Yurt Dışında Evlilik Tescili ve Formül B (2026)

Yurt dışında yapılan evlilik Türkiye’ye nasıl tescil edilir? Kısa cevap

Yabancı ülkenin yetkili makamı önünde evlenen Türk vatandaşı, evlilik tarihinden itibaren en geç 30 gün içinde resmî evlenme belgesini o yerdeki Türk dış temsilciliğine verir veya gönderir. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.24 uyarınca dış temsilcilik evlenme bildirimini düzenleyip Türk nüfus kütüğüne tescil ettirir. Konsolosluk.gov.tr, yabancı makam önündeki evlilik tescilinde posta başvurusuna izin verir; görevli temsilciliğin belge listesi ayrıca uygulanır.

Yabancı evliliğin Türkiye’de geçerliliği yalnız tescile bağlı değildir. MÖHUK m.13’e göre evlenme ehliyeti ve maddî şartlar her eşin evlenme anındaki millî hukukuna, şekil ise nikâhın yapıldığı ülke hukukuna tabidir. Türk vatandaşı bakımından Türk Medenî Kanununa aykırı ve mutlak butlan sebebi taşıyan bir birlik, nüfusa kaydedilmekle geçerli hâle gelmez. Tescil tamamlandıktan sonra e-Devlet, nüfus müdürlüğü veya konsolosluktan çok dilli evlenme kayıt örneği Formül B alınabilir.

Yurt dışında yapılan evlilik Türkiye’de geçerli mi?

Yurt dışında Türk vatandaşı iki kişi veya bir Türk vatandaşıyla bir yabancı, bulundukları ülkenin evlendirmeye yetkili makamı önünde evlenebilir. 5490 sayılı Kanun m.24 ve Evlendirme Yönetmeliği m.11, bu evlenmenin Türk Medenî Kanununa uygun olması ve mutlak butlan sebebi bulunmaması şartıyla Türkiye’de geçerli olduğunu kabul eder.

Milletlerarası özel hukuk ayrımı daha ayrıntılıdır. 5718 sayılı MÖHUK m.13/1 uyarınca evlenme ehliyeti ve şartları taraflardan her birinin evlenme anındaki millî hukukuna tabidir. Evliliğin şekline ise m.13/2 gereği yapıldığı ülkenin hukuku uygulanır. Dolayısıyla Almanya’da evlenen Türk için Türk hukukundaki evlenme engelleri, Alman eş için onun millî hukuku; nikâhın merasimi ve düzenleyen makam bakımından Alman hukuku incelenir.

Yetkisiz bir kişi önünde yalnız dinî tören yapılması, birlikte yaşama sözleşmesi kurulması veya yerel hukukta evlilikten farklı ad taşıyan ortaklık her durumda Türk nüfusuna evlilik olarak tescil edilmez. Belgenin başlığı değil, düzenleyen makamın hukukî niteliği ve işlemin o ülke hukukunda evlilik sayılıp sayılmadığı belirleyicidir.

Evlilik tescilinde 30 günlük süre ne zaman başlar?

5490 sayılı Kanun m.24/1, bildirimin yabancı makam önündeki evlenme tarihinden itibaren en geç 30 gün içinde yapılmasını emreder. Süre düğün, kutlama veya belgenin postayla teslim alındığı gün değil, resmî nikâh tarihinden başlar.

Kanun, evlenme belgesinin o yerdeki dış temsilciliğe verilmesini veya gönderilmesini yeterli kanal olarak düzenler. Posta tercih edilecekse son gün beklenmemeli; takip numarası, gönderi içeriği ve teslim kaydı saklanmalıdır. Temsilciliğin evrakı teslim alması ile tescilin MERNİS’te tamamlanması aynı tarih olmayabilir.

Otuz günlük sürenin kaçırılması evliliği kendiliğinden hükümsüz yapmaz ve tescil hakkını düşürmez. Geç bildirim yine yapılır; ancak 5490 sayılı Kanun m.68 kapsamında idarî para cezası uygulanabilir. Ceza tutarı her yıl yeniden değerleme ve güncel mevzuata göre yetkili makamca hesaplandığından eski internet tutarıyla ödeme yapılmamalıdır.

Evlilik bildirimini eşlerden hangisi yapar?

5490 m.24’ün mevcut lafzı, iki eş de Türk vatandaşıysa bildirimi kocaya; koca yabancıysa Türk vatandaşı kadına yükler. Evlendirme Yönetmeliği m.11 ise uygulamayı daha açık ifade eder: eşlerin ikisi de Türk vatandaşıysa erkek, yalnız biri Türk vatandaşıysa Türk vatandaşı eş bildirir.

Pratikte tescil dosyası Türk vatandaşı eş üzerinden açılır. Her iki eşin kimlik bilgileri ve evlenme belgesi sunulur. Yabancı eşin bizzat gelmesi her temsilcilikte zorunlu değildir; merkezî portal posta başvurusunu öngördüğü için görevli konsolosluğun imza ve kimlik kopyası şartı esas alınır.

Başka kişi veya avukat üzerinden işlem yapılacaksa temsil yetkisini açıkça gösteren vekâletname gerekir. Vekâlet, yabancı ülkede düzenlenmişse apostil/tasdik ve Türkçe tercüme kuralları ayrıca uygulanır.

Konsolosluk evlilik tescili için gerekli belgeler

Kesin liste ülke ve temsilcilik bazında değişse de temel dosya şunlardan oluşur:

• Yabancı yetkili makamın düzenlediği asıl evlenme belgesi veya kabul edilen resmî kayıt örneği;
• Mümkünse çok dilli uluslararası evlenme belgesi/Formül B eşdeğeri;
• Türk vatandaşı eşin T.C. kimlik kartı veya pasaport örneği;
• Yabancı eşin pasaport veya resmî kimlik örneği;
• Eşlerin doğum tarihi, doğum yeri, ana-baba adı ve önceki medenî hâl bilgileri;
• Doldurulmuş evlilik tescil formu ve imzalı dilekçe;
• Belge tek dilli ise istenen Türkçe tercüme ve tasdik;
• Önceki evlilik varsa kesinleşmiş boşanma veya ölüm belgesi;
• Ad-soyad farklıysa isim denklik veya değişiklik belgesi.

ABD gibi federal sistemlerde “evlenme lisansı” ile evliliğin yapılıp kayda geçtiğini gösteren “certified marriage record” farklı olabilir. Washington Büyükelçiliğinin güncel listesi D.C., Maryland, Virginia ve West Virginia için kabul edilen belge adlarını ayrı sayar. Yalnız nikâh izni veya tören sertifikası resmî kayıt belgesi yerine geçmeyebilir.

Evlilik tescili postayla mı, şahsen mi yapılır?

Konsolosluk.gov.tr işlem kataloğu, “Yabancı Yerel Makamlar Önünde Evlilik Sonrasında Evlilik Tescili” başvurusunun postayla yapılabileceğini belirtir. Bu, Formül B alma veya dış temsilcilikte nikâh kıyma işlemiyle karıştırılmamalıdır.

Görevli temsilcilik; asıl belgenin, noter onaylı kopyanın, kimlik fotokopisinin veya belirli başvuru formunun postalanmasını isteyebilir. Bazı ülkelerde asıl belgenin geri gönderilmesi için ön ödemeli ve takipli dönüş zarfı gerekir. Kimlik ve pasaport aslı, temsilcilik açıkça istemedikçe postaya verilmemelidir.

Gönderiden önce görev bölgesi kontrol edilir. Evliliğin yapıldığı yer ile ikamet adresi farklı konsolosluk bölgelerinde olabilir. Washington örneğinde belirli eyaletler Büyükelçiliğin görev alanındayken diğer eyaletlerde ilgili başkonsolosluğa posta başvurusu yapılır. Yanlış temsilciliğe gönderi süre ve evrak kaybına yol açar.

Formül B nedir, nereden alınır?

Formül B, Türk nüfus sisteminde kayıtlı evliliği çok dilli standart başlıklarla gösteren “Uluslararası Evlenme Kayıt Örneği”dir. Eşlerin kimlik bilgilerini, evlenme tarihini ve yerini gösterir. Aile cüzdanının veya yabancı ülkenin asıl evlenme belgesinin aynısı değildir.

Tescil tamamlandıktan sonra Formül B şu kanallardan alınabilir:

• e-Devlet’teki “Çok Dilli Evlenme Kayıt Örneği (Formül B) Sorgulama” hizmetinden barkodlu belge;
• Türkiye’de nüfus müdürlüğünden;
• Yurt dışında Türk dış temsilciliğinden;
• Konsolosluk portalında sunuluyorsa çevrim içi talep ve posta teslimiyle.

Merkezî portal şahsen Formül B başvurusunda randevu öngörür; çevrim içi posta seçeneğini ayrıca sunar. Amsterdam Başkonsolosluğu şahsen başvuruda geçerli Türk kimliği/pasaportu ve varsa uluslararası aile cüzdanını sayar; başkası adına işlemde vekâlet veya vasi kararı ister.

Formül B’nin yabancı ülkede kabul şekli hedef kuruma bağlıdır. Bazı kurum barkodlu e-Devlet çıktısını, bazıları ıslak imzalı örneği veya ek apostili isteyebilir. Belgeyi almadan önce sunulacağı yabancı makamdan format teyidi yapılmalıdır.

Yabancı evlenme belgesine apostil ve tercüme gerekir mi?

Belgenin düzenlendiği devlet, belge türü ve taraf olunan uluslararası sözleşme belirleyicidir. Çok dilli uluslararası evlenme kayıt örneği, standart yapısı sayesinde çoğu temsilcilikte ayrıca tercüme ihtiyacını kaldırır. Tek dilli yerel evlenme belgesi için Türkçe tercüme, apostil veya konsolosluk tasdiki istenebilir.

“Formül B ise hiçbir ülkede apostil gerekmez” veya “her yabancı evlilik belgesi mutlaka apostilli olmalı” şeklinde mutlak bir kural kurulamaz. Önce görevli konsolosluğun evlilik tescili listesi, sonra belgenin ileride sunulacağı makamın şartı incelenir. Apostil belgenin imza/mühür kaynağını doğrular; evliliğin Türk hukukundaki maddî şartlarını veya belgedeki yanlış kimlik bilgisini düzeltmez.

Dış temsilcilik bulunmayan veya bildirim yapılamayan yerde 5490 m.24/2 özel yol koyar: yabancı evlenme belgesi Türkçeye çevrilmeli, usulüne göre onaylanmalı ve Dışişleri Bakanlığınca tasdik edilmiş olarak Türkiye’de nüfus müdürlüğüne verilmelidir.

Yabancı eşle evlilik tescilinde ek olarak ne gerekir?

Yabancı eşin kimliği, doğum tarihi ve yeri, ana-baba adı, vatandaşlığı ve önceki medenî hâli açık olmalıdır. Yabancı pasaporttaki ad ile evlenme belgesindeki ad farklıysa değişikliği bağlayan resmî belge sunulur. Türkçe karakter ve çift soyadı farkları dilekçede açıklanır.

Önceki evlilik boşanmayla bittiyse yabancı boşanma kararının kesinleşmesi ve Türkiye’deki etkisi ayrıca incelenir. Türk vatandaşı eşin önceki yabancı boşanması Türk nüfusuna hiç işlenmemişse, yeni evlilik tescilinden önce idarî tescil veya tanıma süreci gerekebilir. Önceki eş öldüyse ölüm belgesi sunulur.

Yabancıyla evlenmek yabancı eşe otomatik Türk vatandaşlığı vermez. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.16 uyarınca evlilik en az üç yıldır devam ediyor olmalı; aile birliği içinde yaşama, evlilik birliğiyle bağdaşmayacak faaliyette bulunmama ve millî güvenlik/kamu düzeni engelinin olmaması şartlarıyla ayrıca başvuru yapılmalıdır.

Hangi yabancı evlilikler Türk nüfusuna tescil edilmez?

Türk vatandaşı bakımından Türk Medenî Kanunu m.145’teki mutlak butlan sebepleri özellikle önemlidir: evlenme anında mevcut başka evlilik; sürekli ayırt etme gücü yokluğu; evlenmeye engel derecede akıl hastalığı; evlenmeye engel derecede kan veya kayın hısımlığı. Bu sebeplerden biri varsa yabancı kayıt tescil edilse bile maddî hukuk sorunu ortadan kalkmaz.

Yabancı ülkede “registered partnership”, “civil union” veya benzeri adla kurulan birlik, o ülke hukukunda evlilikten ayrıysa Formül B’ye dönüştürülemez. Türkiye’nin mevcut aile hukuku sisteminde aynı cinsiyetten kişilerin yabancı ülkede kurduğu evlilik Türk aile kütüğüne evlilik olarak tescil edilmemektedir. Bu durum, yabancı ülkedeki birliğin oradaki geçerliliğinden ayrı bir Türk nüfus hukuku sonucudur.

Tescil memuru ciddi kimlik, yetkili makam veya evlenme engeli sorunu görürse ek belge ve hukukî inceleme ister. Nüfusa kayıt, geçersiz bir evliliği geçerli hâle getiren kurucu işlem değildir.

Yıllar sonra evlilik tescili yapılabilir mi?

Evet. Otuz gün geçmesi tescil hakkını düşürmez. Evlilik devam ediyorsa resmî yabancı evlenme belgesiyle gecikmeli tescil başvurusu yapılır. Gecikme nedeniyle 5490 m.68 kapsamında idarî para cezası gündeme gelebilir; fakat yalnız gecikme evliliğin kütüğe hiç işlenmemesi sonucu doğurmaz.

Yıllar içinde boşanma, eşin ölümü, isim değişikliği veya çocukların doğumu gerçekleşmişse olaylar kronolojik sırayla işlenir. Önce evlilik, sonra boşanma/ölüm; çocuk için ayrıca doğum ve soybağı kaydı yapılır. Tek bir dilekçeyle bütün olayların otomatik düzeldiği varsayılmamalıdır.

Eski evlenme belgesi kayıpsa yabancı ülkenin belediye, Standesamt, état civil veya civil registry makamından yeni resmî örnek alınır. Düğün fotoğrafı, davetiye veya dinî nikâh belgesi resmî evlenme kaydının yerine geçmez.

Evlilik Türkiye’deki nüfus müdürlüğünden tescil edilebilir mi?

Asıl yol, belgenin evlenmenin yapıldığı yerdeki dış temsilciliğe verilmesi veya gönderilmesidir. 5490 m.24/2, o yerde dış temsilcilik bulunmaması veya bildirim yapılamaması hâlinde Türkiye’de nüfus müdürlüğü yolunu açar. Bu durumda yabancı evlenme belgesi Türkçeye çevrilmiş, usulüne göre onaylanmış ve Dışişleri Bakanlığınca tasdik edilmiş olmalıdır.

Belge Apostil Sözleşmesi kapsamında apostilli olsa bile m.24/2’nin metnindeki Dışişleri tasdiki ve güncel uygulama, başvuru yapılacak nüfus müdürlüğünden önceden teyit edilmelidir. Başvuranın Türk kimliği, yabancı eşin pasaportu ve önceki medenî hâl belgeleri de dosyaya eklenir.

Türkiye’ye yalnız tescil için gelmek zorunlu değildir; posta kabul eden konsolosluk yolu genellikle daha doğrudan çözümdür. Türkiye’de vekil kullanılacaksa vekâletin nüfus ve evlilik tescili işlemini açıkça kapsaması gerekir.

Evlilik tescil edilince hangi kayıtlar değişir?

Tescille Türk nüfus kütüğündeki medenî hâl ve eş bağlantısı güncellenir; evlenme tarihi ve yeri kayda girer. Güncel nüfus kayıt örneği ve Formül B üretilebilir. Bu kayıt pasaport/kimlik, aile birleşimi, SGK hak sahipliği, miras, banka ve çocuk işlemlerinde temel resmî veri olarak kullanılabilir.

Tescil, eşlerden birinin soyadını, vatandaşlığını, ikamet iznini, mal rejimini veya sosyal güvenlik hakkını her yönüyle otomatik değiştiren tek işlem değildir. Soyadı tercihi, aile birleşimi vizesi, yabancı eşin vatandaşlık başvurusu ve mal rejimi ayrı mevzuata tabidir.

İşlem sonrası e-Devlet’ten nüfus kayıt örneği alınarak eşin adı, evlenme tarihi/yeri ve önceki soyadın doğru yazıldığı kontrol edilmelidir. Yanlışlık varsa yabancı asıl belgeyle derhal düzeltme istenir.

Evlilik tescili çocuğun kaydını da yapar mı?

Hayır. Evlilik tescili eşlerin medenî hâlini kaydeder; yurt dışında doğan çocuk için ayrı doğum bildirimi gerekir. 5490 m.15’e göre yurt dışındaki doğum dış temsilciliğe 60 gün içinde bildirilir. Doğum belgesi, ana-baba kimlikleri ve soybağı bilgileriyle çocuk için ayrı tutanak düzenlenir.

Çocuk evlilikten önce doğmuşsa evliliğin sonradan tescili soybağı sonuçlarını etkileyebilir; ancak kayıtların doğru sırada ve belgelerle işlenmesi gerekir. Yabancı ülke doğum belgesinde ana-baba bilgilerinin eksik veya farklı olması ek tanıma/soybağı incelemesine yol açabilir.

Türk vatandaşı ana veya babadan doğan çocuğun vatandaşlığı, 5901 sayılı Kanunun soybağı hükümlerine göre ayrıca belirlenir. Formül B çocuğun doğum belgesi veya pasaport başvurusu değildir.

Yurt dışındaki evlilik sonradan boşanırsa ne yapılır?

Evlilik Türk nüfusuna tescilli olsa bile yabancı mahkemenin boşanma kararı Türkiye’de kendiliğinden nüfus kaydını değiştirmez. Şartları varsa 5490 sayılı Kanun m.27/A kapsamında dış temsilcilik veya il nüfus müdürlüğünde idarî tescil; bu mümkün değilse 5718 sayılı MÖHUK uyarınca tanıma davası gerekir.

Boşanma kararının kesinleşme tarihi, tarafların kimlikleri, çocuk ve velayet hükümleri açık olmalıdır. Yalnız “divorce certificate” bazı ülkelerde kesinleşmiş mahkeme kararının tamamını göstermeyebilir. Evlilik tescil edilmeden boşanma işlenmeye çalışılıyorsa nüfus makamı önce evlenme olayının kaydını ister.

Boşanmanın nüfusa işlenmesi, yabancı kararın nafaka, velayet veya mal paylaşımı hükümlerinin Türkiye’de cebren icrasını her durumda sağlamaz. Tanıma ile tenfiz ve idarî nüfus tescili farklı sonuç doğurur.

Evlilik tescili için kısa kontrol listesi

• Resmî nikâh tarihinden itibaren 30 günlük tarihi hesaplayın.
• Belgenin evlilik lisansı değil, kesin kayıt örneği olduğunu kontrol edin.
• Görevli Türk dış temsilciliğini belirleyin.
• Çok dilli Formül B eşdeğeri alınabiliyorsa tercih edin.
• Türk ve yabancı kimliklerde ad-soyad/tarih eşleşmesini kontrol edin.
• Önceki evlilik varsa kesinleşmiş boşanma veya ölüm belgesini ekleyin.
• Posta başvurusunda takip ve dönüş zarfı talimatını uygulayın.
• Tercüme, apostil veya tasdiki belge türüne göre tamamlayın.
• Tescilden sonra e-Devlet nüfus kaydını doğrulayın.
• Gerekirse Formül B’yi e-Devlet, nüfus veya konsolosluktan alın.

Yurt dışında evlilik tescili hakkında sık sorulan sorular