Yurt Dışında Yapılan Sözleşme Türkiye’de Şeklen Geçerli mi? MÖHUK m.7 | 2026

1. MÖHUK m.7 tam olarak neyi düzenler?

5718 sayılı Kanun’un 7. maddesi “Hukukî işlemlerde şekil” başlığını taşır. Hükme göre hukukî işlemler, yapıldıkları ülke hukukunun veya o hukukî işlemin esası hakkında yetkili olan hukukun maddî hukuk hükümlerinin öngördüğü şekle uygun olarak yapılabilir. Bu düzenleme, yabancılık unsuru taşıyan bir sözleşme veya tek taraflı hukukî işlem bakımından şekil geçerliliğini iki ayrı kapı üzerinden korur. Birinci kapı locus regit actum olarak anılan, işlemin yapıldığı yer hukukudur. İkinci kapı ise işlemin esasına uygulanacak hukukun maddî hukuk şekil kuralıdır.

Madde 7’nin işlevi, yabancı ülkede usulüne uygun kurulmuş bir özel hukuk işleminin sırf Türk hukukunda aynı işlem için farklı bir şekil öngörülmesi nedeniyle otomatik olarak geçersiz sayılmasını önlemektir. Bununla birlikte madde yalnızca “şekil” konusunu çözer. Tarafların ehliyeti, irade sakatlığı, sözleşmenin konusu, emredici hükümler, kamu düzeni, temsil yetkisi, taşınmazın aynî devri, tüketici koruması veya sözleşmenin esasa ilişkin geçerliliği başka kurallara tabidir.

2. Şekil ile sözleşmenin esasına ilişkin geçerlilik nasıl ayrılır?

Bir sözleşmenin yazılı yapılması, noter önünde düzenlenmesi, belirli ibareleri içermesi, elektronik imza taşıması veya resmî biçimde kurulması şekil meselesidir. Buna karşılık sözleşmenin konusu hukuka aykırıysa, taraflardan biri ehliyetsizse, irade hata veya hileyle sakatlanmışsa ya da seçilen hukuk bakımından yasak bir edim kararlaştırılmışsa sorun artık yalnız şekil değildir.

MÖHUK m.7, şeklen geçerli olan bir işlemin esastan da mutlaka geçerli olduğu sonucunu doğurmaz. Önce işlem türü belirlenir. Sonra MÖHUK’un ilgili bağlama kuralına göre esasa uygulanacak hukuk tespit edilir. Şekil ayrıca m.7 veya ilgili özel madde üzerinden kontrol edilir. Bu iki inceleme aynı dosyada birlikte yapılır ve birbirinin yerine geçmez.

Örneğin uluslararası bir ticari sözleşmede taraflar MÖHUK m.24 çerçevesinde uygulanacak hukuku seçmiş olabilir. Sözleşmenin şekli m.7’ye göre incelenirken esasına uygulanacak hukuk m.24 üzerinden belirlenir. Sözleşmenin imzalandığı ülke hukukuna göre şekil tamam olsa bile seçilen hukukun emredici maddî hükümlerine aykırı bir edim varsa m.7 bu aykırılığı ortadan kaldırmaz.

3. İşlemin yapıldığı ülke hukuku ne zaman yeterlidir?

MÖHUK m.7’nin ilk alternatifi, işlemin yapıldığı ülke hukukunun şekil şartlarına uygunluktur. Bir sözleşme Almanya’da kurulmuşsa Alman hukukunun o işlem için aradığı şekil; Hollanda’da kurulmuşsa Hollanda hukukunun şekil kuralları incelenir. Burada yalnız belgenin üstünde yazan şehir veya tarafların ikamet ülkesi esas alınmaz. İşlemin nerede ve hangi yöntemle kurulduğu tespit edilir.

Tarafların aynı fiziki ortamda imza attığı klasik sözleşmelerde yer tespiti daha basittir. Farklı ülkelerde bulunan tarafların e-posta, platform veya elektronik imza üzerinden sözleşme kurduğu dosyalarda ise teklif, kabul, elektronik imza altyapısı ve sözleşmenin kuruluş anı birlikte incelenir. “Belgeyi Almanya’ya gönderdim” veya “sunucu Hollanda’da” bilgisi tek başına işlem yerini kesinleştirmez.

