Yurt Dışından Vekâletnamede Yemin Teklif Etme Yetkisi: HMK m.74 ve 225–233 | 2026
Yurt dışında yaşayan bir müvekkilin Türkiye’deki davasında yemin deliline başvurulması, çoğu zaman dosyanın ispat dengesi bakımından kritik bir karardır. Yemin, sıradan bir beyan alma yöntemi değildir; Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda kesin delil niteliğinde düzenlenen ve sonuçları doğrudan hükme etki edebilen bir delildir. Bu nedenle kanun, avukatın yalnız genel dava takip vekâletnamesiyle müvekkili adına yemin teklif etmesine izin vermez.
Yemin özel yetkisinin vekâletnamede bulunması tek başına yeterli de değildir. Teklif edilecek vakıanın yemine elverişli olması, sorunun somut ve çekişmeli bir vakıaya yönelmesi ve HMK m.226’daki yasak alanlara girmemesi gerekir. Özellikle yurt dışından vekâletname veren müvekkiller açısından bu yetkinin, sulh veya feragat gibi diğer HMK m.74 yetkilerinden ayrı olduğu unutulmamalıdır.
- Yemin teklif etmek neden özel yetkidir?
- Yemine hangi vakıalar konu olabilir?
- Hangi vakıalar yemine konu olamaz?
- Başka delil varsa yemin teklif edilebilir mi?
- Yemin teklifinden ne zaman vazgeçilemez?
- Yemine davet ve gelmemenin sonucu
- Yurt dışı vekâletnamesinde ne yazmalı?
- Konsolosluk, apostil ve tercüme ayrımı
- Yemin teklifi öncesi dosya stratejisi
- Kontrol listesi
- Sık sorulan sorular
1. Yemin Teklif Etmek Neden Özel Yetkidir?
HMK m.74, vekilin açıkça yetkilendirilmedikçe yapamayacağı işlemler arasında yemin teklif etmeyi açık biçimde sayar. Bu nedenle “her türlü davayı takip etmeye”, “delil sunmaya”, “duruşmaya katılmaya” veya “mahkemelerde temsil etmeye” ilişkin genel dava vekâleti tek başına yemin teklif etme yetkisi vermez.
Kanunun özel yetki aramasının nedeni, yemin teklifinin dosyanın ispat sonucunu doğrudan etkileyebilmesidir. Karşı taraf yemini usulüne uygun biçimde eda ettiğinde veya yeminden kaçındığında HMK’nın kesin sonuçları ortaya çıkar. Vekilin müvekkil adına böyle bir delil stratejisine başvurması, açık iradeye bağlanmıştır.
Özel yetki verilmiş olması da avukatın her dosyada yemin teklif etmek zorunda olduğu anlamına gelmez. Önce ispat yükü, mevcut deliller ve yemin konusu yapılacak vakıa belirlenmelidir. Yemin, dosyadaki eksikleri otomatik olarak gideren genel bir yöntem değildir.
2. Yemine Hangi Vakıalar Konu Olabilir?
HMK m.225’e göre yeminin konusu, davanın çözümü bakımından çekişmeli olan ve kişinin kendisinden kaynaklanan vakıalardır. Bir kimsenin bir hususu bilmesi de onun kendisinden kaynaklanan vaka sayılır. Dolayısıyla yemin hukuki değerlendirmeye değil, somut ve uyuşmazlığın sonucuna etkili vakıaya yönelmelidir.
Örneğin belirli bir ödemenin yapılıp yapılmadığı, teslimin gerçekleşip gerçekleşmediği, bir paranın alınıp alınmadığı veya belirli bir görüşmenin yapılıp yapılmadığı somut vakıa olarak yemin konusu olabilir; ancak her olayın HMK m.225 ve m.226 bakımından ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
“Borçlu musunuz?” gibi doğrudan hukuki sonucu soran belirsiz bir soru yerine, borcun temelindeki somut olayın açıklaştırılması gerekir. Yemin metni ne kadar somut olursa mahkemenin sonucu hangi vakıaya bağlayacağı o kadar açık olur.
3. Hangi Vakıalar Yemine Konu Olamaz?
HMK m.226, yemine konu olamayacak hususları açıkça düzenler. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği vakıalar, bir işlemin geçerliliği için kanunen iki tarafın irade açıklamalarının yeterli görülmediği hâller ve yemin edecek kişinin namus ve onurunu etkileyecek veya onu ceza soruşturması ya da kovuşturmasıyla karşı karşıya bırakacak vakıalar yemin konusu yapılamaz.
Bu yasakların sonucu nettir: Vekâletnamede özel yetki bulunsa bile HMK m.226’ya aykırı bir konuda geçerli yemin teklif edilemez. Temsil yetkisi ile yeminin konu bakımından hukuka uygunluğu iki ayrı kontroldür.
4. Başka Delil Varsa Yemin Teklif Edilebilir mi?
Evet. HMK m.227/1, uyuşmazlık konusu vakıanın ispatı için yeminden başka delili olduğunu beyan eden tarafın da yemin teklif edebileceğini açıkça düzenler. Bu nedenle yemin yalnız “hiç başka delili olmayan tarafın son çaresi” şeklinde anlatılmamalıdır.
Bununla birlikte dosyada güçlü yazılı deliller, banka kayıtları, resmi belgeler veya tanık anlatımları varken yemin teklifinin neden gerekli olduğu stratejik olarak değerlendirilmelidir. Çünkü yemin teklifinin kabul aşamasından sonra geri dönüş sınırı vardır.
5. Yemin Teklifinden Ne Zaman Vazgeçilemez?
HMK m.227/2’ye göre yemin teklif olunan kimse yemini edaya hazır olduğunu bildirdikten sonra, teklif eden taraf teklifinden vazgeçerek başka delile dayanamaz ve yeni bir delil gösteremez. Bu hüküm, yemin teklifinin neden dosya analizi yapılmadan kullanılmaması gerektiğini gösterir.
Yurt dışındaki müvekkile bu sonuç açıkça anlatılmalıdır. Müvekkilin “gerekirse sonra vazgeçeriz” şeklindeki varsayımı kanunun bu aşamadan sonraki kuralıyla bağdaşmaz. Teklif yapılmadan önce mevcut deliller ve olası yemin sonucu birlikte değerlendirilmelidir.
6. Yemine Davet ve Gelmemenin Sonucu
HMK m.228’e göre yemin teklif edilen kimse duruşmada bizzat hazır değilse kendisine yemin davetiyesi çıkarılır. Davetiyede yemine konu hususlar, sorular ve geçerli özür olmaksızın belirtilen gün ve saatte bizzat gelmemenin veya gelip yemini iade etmeden/eda etmeden kaçınmanın sonucu yazılır.
HMK m.229’a göre geçerli özür olmaksızın mahkemede bizzat hazır bulunmayan veya hazır bulunduğu hâlde yemini iade etmeyen ya da eda etmekten kaçınan kimse, yemin konusu vakıaları ikrar etmiş sayılır. Kendisine yemin iade edilen kişinin yemin etmekten kaçınması hâlinde ise yemin konusu vaka ispat edilememiş sayılır.
Bu sonuçlar yemin delilinin neden dikkatli kullanılmasını gerektiğini açıkça gösterir. Yemin teklifinin etkisi, yalnız bir beyan alınmasından ibaret değildir.
7. Yurt Dışı Vekâletnamesinde Ne Yazmalı?
HMK m.74 bakımından vekâletnamede “yemin teklif etmeye” yönelik açık özel yetki bulunmalıdır. Hazır matbu metinde yalnız “her türlü davayı takip” veya “delil sunmak” yazması yeterli değildir.
Yurt dışındaki müvekkil, bu yetkiyi bütün davalar bakımından verebileceği gibi belirli bir dosyayla sınırlandırabilir. Yemin teklif etme yetkisi verilmiş olması, yemini kabul, iade veya reddetme işlemlerinin de otomatik olarak aynı kapsamda bulunduğu varsayımına yol açmamalıdır; HMK m.74 bu işlemleri ayrıca sayar.
HMK m.74’teki diğer özel yetkilerin farkı için sulh özel yetkisi, hâkimi ret özel yetkisi ve tam ıslah özel yetkisi rehberleri kullanılabilir.
8. Konsolosluk, Apostil ve Tercüme Ayrımı
Vekâletnamenin Türkiye’de kullanılabilirliği ile yemin teklif özel yetkisinin varlığı aynı şey değildir. Türk konsolosluğunun noterlik yetkisi kapsamında düzenlenen vekâletname Türk resmi makamı belgesidir. Yabancı noter önünde düzenlenen vekâletnamede ise ülkeye göre apostil veya tasdik zinciri ve Türkçe tercüme gerekebilir.
Apostil, belgenin imza ve mühür doğrulama süreciyle ilgilidir. Vekâletname metninde bulunmayan “yemin teklif etmeye” yetkisini oluşturmaz. Aynı şekilde tercümenin doğru yapılmış olması içerikte eksik özel yetkiyi tamamlamaz.
Resmi randevu ve noterlik işlemleri için T.C. Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk İşlemleri; yabancı noter belgesi için yabancı noter ve apostil rehberi kullanılabilir.
9. Yemin Teklifi Öncesi Dosya Stratejisi
Yemin teklifinden önce ilk soru, ispat yükünün kimde olduğudur. İkinci soru mevcut delillerin neyi ispatladığıdır. Üçüncü soru ise yemin konusu yapılacak somut vakıanın HMK m.225’e girip girmediği ve m.226’daki yasaklardan birine takılıp takılmadığıdır.
Karşı tarafın yemini kabul etmesi, iade etmesi veya yeminden kaçınması ihtimalleri ayrı ayrı ele alınmalıdır. Özellikle karşı tarafın yemini edaya hazır olduğunu bildirmesinden sonra HMK m.227/2’deki geri dönüş sınırı nedeniyle delil stratejisinin önceden kurulması gerekir.
10. Yemin Teklifi İçin Kontrol Listesi
- Vekâletnamede “yemin teklif etmeye” özel yetkisi var mı?
- Yemin konusu vakıa davanın çözümü bakımından çekişmeli mi?
- Vakıa kişinin kendisinden kaynaklanıyor veya onun bilgisi kapsamında mı?
- HMK m.226’daki yasaklardan biri var mı?
- İspat yükünün kimde olduğu belirlendi mi?
- Dosyadaki diğer deliller değerlendirildi mi?
- Karşı tarafın yemin etmesi hâlindeki sonuç müvekkile açıklandı mı?
- HMK m.227/2’deki geri dönüş sınırı anlatıldı mı?
- Yemin sorusu somut, açık ve tek anlamlı mı?
- Vekâletname yabancı noter belgesiyse apostil/tasdik ve tercüme tamam mı?
11. Yemin Teklifi ile Tanık Beyanı Aynı Şey Değildir
Tanık, taraf dışındaki üçüncü kişinin algıladığı vakıalara ilişkin beyan verir. Yemin ise tarafın kendi vakıası veya bilgisi hakkında kanunda düzenlenen kesin delildir. Bu nedenle “karşı tarafı tanık gibi dinletme” mantığıyla yemin teklif edilmemelidir.
Tarafın isticvabı da yeminden farklıdır. Mahkemenin tarafı isticvap etmesi veya tarafın açıklama yapması otomatik olarak HMK anlamında yemin teklifi olduğu düşünülmemelidir. Yemin deliline başvurulacaksa özel yetki, uygun vaka ve usul adımları birlikte bulunmalıdır.
12. Yemin Sorusu Nasıl Hazırlanmalı?
Yemin sorusu mümkün olduğunca tek bir somut vakıayı hedeflemeli ve hukuki nitelendirmeyi tarafın üzerine bırakmamalıdır. Örneğin “borçlu olmadığınıza yemin edin” yerine belirli tarihte belirli ödemenin yapılıp yapılmadığı veya belirli belgenin teslim edilip edilmediği somutlaştırılmalıdır.
Birden fazla ödeme, tarih veya işlem varsa her bir vakıa ayrılaştırılmalıdır. Bu yöntem, yemin eden kişinin tek bir genel cevapla farklı olayları birlikte geçiştirmesini önler ve mahkemenin yemin sonucunu hangi vakıaya bağlayacağını açık hâle getirir.
13. Yurt Dışındaki Müvekkilin Talimatı Nasıl Alınmalı?
Yemin teklifi geri dönüşü sınırlı bir delil stratejisi olduğu için, yurt dışındaki müvekkile teklifin konusu ve muhtemel sonuçları yazılı biçimde açıklanmalıdır. Vekâletnamede özel yetki bulunması bu iletişim yükünü ortadan kaldırmaz.
Talimat alınırken yemin edilecek vakıa, karşı tarafın olası cevapları, dosyadaki mevcut deliller ve HMK m.227/2 sonucu birlikte gösterilmelidir. Böylece müvekkil yalnız “yemin teklif edilsin” şeklinde soyut karar vermek yerine ispat stratejisinin sonuçlarını bilir.
14. Mevcut Sitedeki Genel Yemin Rehberi ile Bu Yazının Farkı
Sitedeki Hukuk Davasında Yemin Delili Nasıl Kullanılır? HMK 225-239 rehberi yemin delilinin genel şartlarını açıklar. Bu içerik ise özellikle yurt dışında yaşayan müvekkilin vekâletnamesinde HMK m.74 özel yetkisinin bulunması ve yemin teklifinin uzaktan temsil bakımından nasıl yönetileceği konusuna odaklanır.
Böylece arama niyeti “yemin delili nedir?” değil; “yurt dışından vekâlet veren kişinin avukatı yemin teklif edebilir mi ve vekâletnamede hangi yetki gerekir?” sorusudur.
15. Yemin Tüzel Kişi Tarafa Teklif Edilirse Kim Eda Eder?
HMK m.232, yemin edasının kural olarak tarafa ait olduğunu açıkça düzenler. Taraf bir tüzel kişi ise, tüzel kişi adına yapılmış bir işleme ilişkin vakıanın ispatı için yemin tüzel kişiyi temsile yetkili kişi veya organ tarafından eda veya iade olunabilir. Bu nedenle şirketin taraf olduğu bir davada “avukat vekâletnamede özel yetkiliyse şirket adına yemini de kendisi eder” sonucu çıkarılamaz. HMK m.74’teki özel yetki avukatın yemin teklif etme ve kanunda ayrıca sayılan yemin işlemleri bakımından temsil yetkisini belirler; yemin edasının kimin tarafından yerine getirileceği ise HMK m.232’ye göre ayrıca belirlenir.
Şirket dosyalarında yemin konusu vakıanın hangi işlemden doğduğu ve o işlem bakımından tüzel kişiyi temsile yetkili organ veya kişinin kim olduğu önceden tespit edilmelidir. Yönetim veya temsil değişmişse, yalnız güncel imza yetkisine bakmak yeterli olmayabilir; yemin konusu işlem bakımından kanunun aradığı temsil ilişkisi dosya belgeleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
16. Avukat Müvekkil Yerine Yemini Eda Edebilir mi?
HMK m.232/1 uyarınca yemin tarafa teklif olunur ve tarafça eda veya iade olunur. Bu nedenle dava vekilinin HMK m.74 kapsamında özel yetkili olması, gerçek kişi müvekkilin yerine bizzat yemin etmesine imkân vermez. Avukat yemin teklifine ilişkin usul işlemini yürütür; ancak yeminin kişisel edası kanunun belirlediği kişiye aittir.
Ergin olmayan veya kısıtlı taraflar ile tüzel kişiler bakımından HMK m.232/2-3 özel kurallar içerir. Bu nedenle tarafın gerçek kişi mi, tüzel kişi mi, kanuni temsil altında mı olduğu ve yemin konusu vakıanın kimin işleminden kaynaklandığı ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
17. Yemin Her Durumda Karşı Tarafa İade Edilebilir mi?
Hayır. HMK m.230, yeminin konusunu oluşturan vakıa her iki taraftan değil yalnızca kendisine yemin teklif edilen tarafın şahsından kaynaklanıyorsa yeminin iade edilemeyeceğini düzenler. Bu kural, yemin stratejisinde önemli bir ayrımdır. Yemin teklif edilirken yalnız “karşı taraf kabul eder mi?” sorusu değil, karşı tarafın yemini iade etme imkânının bulunup bulunmadığı da incelenmelidir.
Örneğin yalnız karşı tarafın kendi kişisel bilgisi veya fiilinden doğan bir vakıa söz konusuysa, iade yasağının uygulanıp uygulanmadığı HMK m.230 çerçevesinde değerlendirilir. Yemin teklifinin metni, vakıanın kimin şahsından kaynaklandığını belirsiz bırakmayacak kadar somut olmalıdır.
18. Yurt Dışında Bulunan Tarafın Yemin Süreci Nasıl Planlanır?
HMK m.228, duruşmada bizzat hazır olmayan yemin teklif edilen kimseye yemin için davetiye çıkarılmasını ve davetiyede yemin konusu hususlarla gelmemenin ya da yeminden kaçınmanın sonuçlarının yazılmasını öngörür. HMK m.233 ise yeminin mahkeme huzurunda yerine getirilmesini düzenler. Bu nedenle yurt dışında bulunmak, avukatın müvekkil yerine yemini eda etmesini sağlayan bir istisna değildir.
Yurt dışındaki taraf bakımından mahkemenin uygulayacağı usul, davet, mazeret ve varsa adli yardımlaşma imkânları somut dosyada ayrıca belirlenmelidir. Kesin olmayan bir uzaktan bağlantı veya temsil yönteminin var olduğu varsayılmamalıdır. Yemin aşaması yaklaşmadan önce tarafın bulunduğu ülke, duruşma tarihi ve mahkemenin vereceği usul kararı birlikte takip edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
1. Genel vekâletnameyle avukat yemin teklif edebilir mi?
Hayır. HMK m.74 yemin teklifini açık özel yetkiye bağlar.
2. Başka delilim varsa yine de yemin teklif edebilir miyim?
Evet. HMK m.227/1 başka delili bulunduğunu beyan eden tarafın da yemin teklif edebileceğini düzenler.
3. Karşı taraf yemine hazır olduğunu bildirince tekliften vazgeçebilir miyim?
HMK m.227/2 uyarınca bu aşamadan sonra tekliften vazgeçip başka delile dayanamaz ve yeni delil gösteremezsiniz.
4. Her konu için yemin teklif edilebilir mi?
Hayır. HMK m.226 yemine konu olamayacak vakıaları açıkça düzenler.
5. Yemin sorusu hukuki sonuç şeklinde sorulabilir mi?
Yemin somut ve çekişmeli vakıaya yönelmelidir; hukuki nitelendirme yerine olay, tarih, ödeme veya teslim gibi vakıa somutlaştırılmalıdır.
6. Apostilli vekâletname yemin teklif yetkisi verir mi?
Hayır. Apostil belge tasdikidir; özel yetki vekâletname metninde bulunmalıdır.
7. Konsolosluk vekâletnamesine yemin yetkisi eklenebilir mi?
Evet. HMK m.74 kapsamındaki “yemin teklif etmeye” özel yetkisi açıkça yazılabilir.
8. Yemin teklif yetkisi yemini kabul veya reddetme yetkisini de içerir mi?
HMK m.74 bu işlemleri ayrı ayrı saydığı için vekâletname metni her işlem yönünden ayrıca kontrol edilmelidir.
9. Avukat müvekkil yerine yemin edebilir mi?
Hayır. Yemin edası bizzat tarafla ilgili bir işlemdir; avukatın özel yetkisi teklif ve temsil işlemi bakımındandır.
10. Yurt dışındaki müvekkil yemin teklifinden önce ne göndermeli?
Olay kronolojisini, ödeme/teslim belgelerini, yazışmaları ve yemin konusu yapılacak vakıaya ilişkin tüm kayıtları avukatına iletmelidir.
Resmî Kaynaklar
- 6100 sayılı HMK – m.74 ve m.225-239
- T.C. Adalet Bakanlığı – Kanunlar
- T.C. Dışişleri Bakanlığı – Konsolosluk İşlemleri
Mersin Barosu, Sicil 3472
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
Bu içerik 15.09.2026 tarihinde yürürlükteki HMK m.74 ve m.225-239 hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır.
(E-İMZALIDIR)
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
