Türkiye’yi Terke Davet Nedir? YUKK 56, 15–30 Günlük Süre ve Çıkış İzin Belgesi 2026
Güncel kontrol tarihi: 16 Eylül 2026. Türkiye’yi terke davet, hakkında sınır dışı etme kararı alınan bazı yabancılara zorla çıkarma işlemi uygulanmadan önce ülkeyi kendi imkânlarıyla terk edebilmeleri için süre tanınmasıdır. Hukukî dayanak 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 56. maddesidir.
Kısa ve Net Cevap
6458 sayılı Kanun m.56/1 uyarınca, hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancıya, bu husus sınır dışı kararında açıkça belirtilmek kaydıyla, Türkiye’yi terk edebilmesi için 15 günden az olmamak ve 30 günü geçmemek üzere süre verilebilir. Bu süre içinde çıkış yapacak yabancıya Çıkış İzin Belgesi verilir ve belge harca tabi değildir.
Ancak terke davet her yabancıya uygulanmaz. Kaçma ve kaybolma riski bulunanlara, yasal giriş veya yasal çıkış kurallarını ihlal edenlere, sahte belge kullananlara, asılsız belgelerle ikamet izni almaya çalışan veya aldığı tespit edilenlere, kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlara m.56’daki terke davet süresi verilmez.
Terke davet, sınır dışı kararını ortadan kaldıran ayrı bir af değildir. Sınır dışı kararının uygulanma biçimidir. Yabancı sınır dışı kararına karşı kanunî sürede idare mahkemesine başvurabilir; terke davet süresi ile sınır dışı kararına karşı dava süresi birbirine karıştırılmamalıdır.
Türkiye’yi Terke Davetin Kanunî Dayanağı
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun m.56 hükmü iki temel kural getirir. Birincisi, uygun durumda yabancıya 15–30 gün arasında gönüllü çıkış süresi tanınmasıdır. İkincisi, süre verilen yabancıya harçsız Çıkış İzin Belgesi düzenlenmesidir.
Kanunun güncel metni için 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu esas alınmalıdır.
Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik de sınır dışı kararının alınması ve uygulanmasında terke davet seçeneğinin karar üzerinde gösterilmesini düzenler. Sınır dışı kararında yabancının doğrudan sınır dışı edileceği, Türkiye’yi terke davet edildiği veya idari gözetime tabi tutulduğu hususlarından biri yer alır.
Terke Davet ile Sınır Dışı Etme Aynı Şey mi?
Hayır. Sınır dışı etme kararı, yabancının Türkiye’den çıkarılmasına ilişkin temel idarî işlemdir. Terke davet ise bu kararın bazı yabancılar bakımından zorla çıkarma yerine gönüllü çıkışa imkân verecek şekilde uygulanmasıdır.
Başka bir ifadeyle terke davet edilen yabancı hakkında da sınır dışı etme kararı vardır. Yabancıya sadece bu kararı kendi imkânlarıyla yerine getirmesi için belirli bir süre tanınır. Bu nedenle “terke davet edildim, hakkımda deport kararı yok” sonucu çıkarılamaz.
Terke Davet Süresi Kaç Gün?
Kanun süreyi açıkça belirlemiştir: 15 günden az, 30 günden fazla olamaz. Valilik somut olayın koşullarına göre bu aralıkta süre belirler ve süre sınır dışı etme kararında gösterilir.
Örneğin yabancıya 20 gün süre verilmişse, yalnız “kanunda 30 güne kadar yazıyor” gerekçesiyle kendiliğinden 30 gün Türkiye’de kalma hakkı doğmaz. Esas olan tebliğ edilen kararda verilen somut süredir.
Süre hesabında kararın yabancıya hangi tarihte usulüne uygun tebliğ edildiği ve belgede hangi son çıkış tarihinin belirtildiği kontrol edilmelidir. Tebliğ belgesi saklanmalıdır.
Kimlere Terke Davet Süresi Verilmez?
YUKK m.56/1, terke davet edilmeyecek grupları sınırlayıcı biçimde sayar. Buna göre aşağıdaki yabancılara 15–30 günlük gönüllü çıkış süresi verilmez:
- Kaçma ve kaybolma riski bulunanlar.
