Ücretli Çocuk Oyun Alanında Yaralanma: İşletmenin Sorumluluğu
Ücretli çocuk oyun alanında yaralanma, işletmenin güvenli hizmet sunma ve üstlendiği gözetimi yerine getirme borcu üzerinden incelenir. Sorumluluk için kazanın nasıl gerçekleştiği, ekipmanın durumu, personelin görevi ve yaralanmayla bağlantı ortaya konmalıdır. Her düşme işletmenin otomatik sorumluluğu değildir; girişte imzalanan genel bir sorumsuzluk formu da işletmenin bütün yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. İlk aşamada çocuğun sağlık ihtiyacı karşılanmalı, ardından olay yeri ve hizmet ilişkisini gösteren deliller korunmalıdır.
Hukuki dayanak, Türk Borçlar Kanunu’nun 49, 54, 56, 66, 112, 115 ve 116. maddeleri ile tüketici işlemi varsa 6502 sayılı Kanun’un 5 ve 13–15. maddeleridir. Sabit yapı unsurundaki bozuklukta TBK 69 ayrıca değerlendirilir. Burada özel işletmenin sunduğu oyun hizmeti ele alınmaktadır. Belediyeye ait kamusal parkta idarenin sorumluluğu ve yargı yolu aynı esaslarla otomatik belirlenemez.
İşletme hangi hizmeti üstlenmiştir?
Oyun alanı yalnız ekipman kullanımına mı açılmıştır, yoksa çocuk belirli süre personel gözetimine mi teslim edilmiştir? Bu ayrım giriş formu, ücret tarifesi, reklam, teslim kaydı ve fiilî uygulamayla belirlenir. İşletme çocukların kendi görevlilerince gözetileceğini açıklamışsa, sonradan yalnız ebeveynin sorumlu olduğunu söylemesi yeterli değildir. Buna karşılık ebeveyn eşliğinde kullanılan alanla çocuk bakımını üstlenen organizasyon aynı kapsamda değerlendirilmez. Her iki durumda da işletmenin sunduğu ekipmanın ve alanın güvenliği ayrıca incelenir.
Teslim sırasında çocuğun kimliği, giriş saati, teslim alan görevli ve geri teslim yöntemi kaydedilmişse bu belgeler korunur. Sadece ücret fişi, personelin hangi gözetimi üstlendiğini bütün ayrıntısıyla açıklamayabilir. İnternet sitesindeki hizmet tanımı, rezervasyon mesajı ve girişteki kurallar birlikte değerlendirilir. Çocuğun tek başına içeri alınması, ebeveynin dışarıda beklemesi ve personelin çocukları yönlendirmesi gibi fiilî durumlar da ilişkinin kapsamının belirlenmesinde önemlidir. Sözleşmenin adıyla gerçek hizmetin farklı olması hâlinde yalnız başlıkla karar verilemez.
Doğum günü veya benzeri toplu etkinlikte organizatör, mekân işletmecisi ve oyun alanını işleten şirket farklı olabilir. Ödemeyi kimin aldığı, güvenlik ve personel görevini kimin yürüttüğü, ekipmanın kime ait olduğu araştırılır. Bir işletmenin tabelasının AVM içinde bulunması, AVM yönetiminin her zarardan otomatik sorumlu olduğunu göstermez. Aynı şekilde alanın başka firmaya kiralanması da binanın ortak kısmındaki kendi bakım eksikliğinden doğan sorumluluğu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Her muhatap için ayrı hukuki bağ kurulmalıdır.
Olayın nedeni ekipman, zemin veya gözetim olabilir
Kırık bağlantı, koruyucu parçanın eksikliği, uygun olmayan zemin, erişime açık tehlikeli bölüm veya kullanımın yanlış yönlendirilmesi farklı teknik nedenlerdir. Dilekçede yalnız “oyun parkında düştü” denilmesi yerine çocuğun hangi bölümde bulunduğu ve yaralanmanın nasıl oluştuğu anlatılmalıdır. Görüntü, tanık ve teknik inceleme birbirini tamamlar. İşletme bakım yaptığını ileri sürüyorsa belgenin hangi ekipmana, hangi tarihe ve hangi kontrol kapsamına ait olduğu görülmelidir. Başka bir cihazın bakım kaydı somut olayın nedenini açıklamaz.
Gözetim iddiasında personelin olay sırasında nerede olduğu, kaç bölümü izlediği, çocuğun yaşına ve ekipmanın kullanım koşullarına uygun yönlendirme yapıp yapmadığı araştırılır. Hukuki inceleme için bütün oyun alanlarına uygulanacak uydurma bir çocuk başına personel sayısı belirlenemez. Somut hizmet, risk, kullanım talimatı ve uygulanabilir düzenleme incelenir. Personel sayısının yeterliliği yalnız bordro listesinden anlaşılmaz; olay anındaki görev dağılımı ve fiilî denetim önemlidir. Kâğıt üzerinde görevli görünen kişinin alanı gerçekten izleyip izlemediği açıklanmalıdır.
Bir başka çocuğun çarpması veya itmesi ileri sürüldüğünde de olayın bütünü incelenir. İşletmenin üstlendiği gözetim kapsamında önlenebilir bir yoğunluk veya bilinen tehlikeli davranış bulunup bulunmadığı araştırılır. Üçüncü kişinin hareketi, işletmenin her durumda sorumluluktan kurtulmasını sağlamaz; zararla hukuki bağlantıya etkisi değerlendirilir. Diğer çocuğun kimlik ve görüntülerinin kamuya yayılması ise delil toplama yöntemi değildir. Gerekli kayıtlar hukuka uygun başvuru yollarıyla dosyaya kazandırılmalıdır.
Çalışanın hatası işletmeye nasıl yöneltilir?
TBK 66, çalışanın kendisine verilen işin yapılması sırasında başkasına verdiği zararda adam çalıştıranın sorumluluğunu düzenler. İşletme; seçim, talimat, gözetim ve denetimde gerekli özeni, ayrıca çalışma düzeninin zararı önlemeye elverişliliğini kanundaki koşullarla ispatlamalıdır. Oyun alanında görevlendirilen personelin eğitimi, görev sınırı ve denetimi bu nedenle incelenir. İşletmenin yalnız “çalışan yanlış yaptı” açıklaması sorumluluk tartışmasını bitirmez. Çalışanın tamamen kişisel ve işle bağlantısız davranışı iddiası da somut olayla değerlendirilir.
Sözleşmesel hizmetin yerine getirilmesinde kullanılan yardımcılar bakımından TBK 116 da önem taşır. İşletme borcun ifasını çalışanına bırakınca karşı tarafa karşı bütün sorumluluğundan çıkmış olmaz. Hangi hükmün uygulanacağı, zarar görenle işletme arasındaki ilişkiye göre belirlenir. Genel çerçeve çalışanın verdiği zarardan adam çalıştıranın sorumluluğu yazısında açıklanmıştır. Oyun alanı dosyasında buna ek olarak çocuğun teslim alınması ve gözetim vaadi somutlaştırılmalıdır.
Bina sahibi ve ekipman üreticisi her kazada sorumlu mudur?
TBK 69, bina veya diğer yapı eserindeki yapım bozukluğu ve bakım eksikliğinden doğan zararı düzenler. Oyun alanındaki sabit unsur bu niteliği taşıyorsa ilgili malik bakımından değerlendirme yapılır. Her taşınır oyuncak veya geçici malzeme, sırf bina içinde bulunduğu için yapı eseri olmaz. Kazanın yapısal unsurdan mı, taşınır ekipmandan mı, personel davranışından mı kaynaklandığı belirlenmelidir. Kiracı işletmeci ile malik aynı hukuki sıfatı taşımaz; her birinin sorumluluk sebebi ayrı gösterilir.
Ekipmanın üretim hatası bulunduğu ileri sürülüyorsa ürünün üreticisi, modeli, seri veya tanıtıcı bilgisi ile teknik inceleme önemlidir. İşletmenin ekipmanı yanlış kurması veya bakımını yapmaması, ilk üretim ayıbından ayrılmalıdır. Birden çok sorumlunun aynı zarara katkısı varsa TBK 61 çerçevesi değerlendirilir; yalnız çok sayıda davalı göstermek ispatın yerine geçmez. Genel yapı sorumluluğunun sınırları yapı malikinin sorumluluğu incelemesinde bulunur. Somut kazada hangi unsurun bozuk olduğu teknik raporda açıklanmalıdır.
“Çocuğun sorumluluğu velisine aittir” formunun sınırı
Giriş kuralları, çocuğun yaşına uygun alanı kullanması ve ebeveynin uyması gereken güvenlik talimatları bakımından önem taşır. Fakat genel bir form işletmenin kendi ağır kusurundan önceden kurtulmasını sağlayamaz. TBK 115, ağır kusurdan sorumsuzluğa ilişkin önceden yapılan anlaşmayı kesin hükümsüz sayar. Tüketici sözleşmesinde ayrıca 6502 m.5 uyarınca haksız şart denetimi yapılır. İşletmenin bütün sorumluluğu sınırsız biçimde aileye yükleyen kaydı, imzalanmış olması nedeniyle incelemeden geçerli kabul edilemez.
Riskin açıklanması ile güvenli hizmet borcundan vazgeçilmesi farklıdır. Kullanım kuralının açıkça bildirilmesi, ekipmanın kırık bırakılmasını veya üstlenilen gözetimin hiç yapılmamasını hukuka uygun hâle getirmez. Buna karşılık çocuğun yaşı ve kullanım koşuluna ilişkin verilen bilgi de göz ardı edilmemelidir. Kuralın girişten önce görülüp görülmediği, anlaşılabilirliği ve işletme tarafından fiilen uygulanıp uygulanmadığı araştırılır. Kapıda yasaklanan bir kullanıma içeride personelin izin vermesi, olayın değerlendirilmesinde ayrıca önem taşır.
Ebeveynin davranışı çocuğun talebini kendiliğinden kaldırır mı?
TBK 52, zarar görenin zararın doğmasına veya artmasına etkisini tazminat bakımından düzenler. Çocuk söz konusu olduğunda yaş, ayırt etme gücü, olayın gelişimi ve gözetimin kim tarafından üstlenildiği dikkatle değerlendirilir. Ebeveynin davranışı ile çocuğun davranışı aynı kişi davranışı gibi ele alınamaz. “Veli oradaydı” veya “çocuk koştu” cümlesi tek başına tüm sorumluluğu belirlemez. Teknik ve hukuki inceleme, ilgili hareketin zarara gerçek etkisini ve işletmenin önleme yükümlülüğünü birlikte değerlendirir.
Ailenin işletmeye verdiği bilgi ve talimatlar da dosyada bulunmalıdır. Çocuğun kullanım için bildirilen yaş veya başka açık koşullara uygun kabul edilip edilmediği, işletmenin bunu nasıl kontrol ettiği gösterilir. İşletmenin kendi giriş politikasına aykırı kabul yapmasıyla ailenin yanlış bilgi vermesi farklı olgulardır. Bunlardan biri ileri sürülüyorsa belge ve olayla bağlantısı açıklanmalıdır. Kusur oranları fotoğrafa veya yalnız tarafların beyanına bakılarak kesin yüzde biçiminde tahmin edilmemelidir; her sorumluluk sebebinin şartları araştırılmalıdır.
İlk belgeler: sağlık kaydı, olay tutanağı ve görüntü
Acil sağlık ihtiyacı geciktirilmeden karşılanmalıdır. Hukuki dosya bakımından sağlık başvurusunun tarihi, yaralanmanın anlatılan oluş şekli, muayene bulguları, uygulanan tedavi ve takip kayıtları korunur. Sağlık belgesi yaralanmayı gösterir; işletmenin hukuken kusurlu olduğunu her zaman tek başına belirlemez. Olay yeri delilleri bu nedenle ayrıca gerekir. Başka tarihte çekilmiş genel alan fotoğrafı ile kazadan hemen sonraki ekipman durumunu gösteren görüntü aynı ispat değerini taşımaz.
İşletmenin olay tutanağı okunmalı ve yanlış veya eksik açıklamalar varsa kayıt altına alınmalıdır. Tutanağın bir örneği istenir; görülmeyen bir olayın sebebi aile tarafından kesinmiş gibi yazılmamalıdır. Görgü tanıklarının kimliği ve iletişim bilgisi, hukuka uygun biçimde saklanır. Çocuğa tekrar tekrar olay anlattırmak veya belirli cevaba yönlendirmek yerine mevcut doğal açıklama ve uzmanların usulüne uygun değerlendirmeleri esas alınmalıdır. Delil toplama süreci çocuğun iyilik hâlini ve kişisel verilerini gereksiz biçimde riske atmamalıdır.
Kamera kaydının korunması işletmeden olay yeri ve saat aralığı belirtilerek gecikmeden istenmelidir. İşletmenin doğrudan tüm görüntüyü aileye vermesi ile yetkili adli mercie sunması farklıdır; diğer kişilerin verileri de bulunabilir. Kayıt saklama süresinin bütün işletmelerde aynı olduğu varsayılamaz. Görüntünün kaybolma riski, HMK 400 ve devamı kapsamında delil tespiti bakımından değerlendirilir. Talep, hangi kaydın neden kaybolabileceğini açıkça göstermelidir.
- Giriş ve çıkış saatini gösteren ödeme, bileklik veya elektronik geçiş kaydı; hangi çocuğa ait olduğu açıklanarak.
- Kazanın gerçekleştiği bölümün adı, ekipmanın tanıtıcı bilgisi ve olay anında bulunan görevliler.
- Olayın hemen ardından işletmeye yapılan bildirimin içeriği, tarihi ve verilen cevabın örneği.
- İlk sağlık başvurusu ile sonraki takiplerin tarih sırası; her giderin ilgili belgeye bağlandığı hesap.
- Bakım veya onarım öncesindeki durumun görüntüsü ile sonradan değiştirilen parçanın kaydı; güvenlik müdahalesini engellemeden.
Teknik incelemede ne istenir?
Ekipman onarılmadan veya kaldırılmadan önce model, bağlantı noktası, zemin ve koruyucu elemanlar belgelenmelidir. Güvenlik gereği tehlikenin giderilmesi engellenmemeli; mümkünse işlem öncesi ve sonrası durum ayrı kaydedilmelidir. Bilirkişiden kazaya neden olan unsur, kullanım koşulları, bakım eksikliği ve yaralanmayla bağlantı hakkında gerekçeli inceleme istenir. Uygulanabilir teknik standardın sürümü ve ekipman türü belirlenmeden genel bir standart numarası üzerinden kesin aykırılık sonucu çıkarılmamalıdır. Uygunluk belgesinin varlığı da olay günündeki bakımın yeterliliğini tek başına göstermez.
Alan planı, giriş kapasitesi, bakım formu, görev çizelgesi ve önceki arıza bildirimleri incelemeyi tamamlar. Bunların tamamı ailede bulunmayabilir; başvuruda hangi kaydın kimden isteneceği belirtilir. İşletmenin kayıt sunmaması otomatik olarak bütün iddiaları kanıtlanmış hâle getirmez; ispat kuralları ve diğer deliller birlikte uygulanır. Teknik delilin korunması için izlenecek yol delil tespiti rehberinde ayrıntılıdır. Özellikle sökülen ekipmanın kime teslim edildiği ve nerede tutulduğu kayda geçirilmelidir.
Çocuk için hangi zarar kalemleri istenir?
TBK 54, tedavi giderlerini, kazanç kaybını, çalışma gücünün azalması veya yitirilmesinden doğan kayıpları ve ekonomik geleceğin sarsılmasını düzenler. Çocuğun o tarihte ücretli çalışmaması, kalıcı bedensel zararın geleceğe etkisinin incelenmesini bütünüyle dışlamaz. Ancak her yaralanmaya otomatik kalıcı kayıp bağlanamaz. Tıbbi durum, iyileşme süreci ve gelecekteki etkiler yetkili uzman değerlendirmesiyle belirlenir. İlk acil servis kaydından kesin kalıcı zarar oranı üretilmemelidir; tedavi ve takip belgeleri birlikte ele alınmalıdır.
Aile tarafından ödenen gerekli tedavi, ulaşım veya bakım giderlerinin hangi nedenle yapıldığı belgelenir. Aynı tutarın farklı kişilerce tekrar istenmemesi için ödeyen, yararlanan ve talep sahibi ayrılır. İşten ayrılma veya gelir kaybı gibi ek iddiaların hukuki dayanağı ve olayla bağlantısı ayrıca açıklanmalıdır. Genel maddi zarar çerçevesi TBK 54 kapsamında bedensel zarar kalemleri yazısında bulunur. Oyun giriş bedelinin geri verilmesi, bu ayrı zararların karşılandığını tek başına göstermez.
TBK 56, bedensel bütünlüğü zedelenen çocuğun manevi tazminat talebinin dayanağıdır. Tutar olayın özelliklerine göre belirlenir; her kırık veya düşme için sabit bir tarife yoktur. Yakınların kendi adlarına manevi tazminat istemesi ise ağır bedensel zarar veya ölüm hâline ilişkin 56/2 şartlarıyla değerlendirilir. Ebeveynlerin üzüntü duyması tek başına her yaralanmada aynı bağımsız hakkı oluşturmaz. Çocuğun talebiyle anne ve babanın kendi iddiaları başvuruda açık biçimde ayrılmalıdır.
Çocuğun temsil edilmesi ve uzlaşma belgeleri
Türk Medeni Kanunu’nun 342. maddesi, ana ve babanın velayetleri çerçevesinde çocuğun yasal temsilcisi olduğunu düzenler. Davada ve anlaşmada çocuğa ait haklar, yalnız velinin kendi alacağı gibi yazılmamalıdır. Velayetin durumu, temsil yetkisi ve somut işlemde ayrıca izin veya temsil düzenlemesi gerekip gerekmediği incelenir. Menfaat çatışması bulunan olaylarda temsil meselesi özellikle önemlidir. İşletmenin sunduğu genel ibra formu, basit ödeme makbuzuyla aynı sonuçta görülmemelidir.
Kısmi ödeme yapılmışsa hangi gideri karşıladığı açıkça belirtilmelidir. Tedavi devam ederken gelecekteki bütün sonuçlardan vazgeçildiği anlamına gelen metinler, çocuğun hakları ve işlemin kapsamı yönünden değerlendirilmelidir. Sadece giriş ücretinin iadesi veya ilk sağlık giderinin ödenmesi, her zarar kaleminin kesinleştiğini göstermez. Buna karşılık aynı gider için yapılan gerçek ödeme hesapta göz ardı edilemez. Çocuğun sağlık belgeleri ve görüntüleri, uyuşmazlığı duyurmak amacıyla gereksiz biçimde sosyal medyada yayımlanmamalıdır.
Süre ve başvuru yolunun seçimi
Haksız fiile dayalı talepte TBK 72, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki ve her hâlde fiilden itibaren on yıllık zamanaşımı öngörür; daha uzun ceza zamanaşımı gerektiren fiillerde kanundaki istisna uygulanır. Sözleşmesel sorumluluk ve özel tüketici hükümleri ayrıca incelenir. Çocuğun küçük olması nedeniyle işletmeye karşı bütün sürelerin otomatik olarak on sekiz yaşında başlayacağı varsayılmamalıdır. Bildirim ve dosya hazırlığı, süre hesabının yerine geçmez. Olaydan sonra görüşmeler sürüyor diye başvuru süresinin mutlaka durduğu kabul edilmemelidir.
Ücretli oyun hizmetinden kaynaklanan tüketici uyuşmazlığında görev, talebin niteliği ve değeriyle belirlenir. 2026 yılında 186.000 TL’nin altındaki tüketici uyuşmazlıkları için hakem heyeti yolu bulunur; eşit veya üstündeki taleplerde tüketici mahkemesi ve 6502 m.73/A düzeni incelenir. Bedensel zararın henüz belirlenemeyen kapsamı, başvuru sınırına uydurmak amacıyla yapay biçimde küçültülmemelidir. Suç şüphesine ilişkin adli başvuru ile özel hukuk tazminat talebi de birbirinin yerine geçmez.
Sık sorulan sorular
Çocuğun oyun alanında düşmesi işletmeyi otomatik sorumlu yapar mı?
Hayır. Olayın nedeni, güvenlik veya gözetim yükümlülüğünün ihlali ve yaralanmayla bağlantı incelenir. Her düşme aynı hukuki sonucu doğurmaz; somut ekipman ve hizmet kayıtları gerekir.
Girişte sorumluluk formu imzalamak bütün hakları kaldırır mı?
Hayır. TBK 115 ağır kusurdan önceden sorumsuzluk anlaşmasını hükümsüz sayar. Tüketici işleminde 6502 m.5 kapsamındaki haksız şart denetimi de yapılır. Kullanım kuralı ile tüm sorumluluktan vazgeçme ayrılır.
Veli alandaysa işletmenin gözetim borcu biter mi?
Üstlenilen hizmete göre değerlendirilir. Ebeveynin bulunması ekipman güvenliğini veya işletmenin açıkça üstlendiği gözetimi ortadan kaldırmaz. Olayın gelişimi ve tarafların davranışları ayrıca incelenir.
AVM yönetimi her oyun alanı kazasından sorumlu mudur?
Otomatik değildir. Alanı işleten şirket, personeli yöneten kişi ve yapısal bakımın sorumlusu belirlenir. Her muhatap için zararla bağlantılı ayrı hukuki sorumluluk sebebi gösterilmelidir.
Çalışan yanlış yönlendirdiyse yalnız çalışan mı muhataptır?
TBK 66 ve sözleşmesel ilişkide 116 koşulları varsa işletmenin sorumluluğu da incelenir. İşin organizasyonu, personelin seçimi, talimatı ve fiilî denetimi değerlendirilir.
Kamera kaydını ne zaman istemeliyim?
Olay yeri ve saat aralığını belirterek gecikmeden korunmasını istemek gerekir. Bütün işletmelerde ortak saklama süresi varsayılamaz. Kaybolma riski varsa delil tespiti veya adli makam üzerinden temin değerlendirilir.
Giriş ücretinin iadesi yaralanma tazminatını da kapatır mı?
Tek başına kapatmaz. Hizmet bedeli ile tedavi ve diğer bedensel zararlar farklı kalemlerdir. İmzalanan ödeme veya ibra belgesinin kapsamı ayrıca incelenmelidir.
Çocuk çalışmadığı için kalıcı zarar talebi olmaz mı?
Çalışmaması gelecekteki ekonomik etkinin incelenmesini dışlamaz. Ancak kalıcı etki tıbbi ve hukuki değerlendirmeyle belirlenir; her yaralanmaya otomatik kalıcı kayıp bağlanamaz.
Anne ve baba her yaralanmada kendileri için manevi tazminat isteyebilir mi?
Yakınların bağımsız talebi TBK 56/2’deki ağır bedensel zarar veya ölüm koşullarıyla değerlendirilir. Çocuğun kendi manevi zarar talebi ile ebeveynlerin iddiası ayrılmalıdır.
Zamanaşımı çocuk on sekiz yaşına gelince mi başlar?
İşletmeye karşı bütün talepler için böyle genel bir kural yoktur. Sorumluluk sebebi, öğrenme tarihi, özel hükümler ve varsa ceza zamanaşımı ayrı incelenmelidir. Küçüklük gerekçesiyle başvuru ertelenmemelidir.
Resmî kaynaklar ve mevzuat
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.49,52,54,56,61,66,69,72,112,115,116
- 6502 sayılı Kanun, m.5,13–15,68,73/A
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m.342
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m.400–406
- Ticaret Bakanlığı, tüketici hakem heyetleri 2026 rehberi
İstanbul ve Mersin ofisleri
İstanbul · Polaris Plaza
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbulMersin · Profit İş Merkezi
İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/MersinHukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
