Yabancıların Evlilik Yaşı Hangi Hukuka Göre Belirlenir? MÖHUK m.13 | 2026
Kısa ve net cevap: Türkiye’de evlenecek yabancı kişinin evlenme yaşı, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m.13 gereğince kişinin evlenme anındaki millî hukukuna göre belirlenir. Türk vatandaşı eş bakımından Türk Medeni Kanunu m.124 uygulanır: on yedi yaşını doldurmayan kişi kural olarak evlenemez; hâkim olağanüstü durum ve pek önemli sebep varsa on altı yaşını doldurmuş kişinin evlenmesine izin verebilir. Yabancı eş bakımından ise otomatik olarak “Türkiye’de 17 yaş yeterlidir” denilemez; yabancının vatandaşlık hukuku incelenir. Yabancı hukukun uygulanmasının sonucu Türk kamu düzenine açıkça aykırıysa MÖHUK m.5 devreye girer.
MÖHUK m.13: Evlenme Ehliyeti ve Şartlarında Temel Kural
5718 sayılı MÖHUK m.13/1, evlenme ehliyeti ve şartlarını tarafların her birinin evlenme anındaki millî hukukuna bağlar. Bu hüküm nedeniyle Türkiye’de nikâh kıyılması, tarafların yaş ve evlenme ehliyeti bakımından mutlaka aynı hukuka tabi olduğu anlamına gelmez. Türk eş için Türk hukuku; Alman eş için Alman millî hukuku; Fransız eş için Fransız millî hukuku kendi yönünden incelenir.
Kanunun kullandığı “taraflardan her birinin” ifadesi önemlidir. Evlenme yaşı, kısıtlılık, bazı evlenme engelleri ve gerekli izinler her kişi bakımından ayrı değerlendirilebilir. Bir tarafın kendi hukukuna göre evlenme ehliyetine sahip olması, diğer tarafın ehliyet eksikliğini gidermez.
MÖHUK m.13/2 ise evliliğin şekline yapıldığı ülke hukukunun uygulanacağını düzenler. Bu nedenle yaş ve ehliyet millî hukukla belirlenirken, Türkiye’de nikâhın hangi memur önünde ve hangi usulle yapılacağı Türk hukukuna göre belirlenir. Yetkili makam konusunda yabancı eşle evlilikte yetkili evlendirme memurluğu rehberi ayrıca incelenebilir.
Türk Vatandaşı İçin Evlenme Yaşı: TMK m.124
Türk Medeni Kanunu m.124 açık bir yaş sistemi kurar. Erkek veya kadın on yedi yaşını doldurmadıkça evlenemez. Ancak hâkim, olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple on altı yaşını doldurmuş olan kişinin evlenmesine izin verebilir. Karardan önce olanak bulunduğu ölçüde ana ve baba veya vasi dinlenir.
Bu düzenlemede iki farklı yaş seviyesi vardır. On yedi yaşını tamamlayan ancak henüz ergin olmayan kişi için yasal temsilci izni konusu gündeme gelir. On altı yaşını tamamlamış fakat on yedi yaşını tamamlamamış kişi için ise sıradan aile izni yetmez; TMK m.124/2’deki olağanüstü evlenme izninin hâkimden alınması gerekir. On altı yaşını doldurmamış kişi için TMK m.124 kapsamında evlenme izni verilemez.
Türk eşin yabancı biriyle evlenecek olması bu kuralları değiştirmez. Yabancı eş kendi hukukuna göre daha yüksek veya daha düşük bir yaş sınırına tabi olsa bile Türk vatandaşı taraf yönünden Türk Medeni Kanunu uygulanır.
Yabancı Eşin Evlenme Yaşı Nasıl Belirlenir?
Yabancı eş bakımından ilk soru kişinin vatandaşlığıdır. Evlenme anında hangi devletin vatandaşıysa, kural olarak o devletin evlenme ehliyeti hukuku uygulanır. Bu nedenle bir yabancı için evlilik yaşını yalnız pasaport tarihine bakıp Türk Medeni Kanunu m.124’e göre belirlemek milletlerarası özel hukuk sistemine uygun değildir.
Uygulamada Türk evlendirme memuru yabancı hukuku kendiliğinden ayrıntılı biçimde araştırmak yerine, yabancının yetkili devlet makamından aldığı evlenme ehliyet belgesi üzerinden kişinin evlenmesine hukuki engel bulunmadığını kontrol eder. Belgenin kişinin yaşı, doğum tarihi ve medeni hâliyle uyumlu olması gerekir.
Yabancı devlet hukukunda evlenme için belirli bir yaşın yanında ebeveyn izni, mahkeme kararı veya idarî izin aranıyorsa bu şart da evlenme ehliyetinin parçasıdır. Türk makamı, “Türkiye’de nikâh kıyıldığı için yabancı ülkenin izin şartını dikkate almıyorum” diyemez. MÖHUK m.13 yabancı tarafın millî hukukunu bağlama kuralı olarak doğrudan gösterir.
Küçüklerin Evliliğinde Anne-Baba veya Hâkim İzni
Türk Medeni Kanunu m.126’ya göre küçük, yasal temsilcisinin izni olmadıkça evlenemez. TMK m.128 ise haklı sebep olmaksızın evlenmeye izin vermeyen yasal temsilciye karşı hâkimin izniyle evlenme imkânını düzenler. Bu hükümler Türk vatandaşı küçük bakımından yaş kuralıyla birlikte uygulanır.
Yabancı küçük bakımından izin mekanizması yabancının millî hukukuna göre değerlendirilir. Yabancı hukuk ebeveyn izni öngörüyorsa bu izin usulüne uygun belgeyle gösterilmelidir. Yabancı hukuk mahkeme izni arıyorsa yalnız anne veya babanın yazılı rızası yeterli olmaz.
Türkiye’deki evlendirme memuru, yaş dolayısıyla rıza gereken hâllerde rıza belgesinin veya hâkim izninin bulunup bulunmadığını kontrol eder. NVI’nin güncel evlenme işlemleri açıklaması bu kontrolü açıkça görevler arasında sayar. Eksiklik varsa dosya tamamlanmadan evlilik akdi yapılmaz.
Çifte Vatandaşların Evlilik Yaşı Hangi Hukuka Tabi?
Bir kişinin birden fazla vatandaşlığı varsa MÖHUK m.4 devreye girer. Birden fazla devlet vatandaşlığına sahip olanlardan aynı zamanda Türk vatandaşı olanlar hakkında Türk hukuku uygulanır. Bu nedenle Türk-Alman, Türk-Fransız veya Türk-Amerikan çifte vatandaşı kişi Türkiye’de evlenirken evlenme ehliyeti bakımından Türk hukukuna tabidir.
Türk vatandaşlığı bulunmayan birden fazla vatandaşlığa sahip kişi bakımından MÖHUK m.4’teki “daha sıkı ilişki hâlinde bulunduğu devlet hukuku” ölçütü uygulanır. Bu tespit sadece hangi pasaportun başvuruda kullanıldığına bakılarak yapılmaz; kişinin yaşam merkezi, fiilî bağları ve somut durum değerlendirilir.
Çifte vatandaşlıkta uygulanacak hukuk konusunda sitedeki MÖHUK m.4 çifte vatandaşlık rehberi ayrıntılı açıklama içerir. Evlilik dosyasında vatandaşlıkların tamamı saklanmamalı, yetkili makama doğru biçimde bildirilmelidir.
Vatansız, Mülteci ve Koruma Statüsündeki Kişilerde Yaş Kuralı
MÖHUK m.4, vatansızlar ve mülteciler bakımından millî hukuk yerine belirli bağlama noktaları kullanır. Vatansızlar ve mülteciler hakkında yerleşim yeri, bulunmadığı hâllerde mutad mesken, onun da bulunmaması hâlinde dava tarihinde bulunduğu ülke hukuku esas alınır. Bu kural, millî hukuku bulunmayan veya korunma nedeniyle vatandaşlık devletine bağlanamayan kişiler için çözüm sağlar.
Türkiye’de uluslararası koruma veya geçici koruma kapsamındaki kişilerin evlenme belgeleri bakımından NVI özel uygulama öngörür. İlgili kişinin kimlik ve medeni hâl kaydı Göç İdaresi üzerinden teyit edilebilir. Bu kişilerin dosyasında klasik konsolosluk evlenme ehliyet belgesi aranması her zaman doğru değildir.
Yaş kaydında tereddüt bulunuyorsa resmî kayıtlardaki doğum tarihi esas alınır; kayıt düzeltme gerektiriyorsa önce yetkili makamda kayıt sorunu çözülmelidir. Evlendirme memuru belirsiz bir doğum tarihi üzerinden evlenme ehliyeti varsayamaz.
Yabancı Hukuk Çok Düşük Bir Evlenme Yaşı Öngörüyorsa Ne Olur?
MÖHUK m.5, yetkili yabancı hukukun belirli bir olaya uygulanan hükmünün Türk kamu düzenine açıkça aykırı olması hâlinde bu hükmün uygulanmayacağını düzenler. Gerekli görülen hâllerde Türk hukuku uygulanır. Bu hüküm, yabancı hukukun her farklı kuralını devre dışı bırakmaz; “açıkça aykırılık” aranır.
Çocukların korunması, iradenin serbestliği ve evliliğin temel insan hakları boyutu kamu düzeni incelemesinde özellikle önemlidir. Yabancı devlet hukukunda çok düşük yaşta evlenmeye izin veren bir düzenlemenin Türkiye’de doğrudan ve mekanik biçimde uygulanacağı sonucu çıkarılamaz. Somut yaş, izin mekanizması, kişinin iradesi ve uluslararası çocuk koruma ilkeleri birlikte incelenir.
Bu nedenle yabancı tarafın konsolosluk belgesi sunması, kamu düzeni incelemesini tamamen ortadan kaldırmaz. Türk evlendirme makamı ve gerektiğinde mahkeme, MÖHUK m.5’i resen dikkate alabilir. Ancak kamu düzeni istisnası, yabancı hukuku genel olarak eleştirmek veya Türk hukukunu her olayda üstün tutmak için kullanılmaz; somut sonucun açık aykırılığı gerekir.
Yaş ve Evlenme Ehliyeti Nasıl İspatlanır?
Yabancı kişinin yaşı öncelikle pasaport veya geçerli kimlik belgesindeki doğum tarihiyle belirlenir. Bunun yanında evlenme ehliyet belgesi, doğum belgesi ve gerektiğinde nüfus kayıt belgesi dosyada kullanılabilir. Belgelerde doğum tarihi farklıysa bu fark giderilmeden evlenme işlemi tamamlanmamalıdır.
Yabancı belge Türkçe değilse usulüne uygun tercüme gerekir. Düzenlendiği ülkeye göre apostil veya konsolosluk tasdiki de gündeme gelir. Apostil ve tercüme rehberi, yabancı resmî belgelerin Türkiye’de kullanılmasına ilişkin genel doğrulama sırasını açıklar.
Evlenme ehliyet belgesinde doğum tarihi bulunmasına rağmen pasaportla bir günlük, aylık veya yıllık fark varsa memurun bunu basit yazım hatası sayması beklenmemelidir. NVI, kimlik ve ehliyet belgesi arasında kişide hataya sebebiyet verecek nitelikte fark bulunup bulunmadığının kontrol edilmesini emreder. Gerektiğinde belgeyi düzenleyen makamdan düzeltilmiş kayıt alınır.
Yaş Şartı Sağlanmıyorsa Başvuru Nasıl Sonuçlanır?
Evlendirme memuru evlenme engelini tespit ederse evlenmeyi yapmaz ve ret gerekçesini yazılı olarak taraflara bildirir. Yaş şartı, yalnız “eksik evrak” değildir; uygulanacak hukuka göre evlenme ehliyetinin temel unsurudur. Eksik izin belgesi varsa izin tamamlanabilir; ancak kişi kanunun izin verdiği asgari yaşın altındaysa belge tamamlamayla sorun giderilemez.
Türk vatandaşı on altı yaşını doldurmuş ancak on yedi yaşını tamamlamamışsa TMK m.124/2 uyarınca hâkim izni değerlendirilir. On yedi yaşını tamamlamış küçükte yasal temsilci izni konusu ayrıca ele alınır. Yabancı eşte ise kendi millî hukukunun yaş ve izin sistemi belirlenmelidir.
Başvurunun yalnız belediye görevlisinin sözlü yorumuna dayanarak bırakılması yerine hangi hukuk ve hangi belge nedeniyle ehliyetin oluşmadığı tespit edilmelidir. Yabancı hukukun içeriği konusunda tereddüt varsa Adalet Bakanlığı kanalı, resmî yabancı hukuk belgesi veya uzman görüşü gibi ispat araçları gündeme gelebilir.
Yurt dışında yaşayan çiftler, Türkiye’ye gelmeden önce yaş, medeni hâl ve izin belgelerini kontrol ederek gereksiz seyahat riskini azaltabilir. Genel dosya takibi için yurt dışında yaşayanlara hukuki destek sayfası incelenebilir.
Hukuki Dayanak ve Resmî Kaynaklar
- 5718 sayılı MÖHUK – m.4, m.5 ve m.13
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu – m.124, m.126 ve m.128
- Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü – Evlenme İşlemleri
Sık Sorulan Sorular
Türkiye’de yabancıların evlilik yaşı 18 mi?
Tek bir “yabancılar için 18” kuralı yoktur. MÖHUK m.13 gereği yabancı kişinin evlenme anındaki millî hukuku esas alınır.
Türk vatandaşı kaç yaşında evlenebilir?
TMK m.124’e göre kural olarak 17 yaş tamamlanmalıdır; olağanüstü durumda hâkim 16 yaşını tamamlamış kişi için izin verebilir.
Yabancı eşin ülkesi 18 yaş arıyorsa Türkiye’de 17 yaşında evlenebilir mi?
Hayır. Yabancı tarafın millî hukuku 18 yaş şartı koyuyorsa bu şart onun evlenme ehliyetinin parçasıdır.
Yabancı eşin ülkesi daha düşük yaşa izin veriyorsa ne olur?
MÖHUK m.5’teki Türk kamu düzeni sınırı ayrıca incelenir; açık kamu düzeni aykırılığı bulunan sonuç uygulanmaz.
Anne-baba izni her yabancı için aynı mı?
Hayır. Yabancı taraf için kendi millî hukukunun izin sistemi uygulanır.
Çifte vatandaş Türk için hangi hukuk uygulanır?
Kişi aynı zamanda Türk vatandaşıysa MÖHUK m.4 gereğince Türk hukuku uygulanır.
Vatansız kişinin evlilik yaşı nasıl belirlenir?
MÖHUK m.4’teki yerleşim yeri, mutad mesken ve bulunulan ülke bağlama kuralları uygulanır.
Yaş pasaportta yanlışsa nikâh yapılır mı?
Kimlik ve ehliyet belgelerindeki ciddi doğum tarihi uyumsuzluğu düzeltilmeden işlem tamamlanmamalıdır.
Evlenme ehliyet belgesi yaş şartını da gösterir mi?
Belge doğum tarihi ve evlenmeye engel bulunmadığını göstererek ehliyet incelemesinde temel delildir.
Yaş şartı sağlanmıyorsa memur ne yapar?
Evlenme engeli bulunduğunda evlendirme memuru evlenmeyi reddeder ve gerekçeyi yazılı bildirir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.