Uluslararası Satışta Net Ağırlığa Göre Bedel Düzeltme Dilekçesi

Uluslararası satışta net ağırlığa göre bedel düzeltme dilekçesi, ağırlık üzerinden fiyatlandırılmış bir malın faturasında ambalajın da satış miktarına katılması nedeniyle hazırlanır. Alıcı talebini satıcıya yöneltir. İşlemin konusu, fiyat hesabında kullanılan ağırlık temelinin düzeltilmesidir. Başvurunun güvenilirliği, mal ile ambalajın ölçüm kayıtlarında ayrılmasına ve bu kayıtların ilgili fatura satırına bağlanmasına dayanır. Sadece faturanın toplam tutarını beğenmemek, CISG m.56 kapsamında gerekçe oluşturmaz.

Bu metin, CISG’nin uygulandığı uluslararası mal satışında, fiyatın ağırlıkla ilişkilendirildiği ve sözleşmenin brüt ağırlığı esas aldığı sonucuna ulaşılamayan dosya için düzenlenmiştir. Sözleşmesinde açık brüt fiyatlandırma bulunan kişi, hükmü okuyarak bu anlaşmayı tek taraflı değiştiremez. Başvurunun hazırlanmasından önce satın alma siparişi, teyit, fiyat teklifi ve tarafların kabul ettiği koşullar birlikte incelenir. Dilekçenin dayandığı ağırlık hesabı bu incelemenin sonucunu yansıtır.

CISG 56’nın uygulanması için gereken iki temel koşul

Birinci koşul, bedelin ağırlığa göre belirlenmiş olmasıdır. Kilogram veya ton başına birim fiyat belirleyen satışta, miktar ile fiyat arasında doğrudan bağlantı bulunur. Parça başına veya toplam sabit bedelle yapılan satışta, faturada ağırlık bilgisinin yer alması tek başına m.56’yı fiyatlandırma kuralına dönüştürmez. Dosyadaki fiyat birimi okunur; ağırlık verisinin taşıma, gümrük ya da fiyat hesabı amacıyla yazıldığı belirlenir. Aynı belgedeki bütün rakamların aynı işlevi gördüğü kabul edilmez.

İkinci koşul, hangi ağırlığın esas alınacağı konusunda tereddüt bulunmasıdır. Madde bu tereddüdü net ağırlık lehine çözer. Tarafların geçerli anlaşması brüt ağırlığı esas almışsa hesap o anlaşmaya göre incelenir. “Ağırlık yazıyor, dolayısıyla mutlaka net uygulanır” biçimindeki ifade hükmün kapsamını aşar. Dilekçede hangi sözleşme belgesinde birim fiyatın kurulduğu ve neden farklı bir ağırlık temeli belirlenmediği açıklanır. Açıklama, belgenin ilgili bölümüne atıf yapar.

CISG m.6, tarafların Sözleşme’nin uygulanmasını dışlamasına veya m.12 saklı kalmak üzere hükümlerinin etkisini değiştirmesine izin verir. Bu nedenle m.56 incelenirken taraf iradesi de değerlendirilir. Dilekçenin hukuki dayanağı, fiyatlandırma anlaşmasını ortadan kaldıran bir emredici net ağırlık hükmü olarak sunulmaz. Net hesap talebi, dosyadaki anlaşma ve tereddüt kuralı arasındaki ilişki üzerine kurulur. Sözleşmeden seçilmiş tek satır yerine fiyatı belirleyen belgeler zinciri gösterilir.

Teklif, sipariş ve önceki uygulamalar nasıl incelenir?

CISG m.8, taraf açıklamalarının ve davranışlarının yorumlanmasında uygulanır. Diğer tarafın bildiği veya bilmemesinin mümkün olmadığı niyet ile, gerekli durumda aynı koşullardaki aynı tür makul kişinin anlayışı değerlendirilir. Görüşmeler, taraflar arasındaki uygulamalar, teamüller ve sonraki davranışlar da ilgili koşullar arasında yer alır. Bu sebeple yalnızca faturadaki “weight” ibaresi üzerinden sonuca gidilmez. Kabul edilen teklif ve sipariş teyidi birlikte okunur; kullanılan dil ve terimlerin dosyadaki karşılığı belirlenir.

CISG m.9 uyarınca tarafların üzerinde anlaştıkları teamüller ve aralarında yerleşmiş uygulamalar bağlayıcıdır. Maddenin ikinci fıkrasında, aksi kararlaştırılmadıkça tarafların bildikleri veya bilmeleri gereken ve ilgili uluslararası ticarette yaygın biçimde bilinen ve düzenli olarak uyulan teamüllerin örtülü kabulüne ilişkin koşullar bulunur. Dilekçede sırf “sektörde böyle yapılır” denmez. Dayanılan uygulamanın hangi önceki işlem veya kabul edilmiş koşuldan çıktığı belirtilir. Açıklanmayan sektör iddiası, sözleşme incelemesinin yerine geçirilmez.

Önceki faturaların aynı taraflara ve aynı fiyatlandırma ilişkisine ait olması önem taşır. Net ağırlıkla kesilmiş eski faturalar, satın alma teyitleri ve itiraz yazışmaları tarih sırasıyla hazırlanır. Başka satıcının faturası, bu taraflar arasında yerleşmiş uygulamanın doğrudan kanıtı olarak gösterilmez. Belgeler arasındaki farklılık açıkça yazılır. Alıcı kendi arşivindeki karşı belgeleri de değerlendirmelidir; önceki brüt hesap kabul edilmişken bu kayıt dilekçe eklerinden çıkarılarak eksik bir işlem anlatımı kurulmaz.

Brüt ağırlık, dara ve net ağırlık kaydı

Brüt ağırlık, ölçülen mal ve ilgili ambalajın toplamını; dara, hesapta ayrılacak ambalaj ağırlığını; net ağırlık ise bu ayrım sonrasında malın ağırlığını ifade eder. Dosyada hangi ambalaj unsurlarının ölçüme katıldığı gösterilir. Palet, kasa, çuval veya kap bilgilerinin mal tanımıyla ilişkisi açıklanır. Sözleşmeyle mal olarak ayrıca satılan bir unsurun otomatik biçimde dara sayılması doğru hesap vermez. Ölçüm kaydındaki nesne ile satış konusu nesne karşılaştırılır.

Dara miktarı belgeye dayanır. Teknik föy, ambalaj üreticisi kaydı, fiilî tartım tutanağı veya birlikte kabul edilmiş ölçüm belgesi hangi yöntemin kullanıldığını gösterir. Tahmin edilen ambalaj ağırlığı, kesin ölçüm yapılmış gibi yazılmaz. Her paletin aynı ağırlıkta olduğu ileri sürülüyorsa bu kabulün kaynağı açıklanır. Bir sevkiyatta farklı ambalaj türleri bulunduğunda bunlar ayrı satırlarda hesaplanır. Dilekçeye eklenen tablo, toplam dara miktarının nasıl elde edildiğinin denetlenmesini sağlar.

Tartım fişinde ölçüm tarihi, yer, cihaz veya istasyon bilgisi, yük kimliği ve kullanılan birim kontrol edilir. Mal başka bir aşamada tartılmışsa aradaki hareket kaydı da dosyaya alınır. Nem kaybı, dökülme veya başka miktar değişikliği iddiası, ambalaj ağırlığı tartışmasıyla aynılaştırılmaz. CISG m.56 bütün ağırlık farklarının nedenini çözmez. Fiyat temelinin net olması ile teslim edilen gerçek mal miktarının belirlenmesi birbirini tamamlayan fakat ayrı incelemelerdir.

Fatura düzeltme hesabı nasıl oluşturulur?

Hesap, sözleşmede belirlenmiş birim fiyatın sözleşmeye göre esas alınacak net ağırlıkla çarpılmasıyla kurulur. Birim uyumu sağlanır: ton üzerinden kararlaştırılmış fiyat kilogram kaydıyla doğrudan çarpılmaz. Para birimi de sözleşme ve faturada karşılaştırılır. Tablo, fatura satırı, ürün veya parti kimliği, birim fiyat, brüt miktar, dara, net miktar, yazılmış mal bedeli ve düzeltilmiş mal bedeli alanlarını içerir. Her alanın belgesi ayrı ek numarasıyla izlenir.

Navlun, sigorta, vergi ve bağımsız hizmet kalemleri malın ağırlık üzerinden hesaplanan bedelinden ayrılır. Faturadaki toplam farkın tamamının ambalajdan kaynaklandığı, satır hesabı yapılmadan ileri sürülmez. Sözleşme bu kalemlerden birini farklı yönteme bağlamışsa kendi yöntemi gösterilir. Dilekçenin sonuç bölümünde düzeltilmesi istenen mal bedeli ile diğer kalemlerin durumu ayrı belirtilir. Böylece satıcının hangi hesap kalemini yeniden düzenleyeceği anlaşılır; belirsiz bir toplam indirim talebi ortaya çıkmaz.

Birden çok sevkiyat aynı faturada bulunuyorsa her sevkiyat ayrı kimlikle eşleştirilir. Bir tartım fişindeki net ağırlık, farklı partilerin toplamına aktarılmaz. Fiyat değişikliği kabul edilmişse eski ve yeni fiyatın hangi partilerde uygulandığı açıklanır. Yuvarlama yöntemi ve ölçüm hassasiyeti hesap tablosunda gösterilir. Hesabın son satırı, kaynağı görülmeyen toplu bir rakam içermez. Alıcı ve satıcı aynı belgeler üzerinden aynı sonuca ulaşabilecek bir hesap düzeniyle karşılaşmalıdır.

Net ağırlığa göre bedel düzeltme dilekçesi örneği

Ödeme yapılmışsa ve bakiye bulunuyorsa

Ödeme yapılmış dosyada banka kaydı ile faturanın hangi bölümünün karşılandığı belirlenir. Fazla ödeme iddiasının tutarı, düzeltilmiş bedel ile gerçekleşmiş ödeme karşılaştırılarak hesaplanır. Dilekçenin bu örneği öncelikle hesap düzeltmesini ve yazılı mutabakatı ister. Para iadesi veya mahsup talebi eklenecekse bunun miktarı, dayanağı ve uygulanacak hukuki kurallar ayrıca değerlendirilir. CISG m.56’nın ağırlık kuralından, her dosyada kendiliğinden doğan belirli bir mahsup yetkisi çıkarılmaz.

Bakiye bulunan dosyada tartışmalı mal bedeli ile başka borçlar ayrı tutulur. Ağırlık hesabındaki itiraz bütün sözleşme borçlarının askıya alındığı anlamında yazılmaz. Ödeme tarihi, akreditif veya diğer ödeme düzeni, sözleşmedeki belge koşulları ve bağımsız kalemler incelenir. Faturaya cevap verirken tartışmalı miktarın açık gösterilmesi, muhasebe ve ticari iletişimde hesabın izlenmesini sağlar. Borcun ödenmiş kısmı gizlenmez; tarafların karşılıklı kayıtlarında görünen farklar aynı tabloda açıklanır.

Gönderim, cevap ve belge saklama

CISG m.56 özel bir dilekçe şekli veya gün sayısıyla belirlenmiş cevap süresi düzenlemez. Metindeki cevap tarihi, başvuranın dosyası için belirlediği iletişim tarihidir; kanuni hak düşürücü süre gibi sunulmaz. Sözleşmede kabul edilmiş bildirim yöntemi kontrol edilir. Gönderilen metnin sürümü, eklerinin tamamı, muhatap adresi ve gönderim kaydı saklanır. Alıcı hesabı değiştirdiğinde yeni tabloyu hangi önceki tablonun yerine sunduğunu açıkça belirtir; farklı sürümlerin aynı anda geçerliymiş gibi dolaşması önlenir.

Satıcının cevabı, itiraz edilen ağırlık temelini açıklamalıdır. Brüt fiyatlandırma savunması bir sözleşme maddesine veya uygulama kaydına dayanıyorsa belge istenir ve dosyayla karşılaştırılır. Tartım kaydı tartışılıyorsa ölçümün mal kimliği ve yöntemi incelenir. Sadece yeni toplam yazılmış fatura, farkın nedenini açıklamaz. Mutabakat belgesi, hangi fatura satırının hangi ağırlık ve fiyatla düzeltildiğini gösterir. Böylece aynı sevkiyat için tekrar farklı miktarla hesap çıkarılması kayıt üzerinden denetlenir.

Eklerin aynı hesap üzerinden kontrolü

Başvuru gönderilmeden önce ek listesindeki her belge açılarak okunabilirliği kontrol edilir. Tartım fişinin yalnızca toplamın bulunduğu bölümü yerine, malı tanımlayan başlık ve ölçüm bilgileri de sunulur. Birden çok dilde düzenlenen belgelerde aynı ürünün farklı ticari adları kullanılmışsa eşleştirme notu hazırlanır. Para birimi simgeleri ve ondalık ayırıcıları hesap tablosunda açık yazılır. Belge üzerindeki el yazısı düzeltmenin kim tarafından yapıldığı dosyada açıklanır.

Satıcıya yöneltilen talebin son okumasında konu satırı, açıklamalar ve sonuç bölümündeki fatura referansları karşılaştırılır. Talep edilen düzeltmenin yalnızca belirlenen satırları kapsadığı anlaşılmalıdır. Aynı hesap dosyası içerisinde iptal edilmiş sipariş veya başka alıcıya ait yük kaydı bulunuyorsa bu belge ilgili satışın hesabına katılmaz. Eklerin düzenli sıralanması, hukuki dayanağın hangi ölçüm ve ticari kabul ile desteklendiğini görünür hâle getirir.

Sık sorulan sorular

1. CISG 56 her satışta net ağırlığı zorunlu kılar mı?

Hayır. Bedelin ağırlığa göre belirlenmesi ve ağırlık temelinde tereddüt bulunması gerekir. Tarafların geçerli fiyatlandırma anlaşması incelenir.

2. Faturada brüt ağırlık yazması anlaşma bulunduğunu gösterir mi?

Fatura kaydı diğer sözleşme belgeleri ve taraf davranışlarıyla birlikte değerlendirilir. Tek belge etiketi üzerinden tarafların anlaşması kesinleştirilmez.

3. Dara miktarını nasıl göstermeliyim?

İlgili mala ait ölçüm veya kabul edilmiş belgeli yöntemi ekleyin. Ambalaj türlerini ve toplam darayı oluşturan hesabı ayrı gösterin.

4. Parça başına satışa bu dilekçe uygulanır mı?

Ağırlık bilgisi fiyatı belirlemiyorsa m.56 bu sebeple fiyat düzeltme dayanağı olmaz. Sözleşmenin gerçek fiyat birimi kontrol edilir.

5. Kanun tartımın mutlaka varışta yapılmasını mı ister?

CISG m.56 böyle bir zorunlu tartım yeri belirlemez. Ölçümün satış hesabıyla ilişkisi sözleşme ve dosya kayıtlarıyla açıklanır.

6. Ambalajın her parçası dara sayılır mı?

Satış konusu ile ölçülen unsurlar incelenir. Sözleşmeyle ayrıca mal olarak satılan unsurun hesabı kendi düzenlemesine göre değerlendirilir.

7. Bu talep ayıplı malda bedel indirimiyle aynı mı?

CISG m.56 ağırlığa bağlı fiyat temelini düzenler. CISG m.50’nin uygunsuz malın değer oranına dayanan bedel indirimi ayrı incelemedir.

8. İtirazla birlikte bütün ödemeleri durdurabilir miyim?

M.56 böyle genel bir yetki getirmez. Ödeme düzeni, tartışmalı miktar ve diğer hukuki koşullar ayrıca incelenir.

9. Cevap için kanunda sabit bir gün sayısı var mı?

M.56’da bu talebe özgü sabit cevap süresi yoktur. Dilekçede belirlenen cevap tarihi kanuni süre olarak gösterilmez.

10. Birden çok sevkiyatta tek tartım fişi yeterli mi?

Fişin kapsadığı mallar doğrulanmalıdır. Her sevkiyat ile ilgili ağırlık ve fatura satırı arasında izlenebilir bağlantı kurulmalıdır.

Resmî dayanak ve ilgili içerikler

Maddelerin özgün metni Birleşmiş Milletler resmî CISG metninde yer alır. Fiyatlandırma kuralının genel incelemesi için CISG 56 net ağırlık ve dara hesabı yazısına bakabilirsiniz. Taşıyıcıdan fiziksel ağırlık kontrolü istemek için CMR ağırlık ve paket içeriği kontrol talebi ayrı işlemi açıklar. Dosyanın belgeleri üzerinden değerlendirme için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.

Avukat Halil BAKIRCI’nın ofisi Mersin’dedir. Türkiye genelindeki uluslararası satış ve ticari uyuşmazlık dosyaları Mersin ofisi üzerinden değerlendirilir. İncelemede sözleşmenin fiyat birimi, ağırlık temelinin yorumlanması, tartım kayıtları ve ödeme hesabı birlikte ele alınır. Başvuru metni dosyanın gerçek belgelerine göre tamamlanır.