Yurt Dışından Vekâletnamede Müvekkilin Kendi İflasını İsteme Yetkisi: HMK m.74 ve İİK m.178 | 2026

Yurt dışında yaşayan gerçek kişi tacir, şirket temsilcisi veya Türkiye’de ticari faaliyeti bulunan borçlular bakımından “kendi iflasını isteme” işlemi sıradan bir dava açma yetkisi değildir. İflas kararı borçlunun bütün malvarlığı üzerinde toplu tasfiye sonucu doğuran ağır bir hukuki süreç başlatır. Bu nedenle avukatın, müvekkilin açık iradesi olmadan yalnız genel vekâletnameye dayanarak müvekkilinin iflasını istemesi mümkün değildir.

HMK m.74’teki ifade özellikle “müvekkilinin iflasını isteme” şeklindedir. Bu, alacaklının borçlunun iflasını istemesinden farklı bir arama ve hukuki işlemdir. Bu yazı, yurt dışındaki müvekkilin kendi iflas başvurusunu vekil aracılığıyla yapması ve İİK m.178’in şartlarına odaklanır.

1. HMK m.74 neden özel yetki arar?
2. Kim kendi iflasını isteyebilir?
3. İİK m.178’de aciz hâli ne anlama gelir?
4. İflas talebine hangi mal beyanı eklenir?
5. Talebin ilanı ve alacaklıların 15 günlük hakkı
6. İflası istemenin zorunlu olduğu hâl
7. Alacaklının iflas talebiyle farkı
8. Yurt dışı vekâletnamesinde ne yazmalı?
9. Yurt dışında yaşayan şirket ortağı/yöneticisi açısından kontrol
10. Başvuru öncesi kontrol listesi
11. Sık sorulan sorular

1. HMK m.74 Neden Müvekkilin İflasını İsteme İçin Özel Yetki Arar?

6100 sayılı HMK m.74, açıkça yetki verilmemişse vekilin “müvekkilinin iflasını isteyemeyeceğini” düzenler. Bu nedenle genel dava açma, ticari davaları takip etme veya icra işlemlerini yürütme yetkisi, müvekkilin kendi iflas başvurusunu yapmaya yetmez.

İflas talebi, müvekkilin malvarlığı üzerinde kapsamlı sonuç doğurur. İflas kararıyla bireysel takip mantığından toplu tasfiyeye geçilir; borçlunun malvarlığı iflas masası çerçevesinde yönetilir ve alacaklılar kanundaki iflas hükümlerine göre işlem yapar. Bu kadar ağır sonuçlu bir başvurunun açık özel yetkiye bağlanması, müvekkilin iradesinin vekâletnameye açıkça yansımasını sağlar.

Vekâletnamede “her türlü dava açmaya” veya “iflas davalarını takip etmeye” gibi genel ifadeler varsa bile, müvekkilin kendi iflasını isteme özel yetkisinin ayrıca bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.

2. Kim Kendi İflasını İsteyebilir?

İİK m.178, “iflasa tabi bir borçlu”nun kendi iflasını isteyebileceğini düzenler. Bu nedenle ilk kontrol, başvurucunun Türk hukuku bakımından iflasa tabi kişilerden olup olmadığıdır. Her borçlu yalnız borçlarını ödeyemediği için İİK m.178 üzerinden iflas başvurusu yapamaz.

İflasa tabi olma statüsü, başvurucunun tacir sıfatı, şirket türü ve ilgili özel kanun hükümlerine göre değerlendirilir. Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşının Türkiye’de borcunun bulunması tek başına onu iflasa tabi kişi hâline getirmez. Aynı şekilde Türkiye’de şirket ortağı olmak ile şirketin kendisinin borçlu olması birbirinden ayrılmalıdır.

Şirket borcu nedeniyle şirketin iflası gündeme geliyorsa başvurunun tüzel kişi adına yetkili organ kararı, temsil yetkisi ve şirketin merkez/mahkeme yetkisi gibi unsurları ayrıca incelenir. Vekâletname özel yetkisi, şirket içi organ kararının yerine geçmez.

3. İİK m.178’de Aciz Hâli Ne Anlama Gelir?

İİK m.178’in ilk fıkrası, iflasa tabi borçlunun aciz hâlinde bulunduğunu bildirerek yetkili mahkemeden iflasını isteyebileceğini düzenler. Burada yalnız “nakit sıkışıklığı yaşıyorum” şeklindeki soyut beyan yeterli bir dosya hazırlığı değildir. Borçlunun aktifleri, pasifleri, muaccel borçları, tahsil edilebilir alacakları ve mali durumu somut belgelerle ortaya konulmalıdır.

İflas başvurusu, geçici ödeme güçlüğü ile kalıcı ödeme yetersizliği arasındaki fark gözetilerek hazırlanmalıdır. Bilanço, banka hesapları, vergi ve SGK borçları, icra takipleri, ticari alacaklar, stoklar, taşınır/taşınmazlar ve diğer malvarlığı kalemleri tek tek incelenmelidir.

Yurt dışındaki müvekkilin yabancı ülkedeki malvarlığı ve borçları da başvurunun mali tablo açıklamasında önem taşıyabilir. Ancak hangi malvarlığının Türk iflas masasının kapsamına ve milletlerarası yetki/uygulamaya nasıl etki edeceği ayrıca değerlendirilmelidir; “yurt dışındaki mallar otomatik olarak aynı şekilde tasfiye edilir” gibi genelleme yapılmamalıdır.

4. İflas Talebine Hangi Mal Beyanı Eklenir?

İİK m.178, borçlunun bütün aktif ve pasifini ve alacaklılarının isim ve adreslerini gösteren mal beyanını iflas talebine eklemesini zorunlu tutar. Kanun ayrıca bu belge mahkemeye ibraz edilmedikçe iflasa karar verilemeyeceğini açıkça düzenler.

Bu nedenle başvurunun yalnız bir dava dilekçesinden ibaret olduğu düşünülmemelidir. Aktif listesinde taşınmazlar, araçlar, banka hesapları, ticari alacaklar, şirket payları, stoklar ve diğer ekonomik değerler; pasif listesinde banka kredileri, ticari borçlar, vergi/SGK yükümlülükleri, icra takipleri ve diğer borçlar açık biçimde gösterilmelidir.

Alacaklı listesinde isim/unvan ve adres bilgileri doğru olmalıdır. Yurt dışındaki alacaklıların yabancı adresleri bulunuyorsa bunlar da eksiksiz yazılmalıdır. Eksik veya gerçeğe aykırı mal beyanının hukuki ve cezai sonuçları somut duruma göre ayrıca değerlendirilir; başvuru şeffaf ve belgeli hazırlanmalıdır.

5. İflas Talebinin İlanı ve Alacaklıların 15 Günlük Hakkı

İİK m.178, iflas talebinin Kanunun 166. maddesinin ikinci fıkrasındaki usulle ilan edileceğini düzenler. Alacaklılar, iflas talebinin ilanından itibaren 15 gün içinde davaya müdahale veya itiraz ederek borçlunun iflas talebini takipleri ertelemek ve borçların ödenmesini geciktirmek amacıyla yaptığını ileri sürebilir ve talebin reddini isteyebilir.

Bu hüküm, borçlunun kendi iflas talebinin alacaklı denetiminden tamamen bağımsız olmadığını gösterir. Başvurunun gerçek mali duruma dayanması ve sırf bireysel takipleri durdurma aracı olarak kullanılmaması gerekir.

Yurt dışındaki müvekkil açısından ilan tarihinin ve 15 günlük müdahale/itiraz döneminin takibi önemlidir. Alacaklıların itirazları geldiğinde mali durum ve başvurunun amacı somut belgelerle açıklanmalıdır.

6. İİK m.178’de İflası İstemenin Zorunlu Olduğu Hâl

İİK m.178’in son fıkrası belirli bir durumda iflasa tabi borçluya başvuru zorunluluğu getirir. Alacaklılardan birinin haciz yoluyla takibi sonucunda yapılan haciz, borçlunun yarı mevcudunun elinden çıkmasına sebep olmuş ve kalan malvarlığı muaccel borçları ile vadesi bir yıl içinde gelecek diğer borçları ödemeye yetmiyorsa borçlu derhâl aczini bildirerek iflasını istemek zorundadır.

Burada iki ekonomik koşul birlikte incelenir: haczin borçlunun yarı mevcudunun elinden çıkmasına sebep olması ve kalan malvarlığının mevcut ve bir yıl içinde vadesi gelecek borçları karşılamaya yetmemesi. Bu hesap muhasebe kayıtları ve güncel değerlerle yapılmalıdır.

Yurt dışında bulunan şirket yöneticisinin Türkiye’deki şirket hakkında bu durumu geç öğrenmesi, yönetim ve temsil sorumluluğunu ortadan kaldıran genel bir istisna değildir. Şirketin güncel mali durumu düzenli takip edilmelidir.

7. Müvekkilin Kendi İflasını İstemesi ile Alacaklının İflas Talebi Aynı Değildir

Hayır. İİK m.177 ve diğer iflas hükümleri alacaklının borçlunun iflasını isteyebildiği hâlleri düzenler. HMK m.74’teki özel yetki ifadesi ise açıkça “müvekkilinin iflasını isteme” işlemine yöneliktir.

Dolayısıyla bir alacaklı vekilinin borçlu şirket hakkında iflas talebinde bulunması ile borçlu şirketin kendi vekilinin şirket adına iflas istemesi aynı temsil işlemi değildir. Bu yazının konusu ikinci durumdur.

Bu ayrım SEO bakımından da önemlidir: “borçlunun iflasını nasıl isterim?” araması ile “kendi şirketim için iflas başvurusu nasıl yapılır?” araması farklı kullanıcı niyetleridir.

8. Yurt Dışı Vekâletnamesinde Ne Yazmalı?

Vekâletnamede müvekkilin kendi iflasını istemeye yönelik özel yetki açıkça bulunmalıdır. “İflas davalarını takip etmeye” şeklindeki genel ifade yerine, HMK m.74’ün aradığı sonucu tereddütsüz ifade eden “müvekkilin iflasını istemeye” benzeri açık yetki tercih edilmelidir.

Şirket adına verilecek vekâletnamede imza/temsil yetkisi ayrıca kontrol edilir. Vekâletnameyi imzalayan yöneticinin şirketi bu işlem bakımından temsil yetkisi olup olmadığı, şirket içi organ kararı gerekip gerekmediği ve varsa müşterek imza şartları incelenmelidir.

Yurt dışı vekâletname süreçleri için konsolosluk noterlik rehberi ve yabancı noter–apostil rehberi kullanılabilir.

9. Konsoloslukta veya Yabancı Noterde Düzenlenen Belgenin Etkisi

Türk konsolosluğunda noterlik işlemiyle düzenlenen vekâletname, Türk makamı belgesidir. Yabancı noter önünde düzenlenen vekâletname ise ülkeye göre apostil/tasdik zinciri ve Türkçe tercüme gerektirebilir. Ancak bu şekli işlemler HMK m.74’te aranan özel yetkinin yerine geçmez.

Apostilli bir şirket vekâletnamesinde “kendi iflasını isteme” yetkisi yoksa belge resmi olarak doğrulanmış olsa bile temsil yetkisi yönünden eksiklik devam eder. Belge imzalanmadan önce dava/başvuru türü avukatla netleştirilmelidir.

Resmî konsolosluk işlem bilgileri için T.C. Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk İşlemleri portalı kullanılmalıdır.

10. Yurt Dışında Yaşayan Şirket Ortağı veya Yöneticisi Açısından Kontrol

Şirketin Türkiye’de kurulmuş olması fakat ortak/yöneticilerin yurt dışında yaşaması sık görülen bir durumdur. İflas talebini tüzel kişi adına kimlerin kararlaştıracağı, şirket sözleşmesi, Türk Ticaret Kanunu, temsil kayıtları ve somut şirket türüne göre belirlenir. Avukata verilen özel yetki, şirket içi karar ve temsil mekanizmasının alternatifi değildir.

Örneğin müşterek imzayla temsil edilen bir şirkette tek yöneticinin yabancı noterde tek başına vekâletname düzenlemesi yetki sorunu doğurabilir. Ticaret sicili kayıtları, imza yetkileri ve varsa yönetim kurulu/müdürler kurulu kararları başvurudan önce kontrol edilmelidir.

Yurt dışındaki ortağın kişisel mali durumu ile şirketin mali durumu da birbirine karıştırılmamalıdır. Sermaye şirketinde şirket borçları ve şirket iflası ayrı tüzel kişilik üzerinden değerlendirilir.

11. İflas Başvurusu Öncesi Kontrol Listesi

• Başvurucu Türk hukuku bakımından iflasa tabi mi?
• Aciz hâli finansal belgelerle ortaya konuldu mu?
• Bütün aktif ve pasif kalemleri listelendi mi?
• Alacaklıların isim ve adresleri eksiksiz hazırlandı mı?
• İİK m.178 mal beyanı dilekçe ekine konuldu mu?
• Vekâletnamede müvekkilin iflasını istemeye açık özel yetki var mı?
• Şirket ise organ/temsil kararı ve imza yetkileri kontrol edildi mi?
• İİK m.178’in zorunlu başvuru şartları oluşmuş olabilir mi?
• Yabancı ülkedeki varlık/borçlar mali tabloya doğru işlendi mi?
• İlan ve alacaklıların 15 günlük müdahale/itiraz süreci planlandı mı?

12. İflas Başvurusu Konkordato ile Aynı Şey Değildir

İflas ve konkordato farklı hukuki kurumlardır. Konkordato borçların belirli bir plan çerçevesinde yeniden yapılandırılması ve mahkeme tasdikiyle sonuçlanan ayrı bir süreçtir; iflas ise malvarlığının toplu tasfiyesine yönelir. HMK m.74 de müvekkilin iflasını isteme ile konkordato teklifinde bulunma/muvafakat verme işlemlerini ayrı özel yetkiler olarak sayar.

Bu nedenle vekâletnamede yalnız konkordato özel yetkisi bulunması, müvekkilin kendi iflasını isteme yetkisinin de verildiği anlamına gelmez. Hangi hukuki yolun kullanılacağı mali durum ve kanuni şartlar incelendikten sonra belirlenmelidir.

13. Mal Beyanında Yurt Dışındaki Varlıklar Gizlenebilir mi?

İİK m.178, borçlunun bütün aktif ve pasifini gösteren mal beyanını arar. Bu nedenle başvuru hazırlanırken borçlunun ekonomik durumunun gerçeğe uygun ve bütüncül gösterilmesi esastır. Yurt dışındaki hesabın veya taşınmazın Türk mahkemesinin tasfiye yetkisine nasıl tabi olacağı farklı bir milletlerarası hukuk sorusudur; varlığın beyan edilip edilmemesiyle karıştırılmamalıdır.

Eksik mal beyanıyla süreci yönlendirmeye çalışmak yerine, yabancı varlığın hukuki niteliği ve Türkiye’deki iflas masasının bu varlık üzerindeki etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.

14. İflas Talebi Sırf İcra Takiplerini Geciktirmek İçin Kullanılabilir mi?

İİK m.178 bu riski açıkça dikkate alır. İflas talebinin ilanından itibaren alacaklılar 15 gün içinde davaya müdahale veya itiraz ederek, borçlunun başvuruyu hakkındaki takipleri ertelemek ve borçlarını ödemeyi geciktirmek amacıyla yaptığı iddiasını ileri sürebilir.

Bu nedenle başvurunun mali gerekçesi, belgeleri ve borçlunun gerçek aciz hâli dosyada açık kurulmalıdır. İflas başvurusu yalnız zaman kazanma taktiği değildir.

15. Yurt Dışındaki Müvekkil Türkiye’ye Gelmeden Başvuru Yapabilir mi?

Usulüne uygun vekâletname ve gerekli şirket/temsil belgeleri mevcutsa başvuru avukat aracılığıyla yapılabilir. Ancak mahkemenin tarafı veya şirket temsilcisini dinlemek istemesi, belge asılları veya başka usul işlemleri somut dosyada ayrıca gündeme gelebilir.

Bu nedenle “hiçbir aşamada Türkiye’ye gelmek gerekmez” şeklinde mutlak garanti verilmemelidir. Vekâletname, mali belgeler ve iletişim planı baştan hazırlanmalı; mahkemenin ara kararları takip edilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

1. Genel dava vekâletnamesiyle avukat müvekkilin iflasını isteyebilir mi?

Hayır. HMK m.74 bu işlem için açık özel yetki arar.

2. İİK m.178’e göre kim kendi iflasını isteyebilir?

İflasa tabi borçlu, aciz hâlinde bulunduğunu bildirerek yetkili mahkemeden iflasını isteyebilir.

3. İflas talebine mal beyanı eklemek zorunlu mu?

Evet. Bütün aktif/pasif ve alacaklıların isim-adreslerini gösteren mal beyanı sunulmadan m.178’e göre iflas kararı verilemez.

4. Alacaklılar kendi iflas talebime itiraz edebilir mi?

Evet. İlan tarihinden itibaren 15 gün içinde kanunda belirtilen şekilde müdahale veya itiraz mümkündür.

5. Kendi iflasını istemek her zaman isteğe bağlı mı?

Hayır. İİK m.178’in son fıkrasında belirtilen haciz ve malvarlığı koşulları gerçekleşirse borçlu derhâl aczini bildirerek iflasını istemek zorundadır.

6. Konkordato yetkisi kendi iflasını isteme yetkisini içerir mi?

Hayır. HMK m.74 bunları ayrı özel yetkiler olarak düzenler.

7. Apostilli vekâletnamede iflas özel yetkisi yoksa ne olur?

Apostil eksik özel yetkiyi tamamlamaz; özel yetki belgenin metninde bulunmalıdır.

8. Şirket ortağı kendi adına şirketin iflasını isteyebilir mi?

Şirket adına başvuru için tüzel kişinin yetkili organ ve temsil kuralları uygulanır. Ortak sıfatı tek başına şirket adına işlem yetkisi değildir.

9. Yurt dışındaki varlıklar başvuruda dikkate alınır mı?

İİK m.178 bütün aktif ve pasifin gösterilmesini arar. Yabancı varlığın iflas masasındaki hukuki etkisi ayrıca değerlendirilir.

10. Müvekkil Türkiye’ye gelmeden başvuru yapılabilir mi?

Usulüne uygun özel yetkili vekâletnameyle avukat başvuruyu yapabilir; ancak mahkemenin sonraki usul işlemleri somut dosyaya göre takip edilir.

Resmî Kaynaklar

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu – m.74
• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu – m.178
• Adalet Bakanlığı – İcra ve İflas Kanunu
• T.C. Dışişleri Bakanlığı – Konsolosluk İşlemleri

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →