Türk İşverenle Sözleşmesiz Ülkede Çalışan İşçi Yurt Dışı Borçlanması Yapabilir mi? 5510 m.5/1-g | 2026
Kısa ve Net Cevap: Evet. Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan bir ülkede Türk işveren tarafından çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçisi, 5510 sayılı Kanun m.5/1-g kapsamında sigortalıdır. SGK’nın güncel uygulamasına göre bu kapsamda çalışan ve ayrıca isteğe bağlı sigortaya prim ödemeyen işçi, yurt dışında geçen 5/1-g sürelerinden dilediği kadarını 3201 sayılı Kanuna göre borçlanabilir. Aynı günler için Türkiye’de malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödenmişse veya isteğe bağlı sigorta primi varsa çakışma ayrıca kontrol edilir.
5510 m.5/1-g Kapsamındaki İşçi Kimdir?
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi, ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen Türk işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri için özel sigortalılık düzeni getirir. Bu grup, tamamen Türk sosyal güvenlik sisteminin dışında değildir; fakat uzun vadeli sigorta ve borçlanma bakımından klasik 4/1-a çalışanından farklı kurallarla karşılaşabilir.
Uygulamada Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, bazı Afrika veya Asya ülkelerindeki inşaat, enerji, lojistik ve taahhüt projeleri bu soruyu sık doğurur. Ancak bir ülkenin sözleşmeli veya sözleşmesiz olup olmadığı güncel sosyal güvenlik sözleşmesi listesine göre kontrol edilmelidir. Yalnız ülke adına bakarak sonuç çıkarılmaz.
5/1-g statüsünün uygulanabilmesi için işveren bağlantısı da önemlidir. Yabancı bir şirket tarafından doğrudan işe alınan Türk vatandaşının durumu ile Türkiye’deki Türk işveren tarafından sözleşmesiz ülkedeki işe götürülen işçinin hukuki statüsü aynı değildir.
5/1-g İşçinin 3201 Borçlanma Hakkı Var mı?
SGK’nın 2026 yurt dışı borçlanması açıklaması bu konuya özel bir cevap verir: Türk işverenlerce sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelere çalıştırılmak üzere götürülen ve 5510 m.5/1-g kapsamında sigortalı sayılan Türk işçilerden isteğe bağlı sigortaya prim ödemeyenler, yurt dışında iken veya Türkiye’ye döndükten sonra 5/1-g kapsamında geçen sürelerinden diledikleri kadarını borçlanabilir.
Dolayısıyla “5/1-g kapsamında zaten SGK kaydım var, 3201 borçlanması kesinlikle yapılamaz” şeklindeki genelleme doğru değildir. Aynı şekilde “yurt dışında geçen bütün 5/1-g süresi otomatik borçlandırılır” sonucu da doğru değildir. İşçinin isteğe bağlı prim durumu, borçlanılmak istenen dönem ve Türkiye’de başka uzun vadeli primle çakışma bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.
Borçlanma başvurusunun yurt dışında çalışmaya devam ederken yapılabilmesi de mümkündür. Emekli aylığı talebi ise ayrı aşamadır ve 3201 m.6 şartları ayrıca incelenir.
İsteğe Bağlı Sigorta Primi Ödenmişse Ne Olur?
SGK’nın özel açıklaması, 5/1-g kapsamında çalışanlardan isteğe bağlı sigortaya prim ödemeyenlerin bu süreleri borçlanabileceğini açıkça belirtir. Bu nedenle çalışma döneminde isteğe bağlı sigorta primi ödenip ödenmediği mutlaka hizmet dökümünden kontrol edilmelidir.
Aynı tarih aralığı için uzun vadeli sigorta primi ödenmişse 3201 borçlanmasıyla ikinci kez prim günü yaratılması mümkün değildir. Dosyada ay ay prim türü incelenmeli, borçlanılabilecek boş kısımlar varsa yalnız o tarihler talep edilmelidir.
Örneğin 1 Ocak 2023–31 Aralık 2024 arasında sözleşmesiz ülkede 5/1-g kapsamında çalışan işçi, 2023 yılının belirli aylarında isteğe bağlı sigortaya ayrıca prim ödemişse 24 ayın tamamını tek blok hâlinde borçlanma talebine konu etmek yerine prim ödenmiş aylar ayrılmalıdır. SGK hizmet dökümü ile işveren çalışma belgesinin tarihleri karşılaştırılmalıdır.
Türkiye’de Ödenen Diğer Primlerle Çakışma Nasıl Kontrol Edilir?
SGK, Türkiye’de malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları kapsamında prim veya kesenek ödenen sürelerle çakışan yurt dışı sürelerinin borçlandırılamayacağını açıkça düzenler. Bu kural yalnız 5/1-g işçilerine özgü değildir; 3201 borçlanmasının genel dışlama kuralıdır.
Bu nedenle yurt dışı projede çalışırken Türkiye’de başka bir işveren tarafından 4/1-a bildirimi, aktif 4/1-b faaliyeti veya 4/1-c kapsamında hizmet kaydı varsa tarihler gün bazında incelenir. Özellikle şirket ortaklığı bulunan kişilerde aktif 4/1-b kaydı gözden kaçabilir.
Çakışma tespit edildiğinde bütün başvurunun reddedilmesi zorunlu değildir. Borçlanılabilir ve borçlanılamaz dönemler ayrıştırılabilir. Kişi zaten bütün yurt dışı süresini borçlanmak zorunda olmadığı için yalnız uygun günleri talep etmek mümkündür.
Sözleşmesiz Ülkedeki Çalışma Nasıl Belgelenir?
Sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde geçen sigortalılık veya işsizlik sürelerinin borçlandırılmasında SGK, ilgili ülkedeki Türk büyükelçiliği, başkonsolosluğu, çalışma ve sosyal güvenlik müşavirliği veya ataşeliği gibi Türk temsilciliklerinden alınacak hizmet belgesinin Kuruma ibraz edilmesini ister.
5/1-g kapsamında Türk işverenle yürütülen projelerde ayrıca Türkiye SGK hizmet dökümü, işveren kayıtları, çalışma sözleşmesi ve görevlendirme belgeleri hangi dönemin 5/1-g kapsamında olduğunu doğrulamada önem taşır. Ancak SGK’nın aradığı resmî belge yerine yalnız işverenin iç yazışmasına güvenilmemelidir.
Belgede işe giriş ve çıkış tarihleri açık olmalı, çalışılan ülke ve işveren bilgileri başvuru sahibinin kayıtlarıyla uyumlu olmalıdır. Ad veya soyad farklılığı varsa nüfus ve pasaport kayıtlarıyla aynı kişi bağlantısı kurulmalıdır.
5/1-g Süresinin Tamamını Borçlanmak Zorunlu mu?
Hayır. SGK bu gruptaki işçinin 5/1-g sürelerinden dilediği kadarını borçlanabileceğini belirtir. 3201 sisteminde de yurt dışı sürelerinin tamamını satın alma zorunluluğu yoktur.
Örneğin işçinin toplam 2.400 günlük uygun 5/1-g süresi bulunuyor fakat emeklilik için 720 güne ihtiyacı varsa bütün 2.400 günü borçlanmak zorunda değildir. Bununla birlikte hangi 720 günün seçileceği sigortalılık başlangıcını ve statü hesabını etkileyebilir. Bu nedenle gün sayısı ile tarih aralığı birlikte belirlenmelidir.
İlk başvuruda bir kısmını borçlanan kişi, kalan uygun süreleri daha sonra yeni başvuruyla borçlanabilir. SGK’nın güncel açıklamasına göre yurt dışı borçlanma başvurusu sayısında genel bir sayı sınırı yoktur.
Başvuru Yurt Dışından Yapılabilir mi?
Evet. Usulüne göre doldurulup imzalanan Yurt Dışı Süreleri Borçlanma Talep Dilekçesi ve dayanak belgeler SGK’nın ilgili birimine gönderilebilir. SGK, yurt dışından posta yoluyla başvuruyu kabul eder. Borçlanmaya esas belgeler Yurtdışı Borçlanma Belgesi Sistemi’nde mevcutsa uygun işlemlerde e-Devlet başvurusu da mümkündür.
Başvuru tarihi maliyeti etkiler. Adi posta ve özel kargoda kural olarak dilekçenin SGK evrak kaydına girdiği tarih; Dünya Posta Birliği kapsamındaki taahhütlü/iadeli taahhütlü ve acele posta gönderilerinde ise mevzuattaki şartlarla postaya veriliş tarihi esas alınabilir.
Vekille başvuru yapılacaksa SGK’nın açıklamasına göre vekâletnamede “borçlanma” ve/veya “yurt dışı borçlanma” başvurusunda bulunma yetkisinin yer alması gerekir.
İlgili içerik: Yurt dışı borçlanmasında başvuru tarihi.
2026 Borçlanma Tutarı Nasıl Hesaplanır?
3201 sayılı Kanun m.4 uyarınca borçlanma tutarı, başvuru tarihindeki 5510 m.82 prime esas günlük kazanç alt ve üst sınırları arasında seçilen günlük kazancın %45’i ile gün sayısının çarpımıdır. SGK’nın 2026 açıklamasına göre günlük alt tutar 495,45 TL, üst tutar 4.459,05 TL’dir.
720 gün alt sınırdan borçlanıldığında 356.724 TL; 1.080 gün için 535.086 TL; 1.800 gün için 891.810 TL matematiksel tahakkuk oluşur. Gerçek borç, başvuru tarihi ve seçilen günlük kazanca göre SGK tarafından hesaplanır.
Tahakkuk edilen borcun tebliğinden itibaren üç ay içinde ödeme yapılmalıdır. Süresinde ödenmeyen başvuru geçersiz hâle gelir ve yeni başvuruda yeni tarihteki parametreler uygulanır.
Borçlanılan Günler Hangi Sigortalılık Statüsünde Sayılır?
Güncel 3201 sisteminde borçlanılan yurt dışı süreleri 5510 sayılı Kanunun 4/1-b bendi kapsamında değerlendirilir. 5/1-g kapsamında çalışma kaydı bulunması, borçlanılan uzun vadeli günlerin otomatik olarak 4/1-a sayılması sonucunu doğurmaz.
Bu nedenle işçinin Türkiye’deki önceki SSK/4-a hizmetleri, varsa Bağ-Kur/4-b kayıtları ve borçlanmayla eklenecek süreler birlikte değerlendirilmelidir. Emeklilik için hangi statünün koşullarının uygulanacağı yalnız toplam gün sayısından anlaşılmaz.
5/1-g ile Geçici Görevlendirme Aynı Şey midir?
Hayır. SGK, Türkiye’nin sosyal güvenlik sözleşmesi veya Avrupa Sosyal Güvenlik Sözleşmesi hükümleri uyarınca 5510 m.10 kapsamında yurt dışında geçici görevli olunan ve Türkiye’de uzun vadeli sigorta primi ödenen süreleri borçlandırılamayan dönemler arasında sayar. Bu nedenle “Türk işveren beni yurt dışına gönderdi” cümlesi tek başına 5/1-g sonucunu doğurmaz. Görevlendirmenin hangi ülkeye, hangi hukuki rejim altında ve hangi prim koduyla yapıldığı belirlenmelidir.
Sosyal güvenlik sözleşmeli ülkeye geçici görev, sözleşmesiz ülkedeki 5/1-g çalışma ve yabancı işveren yanında doğrudan çalışma üç ayrı dosya türüdür. Yanlış statü seçimi hem belge setini hem borçlanma sonucunu değiştirir.
Sözleşmeli ve Sözleşmesiz Ülke Ayrımı Dosyada Nasıl Yapılır?
5/1-g maddesinin uygulanmasında ilk kontrol ülkenin Türkiye ile yürürlükte bir sosyal güvenlik sözleşmesinin bulunup bulunmadığıdır. Bu kontrol, işçinin çalışmaya başladığı tarih bakımından yapılmalıdır. Sonradan yürürlüğe giren veya kapsamı değişen bir sözleşme, geçmiş dönemin hangi rejime tabi olduğunu tarihsel olarak etkileyebilir. Bu nedenle yalnız 2026’daki ülke listesine bakıp on yıl önceki çalışma için otomatik sonuç çıkarılmamalıdır.
İkinci kontrol işveren ilişkisidir. İş sözleşmesinin Türkiye’deki şirketle kurulması, ücretin hangi şirketçe ödendiği, yurt dışındaki projenin Türk işverenin üstlendiği iş olup olmadığı ve SGK bildiriminin hangi kodla yapıldığı birlikte değerlendirilir. Yabancı şirketin bordrosuna geçen işçi için 5/1-g varsayımı yapılmaz.
Üçüncü kontrol Türkiye hizmet dökümüdür. 5/1-g kaydı bulunan ayların yanında isteğe bağlı sigorta veya başka bir uzun vadeli prim kaydı varsa aynı tarihlerin 3201 kapsamında yeniden değerlendirilmesi mümkün olmayabilir. Bu nedenle e-Devlet hizmet dökümündeki satırlar, yabancı çalışma belgesiyle ay ay eşleştirilmelidir.
5/1-g Çalışmasının Arasındaki İşsizlik Dönemleri Nasıl Değerlendirilir?
5/1-g kapsamındaki çalışma sona erdikten sonra kişi aynı yabancı ülkede çalışmadan kalmışsa bu boşluk otomatik olarak 5/1-g çalışma süresi değildir. 3201’in genel işsizlik kuralı devreye girer: sigortalılık süreleri arasında veya sonunda yurt dışında geçen işsizlik dönemlerinin her birinde en fazla bir yıl borçlandırılabilir. Türkiye’de geçirilen günler bu hesaba dahil edilmez.
Örneğin 5/1-g projesi 30 Haziran’da biten işçi, dört ay aynı ülkede kalmış ve 1 Kasım’da başka bir sigortalı işe başlamışsa dört aylık boşluk çalışma süresi değil, şartları varsa işsizlik süresi olarak incelenir. Boşluk iki yıl sürmüşse bu tek işsizlik dönemi bakımından en fazla bir yıl değerlendirilebilir.
Bu ayrım borçlanma dilekçesinde önemlidir. Çalışma süresi ile işsizlik süresinin aynı hukuki nitelikte gösterilmesi, SGK tahakkukunda günlerin yanlış sınıflandırılmasına veya belge eksikliği yazısına yol açabilir. Talep edilen her tarih aralığının niteliği ayrı gösterilmelidir.
Borçlanma Yapmak ile Emekli Aylığı İstemek Aynı mı?
Hayır. İşçi yurt dışında çalışmaya devam ederken uygun 5/1-g süresini borçlanabilir. Ancak Türkiye’den borçlanmaya dayalı aylık bağlanması aşamasında 3201 m.6 kapsamında yurt dışındaki çalışmanın sona ermesi ve ikamete dayalı yabancı sosyal sigorta veya sosyal yardım ödeneğinin bulunmaması şartları ayrıca incelenir.
Bu nedenle proje bitmeden borçlanma maliyetini sabitlemek isteyen işçi ile hemen emekli aylığı talep etmek isteyen işçinin dosya planı aynı değildir. Borçlanma başvurusu, aylık başvurusundan bağımsız değerlendirilmelidir.
En Sık Yapılan 10 Hata
- Ülkenin sosyal güvenlik sözleşmesi olup olmadığını kontrol etmemek.
- Yabancı şirket çalışanı ile Türk işverenin 5/1-g işçisini aynı statü sanmak.
- İsteğe bağlı sigorta ödenmiş ayları borçlanma talebine eklemek.
- Türkiye’de çakışan uzun vadeli primleri gözden kaçırmak.
- Türk temsilciliğinden gereken hizmet belgesini almamak.
- Bütün 5/1-g süresinin zorunlu olarak borçlanılması gerektiğini sanmak.
- Emeklilik için gereken gün hesabı yapılmadan yüksek gün sayısı seçmek.
- Başvuru tarihinin borçlanma maliyetine etkisini ihmal etmek.
- Vekâletnamede borçlanma yetkisini açık yazmamak.
- Borçlanma tamamlanınca aylığın otomatik bağlanacağını düşünmek.
Türkiye’den ve Mersin’den Dosya Takibi
Sözleşmesiz ülkedeki Türk işveren projelerinde çalışan kişilerin SGK dosyaları yurt dışından Türkiye’ye gelmeden hazırlanabilir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir; belge kontrolü, SGK başvurusu ve uyuşmazlık süreçleri dosyanın niteliğine göre Mersin’den koordine edilir.
Dosyanın sağlıklı kurulması için 5/1-g hizmet dökümü, isteğe bağlı prim kayıtları, yabancı çalışma belgesi, giriş-çıkış kayıtları ve Türkiye’deki diğer sigortalılıklar tek zaman çizelgesinde birleştirilmelidir.
Bu zaman çizelgesinde her ay için üç ayrı soru cevaplanmalıdır: işçi o ay hangi ülkedeydi, hangi sigortalılık koduyla bildirildi ve aynı ay Türkiye’de uzun vadeli prim doğuran başka kayıt var mıydı? Bu üç sorunun cevabı açık değilse borçlanma gün sayısı yalnız toplam çalışma yılına bakılarak belirlenmemelidir. Özellikle proje değişiklikleri, ücretsiz izinler ve kısa süreli Türkiye dönüşleri tarih bazında ayrılmalıdır. Başvuruya eklenen belgelerdeki başlangıç ve bitiş tarihleri de bu tabloyla birebir uyumlu olmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
5/1-g kapsamındaki işçi yurt dışı borçlanması yapabilir mi?
Evet. SGK, isteğe bağlı sigorta primi ödemeyen 5/1-g işçinin uygun sürelerinden dilediği kadarını borçlanabileceğini belirtir.
Türkiye’ye dönmeden borçlanma başvurusu yapılabilir mi?
Evet. Yurt dışından usulüne uygun posta veya şartları varsa e-Devlet üzerinden başvuru mümkündür.
İsteğe bağlı prim ödenen aylar ayrıca borçlanılır mı?
Aynı dönem için uzun vadeli prim oluşturacak çift değerlendirme yapılamaz; isteğe bağlı prim kayıtları mutlaka ayrıştırılmalıdır.
Sözleşmesiz ülkede hangi hizmet belgesi gerekir?
SGK, ilgili ülkedeki Türk temsilciliklerinden alınan hizmet belgesinin ibrazını öngörür.
Bütün çalışma süresini satın almak zorunlu mu?
Hayır. Uygun sürelerin tamamı veya ihtiyaç duyulan kısmı borçlanılabilir.
2026 günlük alt borçlanma tutarı nedir?
495,45 TL’dir.
5/1-g borçlanması 4/a mı sayılır?
Güncel yurt dışı borçlanması sistemi bakımından borçlanılan süreler 4/1-b kapsamında değerlendirilir.
Yurt dışında çalışmaya devam ederken başvuru yapılabilir mi?
Borçlanma yapılabilir; fakat aylık tahsisinde 3201 m.6 koşulları ayrıca aranır.
SGK çakışan günleri reddederse ne yapılır?
Türkiye hizmet dökümü ile yabancı dönemler karşılaştırılır; borçlandırılabilir günler ayrıştırılır ve gerekirse ret işlemine karşı uygun başvuru yapılır.
Vekil başvuru yapabilir mi?
Evet. SGK, vekâletnamede borçlanma veya yurt dışı borçlanma başvurusu yetkisinin bulunmasını arar.
Resmî Kaynaklar ve İlgili İçerikler
- SGK – Yurt Dışı Borçlanması İşlemleri
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
İlgili içerikler: SGK borçlanma reddine itiraz, kısmi gün talebi, kesin dönüş şartı.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Bu içerik 5510 sayılı Kanun m.5/1-g, 3201 sayılı Kanun m.1–6 ve SGK’nın 2026 yurt dışı borçlanması açıklamasındaki sözleşmesiz ülkede Türk işveren yanında çalışan işçilere ilişkin özel kural birlikte incelenerek hazırlanmıştır. 5/1-g kaydı, isteğe bağlı sigorta, Türkiye’de çakışan prim ve emeklilik tahsis aşamaları birbirinden ayrılmıştır.
Yayın tarihi: 15 Eylül 2026
Son mevzuat kontrolü: 15 Eylül 2026
(E-İMZALIDIR)
Somut dosyada ülkenin sosyal güvenlik sözleşmesi durumu, işveren ilişkisi ve SGK hizmet kayıtları tarih bazında kontrol edilmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
