CC BY-SA Görseli Ücretli Oyunda Kullanmak: Atıf ve Aynı Lisans
CC BY-SA 4.0 lisanslı görsel, lisans koşulları karşılanarak ücretli oyunda kullanılabilir. Bu lisans ticari kullanımı yasaklayan NC unsurunu içermez. Ancak görselin yaratıcısının ve sağlanmış hak bilgilerinin korunması, lisansın belirtilmesi, değişikliklerin açıklanması ve paylaşılan uyarlamada aynı lisans koşullarının uygulanması gerekir. Bir görselin oyunda bulunması, oyunun bütün bağımsız kodunun otomatik olarak açık kaynak lisansına geçmesi anlamına gelmez.
İncelemenin temel ayrımı, bağımsız bir görseli başka eserlerle birlikte sunmak ile görseli uyarlayarak yeni materyal oluşturmak arasındadır. Ayrıca oyuncuya aktarılan görsel bakımından lisans haklarını sınırlayan ek şart veya etkili teknik önlem getirilemez. Oyunun ücretli satılması ya da kullanıcı hesabıyla açılması tek başına bu yasakla aynı değildir. Somut dosya, kullanılan sürüm, yapılan değişiklik ve oyuncuya uygulanan koşullar birlikte değerlendirilir.
Tam lisans adı ve sürümü neden belirleyicidir?
Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International tam metni bu yazının lisans dayanağıdır. Yalnız Creative Commons işareti görmek yeterli değildir. BY, BY-SA, BY-NC ve BY-ND farklı izin ve sınırlamalar içerir; önceki sürümlerin bazı hükümleri de farklıdır. İndirilen görselin gerçekten BY-SA 4.0 ile sunulduğu kaynak kaydı korunmalıdır. İndirme sitesinin genel açıklaması, her dosyanın aynı lisans altında bulunduğunu kanıtlayan belge değildir.
Görsel paketi içinde font, müzik, fotoğraf ve çizimler birlikte bulunuyorsa bunların lisansları ayrı gösterilmelidir. Bir paketin ana sayfasındaki açık lisans, kapsam dışında bırakılmış üçüncü kişi materyaline izin sağlamaz. Kaynak dosyasının adı, yaratıcısı, URL’si, edinim tarihi ve lisans sürümü envantere yazılır. Sonradan sayfa değişirse hangi koşullarla edinildiği bu kayıtla açıklanır. Ürünün yayına alınması sırasında yalnız son mağaza sayfasına bakmak geçmiş izin kaydının yerine geçmez.
Ticari kullanım ve Türk hukukundaki mali haklar
Lisans bölüm 2(a)(1), materyalin çoğaltılmasına ve paylaşılmasına; uyarlanmış materyalin üretilmesine, çoğaltılmasına ve paylaşılmasına izin verir. Oyunun ücretli olması bu izni ortadan kaldırmaz. İzin münhasır değildir ve lisans verenin gerçekten yetkili olduğu haklarla sınırlıdır. Şirket görseli kullanmakla başka geliştiricilerin aynı materyali lisansa uygun biçimde kullanmasını engelleme yetkisi kazanmaz. Görselin açık lisansla edinilmesi, kendisine özel hak devri yapıldığı şeklinde pazarlanamaz.
FSEK m.21, m.22, m.23 ve m.25; işleme, çoğaltma, yayma ve umuma iletim haklarını ayrı düzenler. Oyunun dosya paketine görsel eklemek, görseli değiştirerek kullanmak ve internette oyunculara erişilebilir kılmak somut işlemleri bakımından incelenir. Bütün eylemleri tek bir kullanım sözcüğü altında toplamak izin kapsamını belirsizleştirir. Lisansın verdiği yetki, yapılan gerçek işlemle eşleştirilir. Kanuni istisna nedeniyle izin gerekmeyen kullanımın kendi koşulları ise lisans koşullarından ayrı değerlendirilir.
Görselin oyunda bulunması bütün kodu kapsar mı?
Bağımsız eserlerin bir koleksiyon içinde sunulması, koleksiyondaki her unsurun birbirinin uyarlaması sayılması demek değildir. Creative Commons resmî FAQ, koleksiyonun lisansının içerdiği bağımsız materyalin lisansını değiştirmediğini açıklar. Oyunun kodu, sunucu yazılımı, özgün senaryosu ve ayrı görselleri sırf tek dağıtım paketinde bulundukları için BY-SA’ya dönüşmez. Lisansın nesnesi olan materyal ve ondan türeyen uyarlama doğru belirlenmelidir.
Bu ayrım yalnız klasör yapısına dayanmaz. Bir görselin ayrı dosyada saklanması, yapılan bütün değişikliklerin bağımsız eser olduğunu otomatik kanıtlamaz. Tersine, dosyanın oyun arşivi içinde bulunması da bütün oyunun görselden türemiş olduğunu tek başına göstermez. Görselin özgün ifadesinin hangi yeni materyale taşındığı ve hangi katkının uyarlama niteliğinde olduğu değerlendirilir. İnceleme hukuki ilişkiyi teknik teslim kayıtlarıyla ortaya koymalıdır; dosya uzantısı tek başına sonucu belirlemez.
Hangi değişiklik uyarlanmış materyal oluşturur?
Bölüm 1(a), lisanslı materyalin hak sahibinin iznini gerektirecek biçimde çevrilmesi, değiştirilmesi, düzenlenmesi veya dönüştürülmesine dayanan materyali Adapted Material olarak tanımlar. Görsel üzerindeki özgün karakterin yeniden çizilmesi, bileşenlerinin birleştirilmesi veya korunan ifadenin başka bir çalışmaya dönüştürülmesi bu çerçevede incelenir. Bir düzenlemenin uyarlama olup olmadığı uygulanacak telif hukukuna ve yapılan işleme bağlıdır; her piksel değişikliği için aynı hukuki sonuç ilan edilmez.
Bölüm 2(a)(4), izin verilen hakların farklı ortam ve formatlarda kullanılabilmesi için gerekli teknik değişiklikleri ayrıca kabul eder; yalnız bu teknik işlemler uyarlanmış materyal oluşturmaz. Bu nedenle dosyanın oyun motorunun desteklediği biçime dönüştürülmesiyle yaratıcı değişiklik yapılması ayrılır. Teknik gereklilik iddiası, gerçek değişiklik listesinden doğrulanır. Dosya dönüştürülürken yaratıcı ifade de değiştirilmişse bütün işlemi yalnız format dönüşümü diye adlandırmak hukuki niteliği açıklamaya yetmez.
Atıfta hangi bilgiler korunur?
Bölüm 3(a), materyal paylaşılırken lisans verenin sağladığı yaratıcının ve atıf yapılmasını istediği diğer kişilerin kimlik bilgisinin, telif bildiriminin, lisans ve sorumluluk reddi bildirimlerinin korunmasını ister. Kaynak materyale ilişkin URL veya bağlantı da makul biçimde uygulanabilir olduğu ölçüde verilir. Ayrıca materyalin bu lisans altında bulunduğu belirtilir ve lisans metni veya bağlantısı eklenir. Atıf, yalnız dosyayı indiren çalışanın adının yazılmasıyla tamamlanmaz.
Eserin başlığı, BY-SA 4.0 bölüm 3(a)’da bağımsız ve genel bir zorunlu atıf unsuru olarak ayrıca sayılmamıştır. Başlığı kaydetmek materyali tanımlamak için yararlıdır; fakat önceki sürüm veya iyi uygulama önerisi, 4.0 metnine yeni mutlak koşul diye eklenmemelidir. Lisans verenin makul atıf biçimi istemi ve sağladığı bilgiler kendi kapsamında dikkate alınır. Şirketin hazırladığı kayıt, zorunlu unsurları eksiksiz gösterirken seçilen görselin kimliğini de anlaşılır kılmalıdır.
Atıf oyun içinde nereye yerleştirilir?
Bölüm 3(a)(2), koşulların paylaşımın ortamına, aracına ve bağlamına uygun makul biçimde yerine getirilmesine izin verir. Gerekli bilgileri içeren kaynağa bağlantı verilmesi bu kapsamda değerlendirilir. Oyundaki erişilebilir lisanslar veya emeği geçenler bölümü, kullanılan görselle bağlantıyı anlaşılır kılmalıdır. Görselin yüzlerce varlık arasında belirsiz bir genel teşekkür cümlesiyle geçiştirilmesi, hangi materyale hangi lisansın uygulandığını göstermeyebilir.
Oyunun çevrimdışı sürümünde veya kaldırılmış internet sayfasına dayanan dağıtımında erişilebilirlik ayrıca kontrol edilir. Atfın bulunacağı yeri oyun kullanıcısının anlayabileceği biçimde belirtmek gerekir. Mağaza görseli, tanıtım sitesi ve oyun içi kullanım farklı paylaşım bağlamlarıdır; materyal bu kanallarda da kullanılıyorsa uygun bildirimler oralarda da değerlendirilir. Tek bir geliştirme ekran görüntüsü, yayımlanmış bütün kanallarda koşulların yerine getirildiğini kanıtlamaz. Yayın sürümünün kayıtları saklanmalıdır.
Yapılan ve önceki değişiklikler nasıl açıklanır?
Bölüm 3(a)(1)(B), materyalin değiştirildiğinin belirtilmesini ve daha önceki değişiklik bilgilerinin korunmasını gerektirir. Yeni çalışmanın tamamını özgün yaratıcının yaptığı izlenimi verilmemelidir. Şirket kendi katkısını, önceki uyarlayıcının katkısını ve temel görseli ayırır. Yapılan işlem, değişiklik kaydında anlaşılır biçimde gösterilir. Renk düzenlemesi, parçaların yeniden birleştirilmesi veya yeni çizim eklenmesi gibi gerçek işlemler kaydedilir; hiç yapılmamış bir katkı sahiplenilmez.
Dosyada hangi sürümün kullanıldığı bilinmiyorsa yalnız genel bir değiştirildi ifadesiyle geçmiş zincir tamamlanamaz. Önceki uyarlamaya ilişkin mevcut işaretlerin korunması, kaynak araştırmasını gerektirir. Lisans veren atıf bilgilerinin kaldırılmasını isterse bölüm 3(a)(3) uyarınca makul biçimde uygulanabilir ölçüde bu istek yerine getirilir. Bu durum şirketin bütün hak kayıtlarını iç dosyadan silmesi veya lisansın kendisini yok sayması anlamına gelmez. Kamuya sunulan atıf ile özel delil kaydı farklı amaç taşır.
Aynı lisans şartı hangi katkıya uygulanır?
Bölüm 3(b), geliştiricinin ürettiği uyarlanmış materyali paylaşması hâlinde devreye girer. Uyarlama için seçilen lisans aynı lisans unsurlarını taşıyan bu sürüm veya sonraki Creative Commons sürümü ya da resmen BY-SA uyumlu kabul edilmiş bir lisans olmalıdır. Creative Commons uyumlu lisans listesi bu son seçeneğin kaynağıdır. Bir lisansın geliştiriciye benzer görünmesi, onu kendiliğinden uyumlu yapmaz. Uyarlama lisansının metni veya bağlantısı da sunulur.
Aynı lisans koşulu, görselden bağımsız bütün oyun kodunun yayımlanması borcu değildir. Ayrıca BY-SA 4.0, her durumda belirli bir çizim programının katmanlı kaynak dosyasını teslim etmeyi emreden bir kaynak kodu lisansı gibi okunamaz. Paylaşılan uyarlama üzerinde verilen haklar ve bunların kullanılmasını engellememe koşulu ayrı denetlenir. Şirketin müşteri sözleşmesinde kaynak tasarım dosyası teslimini ayrıca üstlenmiş olması ise başka bir sözleşmesel borçtur; bu borcun varlığı yalnız CC metninden çıkarılmaz.
Oyuncu sözleşmesine ek yasak konulabilir mi?
Bölüm 2(a)(5), sonraki alıcıların lisanslı materyal üzerindeki haklarını korur; 3(b)(3) uyarlama bakımından aynı yönü düzenler. Alıcıya lisansın verdiği hakların kullanılmasını sınırlayan ek veya farklı koşul getirilemez. Oyunun son kullanıcı sözleşmesi bütün görsellerin kopyalanmasını ve yeniden kullanılmasını istisnasız yasaklıyorsa CC bileşenleri bakımından uygun ayrım yapılmalıdır. Şirket kendi özgün kodu üzerindeki sınırlamayı, üçüncü kişiden alınan açık lisanslı görselin üzerine sınırsız biçimde taşıyamaz.
Bölüm 2(a)(6), atfın lisans verenin oyunu desteklediği veya resmen onayladığı iddiasına izin vermediğini düzenler. Oyuncuya sunulan hak bildirimi bu nedenle hem lisans ayrımını hem gerçek yaratıcı bilgisini doğru göstermelidir. Görseli açık lisansla kullanan stüdyo, hak sahibinin markasını ürünün sponsorluğu gibi sunamaz. Gerekli atıf metniyle reklam iddiası birbirine karıştırılmamalıdır. Ayrı onay veya marka izni varsa bunun kapsamı kendi belgesinden belirlenir.
Ücretli erişim ve etkili teknik önlem ayrımı
Lisansın teknik önlem yasağı, alıcının lisans haklarını kullanmasını kısıtlayan etkili teknolojik önlemlere ilişkindir. Oyunun para karşılığı satılması, kullanıcı hesabı istemesi veya herkese ücretsiz indirme sunmaması tek başına aynı yasak değildir. CC resmî FAQ şifreli erişimle hakları engelleyen teknik kısıtlamayı ayırır. İncelemede teknik önlemin yalnız oyuna erişimi mi yoksa lisanslı materyalin izin verilen yeniden kullanımını mı engellediği saptanır.
Dağıtım platformunun standart koşulları ve paketleme yöntemi ayrıca kontrol edilir. Şirket, görseli lisansa uygun sunduğunu düşünse bile platformun alıcıya uyguladığı ek sınırlamalar dosyada incelenmelidir. Her arşiv biçimi otomatik DRM sayılmadığı gibi, her koruma sistemi yalnız dosya paketleme olarak adlandırılamaz. Hukuki değerlendirme lisansın Effective Technological Measures tanımıyla ve alıcının gerçek haklarına etkisiyle yapılır. Teknik çözüm, bu hakları koruyan dağıtım biçimiyle uyumlu kurulmalıdır.
Lisans verenin yetkisi ve ayrı kişilik hakları
CC lisansı yalnız lisans verenin yetkili olduğu telif ve benzeri haklar için izin verir. FSEK m.48 ve m.54 bakımından yetki zinciri incelenmelidir. Başkasının çizimini izinsiz yükleyen kişinin lisans işareti, gerekli hakları geçerli biçimde verdiğini kanıtlamaz. Platformun izin verdiği yönündeki genel tanıtım ile gerçek hak sahibinin beyanı ayrılır. Şirket, kaynak hesabını ve görselin oluşturulma veya yetkilendirme kaydını erişebildiği belgelerle doğrulamalıdır.
Bölüm 2(b), kişilik ve mahremiyet hakları ile marka ve patent haklarını lisansın kapsamından ayırır. Manevi haklar konusunda da metindeki sınırlı vazgeçme veya ileri sürmeme açıklaması, bütün üçüncü kişilerin bütün haklarını kaldıran izin olarak sunulamaz. Gerçek kişi fotoğrafının lisanslı olması, kişinin her ticari bağlamda kullanılmasına sınırsız onay verdiğini göstermez. Görseldeki marka ve başka korunan unsurlar kendi hak sahipleri bakımından ayrıca değerlendirilir.
Tedarikçinin lisansa uygun teslim borcu
Grafik stüdyosu veya yüklenici, oyunda kullanılabilir görsel ve eksiksiz lisans kaydı teslim etmeyi üstlenmişse TBK m.112 uyarınca sözleşmeye aykırılık değerlendirilir. Eksik atıf, yanlış lisans beyanı veya hak sahibi olmayan kişiden alınmış materyal farklı sorunlardır. Yeni görsel üretimi, paket düzeltmesi ve gerçek yayın kesintisi giderleri somut kayıtlarla gösterilir. İleri sürülen bütün ticari kayıplar, eksik lisans bildiriminin otomatik sonucu olarak kabul edilmez; nedensellik ve zarar ayrıca ortaya konur.
FSEK m.52 kapsamındaki yazılı sözleşme ve ayrı hak belirtme kuralı, özel hak devri veya ek kullanım izni alınırken gözetilmelidir. Tedarikçinin CC materyali kendi özgün eseri gibi münhasır hak devrine konu etmesi, kapsam ayrımını bozabilir. Teslim listesinde açık lisanslı bileşenler ve yüklenicinin kendi katkıları ayrılır. Bağımsız oyun yazılımının hak sahipliği için yazılımın telif koruması ayrıca incelenir. Böylece görsel lisansı kod devri sözleşmesinin yerine geçirilmez.
İhlal fark edilince otuz gün nasıl hesaplanır?
Bölüm 6(a), lisans koşullarına uyulmadığında hakların otomatik sona ermesini düzenler. Bölüm 6(b) ise ihlalin keşfedilmesinden itibaren otuz gün içinde giderilmesi durumunda, düzeltme tarihi itibarıyla hakların otomatik geri doğmasını kabul eder. Başlangıç yalnız hak sahibinden resmî ihtar alınması değildir; şirketin ihlali kendi denetiminde öğrenmesi de önemlidir. Düzeltme kaydı, hangi eksikliğin hangi tarihte giderildiğini göstermelidir.
Otomatik geri doğmanın koşulları oluşmamışsa lisans verenin açık yeniden izin vermesi ayrı yoldur. Aynı görseli yeniden indirmek ihlali ortadan kaldıran yeni bir izin yaratmaz. Bölüm 6(b), hak sahibinin geçmiş ihlal için başvuru haklarını saklı tutar; düzeltme bütün eski talepleri silmez. Kaynak sayfa, yayımlanan oyun sürümü ve düzeltme kayıtları korunmalı; gerekli durumda delil tespiti somut teknik kayıtlar üzerinden ele alınmalıdır.
Uluslararası yayında uygulanacak hukuk
MÖHUK m.23 ve m.28, fikrî hakkın korunmasına uygulanacak hukukla lisans sözleşmesine uygulanacak hukuku ayrı düzenler. Oyunun dünya çapında mağazada bulunması, bütün uyuşmazlıklar için tek ülke hukukunun otomatik uygulanmasını sağlamaz. Türkiye bakımından ileri sürülen FSEK ve TBK hükümleri kendi uygulama alanları içinde değerlendirilir. CC metninin uluslararası niteliği, korumanın talep edildiği ülkenin kurallarını ortadan kaldıran özel bir yargı sistemi değildir.
İstanbul veya Mersin’de çalışan oyun ekiplerinin yayın dosyasında görsel sürümü, atıf ekranı, lisans bağlantısı ve değişiklik listesi birlikte bulunmalıdır. Aynı oyun konsol, masaüstü ve mobil kanalda dağıtılıyorsa her kanalın paketine ve koşullarına bakılır. Bir kanalda düzeltilen bildirim, diğer dağıtım paketine kendiliğinden yansımaz. Lisans uygunluğu, gerçek yayımlanmış sürümlerde doğrulanır; yalnız tasarım ekibinin teslim klasöründeki doğru metne dayanılarak bütün yayınların uygun olduğu söylenemez.
Sık sorulan sorular
CC BY-SA 4.0 görsel ücretli oyunda kullanılabilir mi?
Evet. Bu lisans NC ticari kullanım yasağı içermez. Bölüm 2 kapsamındaki izin, atıf, değişiklik bildirimi, uyarlama lisansı ve sonraki alıcıların haklarını koruma koşullarıyla kullanılır. Dosyanın gerçekten BY-SA 4.0 lisanslı olduğu kaynak kaydıyla doğrulanmalıdır.
Tek bir görsel bütün oyun kodunu açık kaynak yapar mı?
Hayır. Bağımsız materyallerin birlikte sunulmasıyla uyarlama farklıdır. Görselin lisansı kendi kapsamını korur; bağımsız kod sırf aynı pakette diye otomatik BY-SA’ya geçmez. Görselden türeyen materyalin kapsamı ve paylaşılan katkılar somut olarak belirlenir.
Görseli başka dosya formatına çevirmek her zaman uyarlama mıdır?
Bölüm 2(a)(4), hakları farklı ortam ve formatta kullanmak için gerekli teknik değişikliklerin tek başına uyarlanmış materyal oluşturmadığını düzenler. Yaratıcı ifade de değiştiriliyorsa işlem ayrıca değerlendirilir. Dönüşümün adı değil gerçekte yapılan değişiklik esas alınır.
Eserin başlığını yazmak 4.0’da mutlak zorunluluk mudur?
Başlık bölüm 3(a)’da bağımsız genel zorunlu unsur olarak ayrıca sayılmamıştır. Yaratıcı ve sağlanan telif, lisans, sorumluluk bildirimi ile makul kaynak bağlantısı korunur. Başlığı kaydetmek tanımlama için yararlıdır; önceki sürüm kuralı 4.0’a otomatik eklenmez.
Değiştirilmiş görsel hangi lisansla paylaşılır?
Bölüm 3(b), aynı lisans unsurlarını taşıyan bu veya sonraki CC sürümüne ya da resmen BY-SA uyumlu lisansa izin verir. Uyumluluk kişisel değerlendirmeyle ilan edilemez. Uyarlamanın lisans metni veya bağlantısı alıcıya uygun biçimde sunulur.
Katmanlı tasarım dosyasını mutlaka vermek gerekir mi?
BY-SA 4.0, her durumda belirli programın katmanlı kaynak dosyasını teslim etmeyi öngören genel kaynak kodu şartı içermez. Paylaşılan uyarlamanın lisansı ve alıcının haklarına engel olmama koşulu korunur. Müşteri sözleşmesinde ayrıca üstlenilen kaynak dosya teslim borcu ayrı değerlendirilir.
Oyunu hesap ve ödeme arkasında sunmak yasak DRM sayılır mı?
Tek başına sayılmaz. İnceleme, etkili teknik önlemin alıcıya verilmiş lisans haklarını kısıtlayıp kısıtlamadığına yönelir. Ücretli erişimle materyalin izin verilen yeniden kullanımını engelleme ayrılır. Platformun gerçek teknik ve sözleşmesel koşulları birlikte kontrol edilir.
İhlal düzeltmesi için otuz gün ihtardan mı başlar?
Bölüm 6(b) ihlalin keşfedilmesini esas alır. Şirketin ihlali kendi denetiminde öğrenmesi de başlangıç olabilir. Bu süre içinde giderilirse haklar düzeltme tarihi itibarıyla otomatik geri doğar. Yalnız resmî ihtar tarihini bekleyen bir takvim kurulamaz.
Eksik atıf düzeltilince geçmiş bütün talepler biter mi?
Hayır. Bölüm 6(b), hak sahibinin geçmiş ihlal için başvuru haklarını saklı tutar. Düzeltme ve geri doğma koşulları ayrı, önceki kullanımın hukuki sonuçları ayrı incelenir. Görseli yeniden indirmek de kendi başına yeni ve temiz bir izin oluşturmaz.
Lisanslı fotoğraftaki kişi ve marka için başka izin gerekir mi?
CC BY-SA 4.0, bölüm 2(b) uyarınca marka, patent, mahremiyet ve kişilik haklarının tamamını lisanslamaz. Materyalin gerçek hak sahibi tarafından sunulması da doğrulanmalıdır. Görsel üzerindeki telif izni, içindeki her kişi veya işaret için sınırsız ticari kullanım onayı değildir.
Resmî kaynaklar
- CC BY-SA 4.0 tam lisans: bölüm 1, 2, 3 ve 6
- Creative Commons resmî soru-cevaplar
- Creative Commons uyumlu lisanslar
- 5846 sayılı FSEK: 21–23, 25, 48, 52 ve 54
- 6098 sayılı TBK: 112
- 5718 sayılı MÖHUK: 23 ve 28
İstanbul ve Mersin ofisleri
İstanbul · Polaris Plaza
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbulMersin · Profit İş Merkezi
İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/MersinHukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
