Yurt Dışındaki Türk Vatandaşına Tebligat: 7201 m.25/A

7201 Sayılı Kanun m.25/A Ne Düzenler?

Tebligat Kanunu m.25/A, yabancı ülkede kendisine tebliğ yapılacak kişi Türk vatandaşıysa Türkiye Büyükelçiliği veya Konsolosluğu aracılığıyla tebligat yapılabilmesini düzenler. Bu yöntem, yabancı ülkedeki genel tebligat usulünü düzenleyen m.25’ten ayrı, vatandaşlığa bağlı özel bir tebliğ yoludur.

Maddenin temel amacı, yurt dışındaki Türk vatandaşına tebligatın Türk dış temsilcilikleri aracılığıyla yürütülebilmesidir. Bildirimi büyükelçilik, konsolosluk veya bunların görevlendirdiği bir memur yapar. Muhataba doğrudan tebliğ evrakının gönderilmesi yerine önce kanunda belirtilen ihtarlı bildirim ulaştırılır; kişi temsilciliğe başvurduğunda evrak kendisine verilir.

Yöntem yalnız “yurt dışında bulunma” olgusuna değil, muhatabın Türk vatandaşı olmasına dayanır. Yabancı uyruklu kişiye aynı madde uygulanmaz. Yabancı uyruklu veya özel uluslararası sözleşme rejimine tabi tebligatta m.25, ikili/çok taraflı sözleşmeler ve ilgili ülkenin kabul ettiği yöntemler ayrıca değerlendirilir.

M.25/A Kimlere Uygulanır?

Birinci şart, tebligat tarihinde muhatabın Türk vatandaşı olmasıdır. İkinci şart, muhatabın yabancı ülkede bulunması ve tebligatın yurt dışındaki adrese yöneltilmesidir. Çifte vatandaşlık hâlinde Türk vatandaşlığı devam ediyorsa m.25/A’nın vatandaşlık şartı karşılanır; ancak yabancı devletin kendi vatandaşı saydığı kişiler bakımından o ülke hukukunun diplomatik veya konsolosluk işlemlerine getirdiği sınırlamalar ayrıca önem taşır.

Tebligatı çıkaran merci; mahkeme, icra dairesi veya Tebligat Kanunu kapsamında tebligat çıkarmaya yetkili başka bir makam olabilir. M.25/A’nın son fıkrası, kazaî mercilerin çıkaracağı tebligat evrakının doğrudan o yerdeki Türkiye Büyükelçiliği veya Konsolosluğuna gönderilebilmesine izin verir.

Yurt Dışındaki Türk Vatandaşına Tebligatın İşlem Sırası

1. Muhatabın Türk vatandaşlığı ve yurt dışı adresi dosyada açık biçimde belirlenir.
2. Tebliğ evrakı yetkili dış temsilciliğe gönderilir; kazaî merciler m.25/A’nın son fıkrasındaki doğrudan gönderim yolundan yararlanabilir.
3. Büyükelçilik, konsolosluk veya görevlendirdiği memur, tebliğin konusu ve çıkaran merci bilgilerini içeren bildirimi hazırlar.
4. Bildirimde muhatabın 30 gün içinde temsilciliğe başvurmaması hâlinde tebliğin yapılmış sayılacağı açıkça ihtar edilir.
5. Bildirim, bulunulan yabancı ülke hukukunun izin verdiği yöntemle muhataba gönderilir.
6. Bildirim tarihinin yabancı ülke mevzuatına uygun şekilde gerçekleştiği belgelendirilir.
7. Muhatap 30 gün içinde temsilciliğe başvurursa asıl tebliğ evrakı kendisine verilir.
8. Muhatap 30 gün içinde başvurmazsa otuzuncu günün bitiminde tebligat yapılmış sayılır.
9. Başvurup evrakı almaktan kaçınırsa tutanak düzenlenir ve tutanak tarihi tebliğ tarihi olur.

Bu sıra, “konsolosluğa evrak gönderildiği gün tebliğ yapılmış sayılır” şeklindeki hatalı kabulleri ortadan kaldırır. Kanuni süre, bildirimin muhataba yabancı ülke hukukuna göre tebliğ edildiğinin belgelendiği tarihten başlar.

M.25/A’daki 30 Günlük Süre Nasıl Hesaplanır?

Kanun iki ayrı tarih arasında ayrım kurar. İlk tarih, ihtarlı bildirimin yabancı ülke mevzuatına göre muhataba tebliğ edildiği tarihtir. İkinci tarih, 30 günlük sürenin sonunda kanunen tebliğin tamamlanmış sayıldığı tarihtir. Muhatap süre içinde temsilciliğe başvurmazsa otuzuncu günün bitiminde asıl tebligat yapılmış sayılır.

Muhatap 30 günlük süre içinde büyükelçilik veya konsolosluğa başvurursa tebliğ evrakını teslim alır; gerçek teslim işlemi kayıt altına alınır. Başvurduğu hâlde evrakı almaktan kaçınırsa temsilcilik tutanak düzenler ve tebligat tutanak tarihinde yapılmış sayılır. Dolayısıyla iki farklı kanuni sonuç vardır: başvurmama hâlinde 30. gün, teslimden kaçınma hâlinde tutanak tarihi.

Bu 30 günlük süre ile tebliğ edilen karara, dava dilekçesine veya ödeme emrine bağlı başvuru süresi birbirine karıştırılmamalıdır. M.25/A’daki 30 gün tebligatın tamamlanma mekanizmasının parçasıdır. Asıl itiraz, cevap, istinaf veya başka kanun yolu süresi tebligatın tamamlandığı tarihten sonra kendi özel kanununa göre hesaplanır.

7201 m.25 ile m.25/A Arasındaki Fark

Türkiye’nin taraf olduğu Lahey Tebligat Sözleşmesi veya ikili adli yardımlaşma sözleşmeleri de yurt dışı tebligatlarında önem taşır. Türk vatandaşına siyasi temsilcilik aracılığıyla tebliğ bakımından m.25/A, iç hukukta özel ve doğrudan bir düzenlemedir.

Yargı Mercilerinin Doğrudan Dış Temsilciliğe Gönderimi

M.25/A’nın son fıkrası, kazaî merciler tarafından çıkarılacak tebligatta evrakın doğrudan ilgili Türkiye Büyükelçiliği veya Konsolosluğuna gönderilebileceğini açıkça düzenler. Hangi temsilciliğin yetkili olduğu muhatabın adresinin konsolosluk görev bölgesine göre belirlenir.

Dosyada yalnız ülke adı yazılması yeterli değildir. Sokak, bina, posta kodu, şehir ve ülke bilgileri tebligatın fiilen ulaştırılabilmesi için mümkün olduğunca tam olmalıdır. Yabancı ülkenin posta veya bildirim kuralları nedeniyle eksik adres, işlemin iade edilmesine ve yargılamanın uzamasına neden olur.

Adres Değişikliği ve Daha Önce Yurt Dışına Tebligat

7201 m.35’te, daha önce yurt dışındaki adresine tebligat yapılmış Türk vatandaşının yurt dışı adresini değiştirip bunu tebliği çıkaran mercie bildirmemesi ve adres kayıt sisteminden de yerleşim yeri adresinin tespit edilememesi için ayrıca özel hüküm vardır. Bu durumda önceki yurt dışı adrese m.25/A’ya göre gönderilen bildirimin adrese ulaştığının belgelendiği tarihten itibaren 30 gün sonra tebligat yapılmış sayılır.

Bu hüküm, ilk kez yurt dışına tebligat ile daha önce aynı kişiye yurt dışı adresinde geçerli tebligat yapılmış olmasını birbirinden ayırır. Dosyada önceki tebligatın varlığı, bildirilen adres ve adres değişikliğinin mercie bildirilip bildirilmediği kontrol edilmelidir.

Yurt Dışı Tebligatında Usulsüzlük Sebepleri

• Muhatabın Türk vatandaşı olup olmadığı belirlenmeden m.25/A uygulanması.
• Yetkisiz dış temsilciliğe evrak gönderilmesi.
• Bildirimde tebliğin konusu, çıkaran merci veya 30 günlük ihtarın bulunmaması.
• Bildirimin yabancı ülke hukukunun izin verdiği yönteme uygun ulaştığının belgelendirilememesi.
• 30 günlük sürenin yanlış tarihten başlatılması.
• Muhatabın başvurduğu tarih veya teslimden kaçınma tutanağının dosyaya işlenmemesi.
• Asıl kanun yolu süresinin m.25/A’daki 30 günle karıştırılması.

Usulsüzlük ortaya çıkarsa 7201 m.32’nin öğrenme tarihi kuralı ayrıca değerlendirilir. Dosyanın türüne göre başvuru mercii ve özel süre değişir.

İlgili İçerikler ve Resmî Kaynak

Yurt dışı tebligatları için Tebligat Hukuku, genel süre ve usulsüzlük için usulsüz tebligatta öğrenme tarihi, dava süreçleri için Hukuk Yargılaması içerikleri incelenebilir.

Adalet Bakanlığı – 7201 sayılı Tebligat Kanunu

Yurt Dışındaki Türk Vatandaşına Tebligat SSS