Yabancı Öğrenci Çalışma İzni 2026: İlk Yıl, Kısmi Süre ve Lisansüstü Kuralları
Kısa ve net cevap: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.41 ile 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu uyarınca Türkiye’de örgün ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencileri çalışma izni almak kaydıyla çalışabilir. Ön lisans ve lisans öğrencilerinin çalışma hakkı ilk yıl tamamlandıktan sonra başlar ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının güncel B/9 kriterine göre bu öğrenciler kısmi süreli çalışabilir. Lisansüstü öğrenciler için ilk yıl/kısmi süre sınırlaması uygulanmaz. Öğrenci statüsünün belirlenmesinde YÖK kayıtları esas alınır; yabancı öğrencilerin ev hizmetlerinde veya durumlarına uygun olmayan eğlence sektörü işlerinde çalışmasına yönelik başvurular olumsuz değerlendirilir.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Yabancı Öğrencinin Çalışma Hakkının Hukuki Dayanağı
Yabancı öğrencilerin Türkiye’de çalışması iki temel mevzuat ekseninde düzenlenir. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun “Öğrencilerin çalışma hakkı” başlıklı 41. maddesi, Türkiye’de örgün öğrenim gören ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin çalışma izni almak kaydıyla çalışabileceğini açıkça düzenler. Ön lisans ve lisans öğrencileri bakımından çalışma hakkı ilk yıldan sonra başlar.
Çalışma izninin verilmesi ise 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ve ikincil mevzuata tabidir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının güncel değerlendirme kriterlerinin B/9 bölümü yabancı öğrenciler için özel hükümler içerir. Buna göre ön lisans ve lisans öğrencileri ilk yılı tamamladıktan sonra kısmi süreli çalışabilir; lisansüstü öğrencilerde bu sınırlama uygulanmaz.
Öğrenci ikamet izni, çalışma izninin yerine geçmez. Öğrenci Türkiye’de yasal olarak eğitim görüyor olsa dahi işveren yanında çalışmaya başlamadan önce çalışma izni alınması gerekir. Geçerli izin olmadan çalışılması hem yabancı hem işveren bakımından 6735 sayılı Kanundaki idari yaptırımları doğurabilir.
Ön Lisans ve Lisans Öğrencilerinde İlk Yıl Şartı
6458 m.41 ve Bakanlığın B/9.1 kriteri ön lisans ve lisans öğrencileri için açık bir zaman sınırı koyar: çalışma hakkı öğrenimin ilk yılı tamamlandıktan sonra başlar. Öğrencinin kayıt yaptırdığı gün çalışma izni alınamaz; ilk akademik yılın tamamlanması gerekir.
“Bir yıl Türkiye’de bulunmak” ile “öğrenimin ilk yılını tamamlamak” aynı değildir. Öğrenci kayıt dondurmuş, okuldan ayrılmış veya örgün programa devam etmemişse yalnız takvimde bir yıl geçmiş olması ilk yıl şartını sağlamaz. YÖK kayıtlarında aktif öğrencilik ve eğitim seviyesi esas alınır.
Örneğin 2025-2026 öğretim yılında lisans programına başlayan ve ilk sınıfını usulüne uygun tamamlayan yabancı, sonraki dönemde çalışma izni başvurusuna konu olabilir. İlk yılın ortasında yapılan başvuruda ise B/9.1 şartı oluşmamıştır.
Ön lisans öğrencisi bakımından da aynı kural geçerlidir. İki yıllık programda ilk yıl tamamlandıktan sonra kalan öğrenim döneminde kısmi süreli çalışma mümkündür; programın kısa olması ilk yıl şartını kaldırmaz.
Kısmi Süreli Çalışma Ne Demektir?
Bakanlığın güncel B/9.1 metni ön lisans ve lisans öğrencilerinin “kısmi süreli” çalışabileceğini düzenler. 4857 sayılı İş Kanunu m.13, işçinin normal haftalık çalışma süresinin tam süreli emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesini kısmi süreli çalışma olarak düzenler. Öğrenci iş sözleşmesi bu yapıya uygun kurulmalıdır.
