İstanbul TAHKUK Eksikleri: İzin Askısı ve Yeniden Kontrol
İstanbul’da TAHKUK kontrolünde uygunsuzluk bulunan araç için onarım yaptırmak ile taşıma iznini yeniden kullanılabilir hale getirmek aynı işlem değildir. Taşıt Hizmet Kalitesi Çalışma, Usul ve Esasları m.3/1-e, eksiklik giderilmeden ilgili izin belgesinin düzenlenmemesini; m.3/2-a ise verilen sürede giderilmeyen uygunsuzluk nedeniyle belgenin, yeniden TAHKUK kontrolüyle uygunluk belirleninceye kadar askıya alınmasını düzenler. Taşımacı, tespit edilen kriteri, kendisine verilen süreyi, yapılan onarımı ve elektronik izin durumunu ayrı ayrı izlemelidir.
Bu rehber, İstanbul’daki taksi, minibüs, taksi dolmuş, servis ve ilgili filo araçlarında teknik hizmet kalitesi eksikliği sonrası işlem dosyasını inceler. Genel güzergâh başvurusu veya şoför kartı şartlarını yeniden anlatmaz. Amaç, kusur tespiti ile yeniden faaliyete geçiş arasındaki hukuki ve belgeye ilişkin ayrımları görünür kılmaktır.
TAHKUK hangi mevzuata dayanır, hangi belgeyi etkiler?
İBB’nin yayımladığı Taşıt Hizmet Kalitesi Çalışma, Usul ve Esasları m.2/1-d, toplu ulaşım aracını 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu m.7 kapsamındaki taşıtlar üzerinden tanımlar. Denetimin özel usulü aynı metnin m.3 ve Ek-1 kontrol listesinde bulunur. M.5 uyarınca düzenlemeyi İBB adına Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü yürütür.
Servis aracında güzergâh kullanım izin belgesi; taksi, taksi dolmuş ve minibüste geçici çalışma ruhsatnamesi farklı izin kayıtlarıdır. Filo otomobille yolcu taşımacılığında da her araç için ayrı geçici araç izin belgesi düzenlenir. TAHKUK sonucunun hangi belgeye işlendiği, dosyadaki araç ve faaliyet türüne göre belirlenmelidir. Bir şirketin bütün araçlarının tek ve bölünmez bir izin altında olduğu kabul edilmemelidir.
TAHKUK, taşıtın hizmet kalitesi uygunluğunu denetler. TUDES ise taşımacı ve şoförün hizmet davranışlarının değerlendirildiği farklı sistemdir. TAHKUK eksikliğini, şoförün puan kesintisiyle aynı işlem gibi açıklamak yanlış olur. Şoförün kişisel belgesine ilişkin ayrı koşullar için İstanbul şoför kartı başvuru ve iptal rehberi incelenebilir.
Rutin kontrol ile şikâyet üzerine kontrol nasıl ayrılır?
M.3/2-a, TAHKUK sistemini rutin ve şikâyet bazlı iki grupta düzenler. Rutin kontrolde, kapsama giren taşıt için başvuru ve randevu taşımacı tarafından E-TUHİM üzerinden oluşturulur. İşlem kişiye özel kullanıcı bilgileriyle yürütülür ve araç İBB’nin belirlediği kontrol yerine götürülür. Randevu oluşturulması, aracın denetimden geçtiği veya onay aldığı anlamına gelmez.
Şikâyet bazlı kontrolün kaynağı TUHİM’in resen işlemi, CİMER, İBB Çözüm Merkezi veya TUDES’te yer alan denetim birimlerine gelen araçla ilgili bildirimlerdir. Bu grupta randevuyu TUHİM oluşturur. Taşımacının yıllık rutin kontrolünü yakın tarihte tamamlamış olması, yeni şikâyetin araştırılmasını kendiliğinden engellemez. Şikâyetin varlığı ile teknik kusurun gerçekten bulunması da ayrı inceleme konularıdır.
Rutin denetimin hangi araç yaşından itibaren uygulanacağı, taşıma türünün özel ve geçici hükümleriyle birlikte değerlendirilir. Bu yazı, bütün araçların aynı yaşta sisteme girdiğini veya tek yaş tablosunun bütün faaliyetlere koşulsuz uygulandığını söylemez. Öğrenci ve personel taşımacılığındaki belge düzeni için İstanbul servis güzergâh izni rehberine bakılmalıdır.
Eksiklik sonucunda ilk kontrol edilecek bilgiler
Denetim sonucu alındığında yalnız “uygun değil” ifadesiyle yetinilmemelidir. Araç plakası, şasi numarası, kontrol tarihi, taşımacılık türü, Ek-1 kriter numarası ve bildirilen eksiklik birlikte okunur. Bunların her biri farklı soruyu cevaplar. Özellikle birden fazla aracı olan işletmede, başka aracın servis kaydıyla mevcut aracın denetim sonucunun eşleştirilmesi önlenmelidir.
M.3/2-c, kontrol başlamadan taşıtın iç, dış, alt ve üst görüntülerinin kaydedilmesini; araç tescil belgesi, plaka ve şasi numaralarının kontrol edilmesini öngörür. Bu düzenleme, yanlış araç veya yanlış fotoğraf iddiasında somut inceleme zemini sağlar. Başvurucu, yalnız aracının genel olarak bakımlı olduğunu söylemek yerine, tartışmalı kaydın hangi taşıta ait olduğunu gösterecek bilgileri sunmalıdır.
Bir kriterin açıklamasında belirli bir araç türü yazıyorsa, bu kapsam ayrıca kontrol edilir. Örneğin taksimetreyle ilgili satırın doğal muhatabı taksidir; okul taşıtı işaretine ilişkin satır okul servisine yöneliktir. Denetim listesindeki bütün satırları her taşıta aynen uygulamak doğru değildir. İtirazın ilk basamağı, kullanılan kriterin başvuru konusu taşıma türünü kapsayıp kapsamadığını belirlemektir.
Yeni belgenin verilmemesi ile mevcut iznin askıya alınması
M.3/1-d, araca uygulanabilen kontrol kriterlerinin tamamı sağlandığında TAHKUK onayı verilmesini düzenler. M.3/1-e ise tespit edilen eksiklik giderilmeden ilgili izin belgesinin düzenlenmeyeceğini belirtir. Dolayısıyla yeni başvuru sırasında eksiklik nedeniyle belge düzenlenmemesi, mevcut ve geçerli belgenin sonradan askıya alınmasıyla aynı işlem sırası değildir.
Mevcut izin bakımından m.3/2-a’daki rutin ve şikâyet bazlı kontrol hükümleri, verilen sürede uygunsuzluğun giderilmesini ister. Giderilmediğinde belge, eksikliğin düzeltildiğini doğrulayan TAHKUK işlemi yapılıncaya kadar askıya alınır. Bu sonuç, sabit bir ceza süresinin dolmasını bekleyerek her durumda yeniden çalışılabileceği şeklinde okunamaz. Buradaki ölçüt, uygunluğun yeniden denetlenmesidir.
E-TUHİM’de görülen eksik belge bildirimi, kontrol sonucu, başvuru reddi ve askı durumu ayrı kayıtlar halinde saklanmalıdır. Ekrandaki tek kelime, hangi hukuki işlemin yapıldığını her zaman açıklamaz. Taşımacı, kararın gerekçesini ve hangi izin numarasını etkilediğini istemelidir. Başvurunun tamamlanması için yapılan ödeme de eksik teknik koşulun sağlandığı anlamına gelmez.
Eksiklikleri giderme süresi her kusurda aynı mı?
Hayır. Ek-1 listesi, kontrol kriterlerine göre farklı aksiyon süreleri belirler. İç ve dış temizlik, bazı bilgi levhaları ve kamera görüşünü kapatan unsur gibi eksikliklerde bir iş günü; mevsime uygun lastik ve taksimetreye ilişkin belirli eksikliklerde iki iş günü; koltuk, kemer, klima ve bazı donanım eksikliklerinde beş iş günü kadar süre öngörülür. Her satırın araç türü ve açıklaması birlikte okunmalıdır.
Bu sayılar bütün dosyalarda aynı şekilde uygulanacak genel bir beş günlük ek süre yaratmaz. Bir araçta farklı kriterlerden birden fazla eksiklik varsa her birinin bildirimi ve süresi ayrı izlenir. Uzun süreli bir onarım bulunması, daha kısa sürede giderilmesi gereken başka eksikliği otomatik olarak ertelemez. İşletmenin bakım planı en kısa süreli eksiklikleri görünmez hale getirmemelidir.
Kontrol belgesinde kullanılan süre, başlangıç bilgisi ve son işlem tarihi açık değilse bunların yazılı açıklaması istenir. İş günü ifadesi, düz takvim günü sayımına çevrilmemelidir. Öte yandan belirsizliği sormak, bildirilen yükümlülüğü kendiliğinden askıya almaz. Taşımacı, başvuru alındısını ve idarenin cevabını saklayarak fiilen verilen sürenin ne olduğunu izlemelidir.
Düzeltme süresi verilmesi kusurlu araçla çalışmaya izin verir mi?
TAHKUK kapsamında eksiklik giderme süresi tanınması, diğer trafik ve taşıma güvenliği hükümlerinden genel muafiyet oluşturmaz. Düzenlemenin m.4 hükmü, burada bulunmayan hususlarda ilgili mevzuatın uygulanmasını saklı tutar. Emniyet kemeri veya başka güvenlik donanımıyla ilgili arıza için süre verilmiş olması, bu arızanın güvenli yolcu taşımacılığı üzerindeki etkisini ortadan kaldırmaz.
İşletme, teknik onarım planını çalışma planıyla karıştırmamalıdır. Aracın izin kaydının durumu, fiilî güvenliği ve diğer zorunlu belgeleri birlikte kontrol edilir. Askıdaki izinle çalışmaya devam etmek, onarım için randevu alınmış olmasıyla meşrulaştırılamaz. Aynı şekilde TAHKUK belgesi, başka mevzuata göre gereken araç muayenesinin yerine sunulamaz.
Yolcu taşımayı başka araçla sürdürmek gerekiyorsa, ikame aracın kendi hukuki uygunluğu ve ilgili faaliyetin kayıt düzeni ayrıca sağlanmalıdır. Başka araçtan alınan denetim onayı, askıya konu taşıta aktarılmaz. Özellikle okul veya personel sözleşmesindeki süre baskısı, izin ve güvenlik kontrolünün atlanması için gerekçe değildir. Hizmetin nasıl sürdürüleceği mevzuata uygun araç üzerinden planlanır.
Onarım faturasında ve servis kaydında hangi bağlantı kurulmalı?
Onarım belgesinin amacı yalnız ödeme yapıldığını göstermek değildir; denetimde tespit edilen eksikliğin hangi taşıtta ve hangi işlemle giderildiğini açıklamaktır. Servis kabul kaydı, iş emri, değişen parça bilgisi, teslim tarihi ve varsa test sonucu aynı araçla eşleştirilir. Genel bir bakım faturası, listede gösterilen belirli eksikliğin düzeltildiğini her durumda kanıtlamaz.
Dosyada denetim kriter numarasına karşılık gelen işlem belirtilmelidir. Klima arızası için yapılan işlemle koltuk bağlantısındaki onarım ayrı satırlarda gösterilir. Yetkili veya özel servisin düzenlediği belge, kendi işlem kapsamıyla değerlendirilir. Servis çalışanının “araç tamam” açıklaması, TUHİM’in taşıma izni hakkında verdiği karar yerine geçmez.
Fotoğraflarda aracın kimliğini ve giderilen kısmı gösterecek yeterli ayrıntı bulunmalıdır. Eski çekimlerin yeni onarım yapılmış gibi sunulması veya görüntünün esasını değiştiren düzenlemeler yapılması doğru değildir. Tarih ve araç bağlantısı kurulabilen kayıtlar korunur. Onarım öncesi ve sonrası görüntüler, denetim tutanağına cevap veren belirli bir teknik değişikliği göstermelidir.
Kamera cihazı arızası ile kameranın görüşünün kapanması
Ek-1, araç içindeki denetim ve yönetim sistemi cihazlarının çalışmasını ayrı; kameraların görüş açısını engelleyen durumu ayrı kriterlerde düzenler. İlkinde cihazın işlevi, ikincisinde görüş alanı tartışılır. Bu nedenle kameranın önündeki eşyanın kaldırılması, kayıt cihazının çalışmadığına ilişkin tespiti tek başına gidermez. Hangi kriterin işaretlendiği baştan görülmelidir.
Cihazların çalışmasına ilişkin Ek-1 satırında ayrıca İSBAK kamera bakımı için randevu oluşturulması öngörülür. Bu randevu, arızanın giderildiği ve TAHKUK kontrolünün tamamlandığı anlamına gelmez. Dosyada randevu, bakım işlemi ve yeniden denetim ayrı tarihlerle izlenir. Randevu tarihinin ileri bir güne verilmesi üzerine sürenin kendiliğinden uzadığını varsaymak yerine durum idareye belgesiyle bildirilir.
İşletmenin kendi sistemi üzerinden görüntü alabilmesi de gerekli bütün entegrasyon ve işlev koşullarının sağlandığını tek başına göstermez. Teknik servisten alınacak açıklama, denetimde eksik bulunan özelliği karşılamalıdır. Böylece bir cihaz satın alma faturasıyla çalışma ve bağlantı uygunluğunun aynı şey olduğu yanılgısı önlenir. İlgisiz teknik evrak yerine belirli kusura yönelik kayıt sunulur.
Yeniden kontrol tamamlanmadan askı kendiliğinden kalkar mı?
M.3/2-a’nın her iki denetim türünde kullandığı ölçüt, uygunsuzluğun giderildiğine dair TAHKUK işleminin yapılmasıdır. Bu nedenle atölyeden teslim almak, parça bedelini ödemek veya fotoğraf yüklemek tek başına izin askısının kalktığını göstermez. Teknik giderim ile idari sistemde uygunluk sonucunun oluşması birbirini tamamlayan iki aşamadır.
Taşımacı, yeniden kontrol başvurusunda önceki denetim numarasını, araç bilgisini ve giderilen kriterleri belirtmelidir. Kontrolün başka araç veya eski başvuruyla eşleştirilmemesi için önceki kayıtla bağlantı korunur. Yeni denetim sonucu E-TUHİM’de göründüğünde yalnız sonuç başlığına değil, etkilenen izin belgesinin güncel durumuna da bakılır. Sistem kaydı belirsizse yazılı sonuç istenir.
TAHKUK uygunluğunun sağlanması, süresi dolmuş başka belgenin kendiliğinden yenilenmesi değildir. Güzergâh izni, sigorta, taşıma sözleşmesi veya sürücü belgesinde ayrı eksiklik bulunuyorsa bunlar kendi süreçlerinde tamamlanır. Filo taşımacılığının belge yapısı için İstanbul filo otomobil taşıma izni rehberindeki araç ve işletmeci ayrımı dikkate alınmalıdır.
Eksiklik tespitinin yanlış olduğu düşünülüyorsa nasıl açıklama yapılır?
İtiraz, denetimin tamamını soyut biçimde reddetmek yerine tartışmalı kriteri göstermelidir. Yanlış plaka, yanlış şasi numarası, araç türüne uygulanmayan satır, başka araca ait görüntü ve gerçekte çalışır durumdaki parçanın arızalı yazılması farklı iddialardır. Her iddia için uygun kayıt sunulur. Sadece aracın ticari değerinin yüksek olduğunu belirtmek teknik tespiti çürütmez.
Kontrol öncesinde alınması gereken görüntüler ile tutanak arasındaki uyumsuzluk varsa, ilgili görüntülerin ve kriter işaretlemesinin birlikte incelenmesi talep edilir. Sonradan yapılan onarım görüntüsü ile denetim günündeki durumun aynı olduğu ileri sürülmemelidir. İtiraz edilen eski tespit ile giderilen yeni durum dosyada birbirinden ayrılır. Böylece düzeltme talebinin sebebi anlaşılır hale gelir.
İdari işlemin yargısal denetimi, teknik servise başvurudan farklıdır. Kararın tamamı, bildirim tarihi, dayanak kontrol listesi ve başvuru kayıtları korunmalıdır. Teknik eksikliğe itiraz etmek, her türlü başvuru veya dava süresini kendiliğinden durdurduğu kabul edilen bir işlem değildir. Dilekçe düzeni için idari işlemin iptali dava dilekçesi rehberi yardımcıdır; somut işlemin hukuki niteliği ayrıca belirlenir.
İşletmenin kontrol dosyasında hangi aşamalar kapatılmalıdır?
İşletme takip kaydında her uygunsuzluğun kriter numarası, verilen süre, görevlendirilen servis, giderim belgesi, yeniden kontrol sonucu ve izin durumu bulunmalıdır. Bu tablo, mevzuatta ayrıca zorunlu kılınmış yeni bir form olarak değil, dağınık işlem kayıtlarını birleştiren çalışma yöntemi olarak kullanılabilir. Birden fazla kusurun tek satırda “bakım yapıldı” diye kapatılması, eksik kalan aşamaları gizler.
Son kontrolde üç soru birlikte cevaplanır: tespit edilen teknik eksiklik gerçekten giderildi mi, bunun TAHKUK doğrulaması yapıldı mı ve ilgili izin kaydı kullanılabilir durumda mı? Bir sorunun cevabı diğerinin yerine geçmez. İşletmenin yeniden faaliyete geçiş kararı, yalnız sözlü servis açıklamasına veya ödeme makbuzuna değil, bu aşamaların tamamına dayanmalıdır.
Sık sorulan sorular
TAHKUK ile TUDES aynı denetim midir?
Hayır. TAHKUK taşıtın hizmet kalitesi uygunluğunu, TUDES taşımacı ve şoförün hizmet değerlendirmesini konu alır. Teknik eksiklik nedeniyle izin askısı ile şoförün puan kesintisi aynı işlem değildir. İtirazda hangi sistemin hangi kaydı oluşturduğu belirtilmelidir.
Her TAHKUK eksikliğini düzeltmek için beş iş günü mü verilir?
Hayır. Ek-1 kriterlerinde bir, iki ve beş iş günü kadar farklı süreler bulunmaktadır. Araç türü, eksikliğin ait olduğu satır ve somut bildirim birlikte okunur. Bir kusurun uzun süresi, başka kusur için verilen kısa süreyi kendiliğinden uzatmaz.
Onarım faturası izin askısını otomatik kaldırır mı?
Kaldırmaz. M.3/2-a, askının uygunsuzluğun giderildiğine dair TAHKUK işlemi yapılıncaya kadar sürmesini düzenler. Fatura teknik giderimi destekleyen belgedir; yeniden kontrol ve elektronik izin sonucunun yerine geçmez.
Rutin kontrolden geçen araç şikâyet üzerine tekrar çağrılabilir mi?
Evet. M.3/2-a rutin kontrol ve şikâyet bazlı kontrolü ayrı düzenler. TUHİM’in resen işlemi veya belirtilen kanallardan gelen araç şikâyeti üzerine ayrıca kontrol yapılır. Önceki onay, sonraki teknik durumun araştırılmasını engellemez.
Şikâyet bazlı TAHKUK randevusunu kim oluşturur?
M.3/2-a kapsamında şikâyet bazlı randevu TUHİM tarafından E-TUHİM üzerinden ilgili araç için oluşturulur. Rutin başvuruda ise randevuyu taşımacı oluşturur. Randevu alınması, aracın uygunluk onayı aldığı anlamına gelmez.
Başka aracın fotoğrafı dosyaya konulmuşsa ne istenir?
M.3/2-c’deki plaka, şasi ve tescil kontrolü ile kontrol öncesi görüntüler birlikte incelenmelidir. İtirazda yanlış eşleştirme somut olarak gösterilir. Doğru araç bilgisi, denetim numarası ve tartışmalı görsel arasındaki fark açıklanır.
Kamera bakım randevusu almak eksikliği gidermiş sayılır mı?
Hayır. Randevu, bakımın yapılacağının kaydıdır. Cihazın çalışması, gerekli bakımın tamamlanması ve uygunsuzluğun yeniden kontrolle giderildiğinin belirlenmesi ayrı aşamalardır. Kamera görüşünün kapanması da cihaz arızasından ayrı kriterdir.
Düzeltme süresi içinde güvenlik kuralları uygulanmaz mı?
Uygulanır. Düzenlemenin m.4 hükmü ilgili diğer mevzuatı saklı tutar. TAHKUK eksikliğini gidermek için süre verilmesi, kusurlu veya başka nedenle kullanılamayan araca genel çalışma izni vermez. Güvenlik ve izin durumu birlikte değerlendirilir.
TAHKUK onayı süresi dolan güzergâh belgesini de yeniler mi?
Hayır. Uygunluk kontrolü ile güzergâh izninin geçerliliği ayrı kayıtlar üzerinden izlenir. TAHKUK sonucu olumlu olsa bile süresi dolmuş veya başka koşulu eksik izin belgesinin işlemleri ayrıca tamamlanmalıdır.
Birden fazla eksiklik varsa tek bakım kaydı yeterli olur mu?
Belgenin her eksikliği hangi işlemle giderdiğini göstermesi gerekir. Genel bakım açıklaması bütün kriterlerin karşılandığını tek başına kanıtlamaz. Kriter numarası, onarım, yeniden kontrol ve izin sonucu ayrı eşleştirilmelidir.
Resmî kaynaklar ve mevzuat
- Taşıt Hizmet Kalitesi Çalışma, Usul ve Esasları — m.2, m.3, m.4, m.5 ve Ek-1: araç kimliği, uygunsuzluk, süre, yeniden kontrol.
- TUHİM resmî mevzuat dizini — TAHKUK ve ilgili taşıma türlerinin düzenlemeleri.
- 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu — m.7: büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları.
- E-TUHİM elektronik başvuru sistemi — başvuru, randevu ve araç izin kayıtları.
İstanbul ofisi ve görüşme
Kontrol sonucu, bildirim tarihi ve araç izin kaydıyla birlikte İstanbul ofisi iletişim ve randevu bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbul
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