- Yasal giriş kurallarını ihlal edenler.
- Yasal çıkış kurallarını ihlal edenler.
- Sahte belge kullananlar.
- Asılsız belgelerle ikamet izni almaya çalışanlar.
- Asılsız belgelerle ikamet izni aldığı tespit edilenler.
- Kamu düzeni açısından tehdit oluşturanlar.
- Kamu güvenliği açısından tehdit oluşturanlar.
- Kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar.
Bu gruplardan birine giren yabancı bakımından doğrudan sınır dışı uygulaması ve şartları varsa idari gözetim gündeme gelebilir.
Çıkış İzin Belgesi Nedir?
YUKK m.56/2 uyarınca, Türkiye’den çıkış için süre tanınan yabancıya Çıkış İzin Belgesi verilir. Kanun açık biçimde bu belgenin hiçbir harca tabi olmadığını düzenler.
Çıkış İzin Belgesi, yabancının verilen süre boyunca Türkiye’de sınırsız ikamet hakkına sahip olduğu anlamına gelmez; terke davet kararının uygulanmasını gösteren özel belgedir. Yabancı çıkışta bu belgeyi ve diğer seyahat belgelerini yanında bulundurmalıdır.
Vize ve ikamet izni harçları ile bunlara bağlı cezalar bakımından yükümlülükler saklıdır. Yani Çıkış İzin Belgesinin ücretsiz olması, geçmiş vize/ikamet ihlalinden doğan para cezalarını kendiliğinden silmez.
Terke Davet Edilen Yabancı Sınır Dışı Kararına Dava Açabilir mi?
Evet. Terke davet edilmesi, yabancının sınır dışı kararına karşı yargı yolunu kullanmasına engel değildir. 6458 sayılı Kanun m.53, sınır dışı kararına karşı idare mahkemesine başvuru usulünü düzenler.
Güncel m.53’e göre yabancı, yasal temsilcisi veya avukatı sınır dışı etme kararının tebliğinden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvuran kişi, başvurusunu sınır dışı kararını veren makama da bildirir.
Sitedeki Sınır Dışı Etme Kararına İtiraz ve İptal Davası rehberinde yedi günlük dava süresi ve görevli mahkeme ayrıntılı açıklanmıştır.
Dava Açınca Terke Davet Süresi Kendiliğinden Durur mu?
Terke davet süresi ile sınır dışı kararının mahkemeye taşınmasının etkisi ayrı değerlendirilmelidir. YUKK m.53, bazı istisnalar saklı olmak üzere dava açılması hâlinde sınır dışı etme işleminin yargılama süresince uygulanmamasına ilişkin özel düzenleme içerir.
Ancak özellikle m.54/1-b, d ve k kapsamındaki bazı kararlar bakımından kanundaki istisnalar, Anayasa Mahkemesi kararları ve güncel mevzuat metni kontrol edilmelidir. Bu nedenle yalnız “dava açtım, artık istediğim kadar kalırım” biçiminde hareket edilmemelidir. Tebliğ edilen kararın hukukî dayanağı görülmeden genel sonuç kurulamaz.
Terke Davet Süresi İçinde Çıkılırsa Giriş Yasağı Olur mu?
YUKK m.9/5 önemli bir düzenleme içerir. Türkiye’yi terke davet edilenlerden süresi içinde ülkeyi terk edenler hakkında giriş yasağı kararı alınmayabilir. Kanunun kullandığı ifade “alınmaz” değil, “alınmayabilir”dir. Bu nedenle süresinde çıkış yapmak her olayda kesin olarak giriş yasağı olmayacağı garantisi değildir; ancak kanun yabancı lehine açık bir değerlendirme imkânı tanır.
Giriş yasağının ayrıca kamu düzeni, kamu güvenliği, ihlal süresi ve yabancının diğer kayıtları bakımından farklı dayanakları bulunabilir. Ç-101, Ç-102, Ç-113 veya benzeri tahdit kodlarının varlığı da dosyaya göre ayrı incelenmelidir.
Vize İhlali Yapan Yabancı Terke Davetten Yararlanabilir mi?
YUKK m.56/1, yasal giriş veya yasal çıkış kurallarını ihlal edenlere terke davet süresi verilmeyeceğini açıkça düzenler. Bu nedenle vize veya ikamet ihlali bulunan her yabancının otomatik olarak 15–30 günlük terke davet hakkı bulunduğu söylenemez.
Bunun yanında YUKK m.9/4, vize veya ikamet izni süresi sona eren ve durumu yetkili makamlarca tespit edilmeden önce Türkiye’den çıkmak için valiliğe başvuran bazı yabancılar bakımından giriş yasağına ilişkin ayrı bir düzenleme içerir. Bu hükmün uygulanması için idari para cezalarının ödenmesi ve Bakanlıkça belirlenen ihlal sürelerinin aşılmaması gibi şartlar değerlendirilir.
Terke Davet Süresi Kaçırılırsa Ne Olur?
Yabancı kendisine verilen süre içinde çıkış yapmazsa terke davet avantajını kaybedebilir ve sınır dışı kararının zorla uygulanması gündeme gelebilir. Sürenin geçirilmesi ayrıca giriş yasağı ve idari gözetim değerlendirmesinde yabancı aleyhine sonuç doğurabilir.
Özellikle karar üzerinde “… tarihine kadar Türkiye’yi terk etmesi” yazılıysa son gün beklenmeden seyahat belgesi, bilet, vize/transit koşulları ve sınır kapısındaki ödeme yükümlülükleri hazırlanmalıdır.
Terke Davet Süresinde Çalışılabilir mi?
Çıkış İzin Belgesi tek başına çalışma izni değildir. Yabancının çalışabilmesi için 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanununa göre geçerli çalışma izni veya kanundaki izin muafiyeti bulunması gerekir.
Hakkında sınır dışı kararı bulunan ve terke davet edilen yabancının önceki çalışma izni/ikamet statüsü ayrıca kontrol edilmelidir. Sadece kendisine 15–30 günlük çıkış süresi verilmiş olması yeni çalışma hakkı yaratmaz.
Terke Davet Süresinde İkamet İzni Başvurusu Yapılabilir mi?
Terke davet, sınır dışı kararının uygulanması kapsamında verildiğinden normal ikamet izni başvurusundan farklıdır. Hakkında aktif sınır dışı kararı bulunan yabancının “bu süre içinde turist ikametine başvurup deport kararını ortadan kaldırması” şeklinde genel bir hak yoktur.
Önce sınır dışı kararının dayanağı, yabancının YUKK m.55 kapsamındaki sınır dışı edilemeyecek kişilerden olup olmadığı, aile hayatı, sağlık, uluslararası koruma ve diğer özel statüler değerlendirilmelidir. İkamet başvurusu, iptal davasının yerine geçmez.
Türk Vatandaşıyla Evli Yabancı Terke Davet Edilebilir mi?
Türk vatandaşıyla evlilik, yabancıyı her koşulda sınır dışı kararından otomatik olarak muaf tutmaz. Ancak aile hayatının korunması, çocuğun üstün yararı, aile birliğinin fiilî durumu ve ölçülülük ilkesi sınır dışı işleminin hukukî denetiminde önemlidir.
Sınır dışı kararına karşı açılan davada evlilik cüzdanı, nüfus kayıtları, ortak çocuk, birlikte yaşam ve aile düzenine ilişkin belgeler somutlaştırılmalıdır. YUKK m.55 ile Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin aile hayatına ilişkin koruması dosyanın niteliğine göre değerlendirilir.
Çocuklu Ailelerde Terke Davet Nasıl Değerlendirilir?
Yabancının Türkiye’de Türk vatandaşı veya yasal statülü çocuğunun bulunması, çocuğun bakım ilişkisi ve aile hayatı sınır dışı kararının ölçülülük incelemesinde önemlidir. İdare, yabancının kişisel durumunu somut değerlendirmelidir.
Çocuğun varlığı tek başına her sınır dışı kararını hükümsüz kılmaz; fakat dosyada dikkate alınması gereken ciddi bir unsurdur. Özellikle çocuğun diğer ebeveynle ilişkisi, velayet, sağlık, eğitim ve fiilî bakım düzeni belgelenmelidir.
Terke Davet ile İdari Gözetim Arasındaki Fark
Terke davet edilen yabancıya kendi imkânlarıyla çıkış yapması için süre verilir. İdari gözetim ise YUKK m.57 kapsamında belirli riskler bulunan yabancının geri gönderme merkezinde tutulmasına ilişkin ayrı tedbirdir.
Kaçma ve kaybolma riski bulunan yabancının terke davet kapsamı dışında bırakılması, aynı zamanda idari gözetim değerlendirmesinde önem taşıyabilir. Ancak hakkında sınır dışı kararı alınan herkes otomatik olarak idari gözetim altına alınmaz; m.57’deki şartlar ayrıca aranır.
İdari Gözetime Alternatif Yükümlülükler
6458 sayılı Kanun m.57/A idari gözetime alternatif yükümlülükleri düzenler. Belirli adreste ikamet etme, bildirimde bulunma, aile temelli geri dönüş, geri dönüş danışmanlığına katılma, kamu yararına hizmetlerde gönüllülük esasıyla görev alma, teminat veya elektronik izleme gibi tedbirler kanunda yer almaktadır.
Bu tedbirler terke davet ile aynı değildir. Somut dosyada idari gözetim yerine alternatif tedbir uygulanmışsa kararın süresi, yükümlülüğün kapsamı ve itiraz yolu ayrıca incelenmelidir.
Terke Davet Kararında Hangi Bilgiler Kontrol Edilmeli?
- Sınır dışı kararının tarihi ve numarası.
- Kararın hangi YUKK m.54 bendine dayandığı.
- Kararın tebliğ tarihi.
- Terke davet süresinin kaç gün olarak belirlendiği.
- Son çıkış tarihi.
- Çıkış İzin Belgesinin düzenlenip düzenlenmediği.
- Giriş yasağı veya tahdit kodu bilgisi.
- İdari gözetim veya alternatif yükümlülük kararı bulunup bulunmadığı.
- Yedi günlük idare mahkemesi süresinin hangi gün dolduğu.
Bu belgelerin fotoğrafı veya taraması alınmalı; yalnız sözlü bilgiye dayanılmamalıdır.
Terke Davet Edilen Yabancı Hangi Belgeleri Saklamalı?
- Pasaport ve kimlik sayfaları.
- İkamet veya çalışma izni belgeleri.
- Sınır dışı etme kararı ve tebliğ mazbatası.
- Çıkış İzin Belgesi.
- Vize ve giriş-çıkış kayıtları.
- İdari para cezası makbuzları.
- Varsa Türk vatandaşı eş ve çocuk belgeleri.
- Sağlık raporları ve tedavi belgeleri.
- Mahkeme başvuru evrakı ve dosya numarası.
- Çıkış bileti ve sınır kapısı çıkış kaydı.
Terke Davet Kararına Karşı Ayrı Dava mı Açılır?
Terke davet çoğu durumda sınır dışı kararının uygulanmasına ilişkin unsur olarak kararda yer alır. Uyuşmazlığın niteliğine göre esas sınır dışı kararına karşı YUKK m.53 kapsamında idare mahkemesine başvurulur; terke davet işleminin bağımsız idarî işlem niteliği taşıdığı özel hâller ayrıca değerlendirilebilir.
Dava dilekçesinde yalnız “süre az verildi” değil, sınır dışı kararının hukukî dayanağı, YUKK m.55 istisnaları, aile hayatı, sağlık, kamu düzeni iddiasının somutluğu ve ölçülülük birlikte incelenmelidir.
YUKK m.55: Kimler Sınır Dışı Edilemez?
Terke davet incelemesinden önce yabancının YUKK m.55 kapsamında olup olmadığı kontrol edilmelidir. Kanuna göre m.54 kapsamına girse bile sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezası, işkence veya insanlık dışı/onur kırıcı muamele riski bulunanlar; ciddi sağlık, yaş veya hamilelik nedeniyle seyahati riskli kişiler; hayati tehlike arz eden hastalığı için gideceği ülkede tedavi imkânı bulunmayanlar; belirli insan ticareti ve şiddet mağdurları hakkında kanundaki şartlarla sınır dışı kararı alınmaz.
Bu değerlendirme her yabancı için bireysel yapılmalıdır. Sadece vatandaşlık ülkesine ilişkin genel varsayım yeterli değildir.
Süre İçinde Çıkış Yapıldığını Nasıl İspatlarız?
Pasaporttaki çıkış damgası, sınır kapısı kaydı, uçuş belgesi ve e-Devlet/göç kayıtları önemlidir. Özellikle ileride giriş yasağı veya tahdit kodu uyuşmazlığı çıkarsa, yabancının terke davet süresine uyduğunu belgeleyebilmesi gerekir.
Çıkış sırasında ödenen idari para cezaları ve harçlara ait makbuzlar da saklanmalıdır. Sonradan “borç ödenmedi” kaydı oluşursa ödeme belgesi hızlı düzeltme sağlar.
Sık Sorulan Sorular
Türkiye’yi terke davet kaç gün?
YUKK m.56’ya göre en az 15, en fazla 30 gündür. Somut süre sınır dışı kararında belirtilir.
Terke davet edilen kişi deport edilmiş sayılır mı?
Hakkında sınır dışı kararı vardır; terke davet bu kararın gönüllü çıkışla uygulanmasına imkân veren yöntemdir.
Çıkış İzin Belgesi ücretli mi?
Hayır. YUKK m.56/2 açıkça belgenin hiçbir harca tabi olmadığını düzenler.
Terke davet süresi içinde dava açılabilir mi?
Evet. Sınır dışı kararına karşı m.53’teki özel süre içinde idare mahkemesine başvurulabilir.
Sınır dışı kararına dava süresi kaç gün?
Güncel YUKK m.53 kapsamında kararın tebliğinden itibaren 7 gündür.
Süresi içinde çıkarsam giriş yasağı olmaz mı?
YUKK m.9/5’e göre terke davet süresinde çıkanlar hakkında giriş yasağı kararı alınmayabilir; bu kesin ve otomatik bir garanti değildir.
Vize ihlali yapan herkes terke davet edilir mi?
Hayır. Yasal giriş/çıkış kurallarını ihlal edenler m.56’daki terke davet süresi verilmeyecek kişiler arasındadır.
Terke davet süresi geçerse ne olur?
Sınır dışı kararının zorla uygulanması, idari gözetim ve giriş yasağı değerlendirmesi gündeme gelebilir.
Terke davet edilen kişi çalışabilir mi?
Çıkış İzin Belgesi çalışma izni değildir. Çalışma hakkı 6735 sayılı Kanuna göre ayrıca değerlendirilir.
Türk vatandaşıyla evli olmak sınır dışını otomatik engeller mi?
Hayır; ancak aile hayatı, çocukların durumu ve ölçülülük yargısal denetimde önemli unsurlardır.
Resmî Kaynaklar
- 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu
- Göç İdaresi Başkanlığı – Sınır Dışı Etme
- Göç İdaresi Başkanlığı – Giriş Yasağı
Sonuç
Türkiye’yi terke davet, YUKK m.56’da düzenlenen ve hakkında sınır dışı kararı bulunan uygun yabancıya 15–30 gün içinde kendi imkânlarıyla çıkış yapma imkânı tanıyan uygulamadır. Çıkış İzin Belgesi ücretsizdir; ancak vize/ikamet ihlali para cezaları devam edebilir. Kaçma riski, yasa dışı giriş/çıkış, sahte belge ve kamu düzeni-güvenliği-sağlığı tehdidi gibi hâllerde terke davet süresi verilmez. Kararın tebliğiyle birlikte m.53’teki 7 günlük dava süresi ayrıca takip edilmelidir; terke davet süresi ile dava süresi birbirine karıştırılmamalıdır.
Hukukçu İncelemesi
Bu içerik Av. Halil Bakırcı tarafından 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.9, m.53, m.55, m.56, m.57 ve m.57/A ile Göç İdaresi Başkanlığının güncel açıklamaları esas alınarak 16 Eylül 2026 tarihinde hazırlanmıştır. Sınır dışı ve terke davet dosyalarında tebliğ tarihi ile yedi günlük dava süresi somut evrak üzerinden ayrıca hesaplanmalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