6458 sayılı Kanunun güncel 41. maddesinde geçmişte yer alan “haftada yirmi dört saat” ibaresi 6735 sayılı Kanunla değiştirilmiştir. Güncel madde çalışma süresinin ilgili mevzuata göre düzenleneceğini belirtir. Bu nedenle 2026 başvurusunda eski kanun metnindeki 24 saat sınırını güncel m.41’in lafzıymış gibi kullanmak doğru değildir. Esas olan Bakanlığın güncel değerlendirme kriterindeki kısmi süreli çalışma şartı ve uygulanabilir iş hukuku hükümleridir.
İş sözleşmesinde haftalık çalışma süresi, çalışma günleri, görev ve ücret açıkça yazılmalıdır. Ders programıyla çelişen tam zamanlı fiilî çalışma, öğrenci statüsüyle ve B/9.1’in kısmi süre şartıyla uyuşmaz.
Lisansüstü Öğrenciler İçin İlk Yıl ve Kısmi Süre Sınırı Var mı?
Bakanlığın B/9.2 hükmü, örgün öğretim programlarına kayıtlı ve öğrenim görmekte olan lisansüstü öğrencilerin çalışma izni başvurularında B/9.1’deki sınırlamaların uygulanmayacağını açıkça düzenler. Bu nedenle yüksek lisans ve doktora öğrencisi için “ilk yıl bittikten sonra” ve “yalnız kısmi süreli” şartları aynı şekilde uygulanmaz.
Lisansüstü öğrenci yine çalışma izni almak zorundadır. B/9.2 çalışma izni zorunluluğunu değil, ön lisans/lisans öğrencilerine özgü ilk yıl ve kısmi süre sınırlamasını kaldırır. İşverenin genel veya sektör bazlı diğer çalışma izni kriterleri ayrıca incelenir.
Tez aşamasında olmak, ders dönemini tamamlamak veya bilimsel araştırma yapmak tek başına çalışma izni değildir. Üniversitede bursiyerlik, araştırma projesi, öğretim faaliyeti veya özel sektörde çalışma farklı hukuki statüler doğurabilir; görevin niteliği doğru sınıflandırılmalıdır.
YÖK Kayıtları Neden Belirleyicidir?
B/9.3 uyarınca çalışma izni başvurusu yapılan yabancının öğrenci olup olmadığı hususunda Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı kayıtları esas alınır. Öğrencinin elindeki eski öğrenci belgesi ile YÖKSİS kaydı arasında farklılık varsa elektronik kamu kaydı belirleyici hâle gelir.
Kayıt yenilememe, mezuniyet, ilişik kesme, yatay geçiş veya program değişikliği YÖK kayıtlarını etkileyebilir. Başvurudan önce öğrencinin aktif statüsü, program düzeyi ve üniversitesi güncel öğrenci belgesiyle kontrol edilmelidir.
Özellikle mezuniyet tarihine yakın başvurularda çalışma izninin hangi statü üzerinden sürdürüleceği planlanmalıdır. Öğrencilik sona erdiğinde öğrenciye özgü B/9 hükümleri yeni başvuru ve uzatmada aynı şekilde kullanılamaz.
Öğrenci İkamet İzni Çalışma İzni Sayılır mı?
Hayır. Öğrenci ikamet izni 6458 sayılı Kanunun 38-41. maddeleri çerçevesinde eğitim amacıyla Türkiye’de kalış hakkı sağlar. Çalışma hakkı ise m.41’in açık hükmü gereği çalışma izni alınmasına bağlıdır.
Çalışma izni verildiğinde, 6458 m.27’deki genel sistem çerçevesinde çalışma izni ikamet izni yerine geçebilen bir belge niteliği taşır. Ancak öğrencinin üniversite ve ikamet kayıtları bakımından yükümlülükleri ayrıca izlenmelidir. Öğrencilik statüsünün devamı, çalışma izninin bulunmasından bağımsız akademik koşullara tabidir.
Öğrenci ikametinin yalnız çalışma amacıyla kullanılması ve fiilen öğrenime devam edilmemesi, ikamet izninin veriliş amacı yönünden Göç İdaresi değerlendirmesine konu olabilir. Yabancı gerçek eğitim faaliyeti ile çalışma ilişkisini birlikte ve kayıtlı yürütmelidir.
Yabancı Öğrenci Ev Hizmetlerinde Çalışabilir mi?
Bakanlığın B/9.4 hükmü nettir: yabancı öğrenciler adına ev hizmetleri sektöründe çalışmak üzere yapılan çalışma izni başvuruları olumsuz değerlendirilir. Bu nedenle yabancı öğrencinin çocuk, yaşlı, engelli bakımı veya hasta refakati için öğrenci statüsü üzerinden çalışma izni alması mümkün değildir.
Ev hizmetleri için ayrı B/3 özel kriterleri bulunmakla birlikte B/9.4 öğrenci olan yabancı bakımından açık olumsuz değerlendirme hükmüdür. “İlk yılı tamamladı, o hâlde bakıcı olabilir” sonucu çıkarılamaz.
Öğrencinin öğrenci statüsü sona ermiş ve başka yasal kalış/başvuru şartlarını taşıyor olması hâlinde ev hizmetleri çalışma izni yeni güncel statü üzerinden ayrıca değerlendirilebilir.
Eğlence Sektöründe “Durumuna Uygun Olmayan İş” Sınırı
B/9.4 yabancı öğrencilerin eğlence sektöründe “durumlarına uygun olmayan işlerde” çalışmasına yönelik başvuruların da olumsuz değerlendirileceğini düzenler. Hüküm, öğrencinin eğitim ve öğrenci statüsüyle bağdaşmayan işlerin çalışma izni yoluyla meşrulaştırılmasını engellemeyi amaçlar.
Başvuruda işin gerçek niteliği, görev tanımı, işyeri faaliyet konusu ve çalışma saatleri açık olmalıdır. Eğlence sektöründe faaliyet gösteren bir işletmede muhasebe, yazılım veya teknik görev ile doğrudan eğlence hizmetindeki uygun olmayan görev aynı değerlendirmeye tabi tutulmayabilir; somut iş tanımı önemlidir.
İşveren meslek kodunu gerçeğe aykırı seçmemelidir. Fiilî iş ile e-İzin başvurusunda gösterilen görev arasındaki uyumsuzluk ret, iptal veya idari yaptırım riski yaratır.
Öğrencinin Öğrenim Gördüğü İl Neden Önemli?
B/9.5 hükmü, ön lisans ve lisans öğrencileri için yapılan başvurularda yabancı öğrencinin öğrenim gördüğü il ve benzeri hususların dikkate alınacağını düzenler. Bu nedenle Mersin’de üniversiteye kayıtlı öğrencinin sürekli başka bir ilde fiilen çalışmasını gerektiren başvuru, öğrenci statüsüyle çalışma düzeninin gerçekliği bakımından ayrıca değerlendirilir.
Uzaktan veya hibrit çalışma varsa işveren adresi, yabancının ikamet adresi ve eğitim programının fiilî devam zorunluluğu birlikte ele alınır. Öğrencinin derslere devamını fiilen imkânsızlaştıran çalışma programı, kısmi süreli çalışma şartıyla bağdaşmayabilir.
Türkiye Bursları Programındaki Öğrenciler
B/9.6’ya göre Türkiye Bursları Programı kapsamında yükseköğretim kurumunda öğrenim gören yabancı öğrenci adına yapılan çalışma izni başvurusunda Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığının görüşü alınır. Bu görüş, burs programının şartları ile çalışma faaliyetinin uyumunun değerlendirilmesini sağlar.
Burslu öğrenci “burs alıyorum, çalışma izni alamam” veya “bursum var, otomatik çalışabilirim” şeklinde iki uç varsayımdan hareket etmemelidir. Çalışma izni başvurusu yapılır ve YTB görüşü sürecin bir parçasıdır.
YÖK Burs Programındaki Öğrenciler
B/9.7, YÖK Burs Programından yararlanan yabancı öğrenciler adına öğrenim süresi boyunca ve mezuniyet sonrasında yapılan çalışma izni başvurularında YÖK’ten görüş alınacağını düzenler. Bu hüküm yalnız öğrencilik süresini değil mezuniyet sonrası başvuruyu da kapsar.
Burs programının şartları, öğrencinin eğitim alanı ve çalışacağı pozisyon arasında bağlantı varsa başvuru dosyasında açıkça gösterilmelidir. YÖK görüşü gerektiren durumda bu aşama atlanarak yalnız işveren belgeleriyle sonuç alınması beklenmemelidir.
Yabancı Öğrencinin İşvereni Hangi Kriterlere Tabi?
Öğrenci olmak işverenin bütün genel değerlendirme kriterlerini otomatik olarak kaldırmaz. B/9’da açıkça kaldırılmayan konularda B/11.1 gereği genel değerlendirme kriterleri uygulanır. İşverenin istihdam ve mali yeterliliği veya sektör bazlı özel muafiyetleri, işyerinin ve görevin niteliğine göre ayrıca değerlendirilir.
Örneğin öğrenci bilişim sektöründe uzmanlık gerektiren göreve alınacaksa B/1 bilişim özel kriteri de gündeme gelebilir. Başvuruda yalnız öğrenci statüsü değil, sektör ve görev birlikte sınıflandırılır.
Ücret, kısmi süreli sözleşmenin çalışma süresine göre iş hukuku hükümleriyle uyumlu kurulmalı; çalışma izni kriterindeki meslek sınıfı ve fiilî ücret arasında çelişki olmamalıdır.
İlk Yıl Tamamlandıktan Sonra Başvuru Nasıl Hazırlanır?
Ön lisans veya lisans öğrencisinin aktif YÖK kaydı ve ilk yılını tamamladığını gösteren güncel öğrenci belgesi alınır. İşverenin e-İzin kaydı oluşturulur, kısmi süreli iş sözleşmesi hazırlanır ve görev ile haftalık çalışma düzeni açık biçimde yazılır. Pasaport ve ikamet kayıtları güncel tutulur.
Başvuru tarihi itibarıyla yabancının yurt içi başvuru yapmaya elverişli yasal statüsü ayrıca kontrol edilir. Bakanlığın güncel uygulamasında yurt içi başvurular, başvuru sahibinin geçerli yasal kalış statüsü ve ilgili istisnalar üzerinden değerlendirilir; yalnız Türkiye’de fiziksel olarak bulunmak yurt içi başvuru için yeterli değildir.
Başvuru olumlu sonuçlanmadan yabancı fiilen işe başlatılmamalıdır. Çalışma izni başlangıcı, SGK işe giriş işlemi ve iş sözleşmesi tarihleri birbiriyle uyumlu tutulmalıdır.
Öğrencilik Biterse Çalışma İzni Ne Olur?
Mevcut çalışma izninin geçerlilik süresi ile öğrencilik statüsünün sona erme tarihi aynı olmayabilir. Mezuniyet, ilişik kesme veya programdan ayrılma gerçekleştiğinde yabancının değişen statüsünün çalışma iznine etkisi Uygulama Yönetmeliğindeki bildirim kuralları ve izin belgesi üzerinden değerlendirilir.
Sonraki uzatma başvurusunda yabancı artık öğrenci değilse B/9 öğrenci özel hükümlerine dayanılmaz. İşveren ve yabancı genel ya da başka sektör/kişi bazlı kriterlere göre başvuru yapar.
Mezuniyet sonrası Türkiye’de kalış için 6458 sayılı Kanunun kısa dönem ikamet iznine ilişkin mezuniyet düzenlemeleri de ayrıca gündeme gelebilir; bu işlem çalışma izninden ayrıdır.
Ret Kararına İtiraz
Çalışma izni başvurusu öğrencinin ilk yılı tamamlamadığı, programının örgün olmadığı, görev veya sektörün uygun olmadığı ya da başka bir kriterin karşılanmadığı gerekçesiyle reddedilebilir. Kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde e-İzin sistemi üzerinden itiraz edilir.
İtirazda YÖK öğrenci kaydı, ilk yılın tamamlandığını gösteren belge, kısmi süreli iş sözleşmesi, ders/çalışma düzeni ve ret gerekçesine ilişkin diğer belgeler sunulur. İtiraz reddedilirse idari yargı yolu açıktır.
Mersin’de Yabancı Öğrenci Çalışma İzni
Mersin Üniversitesi, Tarsus Üniversitesi veya Mersin’deki diğer yükseköğretim programlarında kayıtlı yabancı öğrenciler için aynı ulusal kurallar uygulanır. Ön lisans/lisans öğrencisi ilk yılı tamamladıktan sonra kısmi süreli çalışabilir; lisansüstü öğrenci B/9.2 kapsamında değerlendirilir.
Öğrencinin öğrenim gördüğü il Bakanlıkça dikkate alındığından Mersin’deki öğrencinin işyeri ve çalışma düzeni eğitimine fiilen devam etmesine elverişli olmalıdır. Başvuru Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının e-İzin sistemi üzerinden yürütülür.
Yabancı Öğrenci Çalışma İzni Hakkında Sık Sorulan Sorular
Yabancı üniversite öğrencisi Türkiye’de çalışabilir mi?
Evet. 6458 m.41 uyarınca çalışma izni almak kaydıyla çalışabilir.
Lisans öğrencisi ilk yılda çalışabilir mi?
Hayır. Çalışma hakkı ilk yıl tamamlandıktan sonra başlar.
Ön lisans öğrencisi için de ilk yıl şartı var mı?
Evet. B/9.1 ön lisans ve lisans öğrencilerini birlikte düzenler.
Lisans öğrencisi tam zamanlı çalışabilir mi?
Bakanlığın güncel kriterine göre ön lisans ve lisans öğrencileri ilk yılı tamamladıktan sonra kısmi süreli çalışabilir.
24 saat sınırı hâlâ 6458 m.41’de yazıyor mu?
Hayır. Güncel kanun metninde eski 24 saat ibaresi değiştirilmiştir; güncel Bakanlık kriteri kısmi süreli çalışma şartını esas alır.
Yüksek lisans öğrencisi ilk yılı bekler mi?
Hayır. B/9.2 lisansüstü öğrencilerde B/9.1 sınırlamalarının uygulanmayacağını düzenler.
Doktora öğrencisi kısmi süre sınırına tabi mi?
Lisansüstü öğrenci B/9.1’deki ilk yıl ve kısmi süre sınırlamasına tabi değildir; başvurunun diğer şartları ayrıca değerlendirilir.
Öğrenci ikamet izni çalışma izni midir?
Hayır. Çalışmak için ayrıca çalışma izni gerekir.
Yabancı öğrenci ev hizmetlerinde çalışabilir mi?
Hayır. B/9.4 uyarınca bu yöndeki başvurular olumsuz değerlendirilir.
Öğrenci statüsünü hangi kayıt belirler?
YÖK kayıtları esas alınır.
Türkiye Bursları öğrencisi için görüş alınır mı?
Evet. YTB’nin görüşü alınır.
Ret kararına kaç gün içinde itiraz edilir?
Tebliğden itibaren otuz gün içinde e-İzin üzerinden itiraz edilir.
Resmî Kaynaklar
- 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.41.
- 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu.
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı – Çalışma İzni Değerlendirme Kriterleri B/9.
- Yükseköğretim Kurulu kayıtları ve ilgili burs programı mevzuatı.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472. İçerik 11 Eylül 2026 tarihinde 6458 m.41, 6735 sayılı Kanun ve Bakanlığın güncel B/9 kriterleri üzerinden hukukçu incelemesi yapılarak hazırlanmıştır.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin. Türkiye genelindeki hukuki dosyalar Mersin’den yürütülür.
(E-İMZALIDIR)
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
BAKIRCI & KESKİN HUKUK BÜROSU sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
