Teslimden Önce Yok Olan Eserde Ücret Talebine İtiraz Dilekçesi

Kısa ve net cevap

Teslimden önce yok olan eserde ücret talebine itiraz dilekçesi, yüklenicinin beklenmedik olayla yok olmuş eser için istediği iş ücreti ve giderlere karşı iş sahibinin TBK m.483/1’e dayanan yazılı cevabıdır. Kanun, iş sahibi teslim almada temerrüde düşmemişse yüklenicinin yaptığı işin ücretini ve giderlerinin ödenmesini isteyemeyeceğini düzenler. Malzemeye gelen hasar ise malzemeyi sağlayana aittir. Ücret, gider ve malzeme kaybı aynı hesap kalemi değildir.

Bu örnek, eserin teslim edilmeden beklenmedik olayla yok olduğu, iş sahibinin teslim almada temerrüde düşmediği ve m.483/2’deki özel koşulların bulunmadığı başvuru içindir. Talep doğrudan yükleniciye gönderilir. Mahkeme veya icra dosyasındaki usul itirazının yerine geçmez. Aşağıda tam metin, düzenlenebilir Word belgesi ve istenen bedelin dayanaklarını karşılaştırmaya yarayan ek çizelge bulunur.

İtirazın konusu hangi ücret talebidir?

TBK m.470 kapsamında yüklenici bir eser meydana getirmeyi, iş sahibi de bedel ödemeyi üstlenir. Bu başvuru, o sözleşmedeki eserin teslimden önce yok olması nedeniyle yüklenicinin iş sahibinden istediği iş ücreti ve giderleri ele alır. İşin adı, sözleşme tarihi, kararlaştırılan sonuç ve talep edilen tutar dilekçede açıkça gösterilir. Yüklenicinin kişiliği ve iş sahibinin sıfatı, sözleşmede taraf olan gerçek veya tüzel kişilere göre yazılır.

Eser sözleşmesiyle yayım sözleşmesinin kanuni düzeni farklıdır. Yayımcıya teslim edilen fikrî eserin sonradan yok olması TBK m.498’in konusudur. Özel üretim, imalat veya yapı işinde eser meydana getiren yükleniciye yöneltilen bu başvurunun dayanağı m.483’tür. Başlıkta eser sözcüğünün bulunması, sözleşme türünü tek başına belirlemez. Sitedeki teslim öncesi hasar riski rehberi genel düzeni açıklar; burada istenmiş ücretin hangi kayıtlarla reddedileceği işlenir.

İşin yalnız gecikmesi, teslim edilmiş eserde ayıp bulunması veya yaklaşık bedelin aşılması bu örneğin kapsamını oluşturmaz. Yok olma olayı ve teslim öncesi zaman ilişkisi kurulmalıdır. Talebin faturada, hesap bildiriminde, yazışmada veya ihtarda ileri sürülmüş olması kayda alınır. Aynı sözleşmede birden çok ayrı eser veya bağımsız teslim bölümü bulunuyorsa, itiraz edilen iş bölümü ayırt edilir. Bütün sözleşme bedeli, incelenmemiş bölümlere yayılmış toplu bir ret cümlesine dönüştürülmez.

Teslim gerçekleşmeden yok olma nasıl açıklanır?

TBK m.483/1’in zaman ölçütü teslimden öncedir. Eserin tamamlanmış olmasıyla teslim edilmiş olması aynı olgu değildir. Başvuru dosyasında tamamlanma bildirimi, teslim daveti, sevk, kurulum, anahtar veya fiilî kullanım kayıtları tarih sırasıyla okunur. Sözleşmedeki teslim şartlarıyla gerçekleşen işlemler karşılaştırılır. Yalnız fatura düzenlenmesi, bütün teslim şartlarının gerçekleştiği sonucunu kendiliğinden doğurmaz; teslim işleminin somut kayıtları ayrıca gösterilir.

İtiraz dilekçesinde eserin olay tarihinde nerede olduğu ve hangi teslim işleminin gerçekleşmediği açıklanır. Teslim tutanağının bulunmadığını söylemekle yetinilmez. Fiilî teslim gerçekleşmişse, imzalı tutanak olmaması olayı teslim öncesine taşımaz. Kayıtların gösterdiği durum esas alınır. Tarihler arasında çelişki varsa, hangi belgenin hangi iş bölümüne ait olduğu araştırılır ve açıklama istenir. Teslim yapılmış kısmın tarihi, yok olmuş başka bölümün tarihi yerine kullanılmaz.

TBK m.479, bedel ödeme borcunun eserin teslimi anında muaccel olmasını düzenler. Parça parça teslim kararlaştırılmış ve bedel parçalara göre belirlenmişse her parçanın bedeli kendi tesliminde muaccel olur. Bu nedenle bağımsız biçimde teslim edilmiş iş bölümleriyle henüz teslim edilmeden yok olan bölümün hesabı ayrılır. Eser bedelinin ödeme zamanı rehberi, muacceliyet kaydının hazırlanmasında tamamlayıcıdır.

Teslim almada temerrüt, sırf teslim alınmaması mıdır?

Hayır. TBK m.106, gereği gibi önerilen yapma veya verme ediminin haklı sebep olmaksızın kabulünden ya da ifa için gerekli hazırlık fiillerinden kaçınılmasını düzenler. İş sahibinin teslim almada temerrüde düşmesi, m.483/1’deki ücret ve gider kuralının uygulanması bakımından açıkça önemlidir. Dilekçe hazırlanırken teslim önerisinin içeriği, zamanı, yeri ve iş sahibinin cevabı incelenir. Temerrüt bulunmadığı, bu incelemenin sonucuna dayanarak yazılır.

Yüklenicinin yalnız “işi almadınız” şeklindeki açıklaması, gereği gibi teslim önerisinin bütün unsurlarını göstermez. Buna karşılık iş sahibinin yalnız “teslim almadım” demesi de temerrüt bulunmadığını kanıtlamaz. Teslim çağrısına verilen cevap, sözleşmede gerekli kabul işlemleri ve haklı kaçınma sebebine ilişkin belgeler birlikte sunulur. Başvuruda dosyada bulunmayan bir teslim reddi veya teknik kusur üretilmez. Gerçek kayıtların gösterdiği teslim durumu, ücret itirazının merkezinde tutulur.

Beklenmedik yok olma ve olay nedeni

TBK m.483/1 beklenmedik olay sonucu yok olmayı düzenler. Eserin mevcut durumu ile olayın nedeni ayrı başlıklarda kaydedilir. Olayın tarihi, yeri, kapsamı ve eserin kimliği; yetkili birim tutanağı, teknik inceleme, fotoğraf, üretim kaydı veya ilgili diğer delillerle eşleştirilir. Belgenin gerçekten ortaya koyduğu sonuç yazılır. Bir tutanağın yalnız olayın meydana geldiğini kaydetmesi, teknik nedeni ve kusur dağılımını kesin olarak belirlediği anlamına gelmez.

Yüklenicinin koruma veya üretim kusurundan doğan sorumluluk, beklenmedik olayın risk dağılımıyla aynı talep değildir. TBK m.471 sadakat ve özen borcunu düzenler. Başvuru bu maddeden doğan ayrı tazminat davasını içermez. Kusur iddiası varsa, dayanakları ve istenen sonuç ayrıca hazırlanır. “Beklenmedik” sözcüğü, inceleme yapılmadan yükleniciyi bütün sorumluluktan kurtaran bir kayıt olarak kullanılmaz. Olayın ilgili hükme uygunluğu, belgeler üzerinden denetlenir.

Onarılabilir hasar ile eserin yok olması da ayrılır. Yalnız bazı parçalar zarar görmüşse, eldeki teknik kayıtların neyi gösterdiği açıklanır. Bu örnek, bütün kısmi hasarları otomatik olarak yok olma kabul etmez. Dosyada korunması gereken fizikî veya teknik deliller varsa, delil tespiti talep dilekçesi ilgili yargısal başvuru için ayrıca incelenir. Yükleniciye ücret itirazı gönderilmesi, mahkeme eliyle delil tespiti yaptırılmış olduğu sonucunu doğurmaz.

İş ücreti, gider ve malzeme kaybı nasıl ayrılır?

İtiraz edilen talebin hesabı en az üç başlıkta çözülür: yok olan eser için iş ücreti, o iş nedeniyle istenen giderler ve malzemeye gelen hasar. TBK m.483/1’in ilk cümlesi ücret ve gider istemini, ikinci cümlesi malzeme hasarını düzenler. İş sahibinin sağladığı malzemenin hasarını taşıması, yüklenicinin yaptığı iş ücretini de otomatik olarak ödemesi anlamına gelmez. Yüklenicinin kendi malzemesindeki hasar da salt gider adı altında iş sahibine aktarılamaz.

Malzemeyi sağlayan taraf, tedarik sözleşmesi, teslim kaydı ve eser sözleşmesinin düzeniyle belirlenir. Fatura, sevk belgesi ve ödeme kaydı aynı bilgiyi vermeyebilir. Malzeme listesinde tür, miktar, teslim tarihi ve sağlayan taraf gösterilir. Artan sağlam malzemenin geri verilmesi, yok olmuş malzemenin hasarından farklıdır. Yükleniciden artan malzemenin iadesi dilekçesi yalnız mevcut artan malzemenin teslimi istemine yöneliktir.

Talep mektubunda bir toplam tutar verilmişse, tutarın işçilik, malzeme, taşıma ve diğer giderlere dağılımı istenir. Aynı miktarın iki farklı ad altında tekrar yazılıp yazılmadığı kontrol edilir. Yüklenicinin kendi gider belgesine sahip olması, m.483/1’deki koşullar gerçekleştiğinde iş sahibinden o gideri isteme hakkını tek başına oluşturmaz. Belgenin gideri gösterme işleviyle kanunun o gideri kime yüklediği ayrıdır. Ret açıklaması, doğru hesap satırına ve doğru hükme bağlanır.

Ödenmiş avanslar ayrı sütunda tutulur. Bu örneğin sonuç bölümü, avansın geri verilmesi için bağımsız bir iade talebi kurmaz. Önceki ödemenin hangi sözleşme edimine ilişkin olduğu, sözleşmenin devamı ve hesapta nasıl değerlendirildiği ayrı inceleme konusudur. Yeni ücret istemine itiraz ile önce yapılmış ödemenin geri alınması tek işlem değildir. Dilekçeye yazılan ret tutarı, önceden ödenmiş tutarlar dahil edilerek sebepsiz biçimde büyütülmez.

İş sahibinin malzemesi, arsası veya talimatı nedeniyle yok olma

TBK m.483/2, eserin iş sahibince verilen malzeme veya gösterilen arsanın ayıbı ya da iş sahibinin talimatına uygun yapılması yüzünden yok olmasını ayrıca düzenler. Yüklenici doğabilecek olumsuz sonuçları zamanında bildirmişse, yaptığı işin değerini ve bu değere girmeyen giderlerinin ödenmesini isteyebilir. İş sahibinin kusuru varsa ayrıca zararın giderilmesi istemi düzenlenmiştir. Bu koşulların bulunduğu dosya, yalnız birinci fıkraya dayanılarak reddedilmez.

İş sahibinin malzeme sağlaması tek başına ikinci fıkradaki bütün koşulların gerçekleştiğini göstermez. Malzemenin ayıbı, yok olma ile bağlantısı ve yüklenicinin zamanında bildirimi ayrı kayıtlardır. Talimatın kimden geldiği, ne içerdiği, hangi tarihte verildiği ve neyin zamanında bildirildiği görülür. TBK m.472/3, malzeme, yer veya eserin gereği gibi meydana getirilmesini tehlikeye düşüren durumun hemen bildirilmesini düzenler. Mevcut malzemede ayıp bildirim dilekçesi bu bildirim bakımından ayrı içeriktir.

İtiraz dosyasında yüklenicinin önceki teknik uyarıları saklanır. Başvuru, daha önce ulaşmış uyarıları gizleyen bir anlatımla hazırlanmaz. İkinci fıkraya dayanıldığı açıklanmışsa, yükleniciden dayandığı malzeme veya talimat kaydı, zamanında bildirim ve hesap kalemleri istenir. Bu kayıtlar incelenmeden “hiçbir koşulda ücret isteyemezsiniz” cümlesi kurulmaz. Aşağıdaki örnek yalnız birinci fıkranın koşullarına uygun, ikinci fıkranın özel durumuna girmeyen dosyaya göre düzenlenir.

Yok olma ile iş sahibinin feshi aynı işlem değildir

TBK m.484, iş sahibinin eserin tamamlanmasından önce yapılmış kısmın karşılığını ödeyip yüklenicinin bütün zararlarını gidermek koşuluyla sözleşmeyi feshetmesini düzenler. Mevcut başvuru ise yok olmuş eser için m.483/1’e göre istenemeyen ücret ve giderlerin reddidir. Ücret itirazına, iş sahibinin kendi kararıyla işi durdurduğu veya sözleşmeyi feshettiği anlamına gelen farklı bir sonuç eklenmez. Talebin gerçek nedeni yok olma olayıysa açıklama o olaya dayanır. Fesih beyanı da verilmişse, beyanın tarihi ve hukuki sonuçları ayrı incelenir.

TBK m.485, eserin tamamlanmasının iş sahibiyle ilgili beklenmedik olay dolayısıyla imkânsızlaşmasını ayrıca ele alır. Bu durumda yüklenici yaptığı işin değerini ve bu değere girmeyen giderleri isteyebilir; iş sahibinin kusuru varsa tazminat isteme hakkı da vardır. Teslim öncesi yok olma, iş sahibinin tazminat karşılığı feshi ve iş sahibiyle ilgili ifa imkânsızlığı aynı kanun hükmüne bağlanmaz. Yüklenicinin talebinde gösterdiği olayın gerçekten hangi düzenlemeye girdiği, ücret kalemlerinin değerlendirilmesinden önce belirlenir.

Tam ücret ve gider talebine itiraz dilekçesi

Word dosyasında aşağıdaki metnin tamamı ve ücret kalemleri için doldurulabilir kontrol çizelgesi vardır. Köşeli alanlar gerçek sözleşme ve belgelerden doldurulur. Yükleniciye yöneltilen bu başvuru, yalnız konusu gösterilmiş ücret ve gider talebine cevap verir. Düzenlenebilir Word dilekçesini indir.

Başvurunun gönderilmesi ve yüklenicinin cevabı

Gönderim kaydında dilekçenin hangi muhataba, hangi adres veya iletişim kanalından ve hangi eklerle ulaştırıldığı görülmelidir. Sözleşmedeki bildirim düzeni ve tarafların sıfatlarına ilişkin özel kurallar birlikte kontrol edilir. Noter yoluyla gönderilmiş olması, içeriğin hukuken kendiliğinden haklı bulunduğu anlamına gelmez. Gönderim belgesi açıklamanın ulaşmasıyla ilgilidir; teslim, olay nedeni ve hesabın delilleri dilekçenin eklerinde bulunur.

TBK m.483 bu başvuruya genel bir otuz günlük cevap süresi koymaz. Yüklenicinin cevabı geldiğinde, yalnız toplam tutarın değiştirilip değiştirilmediği okunmaz. Hangi bedel kaleminin hangi teslim bölümüne ilişkin olduğu, temerrüt iddiasının neye dayandığı ve ikinci fıkraya ilişkin yeni belge sunulup sunulmadığı karşılaştırılır. Birinci fıkraya göre reddedilen iş ücreti, yeni yazışmada farklı gider adı verilerek tekrar istenmişse bu bağlantı kayda alınır.

İcra takibi veya dava açılmışsa ilgili dosyaya özgü süre ve usul uygulanır. Yükleniciye bu metnin gönderilmesi, icra dairesine ya da mahkemeye itiraz edilmiş sayılmaz. Önceden ulaşmış resmî evrak ve tebliğ tarihleri ayrı tutulur. Bu ayrım, ücret itirazının maddi dayanağı ile yargısal savunmanın usulünü doğru kurmak içindir. Başvuru dosyası sonraki incelemede kullanılacak sözleşme, teslim ve olay kayıtlarını düzenli biçimde bir araya getirir.

İtirazdan sonra yeni iş ve hesap anlaşması

Yok olan eserin yeniden meydana getirilmesine ilişkin görüşme yapılması, eski ücret talebinin kabul edildiği şeklinde belirsiz bir kayıtla yürütülmez. Yeni görüşmede kapsam, kullanılacak malzeme, bedel, teslim ve eski hesapla bağlantı açıkça yazılır. İtiraz edilen mevcut kalemle yeni iş için kararlaştırılmış ödeme ayırt edilir. Bu dilekçe, yeniden yapımın bütün hukuki sonuçlarını belirleyen sözleşmenin yerine geçmez; mevcut ücret ve gider istemine cevap niteliğindedir.

Sık sorulan sorular

Yüklenici eseri tamamladıysa ücret mutlaka ödenir mi?

Hayır. Teslimden önce beklenmedik olayla yok olma ve teslim almada temerrüt bulunmaması hâlinde TBK m.483/1 ücret ve gider istemini engeller. Tamamlanma ile teslim ayrıdır.

İş sahibinin teslim almada temerrüdü sonucu değiştirir mi?

Evet. Birinci fıkra bu koşulu açıkça arar. TBK m.106’daki gereği gibi önerilmiş edim ve haklı sebep olmaksızın kaçınma ölçütleri incelenir.

Faturanın düzenlenmesi teslimin kesin kanıtı mıdır?

Fatura kaydı tek başına bütün teslim işlemlerini göstermez. Sözleşmenin teslim düzeni ve fiilen gerçekleşmiş işlemler birlikte okunur.

Malzemeyi iş sahibi sağladıysa iş ücreti de ödenir mi?

Malzeme hasarıyla ücret farklıdır. TBK m.483/1 malzeme hasarını sağlayana yüklerken ücret ve gider istemi için ayrı kural koyar.

İş sahibinin talimatı eserin yok olmasına neden olmuşsa bu örnek kullanılır mı?

TBK m.483/2’nin koşulları ayrıca incelenir. Zamanında bildirim ve talimatla yok olma bağlantısı bulunan dosya bu örneğin birinci fıkra kapsamındaki reddiyle aynı değildir.

Yüklenicinin gider faturası göstermesi ödeme borcunu doğurur mu?

Giderin belgelenmesiyle iş sahibinden istenebilmesi farklıdır. Birinci fıkranın koşullarında giderlerin ödenmesi de istenemez.

Önceden verilen avans bu dilekçeyle otomatik geri alınır mı?

Hayır. Bu metin yeni ücret ve gider talebine itiraz eder. Önceki ödemenin iadesi için kendi hukuki temeli ve hesap kaydı ayrıca hazırlanır.

Bir bölüm teslim edilmişse bütün ücret reddedilir mi?

Bağımsız teslim ve bedel bölümleri ayrılır. TBK m.479’daki parça teslim düzeni ve yok olmuş bölümün gerçek kapsamı dikkate alınır.

Bu yazının yükleniciye gönderilmesi icra itirazı sayılır mı?

Hayır. İcra veya mahkeme dosyasındaki başvuru ilgili merciye, kendi süre ve usulüyle yapılır.

Kanun yüklenicinin otuz gün içinde cevap vermesini zorunlu kılar mı?

TBK m.483 bu dilekçe için böyle genel cevap süresi belirlemez. Mevcut usul süreleri ve sözleşmedeki bildirim düzeni ayrıca takip edilir.

Resmî kanuni dayanaklar

İtirazın doğrudan dayanağı TBK m.483/1’dir. İkinci fıkra özel yok olma nedenlerini; m.470 eser sözleşmesini, m.471–472 özen ve bildirim borçlarını, m.479 teslimde ödeme zamanını, m.106 alacaklının temerrüdünü düzenler. Bakanlığın 6098 sayılı Kanun metni ve TBMM kanun kaydı esas alınmıştır. Madde kontrol tarihi 30 Eylül 2026’dır.