Akaryakıt ve LPG’de Uyumlu Mükellef Teminatı 1/5’e İndi mi? VUK 531 m.5/5-a ve 594 Tebliği | 2026
Akaryakıt ve LPG piyasasında lisanslı faaliyetlerde uygulanan vergi teminat sistemi 2026 yılında önemli bir değişikliğe uğradı. 31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 594 Sıra No.lu Tebliğ, 531 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nin teminat tutarına ilişkin 5. maddesinin beşinci fıkrasını yeniden düzenledi. Değişiklik iki yönlüdür: vergiye uyumlu mükellefler için teminat yükü beşte bire düşürülürken, sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge raporu bulunan mükellefler için beş kat teminat rejimi getirildi.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Bu yazı yalnız uyumlu mükelleflerin beşte bir oranındaki teminat avantajını inceler. Beş kat teminat ve 30 günlük tamamlama yükümlülüğü ayrı hukuki şartlara bağlıdır ve ayrı bir içerikte değerlendirilmelidir. Böylece aynı anahtar kelimeyi tekrar eden genel bir “594 Tebliği nedir?” yazısı yerine, doğrudan arama niyetine cevap veren tekil bir hukuki rehber oluşturulmaktadır.
- 594 Sıra No.lu Tebliğ neyi değiştirdi?
- Beşte bir teminat hangi mükelleflere uygulanır?
- GVK mükerrer 121 şartı neden önemlidir?
- Hangi beyanname esas alınır?
- Beşte bir oran nasıl hesaplanır?
- Vergi indirimi hakkı sonradan kaybedilirse ne olur?
- Beş kat teminatla farkı nedir?
- Başvuru ve vergi dairesi işlemleri
- Sık sorulan sorular
594 Sıra No.lu Tebliğ Hangi Hükmü Değiştirdi?
594 Sıra No.lu Tebliğin 1. maddesi, 2 Eylül 2021 tarihli ve 31586 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 531 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nin 5. maddesinin beşinci fıkrasını bütünüyle değiştirdi. Yeni fıkranın (a) bendi uyumlu mükelleflerin teminatını, (b) bendi ise sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme ya da kullanma yönünden vergi inceleme raporu bulunan mükelleflerin artırımlı teminatını düzenler.
Uyumlu mükellefe ilişkin hüküm açıktır: 531 Sıra No.lu Tebliğin 5. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi kapsamında verilmesi gereken teminat, belirli şartları taşıyan mükellef tarafından beşte bir oranında verilir. Buradaki oran, yeni bir teminat türü yaratmaz; aynı hukuki yükümlülüğün tutarını, vergi uyumu şartını sağlayan mükellef bakımından azaltır.
594 Sıra No.lu Tebliğ 31 Temmuz 2026 tarihinde yayımlanmış ve aynı tarihte yürürlüğe girmiştir. Düzenlemenin resmî metni 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete üzerinden, 531 Sıra No.lu Tebliğin güncel metni ise Gelir İdaresi Başkanlığının mevzuat sayfasından kontrol edilmelidir.
Beşte Bir Teminat Hangi Mükelleflere Uygulanır?
İndirimli teminatın uygulanması için üç unsur birlikte bulunmalıdır. Birincisi, mükellefin 531 Sıra No.lu Tebliğin 5. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi kapsamında teminat vermekle yükümlü olmasıdır. İkincisi, teminatın verileceği yıl içinde verilmesi gereken ve bir önceki yıla ait gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi bakımından Gelir Vergisi Kanunu mükerrer 121’deki şartların sağlanmış olmasıdır. Üçüncüsü ise bu şartlara bağlı olarak mükellefin vergi indiriminden yararlanma hakkının bulunmasıdır.
Dolayısıyla sırf “vergi borcum yok” demek beşte bir teminat için yeterli değildir. Kanun doğrudan GVK mükerrer 121’deki vergiye uyumlu mükellef indirimine bağ kurulmasını ister. Vergi dairesi, teminat avantajını değerlendirirken mükellefin ilgili beyannamesindeki vergi indirimi hakkını ve bu hakkın kanuni şartlarını dikkate alır.
531 Sıra No.lu Tebliğin teminat sistemi özellikle akaryakıt ve LPG piyasasında lisansa tabi faaliyetler bakımından vergi güvenliğini sağlamak üzere kurulmuştur. Bu nedenle her ticari işletme, her şirket veya her akaryakıt alıcısı 594 sayılı Tebliğ nedeniyle otomatik olarak teminat vermek zorunda değildir. Önce 531 Sıra No.lu Tebliğin kişisel ve faaliyet bakımından kapsamı belirlenir, sonra 594 sayılı değişikliğin oran avantajı uygulanır.
GVK Mükerrer 121 Şartı Neden Belirleyicidir?
Gelir Vergisi Kanunu mükerrer 121, vergiye uyumlu mükelleflere belirli şartlarla vergi indirimi tanıyan hükümdür. 594 sayılı Tebliğ, teminat indiriminin bağımsız ve yeni bir “iyi niyet” ölçütüne göre değil, kanunda zaten tanımlanmış uyumlu mükellef rejimine göre uygulanmasını sağlamıştır.
Bu bağlantı uygulamada objektif bir kontrol noktası oluşturur. Vergi dairesi, mükellefin bir önceki yıla ilişkin gelir veya kurumlar vergisi beyannamesindeki indirim hakkının bulunup bulunmadığını sistem kayıtları üzerinden denetleyebilir. Böylece teminatın beşte bire indirilmesi, idarenin serbest takdirine bırakılmış bir kolaylık değil; kanuni ve tebliğ düzeyindeki şartlar sağlandığında uygulanacak düzenleyici bir sonuçtur.
GVK mükerrer 121’in güncel şartları ayrıca kontrol edilmelidir. Vergi indirimi hakkı, geçmiş dönem beyannamelerinin zamanında verilmesi, tahakkuk eden vergilerin durumu ve kanundaki diğer koşullarla bağlantılıdır. 594 sayılı Tebliğ bu şartları yeniden yazmaz; doğrudan mükerrer 121’e atıf yapar. Bu nedenle her yıl için güncel kanun metniyle uyumlu değerlendirme gerekir.
Hangi Yılın Beyannamesi Esas Alınır?
594 sayılı Tebliğin lafzı bu konuda nettir. Teminatın verileceği tarihin içinde bulunduğu yılda verilmesi gereken ve bir önceki yıla ait gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi esas alınır. Bu ifade, teminat yılı ile beyanname döneminin birlikte belirlenmesini gerektirir.
Örneğin teminat 2026 yılı içinde verilecekse, 2026 yılında verilmesi gereken ve 2025 hesap dönemine ilişkin gelir veya kurumlar vergisi beyannamesindeki vergi indirimi hakkı dikkate alınır. Mükellefin daha eski yıllarda uyumlu olması tek başına yeterli değildir; Tebliğ güncel teminat yılına bağlanmış belirli bir beyannameyi işaret eder.
Özel hesap dönemi kullanan kurumlar veya birleşme, devir, tür değişikliği gibi işlemler bulunan mükelleflerde hangi beyannamenin esas alınacağı, somut vergi kayıtları ve ilgili beyan dönemleri üzerinden ayrıca kontrol edilmelidir. Ancak temel kural değişmez: teminatın verildiği yıl içinde verilmesi gereken ve bir önceki yıla ait ilgili gelir/kurumlar vergisi beyannamesi üzerinden uyum durumu incelenir.
Beşte Bir Teminat Nasıl Hesaplanır?
594 Sıra No.lu Tebliğ yeni bir sabit TL tutarı belirlememiştir. Önce 531 Sıra No.lu Tebliğ m.5/2-b uyarınca normal koşullarda verilmesi gereken teminat hesaplanır. Uyumlu mükellef şartı sağlanıyorsa bu tutarın beşte biri verilir.
Matematiksel olarak normal teminat tutarı T ise uyumlu mükellefin vereceği teminat T/5’tir. Bu, normal teminatın yüzde 20’sine karşılık gelir. Ancak fiili TL hesabında teminatın dayandığı lisans, faaliyet, büyüklük ve ilgili yıl için geçerli parametreler mutlaka güncel mevzuat üzerinden alınmalıdır. Eski yıllara ait sabit teminat tutarlarını 2026 hesabına taşımak hatalı sonuç doğurabilir.
Teminatın hangi değerler üzerinden ve hangi belgelerle verilebileceği de 531 Sıra No.lu Tebliğ ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun bağlantısıyla değerlendirilir. Banka teminat mektubu, nakit veya mevzuatın kabul ettiği diğer teminat türlerinde şekil şartları ayrıca yerine getirilmelidir.
Vergi İndirimi Hakkının Bulunduğu Nasıl Belgelenir?
Uygulamada en önemli veri, mükellefin ilgili gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde GVK mükerrer 121 kapsamında vergi indiriminden yararlanma hakkının bulunmasıdır. Vergi dairesi kendi kayıtlarından bu durumu denetleyebilir. Mükellef de beyanname, tahakkuk fişi ve gerektiğinde uyum şartlarını gösteren kayıtları dosyasında bulundurmalıdır.
Teminat işlemi sırasında yazılı talep veya elektronik işlem ekranında farklı belge listeleri öngörülmüşse ilgili vergi dairesinin güncel uygulaması dikkate alınır. Ancak idari uygulama, Tebliğde aranmayan yeni bir maddi şart yaratamaz. Uyuşmazlık çıkarsa yazılı işlem, gerekçe ve dayanak mevzuat istenmelidir.
Uyumlu Mükellef Hakkı Sonradan Kaybedilirse Ne Olur?
594 sayılı Tebliğin beşte bir oranı, teminatın verileceği tarihte Tebliğde tanımlanan beyanname ve vergi indirimi hakkına bağlanmıştır. Sonradan ortaya çıkan vergi incelemesi, düzeltme veya uyum şartlarını etkileyen bir işlem varsa bunun teminatın tutarına etkisi 531 Sıra No.lu Tebliğin güncel hükümleri ve somut işlem tarihi üzerinden değerlendirilir.
Özellikle sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme ya da kullanma yönünden vergi inceleme raporu düzenlenmesi halinde 594 sayılı Tebliğin aynı fıkrasının (b) bendi devreye girebilir. Bu hüküm, raporun vergi dairesi kayıtlarına girdiği tarih ile rapordaki hususların kesinleşme tarihi arasındaki dönemde beş kat teminat ve yazılı bildirimden itibaren 30 günde tamamlama yükümlülüğü öngörür. Bu nedenle uyumlu mükellef avantajı ile artırımlı teminat rejimi aynı döneme özgü tek kural gibi değerlendirilmemelidir.
Beşte Bir Teminat ile Beş Kat Teminat Arasındaki Fark
Her iki düzenleme aynı fıkrada yer almakla birlikte amaç ve şartları farklıdır. Beşte bir teminat, GVK mükerrer 121’deki vergi indirimi hakkına sahip uyumlu mükellefe tanınan azaltılmış orandır. Beş kat teminat ise hakkında sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme veya kullanma yönünden vergi inceleme raporu düzenlenen mükellefe, belirli geçiş dönemi boyunca uygulanan artırımlı orandır.
Bu ayrım özellikle internet aramalarında önemlidir. “594 Tebliği teminat ne kadar?” sorusunun tek cevabı yoktur. Mükellefin statüsüne göre normal oran, beşte bir oran veya beş kat oran gündeme gelebilir. Önce hangi hükmün kişiye uygulandığı belirlenmelidir.
Teminat Vergi Dairesine Ne Zaman ve Nasıl Verilir?
Teminatın verilme zamanı 531 Sıra No.lu Tebliğin lisans ve faaliyet türüne ilişkin hükümleriyle belirlenir. Gelir İdaresi Başkanlığı bazı yıllarda teminat verme sürelerine ilişkin sirküler de yayımlayabilmektedir. Örneğin 2026 yılında 531 Sıra No.lu Tebliğin 7. maddesinin belirli hükmü kapsamında Mayıs sonuna kadar verilmesi gereken teminatların süresi GİB duyurusuyla 12 Haziran 2026 tarihine kadar uzatılmıştır. Bu tür süre uzatmaları genel ve sürekli kural değil, ilgili dönem için yayımlanan özel düzenlemelerdir.
Bu nedenle teminat yükümlüsü, yalnız 594 sayılı Tebliğe bakarak son tarih belirlememelidir. 531 sayılı Tebliğin güncel metni, ilgili yıl için yayımlanan sirküler ve varsa vergi dairesinin yazılı bildirimi birlikte kontrol edilmelidir. GİB’in 2026 süre uzatım duyurusu Gelir İdaresi Başkanlığı sitesinde yayımlanmıştır.
Vergi Dairesi Beşte Bir Oranı Uygulamazsa Ne Yapılır?
Mükellef Tebliğ şartlarını taşıdığı halde normal teminatın tamamı isteniyorsa ilk adım, işlemin yazılı ve gerekçeli hale getirilmesini sağlamaktır. Vergi dairesine 594 Sıra No.lu Tebliğ m.1 ile değişen 531 Sıra No.lu Tebliğ m.5/5-a açıkça gösterilerek başvurulabilir. İlgili gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde GVK mükerrer 121 vergi indirimi hakkının bulunduğu da belgelenmelidir.
Vergi dairesinin kesin ve icrai bir işlem tesis etmesi halinde uyuşmazlığın niteliğine göre 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu çerçevesinde vergi mahkemesinde dava yolu gündeme gelebilir. Dava süresi ve görevli mahkeme, tebliğ edilen işlemin türüne göre belirlenmelidir. Vergi uyuşmazlıklarında sürelerin hak düşürücü niteliği nedeniyle yazılı tebliğ tarihi dosyada muhafaza edilmelidir.
Teminatın İadesi Ayrı Bir Konudur
Teminatın beşte bir oranında verilmesi ile mevcut teminatın ne zaman iade edileceği aynı konu değildir. İade şartları 531 Sıra No.lu Tebliğin ilgili bölümlerinde ayrıca düzenlenmiştir. Mükellefin faaliyetinin sona ermesi, vergi borçları, hakkında yapılan incelemeler ve Tebliğde aranan süreler iade bakımından önem taşıyabilir.
Bu nedenle “uyumlu mükellefim, verdiğim eski teminatın yüzde 80’i otomatik iade edilir” şeklinde genel bir sonuç çıkarılmamalıdır. Yeni teminat yükümlülüğünün tutarı ile daha önce alınmış teminatın iade koşulları ayrı hukuki işlemlerdir.
2026 İçin Uygulama Kontrol Listesi
İşletme bakımından önce 531 Sıra No.lu Tebliğ m.5/2-b kapsamında teminat yükümlülüğü bulunup bulunmadığı tespit edilmelidir. Ardından teminatın verileceği yıl içinde verilmesi gereken bir önceki yıla ait gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi açılmalı; GVK mükerrer 121 kapsamındaki vergi indirimi hakkı doğrulanmalıdır. Normal teminat tutarı güncel parametrelerle hesaplandıktan sonra beşte bir oran uygulanmalıdır.
Varsa vergi inceleme raporları ayrıca kontrol edilmelidir. Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme/kullanma yönünden rapor vergi dairesi kayıtlarına girmişse, 594 sayılı Tebliğin (b) bendindeki beş kat teminat rejimi ayrıca incelenmelidir. Son olarak teminatın türü, şekli ve son verme tarihi için GİB’in güncel Tebliğ ve sirkülerleri esas alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
594 sayılı Tebliğ bütün akaryakıt firmalarının teminatını beşte bire mi indirdi?
Hayır. Beşte bir oran yalnız 531 Sıra No.lu Tebliğ m.5/2-b kapsamında teminat yükümlüsü olup GVK mükerrer 121’e göre vergi indiriminden yararlanma hakkı bulunan uyumlu mükelleflere uygulanır.
Vergi borcu olmaması tek başına yeterli mi?
Hayır. Tebliğ doğrudan GVK mükerrer 121’deki vergi indirimi hakkına atıf yapar. İlgili beyannamedeki uyumlu mükellef statüsü esas alınır.
Beşte bir oran yüzde kaçtır?
Normal teminatın yüzde 20’sidir. Önce normal teminat tutarı hesaplanır, ardından beşte bir oran uygulanır.
Hangi yılın beyannamesi esas alınır?
Teminatın verileceği yıl içinde verilmesi gereken ve bir önceki yıla ait gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi esas alınır.
2026 teminatında 2025 beyannamesi mi dikkate alınır?
Takvim yılı esasına tabi olağan durumda, 2026’da verilmesi gereken 2025 yılı gelir veya kurumlar vergisi beyannamesindeki GVK mükerrer 121 hakkı dikkate alınır.
Hakkında sahte belge raporu bulunan uyumlu mükellef yine beşte bir teminat verebilir mi?
594 sayılı Tebliğ aynı fıkrada sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme/kullanma yönünden vergi inceleme raporu bulunanlar için beş kat teminat hükmü getirir. Somut dönemde hangi hükmün uygulanacağı raporun vergi dairesi kayıtlarına giriş ve kesinleşme tarihleri üzerinden belirlenmelidir.
Teminat tutarı otomatik iade edilir mi?
Hayır. Yeni teminat oranı ile daha önce alınan teminatın iade şartları ayrı düzenlemelerdir.
594 sayılı Tebliğ ne zaman yürürlüğe girdi?
31 Temmuz 2026 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlandığı gün yürürlüğe girdi.
Resmî metin nereden okunabilir?
Resmî Gazete’deki 594 Sıra No.lu Tebliğ ve GİB’deki 531 Sıra No.lu Tebliğ güncel metni esas alınmalıdır.
Sonuç
594 Sıra No.lu Tebliğ, 531 Sıra No.lu Tebliğ kapsamında teminat vermek zorunda olan vergiye uyumlu mükellefler için açık bir oran avantajı getirmiştir. Teminatın verildiği yıl içinde verilmesi gereken bir önceki yıla ait gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde GVK mükerrer 121 şartları nedeniyle vergi indiriminden yararlanma hakkı varsa, ilgili teminat normal tutarın beşte biri oranında verilir.
Uygulamada en sık yapılabilecek hata, bu avantajı tüm lisanslı işletmelere otomatik uygulamak veya yalnız ‘vergi borcu yoktur’ durumuna bağlamaktır. Doğru inceleme; 531 Sıra No.lu Tebliğ kapsamı, ilgili beyanname, GVK mükerrer 121 vergi indirimi hakkı, varsa vergi inceleme raporları ve güncel teminat süresinin birlikte kontrol edilmesini gerektirir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin
Güncelleme: 16 Eylül 2026. Bu içerik 594 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, 531 Sıra No.lu Tebliğ ve GVK mükerrer 121 esas alınarak hazırlanmıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
