Görevden Alınan Vakıf Yöneticisi Kaç Yıl Yeniden Görev Alamaz? 5737 m.10 | 2026

5737 m.10 görevden alınan yönetici için hangi yasağı getiriyor?

Vakıflar Kanununun 10 uncu maddesi, görevden alma kararının yalnız mevcut yöneticilik görevini sona erdirmekle kalmayacağını açıkça düzenler. Mahkemece görevden alınan yönetici, Vakıflar Meclisi üyesi olamaz ve beş yıl süreyle aynı vakfın yönetim ve denetim organında görev alamaz. Bu sonuç m.10 kapsamında mahkemece görevden alınan yönetici için temel kuraldır.

Kanun ayrıca bazı görevden alma nedenlerini daha ağır sonuçla bağlamıştır. Ağır ihmal veya kasıtla vakfı zarara uğratma ile yöneticinin medeni hakları kullanma ehliyetini kaybetmesi veya görevini sürekli yapmaya engel hastalık/maluliyet hali nedeniyle görevden alınan kişi bakımından yasak yalnız aynı vakıfla sınırlı kalmaz. Kişi başka bir vakfın yöneticisi ise o görevinden de alınmış sayılır ve beş yıl boyunca hiçbir vakfın yönetim ve denetim organında görev alamaz.

Bu nedenle görevden alma kararının hüküm ve gerekçesinde hangi m.10 bendine dayanıldığı kritik önemdedir. Beş yıllık yasağın kapsamı, “görevden alındı” şeklindeki tek cümleyle değil, görevden alma sebebine göre belirlenir.

Her görevden alma kararında aynı vakıfta beş yıl yasak var mı?

Evet. M.10’un üçüncü fıkrasındaki ilk cümle, görevinden alınan vakıf yöneticilerinin beş yıl süreyle aynı vakfın yönetim ve denetim organında görev alamayacağını düzenler. Bu sonuç görevden alma nedeninin m.10’un hangi bendine dayandığından bağımsız olarak aynı vakıf bakımından uygulanır.

Yasak yalnız “yönetim kurulu başkanı” unvanına ilişkin değildir. Kanun yönetim ve denetim organını birlikte saydığı için kişi, beş yıllık süre içinde aynı vakıfta yönetim kurulu üyesi, mütevelli heyetinin yönetim niteliğindeki üyesi veya denetim organı üyesi olarak tekrar görevlendirilemez. Vakıf senedindeki organ adları farklı olsa bile organın hukuki işlevi değerlendirilir.

Bu yasağın amacı, mahkemece görevden alınmayı gerektiren ihlalden hemen sonra kişinin farklı bir unvanla aynı vakfın yönetim denetimine dönmesini önlemektir. Yasağı dolanmak amacıyla organ adını değiştirmek veya fiilen aynı yönetim yetkisini başka bir pozisyona taşımak maddenin koruyucu amacına aykırıdır.

Hangi hallerde beş yıl boyunca hiçbir vakıfta görev alınamaz?

Kanun iki görevden alma nedenini özellikle ayırır: m.10/2-(c) ve m.10/2-(e). Bu bentlerden biri nedeniyle mahkemece görevden alınan kişi, başka bir vakfın yöneticisi ise o görevinden de alınmış sayılır. Ayrıca beş yıl süreyle hiçbir vakfın yönetim ve denetim organında görev alamaz.

Bu geniş yasak, kişinin yalnız ihlalin gerçekleştiği vakıftaki sıfatını değil, eş zamanlı başka vakıflardaki yöneticiliklerini de etkiler. Örneğin kişi A Vakfında ağır ihmal ve kasıtlı fiille zarar verme nedeniyle görevden alınmış ve aynı tarihte B Vakfında yönetici ise, m.10 hükmü gereğince B Vakfındaki yöneticiliği de sona ermiş sayılır.

Buna karşılık m.10’un (a), (b) veya (d) bentleri gibi diğer nedenlerle görevden alınmada Kanunun bu özel “bütün vakıflar” sonucu açıkça düzenlenmemiştir. Bu durumda aynı vakıftaki beş yıllık yasak devam eder; başka vakıftaki görevin sonucu, m.10’un genişletilmiş ikinci cümlesi uygulanmadan kendi hukuki şartlarına göre değerlendirilir.

Ağır ihmal veya kasıtla vakfı zarara uğratma nedeninde yasak neden daha geniş?

M.10/2-(c), yöneticinin ağır ihmal veya kasıtlı fiilleriyle vakfı zarara uğratmasını görevden alma sebebi sayar. Bu durum vakıf malvarlığının güvenliğiyle doğrudan bağlantılıdır. Kanun koyucu bu sebeple görevden alınan kişinin yalnız zarar verdiği vakıfta değil, diğer vakıflarda da beş yıl süreyle yönetim ve denetim görevi üstlenmesini engellemiştir.

Geniş yasağın uygulanabilmesi için görevden alma kararının gerçekten (c) bendine dayanması gerekir. Her mali kayıp, her başarısız yatırım veya her muhasebe hatası otomatik olarak (c) bendi değildir. Ağır ihmal veya kasıtlı fiil, vakfın zararı ve bu fiille zarar arasındaki bağlantı görevden alma yargılamasında belirlenir.

Mahkeme kararının kesinleşmesi sonrasında vakfın VGM kayıtları, yönetici listeleri ve varsa kişinin diğer vakıflardaki görevleri kontrol edilmelidir. Diğer vakıflar, kişinin görevden alınma sebebi nedeniyle kendi organ kayıtlarını güncellemeli ve temsil yetkilerini kapatmalıdır.

Ehliyet kaybı veya sürekli görev yapmaya engel sağlık durumu halinde yasak nasıl uygulanır?

M.10/2-(e), yöneticinin medeni hakları kullanma ehliyetini kaybetmesini veya görevini sürekli olarak yapmasına engel hastalık ya da maluliyete yakalanmasını görevden alma nedeni olarak düzenler. Kanunun üçüncü fıkrası (e) nedeniyle görevden alınan yöneticiyi de (c) bendiyle birlikte geniş yasak kapsamına alır.

Bu hüküm kişiye yönelik ahlaki bir değerlendirme değildir; yönetim ve denetim görevlerinin sürekli ve hukuken geçerli biçimde yerine getirilebilmesini güvence altına alır. Vakıf yöneticisi banka, sözleşme, dava, personel ve malvarlığı işlemlerinde tüzel kişiyi temsil eder. Görevi sürekli yapmaya engel durum bulunduğunda başka vakıftaki eş zamanlı yöneticiliğin sürdürülmesi de Kanun tarafından engellenmiştir.

Sağlık veya ehliyet bilgisi hassas kişisel veridir. Yasak uygulanırken yalnız kesinleşmiş mahkeme kararı ve görev durumunu göstermek için gerekli bilgiler işlenmeli; tıbbi ayrıntılar gereksiz biçimde vakıf içinde veya kamuoyunda paylaşılmamalıdır.

Beş yıllık süre hangi tarihten itibaren hesaplanır?

Yasağın dayanağı mahkemece verilen görevden alma kararıdır. Bu nedenle süre hesabında görevden alma kararının hukuken sonuç doğurduğu tarih ve kesinleşme durumu dosyadan açıkça belirlenmelidir. Kararın istinaf veya temyiz süreci bulunuyorsa kesinleşme şerhi ve uygulanabilirliği ayrıca incelenir.

Vakıf yönetim kayıtlarında görevden alma kararının tebliğ tarihi, kesinleşme tarihi ve VGM bildirim tarihi ayrı ayrı saklanmalıdır. Beş yıllık sürenin başlangıcı konusunda sonradan uyuşmazlık çıkmaması için yalnız toplantı tutanağına “görevi sona erdi” yazmak yeterli değildir; mahkeme kararının resmi sureti dosyada bulunmalıdır.

Yeni bir seçim veya atama yapılırken beş yıllık sürenin sona erip ermediği tarih hesabıyla kontrol edilir. Süre dolmadan yapılan atama veya seçim, kanuni engel nedeniyle yöneticilik sıfatını tartışmalı hale getirir ve vakfın bu kişi eliyle yaptığı işlemlerde temsil sorunlarına yol açabilir.

Görevden alınan kişi Vakıflar Meclisi üyesi olabilir mi?

Kanunun cevabı nettir: Görevinden alınan vakıf yöneticileri Meclis üyesi olamaz. Maddede bu yasak, aynı vakıfta beş yıllık yönetim ve denetim yasağından ayrı bir cümle unsuru olarak düzenlenmiştir. Bu nedenle Meclis üyeliği bakımından hüküm doğrudan dikkate alınmalıdır.

Vakıflar Meclisi, Genel Müdürlüğün en üst karar organıdır ve vakıfların yönetimi, taşınmazları, denetimi ve diğer önemli konularda Kanunda belirtilen yetkileri kullanır. Mahkemece m.10 kapsamında görevden alınmış kişinin bu karar organında yer almaması, denetim ve yönetim bütünlüğünü koruyan özel bir güvence niteliğindedir.

Meclis üyeliği için adaylık veya görevlendirme aşamasında kişinin geçmiş vakıf yöneticiliği ve m.10 kapsamında görevden alma kararı bulunup bulunmadığı resmi kayıtlardan kontrol edilmelidir. Bu kontrol, kişinin özel hayatına ilişkin gereksiz veri toplamaya değil, kanuni yeterlik şartının doğrulanmasına yönelik olmalıdır.

Kişi başka bir vakfın yöneticisi ise ne yapılır?

Görevden alma (c) veya (e) bendine dayanıyorsa başka vakıftaki yöneticilik kanun gereği sona ermiş sayılır. Diğer vakfın ayrıca aynı ihlal nedeniyle yeni bir görevden alma davası açmasını beklemek gerekmez. Ancak yönetim kayıtlarının, banka yetkilerinin ve VGM bildirimlerinin fiilen güncellenmesi gerekir.

İlgili diğer vakıf, kesinleşmiş görevden alma kararının örneğini temin etmeli, kişinin hangi bent uyarınca görevden alındığını doğrulamalı ve organında oluşan boşluğu kendi vakıf türüne uygun yöntemle doldurmalıdır. Yeni vakıfta önce vakıf senedi, hüküm yoksa 5737 m.8; cemaat vakfında seçim düzeni; mülhak vakıfta vakfiye ve Meclis atama sistemi uygulanır.

Kişinin diğer vakıfta tek başına temsil yetkisi varsa banka, noter, tapu ve elektronik sistem yetkileri aynı gün gözden geçirilmelidir. Hukuki sıfatın sona ermesine rağmen teknik erişimin açık kalması vakfı ciddi yetkisiz işlem riskine sokar.

Yeni seçim ve atamalarda beş yıllık yasak nasıl kontrol edilir?

Vakıf yönetimine aday gösterilen veya seçilen kişinin yalnız 5737 m.9’daki mahkûmiyet engelleri değil, m.10’daki geçmiş görevden alma yasağı da kontrol edilmelidir. Adayın daha önce m.10 kapsamında mahkemece görevden alınıp alınmadığı ve kararın tarihi resmi belgeler üzerinden doğrulanmalıdır.

Kontrol süreci adaylar arasında eşit uygulanmalıdır. Belirli kişiyi dışlamak için söylenti veya kesinleşmemiş iddiaya dayanılmamalıdır. Görevden alma kararı varsa hangi bentten verildiği, yasağın aynı vakıfla mı sınırlı olduğu yoksa tüm vakıfları mı kapsadığı ve beş yıllık sürenin dolup dolmadığı hesaplanmalıdır.

Seçim veya atama kararıyla kanuni yasak ortadan kaldırılamaz. Yasak süresi devam eden kişinin çoğunluk oyuyla seçilmesi, m.10’un emredici sonucunu bertaraf etmez. Yönetim, seçim öncesi yeterlik kontrolü yaparak sonradan organın geçerliliği ve temsil işlemleri hakkında çıkabilecek uyuşmazlığı önlemelidir.

Görev yasağı ile 5737 m.9’daki mahkûmiyet engeli arasındaki fark

M.9 belirli suçlardan mahkûm olanların vakıf yöneticisi olamayacağını ve yönetici seçildikten sonra bu suçlardan mahkûm olanların yöneticiliğinin sona ereceğini düzenler. M.10 ise vakıf yönetimindeki ihlaller veya sürekli görev yapamama nedeniyle mahkemece görevden alınan yönetici için özel yeniden görev yasakları getirir.

Dolayısıyla bir kişinin m.10 uyarınca beş yıllık yasağı sona erse bile m.9 kapsamında devam eden ayrı bir mahkûmiyet engeli bulunabilir. Tersine, m.9’da sayılan mahkûmiyetlerden hiçbiri bulunmayan kişi, m.10 kapsamında görevden alındığı için beş yıllık yöneticilik yasağına tabi olabilir.

Seçim ve atama sürecinde iki madde ayrı kontrol edilmelidir. “Adli sicili temiz” olması m.10 geçmişini otomatik olarak ortadan kaldırmaz; “beş yıllık m.10 süresi bitti” denilmesi de m.9’daki başka bir engeli yok etmez.

Yasak süresinde fiilen yönetimi sürdürmenin riski

Kanunen yönetim ve denetim organında görev alamayan kişinin resmi unvanı kaldırılmış olsa bile fiilen kararları yönlendirmesi, banka talimatı vermesi veya yönetici gibi temsil işlemi yapması vakıf açısından ciddi risk yaratır. Yetkisiz temsil, organ kararlarının geçerliliği, banka işlemleri ve yöneticilerin sorumluluğu bakımından ayrı uyuşmazlıklar doğabilir.

Vakıf, yasaklı kişinin danışmanlık veya çalışan sıfatıyla hangi işleri yapabileceğini de görev tanımıyla açıkça sınırlandırmalıdır. Yönetim organına ait karar ve temsil yetkisi fiilen bu kişiye bırakılamaz. Organ üyeleri kendi yetkilerini bağımsız kullanmalı ve karar defterleri gerçeği yansıtmalıdır.

VGM denetiminde fiili yönetimin yasaklı kişi tarafından sürdürüldüğünün tespiti, yeni m.10 ihlallerini ve yöneticiler bakımından sorumluluk tartışmasını gündeme getirebilir. Kurumsal devir yalnız isim değişikliği değil, yetkinin gerçekten yeni organa geçmesidir.

Resmî kaynaklar ve site içi bağlantılar

• Mevzuat Bilgi Sistemi – 5737 sayılı Vakıflar Kanunu
• Vakıflar Genel Müdürlüğü – Mevzuat

Görevden alma sebepleri ve mahkeme yolu için Vakıf Yöneticisi Hangi Hallerde Görevden Alınır?; m.9’daki ayrı engeller için Hangi Mahkûmiyetler Vakıf Yöneticiliğine Engeldir?; boşalan üyeliğin tamamlanması için 5737 m.8 rehberi incelenebilir.

Sık Sorulan Sorular

1. Görevden alınan yönetici aynı vakfa hemen geri seçilebilir mi?

Hayır. Beş yıl süreyle aynı vakfın yönetim ve denetim organında görev alamaz.

2. Yasak bütün vakıfları her zaman kapsar mı?

Hayır. Bütün vakıfları kapsayan özel yasak m.10/2-(c) ve (e) nedenleriyle görevden alınanlar için düzenlenmiştir.

3. Ağır ihmal nedeniyle görevden alınan kişi başka vakıfta kalabilir mi?

Hayır. (c) bendi nedeniyle görevden alınırsa diğer vakıftaki yöneticiliği de sona ermiş sayılır.

4. Sağlık nedeniyle görevden alınan kişinin başka vakıftaki görevi sürer mi?

M.10/2-(e) nedeniyle görevden alınmışsa diğer vakıftaki yöneticiliği de sona ermiş sayılır.

5. Görevden alınan kişi denetim kuruluna geçebilir mi?

Beş yıllık yasak yönetim yanında denetim organını da kapsar.

6. Vakıflar Meclisi üyesi olabilir mi?

Kanun görevden alınan vakıf yöneticilerinin Meclis üyesi olamayacağını düzenler.

7. Beş yıl dolmadan seçim yapılırsa ne olur?

Kanuni engel devam ettiği için seçim veya atama yöneticilik sıfatını hukuken tartışmalı hale getirir.

8. M.9 engeli ile m.10 yasağı aynı mı?

Hayır. M.9 mahkûmiyet engeli; m.10 mahkemece görevden alma sonrası yeniden görev yasağıdır.

9. Başka vakıftaki görev için ayrıca mahkeme kararı gerekir mi?

(c) veya (e) nedeniyle görevden alınmada Kanun, kişinin diğer vakıftaki görevinden de alınmış sayılacağını açıkça düzenler.

10. Yasak süresi nasıl ispatlanır?

Görevden alma mahkeme kararı, kesinleşme bilgisi ve resmi yönetici kayıtları birlikte saklanmalıdır.