Vakıf Yönetim Organındaki Eksiklik Mahkemece Nasıl Tamamlanır? 5737 m.8 | 2026

5737 m.8’in getirdiği sıra nedir?

5737 sayılı Vakıflar Kanununun 8 inci maddesi yalnız yeni vakıflara ilişkin organ tamamlama hükmüdür. Maddeye göre ölüm, istifa veya herhangi bir nedenle eksilme meydana geldiğinde ilk bakılacak yer vakıf senedidir. Senette yedek üye, kalan üyelerin seçimi, mütevelli heyeti seçimi veya başka bir tamamlama yöntemi düzenlenmişse öncelikle bu hüküm uygulanır.

Senette hiçbir hüküm bulunmadığında kanun ikinci aşamaya geçer: vakıf senedi değişikliğine yetkili organın kararı aranır. Böyle bir organ yoksa icraya yetkili organ karar verir. Ardından VGM’nin görüşü alınır ve mahkeme yeni üyeyi seçer. Kanun bu yolu bir bütün olarak kurmuştur.

Bu nedenle, yönetim kurulu eksildi diye doğrudan mahkemeye başvurmak her dosyada doğru değildir. Mahkemenin devreye gireceği yol, senette açık çözüm olmaması hâlinde m.8’de belirtilen kurumsal karar ve VGM görüşüyle birlikte işletilir.

Organ eksikliği hangi hallerde oluşur?

Madde ölüm ve istifayı açıkça sayar; ayrıca “herhangi bir nedenle eksilme” ifadesini kullanır. Bu kapsam, görevin sona ermesi, kanuni yöneticilik engelinin ortaya çıkması, kesinleşmiş görevden alma kararı, görev süresinin sona ermesi ve organ üyeliğini hukuken bitiren diğer durumları kapsayabilir. Her olayda önce kişinin görev sıfatının gerçekten sona erip ermediği belirlenir.

Geçici olarak toplantıya katılamama ile organ üyeliğinin sona ermesi aynı değildir. Hastalık, yurt dışında bulunma veya kısa süreli mazeret üyelik sıfatını kendiliğinden düşürmez. Buna karşılık istifa iradesinin usulüne uygun biçimde vakfa ulaşması, ölüm veya kanuni engel üyeliğin devamını etkiler.

Eksiklik, organın tamamen ortadan kalkması şeklinde olabileceği gibi bir veya birkaç üyeliğin boşalması biçiminde de ortaya çıkabilir. Kritik husus, senetteki üye tam sayısı ve toplantı-karar yeter sayılarının kalan üyelerle sağlanıp sağlanamadığıdır.

Vakıf senedinde tamamlama hükmü varsa ne yapılır?

Kanun önceliği vakıf senedine verir. Örneğin senet, boşalan üyeliğe yedek üyenin geçeceğini, mütevelli heyetinin seçim yapacağını veya kalan yönetim üyelerinin belirli çoğunlukla yeni üye seçeceğini düzenlemiş olabilir. Bu hüküm açık ve uygulanabilir olduğu sürece m.8’in yargısal tamamlama yolu yerine senet usulü işletilir.

Senet hükmü uygulanırken toplantı çağrısı, gündem, karar yeter sayısı ve seçim şartlarına tam uyulmalıdır. “Senette hüküm var” demek tek başına yeterli değildir; seçimi yapan organın yetkili ve kararın usulüne uygun olması gerekir. Aksi hâlde yeni üyenin sıfatı baştan tartışmalı hâle gelir.

Yedek üyelik sistemi varsa yedeklerin hangi sırayla göreve geleceği senetten anlaşılmalıdır. Birden fazla yedek bulunması hâlinde oy sırası veya liste düzeni belirsiz bırakılmışsa uyuşmazlık çıkabilir. Kuruluş aşamasında bu ayrıntıların yazılması m.8 başvurusuna ihtiyaç duyulmasını azaltır.

Senette hüküm yoksa hangi organ karar verir?

Senette organ eksikliğini tamamlama hükmü yoksa, m.8 önce vakıf senedi değişikliğine yetkili organın kararını arar. Yeni vakıflarda bu organ çoğunlukla mütevelli heyeti veya senette özel yetki verilmiş üst organ olabilir. Yetkili organın adı değil, senette senet değişikliği konusunda hangi organın yetkili olduğu önemlidir.

Vakıf senedi değişikliğine yetkili bir organ da bulunmuyorsa kanun, icraya yetkili organın kararını yeterli görür. İcraya yetkili organ çoğu vakıfta yönetim kuruludur. Ancak eksiklik nedeniyle yönetim kurulunun karar yeter sayısını kaybetmesi hâlinde kararın nasıl oluşacağı ayrıca değerlendirilir.

Karar metninde boşalan üyelik, boşalmanın sebebi, senette hüküm bulunmadığı, aday gösterilen kişinin kimliği ve m.8 uyarınca VGM görüşü ile mahkeme seçimi talep edildiği açıkça yazılmalıdır. Genel ve belirsiz kararlar dosyanın uzamasına neden olur.

Vakıflar Genel Müdürlüğünün görüşü neden alınır?

Kanun, mahkeme seçimi öncesinde VGM görüşünü zorunlu unsur olarak düzenlemiştir. VGM vakfın senedini, organ yapısını, bildirim kayıtlarını ve adayın vakıf mevzuatındaki şartlara uygunluğunu değerlendirir. Bu görüş mahkemenin yerine geçmez; yargısal seçime kurumsal denetim bilgisi sağlar.

VGM’ye gönderilecek dosyada vakıf senedi, mevcut organ listesi, boşalmayı gösteren belge, yetkili organ kararı ve adayın gerekli belgeleri bulunmalıdır. Eksik başvuru, görüş sürecini geciktirir. Senetteki temsil ve üye sayısı maddelerinin güncel şekli özellikle sunulmalıdır.

Görüşün alınması m.8’in metninde açıkça yer aldığı için, VGM hiç sürece dahil edilmeden yalnız taraf iradesiyle mahkeme seçimi talep edilmesi kanuni şemayı eksik bırakır.

Hangi mahkeme organ eksikliğini tamamlar?

Vakıf işlerinde Türk Medenî Kanunu ve vakıf mevzuatındaki görev-yetki düzeni birlikte uygulanır. Yeni vakfın organının tamamlanması, vakfın özel hukuk tüzel kişiliğinin organ yapısıyla ilgili çekişmesiz veya çekişmeli nitelikte yargısal işleme dönüşebilir. Başvuru hazırlanırken vakfın yerleşim yeri ve talebin niteliği üzerinden görevli ve yetkili mahkeme doğru belirlenmelidir.

M.8’in açık hükmü, yeni üyenin “mahkemece seçileceğini” söyler. Mahkeme yalnız bir toplantı yapılmasına izin vermekle yetinmez; kanuni şartlar oluşmuşsa organ eksikliğini giderecek seçimi karara bağlar. Karar, sonrasında vakfın resmi yönetim kayıtlarının güncellenmesinin temelidir.

Mahkeme başvurusunda talep sonucu açık olmalıdır. Hangi organın kaç üyelik eksiğinin tamamlanacağı ve seçilmesi istenen kişinin kim olduğu belirsiz bırakılmamalıdır.

Kalan üyeler karar yeter sayısını kaybetmişse ne olur?

Uygulamadaki en zor durum, senette tamamlama hükmü bulunmaması ve eksiklik nedeniyle karar vermesi gereken organın da toplantı veya karar nisabını sağlayamamasıdır. Böyle bir dosyada “kalan iki üye kendiliğinden yeni üyeyi atadı” şeklinde senetsiz bir çözüm yaratmak yerine m.8’in amacı ve vakfın organlarının kilitlenmesi birlikte değerlendirilmelidir.

Senet değişikliğine yetkili üst organ çalışabiliyorsa karar o organdan alınır. Üst organ yok veya çalışamaz durumdaysa icra organının hukuken karar üretip üretemediği incelenir. Organ iradesi tamamen oluşamıyorsa mahkeme başvurusunda bu kilitlenme tüm belgeleriyle açıklanmalı ve VGM görüşü dosyaya kazandırılmalıdır.

Karar yeter sayısını fiilen düşürmek amacıyla art arda istifalar veya usulsüz üyelik düşürmeleri varsa, her işlemin hukuki geçerliliği ayrı kontrol edilmelidir. Mahkeme organ yapısını gerçek hukuki duruma göre tamamlar.

Eksiklik sırasında vakfı kim temsil eder?

Bir üyeliğin boşalması, yönetim organını her zaman işlevsiz hâle getirmez. Senetteki toplantı ve karar nisapları kalan üyelerce sağlanabiliyorsa organ, yetkisi kapsamında işlemlerine devam edebilir. Ancak temsil şekli belirli iki kişinin müşterek imzasına bağlanmışsa bu kişilerden birinin ayrılması, kurul karar alabilse bile dış temsil yetkisini fiilen durdurabilir.

Banka, tapu, noter ve dava işlemlerinde temsil belgesinin güncel olması gerekir. Eski yöneticinin imza yetkisinin sistemlerde açık kalması, vakfı yetkisiz işlem riskine sokar. Organ eksikliği öğrenildiğinde bankalar ve ilgili üçüncü kişiler nezdinde gerekli güncellemeler geciktirilmemelidir.

Acil ve zorunlu işlemler bakımından mahkemeden geçici hukuki koruma talebi gerekip gerekmediği dosyaya göre değerlendirilir. Vakıf malvarlığının korunması, organ tamamlama sürecinin beklemesi bahanesiyle ihmal edilemez.

Mahkeme kararı sonrasında hangi bildirimler yapılır?

Seçilen yeni üyenin yönetim organına girmesiyle vakfın güncel yönetici listesi oluşturulur. VGM’ye yönetici değişikliği, yürürlükteki yönetmelik ve formlarda belirtilen süre ve belgelerle bildirilir. Yetki belgeleri, imza düzeni ve görev dağılımı ayrıca güncellenir.

Vakıf banka hesapları, e-tebligat adresleri, vergi/SGK işlemleri, sözleşme yetkileri ve elektronik sistem kullanıcıları yeni temsil yapısına göre düzenlenmelidir. Mahkeme kararı sadece dosyada saklanmamalı, temsil zincirine yansıtılmalıdır.

Karar defterinde mahkeme kararının uygulanmasına ilişkin yönetim kararı alınması, görev dağılımının ve temsil yetkisinin açıkça yazılması kurumsal kayıt düzenini güçlendirir.

Organ eksikliğinde yapılan başlıca hatalar

Birinci hata, vakıf senedine bakmadan doğrudan mahkemeye gitmektir. İkinci hata, senette hüküm olmadığı hâlde VGM görüşünü almadan yeni üye atamaktır. Üçüncü hata, toplantı ve karar nisabını kaybetmiş organın geçerli karar ürettiğini varsaymaktır. Dördüncü hata, geçici devamsızlığı üyeliğin sona ermesi sanmaktır.

Beşinci hata, mahkeme kararından sonra yönetici değişikliğini VGM ve bankalara bildirmemektir. Altıncı hata, eski yöneticinin imza yetkisini açık bırakmaktır. Yedinci hata, senet değişikliğine yetkili organ ile icraya yetkili organı karıştırmaktır.

Kuruluş aşamasında boş üyeliğin nasıl tamamlanacağının açık yazılması, bu uyuşmazlıkların çoğunu önler. Senette yedek üye, seçim mercii, süre ve karar nisabı net biçimde düzenlenmelidir.

Resmî kaynaklar ve site içi bağlantılar

• Mevzuat Bilgi Sistemi – 5737 sayılı Vakıflar Kanunu
• Vakıflar Genel Müdürlüğü – Vakıfların Yönetimi

Organların kuruluşu için Vakıfta Yönetim Organı Zorunlu mu?; senette organ hükümlerinin nasıl yazılması gerektiği için Vakıf Senedinde Neler Yazmak Zorunlu? rehberi incelenebilir.

Sık Sorulan Sorular

1. Yönetim kurulu üyesi istifa ederse ilk ne yapılır?

Önce vakıf senedindeki organ tamamlama hükmü uygulanır.

2. Senette hüküm yoksa yönetim kendi kendine üye seçebilir mi?

Kanun m.8’de yetkili organ kararı, VGM görüşü ve mahkeme seçimi yolunu düzenler.

3. Yedek üye varsa mahkemeye gitmek gerekir mi?

Senet yedek üyenin göreve geçmesini açıkça düzenliyorsa öncelikle senet hükmü uygulanır.

4. VGM görüşü zorunlu mu?

Senette hüküm bulunmadığı için m.8 yargısal tamamlama yolu işletiliyorsa kanun VGM görüşünün alınmasını öngörür.

5. Ölüm dışında hangi haller m.8 kapsamındadır?

İstifa ve üyeliği hukuken sona erdiren diğer nedenler de kapsamdadır.

6. Geçici hastalık üyeliği düşürür mü?

Tek başına hayır. Üyelik sıfatının hangi hukuki nedenle sona erdiği ayrıca belirlenmelidir.

7. Organ çalışmaya devam edebilir mi?

Kalan üyeler senetteki toplantı ve karar nisaplarını sağlıyorsa yetkileri ölçüsünde çalışabilirler.

8. Mahkeme kararından sonra banka yetkileri güncellenmeli mi?

Evet. Temsil ve imza yetkileri tüm ilgili kurumlarda güncellenmelidir.

9. Yeni yönetici VGM’ye bildirilir mi?

Evet. Yönetici değişikliği yürürlükteki VGM usulüne göre bildirilir.

10. En iyi önleyici düzenleme nedir?

Vakıf senedinde ölüm, istifa ve diğer boşalma hallerinde üyeliğin kim tarafından, hangi sürede ve hangi nisapla doldurulacağını açıkça yazmaktır.