Yabancılar Türkiye Karasularında Ticari Balıkçılık Yapabilir mi? | 1380 m.21 ve 2026 Cezası

1380 m.21 Yabancıların Balıkçılığı İçin Hangi Temel Kuralı Getirir?

1380 sayılı Su Ürünleri Kanununun 21. maddesi, Türkiye’nin su ürünleri kaynaklarından ticari yararlanmayı vatandaşlık ve ulusal kaynak yönetimi bakımından özel kurala bağlar. Yabancıların Türk karasuları ve içsularında su ürünleri avcılığı yapması kural olarak yasaktır. Bu yasak, Türkiye’nin biyolojik kaynakları üzerindeki düzenleme ve koruma yetkisinin sonucudur.

m.21 hükmü, yabancı kişinin Türkiye’de şirket ortağı olması, turist olarak bulunması veya yabancı bayraklı bir tekneyle seyretmesi nedeniyle kendiliğinden ortadan kalkmaz. Ticari avcılık hakkı ayrıca kanuni ve idari yetkilendirme gerektirir. Özel istisna veya uluslararası düzenleme varsa kapsamı dar yorumlanmalı ve izin belgesinde belirtilen faaliyetle sınırlı tutulmalıdır.

Türk balıkçılar bakımından ruhsat sistemini Su Ürünleri Ruhsat Tezkeresi rehberimizde; Türk gemilerinin yabancı karasuları ve uluslararası sulardaki avcılığı ise ayrı olarak Ek m.7 kapsamında ele alınmalıdır. Bu iki rejim birbirine karıştırılmamalıdır.

Yabancı Gerçek Kişi ve Yabancı Şirket Aynı Yasak Kapsamında mıdır?

m.21’in amacı yabancıların Türkiye su ürünleri kaynaklarında yetkisiz avcılık yapmasını önlemektir. Gerçek kişinin vatandaşlığı kadar, faaliyeti yürüten tüzel kişinin hukuki statüsü ve fiili organizasyonu da önemlidir. Yabancı şirketin kendi adına ticari avcılık yapması ile Türkiye’de kurulmuş şirketin yabancı ortaklara sahip olması aynı hukuki mesele değildir.

Türkiye’de kurulmuş bir tüzel kişinin su ürünleri ruhsat/izin başvurusu, Türk ticaret hukuku ve 1380 sayılı Kanunun ruhsat sistemi çerçevesinde ayrıca değerlendirilir. Ancak yabancı ortaklık yapısı, gemi sicili, donatanlık ve sektörel mevzuatta bulunan yabancı sermaye sınırlamaları varsa bunlar da kontrol edilir. “Şirket Türkiye’de kuruldu, her türlü ticari balıkçılık serbesttir” sonucu otomatik değildir.

Yabancı gerçek kişinin Türk balıkçı teknesinde çalışması da ayrı değerlendirilmelidir. Mürettebat veya çalışan sıfatı ile kendi adına avcılık hakkı aynı değildir. Çalışma izni, denizcilik yeterliliği ve geminin ruhsatı bulunması kişiye bağımsız ticari istihsal hakkı vermez.

Yasak Hangi Su Alanlarında Uygulanır?

m.21 Türk karasuları ve içsularını esas alır. Karasuları, Türkiye’nin egemenlik yetkisini kullandığı deniz kuşağıdır. İçsular ise göl, baraj gölü, gölet, akarsu ve mevzuatın içsu saydığı diğer alanları kapsar. Liman ve körfezlerin hukuki statüsü deniz hukuku kurallarıyla birlikte değerlendirilir.

Olay yerinin koordinatı ceza dosyasında mutlaka bulunmalıdır. Yabancı bayraklı teknenin karasularında mı, açık denizde mi, liman sahasında mı veya komşu devletin yetki alanında mı bulunduğu GPS, AIS, radar, seyir defteri ve Sahil Güvenlik kayıtlarıyla belirlenir. Sınır hattına yakın olaylarda yaklaşık mevkiyle yaptırım kurulması yeterli değildir.

Türk balıkçı gemisinin uluslararası sularda veya başka ülkenin münhasır ekonomik bölgesinde avcılığı, m.21 değil Ek m.7 ve ilgili uluslararası/ulusal izin sistemi kapsamında değerlendirilir. Bu ayrım failin vatandaşlığı ve olay yerinin hukuki statüsüne göre yapılır.

Yabancı Turist Türkiye’de Olta ile Balık Tutabilir mi?

Turistik ve amatör avcılık, ticari su ürünleri avcılığından farklı bir rejime tabidir. Yabancıların turistik amaçlı amatör avcılığı, yürürlükteki 6/2 Numaralı Amatör Amaçlı Su Ürünleri Avcılığının Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ ve Bakanlığın yabancı amatör avcılar için öngördüğü belge/izin kuralları çerçevesinde yapılabilir.

Bu özel düzenleme, yabancı kişiye ticari ürün satışı veya profesyonel avcılık hakkı vermez. Amatör avcılıkta miktar, tür, zaman, boy, av aracı ve alan sınırları vardır. Yakalanan ürünün ticari satışa konu edilmesi amatör faaliyetin niteliğini değiştirir ve farklı yaptırımlar doğurabilir.

6/2 Numaralı Tebliğ 16 Eylül 2026 tarihinde yayımlanan 2026/26 sayılı değişiklikle güncellenmiştir. Bu nedenle eski internet listelerine göre hareket edilmemeli; av günü Bakanlığın güncel metni kontrol edilmelidir. Sitedeki mevcut Amatör Balıkçılıkta Yeni Kurallar 2026 yazımız güncel değişikliklere ilişkin ayrı arama niyetini hedefler.

Yabancı Bilim İnsanları Araştırma Amaçlı Su Ürünü Toplayabilir mi?

Bilimsel araştırma faaliyetleri de genel ticari avcılık yasağından farklı bir izin rejimine tabidir. 1380 sayılı Kanunun bilimsel ve teknik araştırmalara ilişkin hükümleri uyarınca Bakanlık belirli alan, tarih, tür, yöntem ve miktar için izin verebilir. Yabancı araştırmacının üniversite veya bilimsel kuruluş adına çalışması kendiliğinden numune toplama hakkı doğurmaz.

İzin belgesinde araştırmanın sorumlu kurumu, saha koordinatları, kullanılacak av aracı, örnek miktarı ve ürünlerin akıbeti belirtilmelidir. Elektroşok gibi normalde yasak yöntem kullanılacaksa m.19 ve m.29 bağlantısı ayrıca dikkate alınır.

Bilimsel izin kapsamında elde edilen ürünün ticari satışı yapılamaz; proje amacı dışına çıkılması m.21 dahil diğer yasakları gündeme getirebilir. Numunelerin yurt dışına çıkarılması için ayrıca ihracat, CITES, veteriner veya genetik kaynak mevzuatı gerekebilir.

Yabancının Türk Karasularında Yetkisiz Avcılık Yapmasının 2026 Cezası Ne Kadar?

1380 m.36/i, m.21’e aykırı hareket eden yabancılar için kanuni 20.000 TL idari para cezası öngörür. Tarım ve Orman Bakanlığının 2026 güncel ceza cetveline göre bu tutar 189.630 TL’dir.

Bu ceza m.21’deki yabancı avcılık yasağının ihlaline özgüdür. Aynı olayda yasak av aracı, ruhsat, yasak bölge, trol, ürün boyu veya başka bir ihlal varsa her fiilin kanuni unsurları ayrıca değerlendirilir. Birden fazla yaptırım kararı varsa hangi davranışın hangi maddeye bağlandığı açıkça gösterilmelidir.

Yabancı kişi hakkında idari yaptırım uygulanırken kimlik ve vatandaşlık tespiti, pasaport ve gemi evrakı, olay yeri koordinatı ve fiili avcılık bağlantısı eksiksiz kaydedilmelidir. Yalnız tekne üzerinde bulunmak ile avcılık faaliyetini yürütmek aynı değildir.

Avlanan Balık ve Kullanılan Av Araçları Ne Olur?

m.36/i, para cezasının yanında avlanan su ürünleri ile kullanılan av araç ve gereçleri hakkında el koyma ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi hükümlerinin uygulanmasını öngörür. Ürün türü, miktarı, boyu ve muhafaza durumu tutanağa bağlanmalıdır.

Bozulabilir su ürünleri m.34 çerçevesinde değerlendirilir. İnsan tüketimine uygun ürünler ve yasak tür/boy/zaman ürünleri bakımından kanundaki farklı satış veya değerlendirme usulleri uygulanır. Canlı ve doğal ortama bırakılabilir ürünler için teknik değerlendirme yapılır.

Av araçlarında marka, model, seri numarası, ağ türü, uzunluk ve diğer ayırt edici bilgiler yazılmalıdır. Teknenin kendisinin kamuya geçirilip geçirilmeyeceği, m.21/m.36/i ile bağlantılı diğer hükümler ve somut fiile göre ayrıca değerlendirilir; her olayda yalnız yabancı avcı bulunduğu için geminin otomatik müsadere edildiği varsayılmamalıdır.

Yabancı Bayraklı Balıkçı Gemisinin Türk Karasularına Girmesi Tek Başına Ceza mıdır?

Yabancı bayraklı geminin uluslararası hukuk ve liman mevzuatı çerçevesinde Türk karasularından zararsız geçiş yapması veya izinli liman ziyareti ile su ürünleri avcılığı aynı şey değildir. m.21 yaptırımı için avcılık faaliyetinin tespiti gerekir. Ağların denizde çalışır vaziyette olması, avlanmış ürünler, av operasyonu kayıtları, hız/rota ve ekipman durumu fiili ispatta önemlidir.

Balıkçı gemisinin limana sığınması, ikmal yapması veya transit geçmesi halinde gümrük, liman, Sahil Güvenlik ve veteriner kuralları uygulanabilir. Bu işlemler ticari av hakkı vermez. Gemi Türk sularında avcılığa başlarsa m.21 ve ilgili diğer balıkçılık hükümleri devreye girer.

Yabancı bayraklı geminin av ürününü Türkiye’de karaya çıkarması da ithalat, sağlık, gümrük ve su ürünleri kayıt sistemleri açısından ayrı izinlere tabidir. Karaya çıkarma işlemi ile Türk sularında avcılık yapma hakkı birbirinden ayrılmalıdır.

m.21 Cezasına Karşı Dava Nasıl Açılır?

1380 Ek m.3 uyarınca idari para cezasına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde yetkili idare mahkemesinde dava açılır. Yabancı kişiye tebligatın hangi dilde ve hangi usulle yapıldığı, tercüman kullanılıp kullanılmadığı ve kararın içeriğinin anlaşılabilir biçimde bildirildiği de usul bakımından önem taşıyabilir.

Dava dosyasında olay yeri koordinatı, yabancılık/vatandaşlık statüsü, avcılık faaliyeti, varsa özel izin ve gemi evrakı incelenir. Kişi turistik amatör avcılık iznine dayanıyorsa faaliyetinin 6/2 Tebliğ sınırları içinde kalıp kalmadığı; bilimsel izne dayanıyorsa izin alanı ve yöntemi kontrol edilir.

El koyma ve kamuya geçirme işlemlerinin yetkili makam tarafından ve doğru eşya/ürün üzerinde tesis edilip edilmediği ayrıca değerlendirilir. İdari ceza ile bağlantılı sınır dışı, gümrük veya ceza soruşturması varsa her süreç kendi kanuni dayanağına göre takip edilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Yabancı turist Türkiye’de olta balıkçılığı yapabilir mi?

6/2 Numaralı Amatör Avcılık Tebliği ve yabancı amatör avcılar için öngörülen belge/izin şartları içinde yapabilir; bu ticari avcılık hakkı değildir.

Yabancı şirket Türk karasularında ticari balıkçılık yapabilir mi?

m.21’in genel yasağı ve özel izin/şirket/gemi mevzuatı birlikte değerlendirilir; yabancı tüzel kişi için kendiliğinden ticari av hakkı yoktur.

2026 cezası ne kadar?

m.36/i’deki 20.000 TL kanuni tutarın 2026 karşılığı 189.630 TL’dir.

Avlanan balıklara ne olur?

Kanundaki el koyma ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi hükümleri uygulanır.

Av araçlarına da el konulur mu?

Evet. m.36/i av araç ve gereçleri bakımından kamuya geçirme sistemini öngörür.

Yabancı bayraklı gemi Türk karasularından geçebilir mi?

Deniz hukukundaki geçiş ve liman kuralları ayrı konudur; geçiş hakkı ticari balıkçılık yapma hakkı vermez.

Bilimsel araştırmacı numune toplayabilir mi?

Tarım ve Orman Bakanlığının ilgili bilimsel araştırma izni ve şartları içinde mümkündür.

Yabancı amatör avcı yakaladığı balığı satabilir mi?

Amatör avcılık ticari satış hakkı vermez; satış halinde ticari faaliyete ilişkin ayrı kurallar ve yaptırımlar gündeme gelir.

Dava süresi kaç gün?

Ceza tebliğinden itibaren 15 gündür.

Türk gemisinin yabancı sularda avcılığı da m.21’e mi tabidir?

Hayır. Türk gemilerinin yabancı karasuları, yabancı münhasır ekonomik bölgeler veya uluslararası sulardaki faaliyeti Ek m.7 ve ilgili izin sistemine tabidir.