edilen kişinin göç statüsünü ve çıkış süresini göstermektir.

Belge ücretsizdir. Yabancıdan belge düzenlenmesi için m.56’ya aykırı biçimde ayrıca bir “çıkış izin belgesi harcı” talep edilemez. Buna karşılık geçmiş vize/ikamet ihlallerinden kaynaklanan harç ve idari para cezaları ayrı kamu alacağı niteliğinde olabilir.

Kimlere Türkiye’yi terk için süre verilmez?

6458 m.56/2 bazı yabancıları terke davet süresinin dışında bırakır. Kaçma ve kaybolma riski bulunanlar, yasal giriş veya yasal çıkış kurallarını ihlal edenler, sahte belge kullananlar, asılsız belgelerle ikamet izni almaya çalışanlar veya aldığı tespit edilenler ile kamu düzeni, kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlara 15-30 günlük gönüllü çıkış süresi uygulanmaz.

Bu istisnalar, yabancının yalnızca m.54 kapsamında sınır dışı edilecek olmasına değil, m.56/2’deki özel durumlardan birine girmesine bağlıdır. Örneğin ikamet izni süresi aşımı nedeniyle sınır dışı kararı alınmış bir yabancı, kaçma riski veya diğer istisnalar yoksa terke davet süresinden yararlanabilir.

İdare m.56/2 gerekçesine dayanıyorsa hangi bendin somut olayda gerçekleştiğini ortaya koymalıdır. “Kaçma riski” gibi bir gerekçe, dosyadaki olgularla ilişkilendirilmelidir. Karar gerekçesinin yargısal denetime elverişli olması gerekir.

Süresinde Türkiye’den çıkılırsa ne olur?

Terke davet edilen yabancının verilen süre içinde sınır kapısından usulüne uygun çıkış yapması, sınır dışı kararının gönüllü biçimde yerine getirilmesini sağlar. Bu durumda kişinin zorla geri gönderme merkezine sevk edilmesi ve idari gözetim altında tutulması ihtiyacı ortadan kalkabilir.

En önemli sonuçlardan biri giriş yasağı bakımındandır. 6458 m.9/5, m.56 uyarınca Türkiye’yi terke davet edilenlerden verilen süre içinde ülkeden çıkanlar hakkında giriş yasağı kararı alınmayabileceğini düzenler. Buradaki ifade “alınmaz” değil “alınmayabilir” şeklindedir; idare somut dosyayı ve diğer giriş yasağı sebeplerini değerlendirir.

Süresinde çıkış yapıldığında pasaport üzerindeki çıkış kaydı, sınır kapısı belgesi ve varsa harç/ceza ödeme makbuzları saklanmalıdır. Daha sonraki vize veya giriş başvurularında önceki ihlalin nasıl sonuçlandığını gösteren bu belgeler önem taşır.

Terke davet ile giriş yasağı arasındaki ilişki

Terke davet, giriş yasağı değildir. Terke davet m.56’ya, giriş yasağı m.9’a dayanır. Yabancı terke davet süresinde çıkmış olsa bile hakkında başka bir kamu düzeni, kamu güvenliği veya kanuni giriş yasağı sebebi bulunuyorsa giriş yasağı ayrıca değerlendirilebilir.

Buna karşılık m.9/5, süresinde gönüllü çıkışı yabancı lehine özel bir düzenlemeyle dikkate alır. Bu nedenle çıkış tarihinin ve verilen sürenin doğru belgelenmesi gerekir. Bir gün bile süre aşımı, m.9/5’in uygulanması tartışmasında önem taşıyabilir.

Giriş yasağı konulmuşsa süresi ve dayanağı ayrıca kontrol edilir. Giriş yasağının kaldırılması veya yasak sürerken belirli süreli giriş izni m.9/6 kapsamında ayrı bir başvuru konusudur. İlgili ayrıntılar Türkiye’ye giriş yasağı nasıl kaldırılır? rehberinde açıklanmıştır.

Verilen sürede çıkış yapılmazsa ne olur?

Göç İdaresi Başkanlığının güncel açıklamasına göre terke davet edilen yabancı verilen süre içinde Türkiye’den çıkmazsa idari gözetim süreci gündeme gelebilir. 6458 m.57, kabul edilebilir mazereti olmaksızın Türkiye’den çıkmaları için tanınan sürede çıkmayan yabancıları idari gözetim bakımından değerlendirilen gruplar arasında sayar.

İdari gözetim kararı valilik tarafından alınır ve yabancı geri gönderme merkezine sevk edilebilir. İdari gözetim süresi, devam şartları ve aylık değerlendirme m.57’de ayrıca düzenlenmiştir. İdari gözetime alternatif yükümlülükler ise m.57/A kapsamındadır.

Süresinde çıkmama aynı zamanda giriş yasağı değerlendirmesini de olumsuz etkileyebilir. Yabancının gönüllü çıkışa ilişkin m.9/5 avantajından yararlanması mümkün olmayabilir. Bu nedenle sürenin son günü yaklaşık değil, tebliğ ve karar kayıtları üzerinden kesin hesaplanmalıdır.

Sınır dışı kararına karşı dava açılması terke daveti etkiler mi?

6458 m.53/3’ün güncel halinde sınır dışı kararına karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir. Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulması halinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez.

Bu özel yedi günlük süre, terke davet için verilen 15-30 günlük çıkış süresiyle aynı süre değildir. Bir dosyada iki ayrı takvim bulunabilir: sınır dışı kararına dava açma süresi ve gönüllü çıkış için tanınan süre. Hak kaybını önlemek için her ikisi ayrı hesaplanmalıdır.

Dava açılmışsa başvurunun sınır dışı kararını veren makama bildirilmesi gerekir. Mahkeme başvuruları kanundaki özel usule göre sonuçlandırır. Sınır dışı kararının iptali halinde, bu karara bağlı terke davet uygulamasının hukuki temeli de etkilenir.

Çıkış masrafları, vize ihlali ve kamu alacakları

Çıkış İzin Belgesi ücretsiz olmakla birlikte, vize veya ikamet izni ihlalinden doğan harç ve idari para cezaları ayrı hukuki konudur. Yabancının Türkiye’den çıkışında bu alacakların tahsil işlemleri uygulanabilir. Ödeme yapılmışsa makbuzların saklanması ilerideki giriş ve vize işlemleri bakımından önemlidir.

Sınır dışı işlemi devlet tarafından gerçekleştirilmişse seyahat masraflarının yabancıdan tahsili gündeme gelebilir. Göç İdaresi Başkanlığının güncel açıklaması, sınır dışı seyahat masraflarının geri ödenmemesi halinde yabancının Türkiye’ye girişine izin verilmeyebileceğini belirtmektedir.

Terke davet süresinde kendi imkânıyla çıkan kişinin seyahat masrafı kural olarak kendisine aittir. Ancak insan ticareti mağduru, gönüllü geri dönüş programı veya özel koruma kapsamında sağlanan destekler varsa bunlar ayrı programlar üzerinden değerlendirilir.

Terke davet dosyasında hangi belgeler saklanmalıdır?

Sınır dışı etme kararı, terke davet süresini gösteren karar veya tebligat, Çıkış İzin Belgesi, pasaport, vize/ikamet belgeleri, çıkış bileti, sınır kapısı çıkış kaydı ve varsa ceza/harç ödeme makbuzları temel belgelerdir.

Dava açılmışsa dava dilekçesi, mahkeme tevzi bilgisi ve sınır dışı kararını veren makama yapılan bildirim de dosyada bulunmalıdır. Terke davet süresinin uygulanmayacağına ilişkin m.56/2 gerekçesi varsa bu gerekçeyi gösteren karar ve dayanak kayıtlar ayrıca alınmalıdır.

Yabancı Türkiye’den çıktıktan sonra giriş yasağı olup olmadığını kontrol ederken yalnız pasaporttaki damgaya dayanmak yeterli değildir. Göç kayıtları ve varsa yazılı giriş yasağı kararı ayrıca incelenmelidir.

Mersin ve Türkiye uygulaması

Terke davet usulü Türkiye genelinde 6458 m.56’ya tabidir. Mersin’de hakkında sınır dışı kararı verilen yabancıya da kanundaki şartlar varsa 15-30 günlük süre tanınır ve Çıkış İzin Belgesi düzenlenir. Mersin İl Göç İdaresi, sınır dışı ve ikamet işlemlerini Göç İdaresi Başkanlığının ulusal sistemi üzerinden yürütür.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin’deki İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerden Türkiye genelindeki yabancılar ve idari yargı dosyalarını görev ve yetki kurallarına göre takip eder. İlgili rehberler: sınır dışı kararına itiraz, idari gözetim kararına itiraz, giriş yasağının kaldırılması ve insani ikamet izni.

Türkiye’yi terke davet hakkında sık sorulan sorular

Terke davet süresi kaç gündür?

6458 m.56’ya göre 15 günden az, 30 günden fazla olamaz.

Her sınır dışı kararında 30 gün verilir mi?

Hayır. Süre 15-30 gün aralığında kararda belirlenir ve m.56/2 kapsamındaki kişilere hiç süre verilmez.

Çıkış İzin Belgesi ücretli mi?

Hayır. Kanun belgenin hiçbir harca tabi olmadığını açıkça düzenler.

Kaçma riski olan kişiye terke davet süresi verilir mi?

Hayır. M.56/2 kaçma ve kaybolma riski bulunanları bu sürenin dışında bırakır.

Sahte belge kullanan yabancıya 15-30 gün verilir mi?

Hayır. M.56/2 kapsamındaki sahte belge kullanımı terke davet süresinin uygulanmadığı hallerdendir.

Süresinde çıkış yapan kişiye giriş yasağı konur mu?

M.9/5 uyarınca terke davet süresinde çıkanlar hakkında giriş yasağı kararı alınmayabilir; bu otomatik bir yasak bulunmayacağı garantisi değildir.

Sürede çıkılmazsa ne olur?

İdari gözetim ve zorla sınır dışı süreci gündeme gelebilir.

Sınır dışı kararına dava süresi kaç gündür?

Güncel 6458 m.53/3 uyarınca tebliğden itibaren yedi gündür.

Dava açılırsa hemen sınır dışı edilir mi?

Yabancının rızası saklı kalmak üzere, dava açma süresinde veya dava açıldığında yargılama sonuçlanıncaya kadar sınır dışı edilmez.

Vize ihlali cezası Çıkış İzin Belgesine dahil midir?

Hayır. Çıkış İzin Belgesi ücretsizdir; vize/ikamet ihlalinden doğan harç ve cezalar ayrı kamu alacağıdır.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →