Yurt Dışındaki Alacaklı Aciz Vesikası Alırsa Ne Olur? İİK 143 | 2026
Kısa ve Net Cevap: İcra takibinde alacağının tamamını tahsil edemeyen alacaklıya, şartları oluştuğunda İİK m.143 uyarınca kalan alacak için aciz vesikası verilir. Aciz vesikası alacağı sona erdirmez; tahsil edilemeyen bakiyeyi resmî belgeye bağlar. Vesika, borcun ikrarını içeren senet niteliğindedir ve alacaklıya İİK m.277’deki hakları verir. Alacaklı aciz vesikasını aldığı tarihten itibaren bir yıl içinde takibe girişirse yeniden ödeme emri tebliğine gerek yoktur. Vesikada yazılı alacak miktarı için borçludan faiz istenemez; borç, borçluya karşı vesikanın düzenlenmesinden itibaren 20 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Aciz Vesikası Nedir?
Aciz vesikası, bir icra takibi sonunda borçlunun haczedilebilir malvarlığının alacağı tamamen karşılamaya yetmediğini ve alacaklının tahsil edemediği bakiye bulunduğunu gösteren icra belgesidir. İİK m.143 kesin aciz vesikasının temel hükmünü düzenler.
Aciz vesikası borçluyu borçtan kurtaran bir belge değildir. Alacak sona ermez; tahsil edilemeyen kısmın varlığı ve takip sonucu resmî şekilde tespit edilir. Borçlu gelecekte yeni mal edinirse alacaklı kanundaki imkânlarla yeniden takip yapabilir.
Yurt dışında yaşayan alacaklı bakımından aciz vesikası özellikle önemlidir. Türkiye’deki icra dosyasının yıllarca aktif tutulması yerine tahsil edilemeyen kısmın vesikaya bağlanması, borçlunun ileride mal edinmesi veya gelir elde etmesi hâlinde yeniden harekete geçme imkânı sağlar.
Aciz vesikasının “geçici aciz belgesi” ile karıştırılmaması gerekir. İİK m.105 uyarınca haciz sırasında borçlunun yeterli malı bulunmadığını gösteren haciz tutanağı belirli şartlarla geçici aciz belgesi sayılabilir. İİK m.143 ise satış ve paylaştırma sonrasında kalan alacağa ilişkin kesin aciz vesikasıdır.
Kesin Aciz Vesikası Ne Zaman Verilir?
Takipte haczedilen mallar satılır ve elde edilen para sıra cetveli/paylaştırma kurallarına göre dağıtılır. Alacaklı alacağının tamamını alamamışsa kalan miktar belirlenir ve kanuni şartlarla aciz vesikası düzenlenir.
Örneğin 2.000.000 TL alacağı bulunan alacaklıya satış ve paylaştırma sonunda yalnız 700.000 TL ödenmişse, kalan 1.300.000 TL bakımından aciz vesikası gündeme gelir. Vesika tahsil edilen kısmı tekrar alacak hâline getirmez; yalnız ödenmeyen bakiye için sonuç doğurur.
Kesin aciz vesikası çoğunlukla satış ve paylaştırma sonunda tahsil edilemeyen bakiye üzerinden düzenlenir. Bununla birlikte İİK m.105 iki ayrı durumu özellikle ayırır: borçlunun hiç haczi kabil malı bulunmazsa haciz tutanağı m.143’teki aciz vesikası hükmündedir. Buna karşılık haczedilebilir mallar mevcut olmakla birlikte icra dairesince takdir edilen kıymetleri alacağı karşılamaya yetmiyorsa haciz tutanağı muvakkat aciz vesikası yerine geçer ve alacaklıya İİK m.277’deki hakları verir. Bu nedenle “hiç mal bulunmaması” ile “malların yetersiz olması” aynı hukuki sonuç olarak yazılmamalıdır.
Aciz vesikasında alacaklının, borçlunun, takip dosyasının ve tahsil edilemeyen bakiye alacağın doğru yazılması gerekir. Faiz ve masraf hesapları icra dosyasındaki son hesapla uyumlu olmalıdır.
Aciz Vesikasından Sonra 1 Yıl İçinde Yeniden Takibin Avantajı
İİK m.143, alacaklı aciz vesikasını aldığı tarihten itibaren bir yıl içinde yeniden takibe girişirse borçluya yeniden ödeme emri tebliğine gerek bulunmadığını düzenler. Bu hüküm alacaklıya önemli bir usul kolaylığı sağlar.
Normal ilamsız takipte alacaklı takip talebi verir, borçluya ödeme emri tebliğ edilir ve itiraz süresi beklenir. Aciz vesikasına dayalı bir yıllık özel dönemde önceki takibin sonucu ve borcun resmî tespiti nedeniyle bu aşamanın tekrarlanması gerekmez.
Bir yıllık süre geçirildikten sonra aciz vesikası değersiz hâle gelmez; yalnız yeniden ödeme emri tebliğ edilmeksizin takip yapma kolaylığı sona erer. Alacaklı vesikaya bağlı alacağını zamanaşımı süresi içinde yeniden takibe koyabilir.
Yurt dışındaki alacaklı borçlunun yeni mal edindiğini öğrendiğinde bir yıllık sürenin devam edip etmediğini hemen kontrol etmelidir. Borçlunun Türkiye’de yeni taşınmaz, araç, banka hesabı veya maaş edinmesi takip stratejisini değiştirir.
Aciz Vesikasındaki Alacağa Faiz İşler mi?
İİK m.143’ün önemli sonuçlarından biri, aciz vesikasında yazılı alacak miktarı için borçludan faiz istenememesidir. Kanun borçlunun aciz durumunun resmen tespiti sonrasında bakiye alacağın faizle sürekli büyümesini sınırlamıştır.
Bu kural borçlunun müteselsil kefilleri, müşterek borçluları veya borcu birlikte üstlenen diğer kişilerin hukuki durumuyla aynı değildir. Kanunda diğer sorumluların faiz yükü bakımından özel düzenleme bulunur; her sorumlu için sözleşme ve takip sıfatı ayrıca incelenmelidir.
Aciz vesikası düzenlenmeden önce işlemiş ve takip hesabına dahil edilmiş faiz ile vesika sonrasında borçlu aleyhine yeni faiz talebi ayrılmalıdır. Vesikada kalan alacak hesaplanırken icra dosyasındaki kesinleşmiş faiz/masraf hesabı esas alınır.
Yabancı para alacaklarında da aciz vesikasının faiz yasağı ve para birimi/kur meselesi ayrı değerlendirilmelidir. Takip talebindeki seçimler ve hüküm varsa ilamın içeriği önemlidir.
Aciz Vesikasına Bağlanan Borçta 20 Yıllık Zamanaşımı
İİK m.143, aciz vesikasına bağlanmış borcun borçluya karşı vesikanın düzenlenmesinden itibaren 20 yıl geçmesiyle zamanaşımına uğrayacağını düzenler. Bu özel süre, asıl borç ilişkisinin daha kısa genel zamanaşımı süresinden farklıdır.
Örneğin ticari alacağın normal zamanaşımı süresi daha kısa olsa bile kesin aciz vesikası düzenlenmiş bakiye borç bakımından İİK m.143’ün yirmi yıllık rejimi uygulanır.
Bu süre boyunca borçlu yeni malvarlığı edinirse alacaklı yeniden takip yapabilir. Ancak zamanaşımı kesilmesi, takip işlemleri ve borç ikrarı gibi olaylar Türk Borçlar Kanunu ve icra hukuku çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.
Yirmi yıllık sürenin uzun olması dosyanın unutulmasını haklı kılmaz. Borçlunun malvarlığı değişimleri, şirket ortaklıkları, miras yoluyla edinimleri ve gelirleri hukuka uygun yollarla izlenmelidir.
Borçlu Ölürse Aciz Vesikası Mirasçılara Karşı Kullanılabilir mi?
Borçlunun ölümü alacağı kendiliğinden sona erdirmez; borçlar miras hukuku kuralları çerçevesinde terekeye ve mirasçılara geçebilir. Ancak İİK m.143 mirasçılar yönünden özel bir zamanaşımı kuralı getirir: mirasın açılmasından itibaren bir yıl içinde alacaklı hakkını aramamışsa, borçlunun mirasçıları borcun zamanaşımına uğradığını ileri sürebilir. Bu bir yıllık kural, borçluya karşı öngörülen 20 yıllık süreden ayrı değerlendirilmelidir.
Miras açıldığında alacaklı, tereke ve mirasçılık durumunu hızla araştırmalıdır. Mirasçıların mirası reddedip reddetmediği, terekenin resmî tasfiyeye girip girmediği ve terekenin borca batık olup olmadığı tahsil yolunu etkiler.
Yurt dışındaki alacaklı borçlunun Türkiye’de öldüğünü sonradan öğrenmişse nüfus kayıtları, mirasçılık belgesi ve tereke dosyaları üzerinden alacağını süresinde ileri sürmelidir.
Aciz Vesikası Tasarrufun İptali Davasında Neden Önemlidir?
İİK m.277 ve devamındaki tasarrufun iptali davasında alacaklının borçludan alacağını tahsil edemediğini gösteren aciz belgesi temel dava şartlarından biridir. Kesin aciz vesikası bu ihtiyacı güçlü biçimde karşılar.
Borçlu hacizden önce malvarlığını eşine, yakınına veya ilişkili şirkete devretmişse alacaklı tasarrufun iptali şartlarını inceleyebilir. Amaç tapu mülkiyetini alacaklıya geçirmek değil, tasarrufu alacaklı bakımından etkisiz hâle getirip devredilen mal üzerinde cebri icra imkânı sağlamaktır.
Geçici aciz belgesi de belirli durumlarda tasarrufun iptali davası için yeterli olabilir. Hangi belgenin mevcut olduğu ve dava süresinin nasıl hesaplanacağı ayrıca kontrol edilir.
Yurt Dışındaki Alacaklı Aciz Vesikasını Nasıl Kullanır?
Alacaklının Türkiye’ye gelmesi gerekmez. Türkiye’deki avukat icra dosyasından aciz vesikasını alabilir, yeni malvarlığı tespit edildiğinde yeniden takip yapabilir ve gerekli tasarrufun iptali davalarını açabilir.
Yabancı şirket alacaklıysa güncel ticaret sicili ve temsil yetkisi belgeleri hazırlanır. Türk konsolosluğu veya apostilli yabancı noter vekâletnamesiyle Türkiye’de temsil sağlanır.
Borçlunun yurt dışına taşınması hâlinde aciz vesikası Türkiye’deki alacağı ortadan kaldırmaz. Borçlunun yabancı ülkedeki malvarlığına karşı cebri icra ise ilgili ülkenin hukukuna, varsa Türk ilamının tanınması/tenfizi kurallarına ve uluslararası iş birliğine tabidir.
Aciz Vesikasının Muhasebe ve Vergi Etkisi Var mı?
Aciz vesikası ticari alacaklı bakımından tahsil kabiliyetinin zayıfladığını gösteren önemli belgedir; ancak vergi hukukunda değersiz alacak veya şüpheli alacak karşılığı şartları Vergi Usul Kanununa göre ayrı değerlendirilir.
Her aciz vesikası otomatik olarak muhasebede alacağın tamamen silinmesi anlamına gelmez. Tahsil imkânının hukuken devam etmesi, vesikanın yirmi yıllık özel zamanaşımı ve yeni takip imkânı dikkate alınır.
Yabancı şirket alacaklı kendi ülkesindeki muhasebe/vergisel zarar kaydını o ülke hukukuna göre ayrıca değerlendirmelidir. Türk icra belgesinin yabancı vergi sistemindeki etkisi Türk İİK hükmüyle belirlenmez.
Alacaklı İçin 8 Adımlık Kontrol
- Satış/paylaştırma sonrası tahsil edilemeyen bakiye hesabını alın.
- İcra müdürlüğünden kesin aciz vesikasının düzenlenmesini takip edin.
- Vesika tarihini kaydedin.
- Bir yıllık yeniden ödeme emri kolaylığı süresini takip edin.
- Vesika sonrası borçluya faiz yürütmeyin.
- 20 yıllık zamanaşımı takvimini oluşturun.
- Borçlunun yeni malvarlığını hukuka uygun şekilde izleyin.
- Şüpheli mal kaçırma işlemlerinde İİK 277 tasarrufun iptali şartlarını kontrol edin.
Aciz Vesikası Dosyasında Hangi Kayıtlar Tutulmalıdır?
Aciz vesikası alındığında yalnız belgenin taranıp saklanması yeterli değildir. Vesika tarihi, tahsil edilemeyen ana para, vesikaya kadar hesaplanan faiz ve masraf, takip dosyası numarası ile son satış-paylaştırma işlemi tek bir dosya özetinde toplanmalıdır. Böylece bir yıllık özel takip kolaylığı ile yirmi yıllık zamanaşımı birbirine karıştırılmaz.
| Takip kaydı | Kontrol | Amaç |
|---|---|---|
| Vesika tarihi | Belgedeki düzenlenme günü | 1 yıllık ve 20 yıllık takvimi başlatmak |
| Bakiye alacak | Son dosya hesabı ve pay cetveli | Yalnız tahsil edilmeyen kısmı izlemek |
| Faiz ayrımı | Vesika öncesi ve sonrası dönem | Borçludan vesika sonrası faiz istememek |
| Malvarlığı bilgisi | Yeni edinim tarihi ve kaynağı | Yeniden takip zamanını belirlemek |
| Şüpheli devir | Devir tarihi, taraflar ve bedel | Tasarrufun iptali şartlarını incelemek |
Satış ve paylaştırmada başka alacaklılar bulunuyorsa sıra cetveline itiraz süresi ayrıca kontrol edilmelidir. Aciz vesikasının düzenlenmesi, daha önce kaçırılmış sıra cetveli itiraz süresini yeniden başlatmaz.
Yurt dışındaki alacaklı açısından belgelerin Türkçe nüshası, vekâletname, şirket temsil yetkisi ve iletişim bilgileri güncel tutulmalıdır. Borçlunun yeni mal edinmesi veya şüpheli devir tespit edilmesi hâlinde dosya özeti, vesika ve ilgili kayıtlar birlikte incelenerek hangi takip ya da dava yolunun kullanılacağı belirlenir.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
İİK m.143 Türkiye genelindeki icra takiplerinde uygulanır. Mersin icra dosyasında bakiye alacak oluşmuşsa aciz vesikası ilgili icra müdürlüğünce düzenlenir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun İstanbul ve Mersin’de fiziksel ofisleri bulunmaktadır. Yurt dışındaki alacaklıların Türkiye’nin farklı şehirlerindeki aciz vesikası ve yeni takip işlemleri UYAP üzerinden Mersin’den koordine edilebilir.
Sık Sorulan Sorular
Aciz vesikası borcu siler mi?
Hayır. Tahsil edilemeyen bakiye alacağı resmî belgeye bağlar.
Aciz vesikasından sonra kaç yıl takip yapılabilir?
Borçluya karşı aciz vesikasına bağlı borç için İİK m.143’te 20 yıllık özel zamanaşımı vardır.
Bir yıl kuralı ne işe yarar?
Aciz vesikası alındıktan sonraki bir yıl içinde yeniden takip yapılırsa borçluya yeniden ödeme emri tebliğine gerek kalmaz.
Bir yıl geçince alacak düşer mi?
Hayır. Sadece ödeme emri olmadan takip kolaylığı sona erer; aciz vesikasının diğer etkileri sürer.
Aciz vesikasındaki borca faiz işler mi?
Vesikada yazılı alacak için borçludan faiz istenemez.
Geçici aciz belgesi ile kesin aciz vesikası aynı mı?
Hayır. Geçici aciz belgesi haciz aşamasındaki yetersizlikten; kesin aciz vesikası satış/paylaştırma sonunda tahsil edilemeyen bakiyeden doğar.
Aciz vesikası tasarrufun iptali davasında kullanılabilir mi?
Evet. İİK 277 ve devamındaki davalarda aciz belgesi temel koşullardan biridir.
Yurt dışındaki alacaklı Türkiye’ye gelmek zorunda mı?
Hayır. Usulüne uygun vekâletnameyle avukat işlemleri takip edebilir.
Borçlu sonradan ev alırsa yeniden haciz konabilir mi?
Alacak zamanaşımına uğramamışsa ve mal haczedilebilir nitelikteyse yeni takip/haciz mümkündür.
Aciz vesikası yabancı ülkede doğrudan icra edilir mi?
Hayır. Yabancı ülkede icra edilebilirliği o ülkenin tanıma, tenfiz ve cebri icra hukukuna göre belirlenir.
Resmî Kaynaklar ve İlgili İçerikler
İlgili içerikler: İİK 277 tasarrufun iptali, yurt dışından icra takibi.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Bu içerik İİK m.105 ve m.143’ün yürürlükteki aciz belgesi sistemi esas alınarak hazırlanmıştır. Bir yıllık yeniden takip kolaylığı, vesika sonrası faiz yasağı, borçluya karşı 20 yıllık zamanaşımı ve mirasçılar yönünden mirasın açılmasından başlayan özel bir yıllık kural ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Yayın tarihi: 12 Eylül 2026
Son mevzuat kontrolü: 13 Eylül 2026
(E-İMZALIDIR)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayın özelliklerine göre hukuki değerlendirme değişir ve yazı tek başına hukuki danışmanlık oluşturmaz.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