İşlem yeri hukukunun aradığı şekil sağlanmışsa m.7 bakımından ilk alternatif gerçekleşir. Ancak işlem, taşınmaz aynî hakkı veya özel bir uluslararası sözleşmenin kapsamı gibi özel bir kurala tabi ise doğrudan m.7 ile yetinilmez.

4. Esasa uygulanacak hukukun şekil kuralı nasıl belirlenir?

Madde 7’nin ikinci alternatifi, hukukî işlemin esası hakkında yetkili olan hukukun maddî hukuk hükümlerinin öngördüğü şekildir. Bunun için önce esasa uygulanacak hukuk bulunur. Sözleşmelerde genel kural MÖHUK m.24’tür. Taşınmaz sözleşmelerinde m.25, tüketici sözleşmelerinde m.26, iş sözleşmelerinde m.27, fikrî mülkiyet sözleşmelerinde m.28, eşya taşımasında m.29 uygulanır. Temsil yetkisi için m.30 ayrıca değerlendirilir.

Esasa uygulanacak hukuk Türk hukukuysa ve ilgili işlem için Türk Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu veya başka bir özel kanun belirli şekil öngörüyorsa ikinci alternatif o şekle göre incelenir. Esasa yabancı hukuk uygulanıyorsa, hâkim yabancı hukukun ilgili maddî şekil kuralını MÖHUK m.2 uyarınca re’sen uygular; yabancı hukukun içeriğinin tespitinde tarafların yardımını isteyebilir.

Bu nedenle “sözleşme yurt dışında yapıldı, Türk hukukunun hiçbir şekil kuralı uygulanmaz” cümlesi doğru değildir. Aynı şekilde “Türkiye’de kullanılacak her sözleşme mutlaka Türk şekline uygun olmalıdır” cümlesi de m.7’nin iki alternatifli yapısını yok sayar.

5. Elektronik imza, e-posta ve dijital sözleşmede şekil

Yurt dışındaki müvekkillerin önemli bölümü sözleşmeyi fizikî kâğıtla değil, elektronik imza platformu, e-posta, müşteri paneli veya çevrim içi imza servisiyle kurmaktadır. Bu durumda üç konu birbirinden ayrılır: sözleşmenin kurulup kurulmadığı, elektronik yöntemin kanuni şekli karşılayıp karşılamadığı ve belgenin Türkiye’de nasıl ispat edileceği.

5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu uyarınca güvenli elektronik imza, kanundaki istisnalar saklı olmak üzere elle atılan imza ile aynı hukukî sonucu doğurur. Ancak yabancı elektronik imzanın Türkiye’deki etkisi yalnız “PDF üzerinde imza görüntüsü var” denilerek kurulamaz. İmzanın niteliği, sertifika sağlayıcısı, doğrulama kayıtları, imza zamanı ve ilgili uluslararası düzenlemeler incelenir. Islak imza görselinin belgeye eklenmesi güvenli elektronik imza değildir.

E-posta yazışması da her sözleşmede aynı sonucu doğurmaz. Kanunun adi yazılı şekil aradığı bir işlem ile nitelikli veya resmî şekil aradığı bir işlem ayrılmalıdır. Elektronik iletişimin ispat gücüyle geçerlilik şekli aynı kavram değildir.

6. Yabancı noter belgesi ile özel hukuk sözleşmesi arasındaki fark

Yabancı ülkede noter huzurunda düzenlenen belge söz konusu olduğunda iki farklı sorun ortaya çıkar. Birincisi, işlemin şeklen geçerli olup olmadığıdır. İkincisi, yabancı resmî belgenin Türk makamı veya mahkemesi önünde resmî belge olarak kullanılabilmesi için gereken tasdik düzenidir.

HMK m.224 yabancı devlet makamlarınca hazırlanan resmî belgelerin Türkiye’de resmî senet niteliğinde kabulü için belgenin verildiği devletin yetkili makamı veya ilgili Türk konsolosluk makamınca onaylanmasını esas alır; Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler saklıdır. Apostil de bu ikinci alandadır. MÖHUK m.7 ise hukukî işlemin şekil geçerliliğini belirler. Bu nedenle “apostil yoksa sözleşme yoktur” veya “apostil varsa sözleşme mutlaka geçerlidir” şeklindeki iki genelleme de yanlıştır.

Yabancı noterin düzenlediği vekâletname, satış vaadi, şirket pay devri, miras sözleşmesi veya başka bir belge her işlem türünün kendi şekil ve temsil kurallarıyla birlikte değerlendirilir.

7. Taşınmaz işlemlerinde neden MÖHUK m.21 ayrıca uygulanır?

Taşınmazlar MÖHUK’ta özel kurala bağlanmıştır. MÖHUK m.21/1 uyarınca taşınırlar ve taşınmazlar üzerindeki mülkiyet hakkı ve diğer aynî haklar, işlem anında malların bulunduğu ülke hukukuna tabidir. Aynı maddenin dördüncü fıkrası, taşınmazlar üzerindeki aynî haklara ilişkin hukukî işlemlerin şekli bakımından da taşınmazın bulunduğu ülke hukukunu esas alır.

Bu nedenle Türkiye’deki bir taşınmazın mülkiyetini devreden aynî işlem bakımından “sözleşmeyi yurt dışında adi yazılı yaptık, MÖHUK m.7 nedeniyle tapu devri tamamlandı” sonucu çıkarılamaz. Türkiye’deki taşınmazlar için tapu sicili ve resmî şekil kuralları uygulanır. Yurt dışında verilen vekâletname ise ayrı bir temsil belgesidir; vekâletnamenin kullanılabilir olması tapu devrinin kendisinin resmî şekil şartını ortadan kaldırmaz.

8. Tüketici sözleşmelerinde MÖHUK m.26/3

MÖHUK m.26, belirli şartları taşıyan tüketici sözleşmeleri için koruyucu bağlama kuralları içerir. Maddenin üçüncü fıkrası, ikinci fıkradaki şartlar altında yapılan tüketici sözleşmelerinin şekline tüketicinin mutad meskeni hukukunun uygulanacağını düzenler. Bu özel hüküm nedeniyle tüketici sözleşmesi m.7’ye bakılarak geçiştirilemez.

Özellikle yurt dışındaki tüketicinin Türkiye’deki bir satıcı veya hizmet sağlayıcıyla yaptığı çevrim içi sözleşmede önce ilişkinin MÖHUK m.26 kapsamındaki tüketici sözleşmesi olup olmadığı tespit edilir. Paket tur ve maddede sayılan bazı taşıma/hizmet istisnaları ayrıca kontrol edilir. Tüketicinin mutad meskeni hukukunun emredici koruması, sözleşmedeki standart “Türk hukuku uygulanır” kaydıyla otomatik olarak ortadan kaldırılamaz.

9. Vasiyetname ve miras işlemlerinde özel şekil kuralları

MÖHUK m.20/4, ölüme bağlı tasarrufların şekli için m.7’ye gönderme yapar ve ayrıca ölenin millî hukukuna uygun şekilde yapılan ölüme bağlı tasarrufların da geçerli olduğunu düzenler. Bu sebeple yurt dışında düzenlenen vasiyetnamenin şekli, sıradan bir ticari sözleşmeyle aynı yöntemle incelenmez. Vasiyetnamenin yapıldığı yer hukuku, m.7 bağlantısı, murisin millî hukuku ve uygulanabilir uluslararası sözleşmeler birlikte kontrol edilir.

Miras paylaşım sözleşmesi, mirastan feragat sözleşmesi veya Türkiye’deki taşınmazların devrini içeren işlemler ise kendi maddî ve resmî şekil kurallarına tabidir. Her miras belgesine “yurt dışında imzalandı, m.7 geçerli kılar” demek hukuken yeterli değildir.

10. Kefalet, garanti, sulh ve yetki sözleşmelerinde kontrol

Kefalet Türk hukukunda ağır şekil şartlarına bağlanmıştır. TBK m.583, kefalet sözleşmesinin geçerliliği için yazılı şekil, azamî miktar, tarih ve kanunda belirtilen bazı unsurlar yönünden özel kurallar öngörür. Eş rızası bakımından TBK m.584 ayrıca önem taşır. Yabancılık unsurlu kefalette önce uygulanacak hukuk, sonra şekil ve varsa doğrudan uygulanan hükümler değerlendirilir.

Yetki anlaşması da şekilden bağımsız değildir. MÖHUK m.47, yabancılık unsuru taşıyan borç ilişkilerinde yabancı mahkeme seçiminin yazılı delille ispatını arar ve iş, tüketici ve sigorta sözleşmelerindeki koruyucu yetki kurallarını anlaşmayla bertaraf ettirmez. Tahkim şartında ise 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu ve uygulanabilir uluslararası sözleşmeler ayrıca devreye girebilir.

Sulh, ibra ve feragat gibi işlemlerde de işlemi yapan kişinin temsil yetkisi kontrol edilir. Avukatın özel yetkisi gereken işlemler HMK m.74 kapsamında değerlendirilir. Belgenin şeklen doğru olması, temsil yetkisindeki eksikliği kendiliğinden gidermez.

11. Yurt dışından Türkiye’de dava açılırken belgenin sunulması

Şeklen geçerli bir sözleşmenin Türk mahkemesinde kullanılabilmesi için belgenin dosyaya usulüne uygun sunulması gerekir. Yabancı dildeki belgelerde mahkeme Türkçe tercüme isteyebilir. Belge yabancı resmî belge niteliğindeyse HMK m.224, apostil veya konsolosluk tasdiki yönünden ayrıca incelenir. Özel kişiler arasında imzalanan sözleşme ile yabancı devlet makamınca düzenlenen resmî belge aynı tasdik rejimine tabi değildir.

Belgenin aslının, güvenli elektronik imzalı örneğinin veya onaylı suretinin sunulması; karşı tarafın imza inkârı; elektronik kayıtların doğrulanması; ticari defter bağlantısı ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi ispat aşamasının konusudur. MÖHUK m.7, mahkemedeki delil değerlendirmesinin yerine geçen bir hüküm değildir.

12. İspat şekli ile geçerlilik şekli arasındaki fark

Geçerlilik şekline uyulmaması, maddî hukuk bakımından işlemin hüküm doğurmamasına yol açabilir. İspat kuralı ise mevcut olduğu ileri sürülen bir hukukî işlemin mahkeme önünde hangi delillerle kanıtlanacağını düzenler. HMK m.200 ve devamındaki senetle ispat kuralları ile MÖHUK m.7’deki şekil bağlama kuralı aynı konu değildir.

Uluslararası dosyada doğru sıra şudur: Önce işlem türü ve yabancılık unsuru belirlenir. Sonra esasa uygulanacak hukuk bulunur. Ardından m.7 veya özel şekil hükmü uygulanır. Son aşamada belgenin Türk yargılamasında hangi usulle sunulacağı ve ispat değeri belirlenir. Bu sıra, şekil ile ispatın birbirine karıştırılmasını önler.

13. Sık Sorulan Sorular

Yurt dışında imzaladığım sözleşme Türkiye’de otomatik geçerli midir?

Hayır. MÖHUK m.7 şekil bakımından işlem yeri hukuku veya esasa uygulanacak hukukun maddî şekil kuralını alternatif olarak kabul eder. Esasa ilişkin geçerlilik ve özel şekil hükümleri ayrıca incelenir.

Sözleşmenin noter onaylı olması şart mı?

İşlem türü kanunen noterlik veya başka bir resmî şekle bağlanmışsa ilgili özel hüküm uygulanır. Her özel hukuk sözleşmesi için noter onayı genel bir şart değildir.

Apostil sözleşmeyi geçerli hâle getirir mi?

Hayır. Apostil yabancı resmî belgenin tasdik zinciriyle ilgilidir. Sözleşmenin maddî ve şekli geçerliliği ilgili kanun hükümlerine göre ayrıca belirlenir.

Elektronik imzayla yapılan yabancı sözleşme geçerli olabilir mi?

Evet; ancak kullanılan imzanın hukukî niteliği, sözleşmenin tabi olduğu şekil kuralı ve yabancı elektronik imzanın doğrulanabilirliği birlikte incelenir. Basit imza görseli güvenli elektronik imza sayılmaz.

Türkiye’deki taşınmazı yabancı ülkede imzalanan sözleşmeyle devredebilir miyim?

Mülkiyet devri için hayır. Türkiye’de bulunan taşınmaz üzerindeki aynî haklar ve bunlara ilişkin hukukî işlemlerin şekli MÖHUK m.21 gereğince taşınmazın bulunduğu yer hukukuna, yani Türk hukukuna tabidir; tapu resmî şekli korunur.

Yabancı ülkede düzenlenen vasiyetname için MÖHUK m.7 uygulanır mı?

MÖHUK m.20/4 ölüme bağlı tasarrufun şekli için m.7’ye gönderme yapar; ayrıca murisin millî hukukuna uygun şekil de geçerlilik sağlayabilir. Uluslararası sözleşmeler de ayrıca kontrol edilir.

Yabancı dildeki sözleşmeyi mahkemeye doğrudan verebilir miyim?

Mahkeme Türkçe tercüme isteyebilir. Belgenin resmî veya özel belge niteliğine göre tasdik ve ispat usulü ayrıca belirlenir.

Taraflar sözleşmeye “Türk hukuku uygulanır” yazarsa şekil sorunu biter mi?

Hayır. Hukuk seçiminin kapsamı, sözleşme türü, m.7 ve özel bağlama kuralları birlikte uygulanır. Tüketici, iş, taşınmaz ve başka koruyucu alanlardaki özel hükümler ayrıca saklıdır.

Yabancı hukuk mahkemece kendiliğinden uygulanır mı?

Evet. MÖHUK m.2 uyarınca hâkim Türk kanunlar ihtilâfı kurallarını ve bu kuralların yetkili kıldığı yabancı hukuku re’sen uygular; içeriğinin tespitinde taraflardan yardım isteyebilir.

Sözleşmenin şekli ile temsil yetkisi aynı mıdır?

Hayır. Temsil yetkisi MÖHUK m.30 ve ilgili maddî hukuk hükümlerine göre ayrıca değerlendirilir. Şeklen doğru belge yetkisiz temsil sorununu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

14. Türkiye geneli ve Mersin uygulaması

Yurt dışında düzenlenen sözleşmenin Türkiye’de dava, icra, tapu, şirket veya başka bir hukukî işlemde kullanılmasında görevli ve yetkili merci işlemin türüne göre belirlenir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun İstanbul Maslak/Sarıyer ve Mersin Akdeniz’de fiziksel ofisleri bulunmaktadır. Yabancılık unsurlu sözleşme dosyalarında MÖHUK, belge şekli, temsil yetkisi, uygulanacak hukuk ve dava/icra stratejisi Mersin’den koordine edilebilir; yetkili mahkeme veya icra dairesi kanuni kurallara göre belirlenir.

Yurt dışındaki müvekkil bakımından ilk incelemede sözleşmenin tam nüshası, imza sayfaları, ekler, teklif-kabul yazışmaları, kullanılan elektronik imza kaydı, tarafların vatandaşlık/yerleşim bilgileri ve varsa hukuk/yetki seçimi maddeleri birlikte alınır. Eksik sayfa veya yalnız ekran görüntüsü üzerinden şekil geçerliliği değerlendirilmez.

15. Resmî kaynaklar

• 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m.2, 7, 20, 21, 24-33 ve 47.
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.74, 200 ve 224.
• 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu.
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun işlem türüne göre uygulanan şekil hükümleri.
• Mevzuat Bilgi Sistemi.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin Ofisi

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →