İsviçre AG Türk Limited Şirketten Nasıl Çıkar? TTK 638–642 ve Ayrılma Akçesi

İsviçre AG/GmbH yatırımcıları ile Türkiye’de azınlık ortağı olan şirketler için belge, dava, değerleme ve süre odaklı rehber.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Kısa ve net cevap: İsviçre AG, Türk limited şirketindeki ortaklığını TTK m.638/1 kapsamındaki şirket sözleşmesiyle tanınmış çıkma hakkına dayanarak veya TTK m.638/2 uyarınca haklı sebeple mahkemeden çıkma kararı isteyerek sona erdirmeyi değerlendirebilir. Ayrılma akçesi TTK m.641’deki gerçek değer ölçütüyle incelenir; ödemenin muacceliyeti TTK m.642’ye göre ayrıca belirlenir. Diğer ortakların çıkmaya katılması için m.639’da bir aylık süre, genel kurulca çıkarılma kararına karşı m.640/2’de noter bildirimi sonrasından itibaren üç aylık süre düzenlenmiştir.

Kısa özet: İsviçreli limited ortak için haklar ve süreler

İsviçre AG’nin Türk limited şirketindeki ortaklığı nasıl doğrulanır?

Türkiye’de limited şirketin pay sahibi İsviçre’de kurulu bir AG ise hakkın sahibi şirketin kendisidir; AG’nin yöneticileri veya nihai yararlanıcıları sırf bu sıfatlarıyla Türk şirkette kişisel ortak sayılmaz. Önce Türk limitedin ticaret sicili, pay defteri, şirket sözleşmesi, pay devir zinciri ve güncel ortaklık oranları incelenir. İsviçre bakımından Zefix merkezî ticaret sicili üzerinden AG’nin mevcut unvanı, merkezi ve temsil yetkisine ilişkin kayıtlar karşılaştırılır.

Bir önceki ortaklık sözleşmesinde yer alan yabancı şirket adı değişmiş olabilir. İki şirket arasında grup ilişkisi bulunması da kimin dava açacağını otomatik belirlemez. Davacı, güncel ortak sıfatını ve gerekiyorsa geçmiş pay devrini belgelendirmelidir. Şirketin sermaye payı ile fiilen yatırılmış finansman veya ortağın şirkete verdiği borç farklı kalemlerdir. Bu ayrımı dosyanın başında yapmak, çıkma halinde talep edilecek ayrılma akçesinin yanlış hesaplanmasını önler.

TTK m.638 iki ayrı çıkma temelini nasıl düzenler?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.638/1, limited şirket sözleşmesinin ortaklara şirketten çıkma hakkı tanıyabileceğini ve bu hakkın kullanımını belirli koşullara bağlayabileceğini düzenler. Buna karşılık m.638/2, haklı sebeplerin varlığında her ortağın mahkemeden şirketten çıkmasına karar verilmesini isteyebilmesine imkân verir. Bu iki seçenek aynı delil setine dayanmaz: Birinde öncelikle sözleşmedeki çıkma hakkı, diğerinde haklı sebebin somut olayda varlığı araştırılır.

İsviçre AG’nin “artık yatırım yapmak istemiyoruz” açıklaması tek başına m.638/2 kapsamında haklı sebebin ispatı değildir. Öte yandan şirket sözleşmesinde koşulları gerçekleşmiş açık bir çıkma hakkı varsa bu düzenleme ayrıca incelenir. Şirket müdürüne e-posta göndermek, tek taraflı pay devri senedi düzenlemek veya İsviçre’de yönetim kurulu kararı almak, Türk limited şirketinden hukuken çıkmanın bütün koşullarını kendiliğinden tamamlamaz.

Şirket sözleşmesindeki çıkma maddesi nasıl okunur?

Türk limited şirket sözleşmesindeki çıkma maddesi, hakkın hangi olayda doğduğunu, ön bildirim veya teklif mekanizmasını, değerleme usulünü ve çıkma kararını kimin alacağını gösterebilir. Metin yalnız Türkçe değil çift dilli hazırlanmışsa imzalanan esas sözleşme ve Türkiye sicilinde geçerli metin birlikte değerlendirilir. İngilizce yatırım anlaşmasındaki “exit right” ifadesinin varlığı, esas sözleşmede TTK m.638/1’e uygun düzenleme bulunup bulunmadığı sorusunu tek başına çözmez.

Ortağın ayrılma talebini sözleşmeye dayandırması halinde şartların gerçekleştiğini gösteren toplantı tutanağı, ihtar, sermaye taahhüdü ve sözleşme eki belgeler dosyaya alınır. Her ödeme veya pay devri şartı doğrudan kanundan gelen hakla aynı derecede etkili değildir; emredici hükümler ayrıca incelenir. Bu nedenle yabancı yatırımcının “sözleşmede üç ay sonra çıkabilir yazıyor” açıklaması, maddenin tam metni ve uygulanma şartları görülmeden sonuçlandırılmamalıdır.

Haklı sebep hangi olgulardan oluşabilir?

TTK m.638/2 haklı sebebi soyut ve sınırlı bir örnek listesine bağlamadan mahkemece değerlendirilmesini öngörür. Yönetimde ağır güven kaybı, ortaklık ilişkisinin sürdürülmesini çekilmez kılan somut davranışlar, ortaklık haklarının sistematik engellenmesi veya şirketin işleyişini etkileyen ağır anlaşmazlıklar dosya bakımından önem taşıyabilir. Bunlar her olayda çıkma kararı verileceği anlamına gelmez; olayların ağırlığı, sürekliliği ve ispatı araştırılır.

İsviçreli ortak açısından yabancı ülkede bulunmak, toplantılara fizikî katılım güçlüğü veya Türk müdürle ticari görüş ayrılığı tek başına kesin haklı sebep sonucuna dönüştürülmemelidir. Hangi tarihte hangi bilgi talebinin cevapsız bırakıldığı, hangi toplantının çağrısının usulsüz olduğu ve hangi işlemin şirkete zarar verdiği belgeyle ortaya konulmalıdır. Haklı sebep değerlendirmesi yalnız ortakların birbirini beğenmemesine değil, şirket ilişkisinin hukuken sürdürülebilirliğine dayanır.

Bilgi alma engeliyle ortaklıktan çıkma arasındaki ilişki

İsviçre AG’nin Türk limited şirketinden mali tabloları alamaması, her zaman doğrudan çıkma davası açılacağı anlamına gelmez. TTK m.614, limited şirket ortaklarının bilgi alma ve inceleme haklarına ilişkin özel mekanizmalar içerir. Önce talep, müdür yanıtı, varsa genel kurul süreci ve ilgili mahkeme başvurusunun mümkün olup olmadığı değerlendirilir. Bilgi alma hakkının ihlali ile TTK m.638/2 kapsamındaki haklı sebep iddiasının unsurları farklıdır.

Belgelerin ısrarla gizlenmesi, ortaklık haklarının kullanılmasının fiilen engellenmesi veya şirket yönetimine ilişkin ciddi usulsüzlükler haklı sebep tartışmasına somut katkı sunabilir. Bunun için dosyada yalnız “hesapları göstermediler” cümlesi değil talep tarihleri, cevaplar, alınan şirket kararları ve finansal sonuçlar bulunmalıdır. Konu özelinde İsviçre AG’nin Türk limited şirket hesaplarını incelemesi ve TTK 614 rehberi, çıkma davasından ayrılan ilk başvuru yolunu açıklar.

TTK m.638/2 uyarınca çıkma davasının konusu

Haklı sebeple çıkmak isteyen İsviçreli tüzel kişi, TTK m.638/2 çerçevesinde mahkemeden şirketten çıkmasına karar verilmesini talep eder. Dava dosyasında Türk limited şirketinin sicil bilgileri, ortaklık sıfatı, dava açan AG’nin temsil belgeleri ve haklı sebepleri gösteren deliller birlikte bulunmalıdır. Mahkeme, yalnız yatırımcının sonuca ilişkin isteğine değil somut ortaklık ilişkisinin özelliklerine ve tarafların savunmalarına göre karar verir.

Çıkma davasını pay devrinin noter işlemiyle karıştırmamak gerekir. Pay devri TTK m.595 kapsamında sözleşme, şekil ve genel kurul onayı gibi ayrı düzenlemelere tabidir. Ortağın hazır bir alıcısı yoksa haklı sebeple çıkma davası bir seçenek olabilir; fakat satış piyasasının zayıflığı başlı başına haklı sebebin mutlaka bulunduğunu göstermez. Davanın parasal sonuçları olan ayrılma akçesi ayrıca TTK m.641 ve m.642 çerçevesinde incelenir.

Dava devam ederken ortaklık hakları korunabilir mi?

TTK m.638/2 son cümlesi, mahkemenin talep üzerine dava süresince davacı ortağın ortaklıktan doğan hak ve borçlarının bazılarını veya tamamını dondurmasına ya da durumunun teminat altına alınmasına yönelik diğer önlemlere karar verebileceğini belirtir. Bu özel düzenleme, çıkma davası açıldığı anda ortaklık haklarının kendiliğinden durduğu anlamına gelmez. Mahkemeden istenen korumanın niçin gerekli olduğu somut delillerle açıklanmalıdır.

Örneğin davacı ortak hakkında haksız ek ödeme baskısı olduğu ileri sürülüyorsa karar ve talep belgeleri ortaya konulmalıdır. Yönetime ilişkin ciddi bilgi erişimi ihtilafında da önlemin kapsamı açık tarif edilmelidir. Mahkemenin bütün ortaklara veya şirkete etkisi olabilecek bir kararı dosyanın ekonomik dengesi dikkate alınarak değerlendirilir. “Dava açınca bütün borçlar durur” ya da “kâr payı hakkı biter” şeklindeki genel ifadeler TTK m.638/2’nin metnini doğru yansıtmaz.

TTK m.639: Diğer ortakların çıkmaya katılmasında bir ay

TTK m.639, ortaklardan biri şirket sözleşmesindeki hükme dayanarak çıkma istediğinde veya haklı sebeple çıkma davası açtığında müdürlerin diğer ortakları gecikmeksizin haberdar etmesini düzenler. Diğer ortaklar, kanundaki şartlar çerçevesinde haberin kendilerine ulaşmasından itibaren bir ay içinde çıkmaya katılma hakkını değerlendirebilir. Sözleşmeye dayalı çıkma ile haklı sebebe dayalı çıkma bakımından m.639/2’de öngörülen katılma yolları aynı ifadelerle düzenlenmemiştir; ilgili alt bent ayrıca uygulanır.

İsviçre AG’nin çıkma başvurusu başka küçük ortakları da ilgilendiriyorsa müdürlerin bildirim tarihleri ve tebellüğ belgeleri saklanmalıdır. Kararın şirketin pay oranlarını, muhtemel ayrılma akçelerini ve nakit akışını nasıl etkileyeceği değerlendirilir. Bu bir aylık süre, TTK m.640’taki çıkarma kararına karşı üç aylık dava süresiyle veya TTK m.622’deki genel kurul iptal süresiyle karıştırılmamalıdır. Her hak farklı olaydan doğar.

TTK m.640: Şirketten çıkarılma kararı gelirse süre ne olur?

İsviçre AG çıkmak isteyen taraf olmayabilir; Türk limited şirketi onu ortaklıktan çıkarmayı isteyebilir. TTK m.640/1 şirket sözleşmesinde genel kurul kararıyla çıkarma nedenleri öngörülebileceğini, m.640/2 ise bu çıkarma kararına karşı ortağın kararın noter aracılığıyla kendisine bildirilmesinden itibaren üç ay içinde iptal davası açabileceğini düzenler. TTK m.640/3’te şirketin haklı sebebe dayanarak mahkemeden çıkarma talep edebilmesi ayrıca saklı tutulur.

Bu üç aylık süre, genel kurul kararının tesis edildiği günden başlayan her türlü karar iptal süresiyle aynı şekilde değerlendirilmemelidir. Kanun özel olarak noter aracılığıyla bildirim anına işaret eder. İsviçre’deki muhatabın yabancı adresine hangi belgelerin gönderildiği, tebliğin usulü ve tarih bilgisi hassasiyetle kontrol edilmelidir. Bildirim hiç yapılmamışsa süre konusunda somut dosya ve usul hükümleri incelenmeden kesin sonuca varılmamalıdır.

Pay devriyle çıkış ve mahkemeyle çıkışın farkı

İsviçreli ortak Türk limited şirketindeki payını başka bir yatırımcıya satmak istiyorsa kural olarak TTK m.595’teki pay devri düzenlemesi değerlendirilir. Pay devri için başka kişinin devralma iradesi, kanunun aradığı şekil ve şirket sözleşmesindeki onay şartları önem taşır. TTK m.638’e dayalı çıkma ise şirket sözleşmesindeki çıkma hakkına yahut haklı sebep davasına dayanır; her iki yol da aynı işlemi yalnız farklı isimle anlatmaz.

Örneğin diğer ortak hisseyi satın almaya hazırsa ticari pazarlık ve pay devir protokolü çözüm olabilir. Satıcı ile alıcı arasında bedel üzerinde anlaşma olmaması, tek başına mahkemenin hemen gerçek değerden çıkma kararı vermesini gerektirmez. Şirketin finansal durumu, pay üzerindeki rehin, temsil yetkisi ve esas sözleşmedeki yasak veya izinler ayrı başlıklardır. Ayrıntılı devir usulü için İsviçre AG/GmbH’nin Türk limited şirket payını devralması rehberindeki TTK m.595 aşamalarıyla karşılaştırma yapılabilir.

Şirketin feshi talebi ile ortağın ayrılması aynı mı?

Türk limited şirket ortaklık ilişkisinin bozulması karşısında bir ortak kendi ortaklığının sona ermesini, başka bir dosyada ise şirketin sona ermesini isteyebilir. TTK m.636 kapsamında şirketin sona ermesiyle ilgili hükümler ayrı bir hukukî sonuç doğurur. TTK m.638/2 uyarınca davacı ortağın şirketten çıkması kabul edildiğinde Türk limited şirketin her durumda tasfiye edilmesi gerekmez; şirketin kalan ortaklarla devam etmesi mümkün olabilir.

İsviçreli yatırımcı için ticari amaç sadece nakde dönüşmekse şirketin tamamını feshetmeyi istemek diğer ortakları ve çalışanları ilgilendiren çok daha kapsamlı bir etki yaratabilir. Talep sonucunun hangi hukuki hakkı hedeflediği dilekçede net olmalıdır. Şirketin sürekli zarar ediyor olması, yöneticinin kötü yönetim iddiası ve ortaklar arası güven krizi birbiriyle bağlantılı olabilse de her davanın koşulları ve uygulanacak maddeleri ayrı incelenmelidir.

TTK m.641: Ayrılma akçesi nominal sermaye payı değildir

TTK m.641/1, ortak şirketten ayrıldığı takdirde esas sermaye payının gerçek değerine uygun ayrılma akçesini isteme hakkını düzenler. Bu nedenle örneğin payın nominal değerinin 100.000 TL olması, ayrılan ortağa her durumda 100.000 TL ödeneceği anlamına gelmez. Şirketin varlıkları, borçları, faaliyet durumu, kârlılık ve değerleme tarihine ilişkin somut veriler gerçek değer değerlendirmesinde önem taşır.

TTK m.641/2 ise şirket sözleşmesinde öngörülen ayrılma hakkı nedeniyle ayrılma akçesinin sözleşmede farklı düzenlenebilmesine imkân verir. İsviçre AG’nin yatırım dosyasındaki CHF veya EUR cinsinden sermaye katkısının bugünkü kur karşılığı da tek başına m.641’deki gerçek değer değildir. Sermaye taahhüdü, ortağın ayrı cari hesabı, şirkete verilmiş borç, geçmiş kâr payı alacağı ve ayrılma akçesi, hukukî sebepleri farklı kalemler olarak hesap çizelgesinde tutulmalıdır.

Gerçek değer tespitinde hangi finansal belgeler belirleyicidir?

Türk limited şirketin bilançosu, gelir tablosu, duran varlıkları, finansal borçları, stokları, taşınmazları, marka ve yazılım gibi hakları, bağlı ortaklıkları ve devam eden sözleşmeleri incelemeye konu olabilir. Payın gerçek değeri hakkında bilirkişi incelemesi yapılacaksa veri kaynağı ile değerleme yöntemi açıkça tartışılmalıdır. Son üç yıldaki defterler, dönem sonu finansal tabloları ve olağandışı ortak işlemleri yalnız rakam değil dayanak belgeleriyle değerlendirilir.

İsviçre AG, şirketi yöneten diğer ortaklarla değer üzerinde ihtilaf yaşıyorsa kendi yatırım sunumunu tek doğru veri saymamalıdır. Satın alma sırasında öngörülen gelecek gelirlerin gerçekleşip gerçekleşmediği, satış taahhütlerinin hükmü ve şirketin borçluluğu güncel bilgilerle karşılaştırılır. Bağımsız denetim raporu veya vergi beyannamesi bazı olguları gösterebilir; mahkemenin m.641 kapsamında ulaşması gereken değerlemeyi otomatik olarak belirlemez. Şirketten belge alınamıyorsa TTK m.614’teki bilgi alma imkânları da değerlendirilmelidir.

TTK m.642: Ayrılma akçesi ne zaman ödenir?

TTK m.642/1 ayrılma akçesinin ayrılmayla birlikte muaccel olması için ayrı koşullar sayar: Şirket kullanılabilir özkaynak üzerinde tasarruf ediyorsa, ayrılan kişinin esas sermaye payları devredilebiliyorsa veya esas sermaye kanuna uygun azaltılmışsa ödeme muacceliyeti gündeme gelir. Bu nedenle çıkma kararı alındı diye her durumda şirketin bütün ayrılma akçesini aynı gün nakden ödemesi gerektiği söylenemez. Kanun ödeme koşullarını şirket sermayesinin korunmasıyla birlikte düzenler.

TTK m.642/3’e göre ayrılma akçesinin ödenmeyen kısmı, şirkete karşı diğer alacaklılardan sonra gelen bir alacak oluşturur; yıllık raporda kullanılabilir özkaynak miktarı tespitine bağlı muacceliyet değerlendirmesi yapılır. İsviçre AG’nin nakit ihtiyacını planlarken “pay değeri hesaplandıysa hemen tahsil edilir” varsayımından kaçınması gerekir. Mahkeme kararındaki çıkma tarihi, belirlenen bedel ve ödeme koşulları farklı aşamalar olduğundan her biri belgelendirilmelidir.

İsviçre AG’nin belgeleri ve temsil yetkisi nasıl hazırlanır?

Dava veya noter işlemi yapacak kişinin İsviçre AG’yi temsil yetkisi bulunmalıdır. Zefix ve gerekli kanton ticaret sicili kayıtlarında şirket unvanı, merkez ve imza şekli kontrol edilir. Yönetim organının verdiği özel yetki kararı ile dış temsil yetkisi aynı belge olmayabilir. Türkiye’ye sunulan vekâletnamenin davayı açma, sulh, feragat veya bedel tahsiline ilişkin işlemleri kapsayıp kapsamadığı somut metin üzerinden incelenmelidir.

Yabancı resmi belgelerin Türk mahkemesi veya sicil makamında kullanımı bakımından doğrulama, gerekiyorsa apostil, yeminli tercüme ve usulüne uygun temsil belgesi şartları tespit edilir. Genel bir “İsviçre belgesinde apostil her zaman yeterlidir” veya “her belge için mutlaka apostil gerekir” yaklaşımı doğru değildir; belgenin niteliği ve istenen işlem esas alınmalıdır. Şirket adına dava açan kişinin hukuki statüsünün ispatı, davadaki haklı sebep tartışmasından önce usulî önem taşır.

Şirket müdürünün yazışmaları ve ihtarlar delil olarak kullanılır mı?

İsviçre AG Türk limited şirket yöneticileriyle aylardır anlaşamıyorsa elektronik posta, ticari yazışmalar, toplantı çağrıları ve ihtar kayıtları haklı sebep iddiasının somutlaştırılmasına yardımcı olabilir. Önemli nokta, her belgenin hangi olguyu ispatladığının açıklanmasıdır. Bir e-postadaki sert ifade doğrudan TTK m.638/2 koşullarının sağlandığını göstermez; bunun şirketin yönetimi ve ortaklık hakları üzerindeki etkisi analiz edilir.

Türkiye şirketinin karar defteri, pay defteri, mali tablolar, esas sözleşme, genel kurul çağrıları ve teslim alınan belge listesi dosya planına bağlanır. İsviçre’den gönderilen ihtarın hangi adrese ulaştığı ve hangi tarihte tebliğ edildiği belgelenir. Dijital delillerin aslı korunur; sonradan düzenlenmiş özet tablolar orijinal kayıtların yerine sunulmaz. Gerektiğinde HMK hükümleri uyarınca belge ibrazı, tanık ve bilirkişi delilleri somut olayla sınırlı değerlendirilir.

TTK m.622 genel kurul iptali çıkma davasından ayrı tutulmalı

Ortaklıktan çıkmak isteyen İsviçre AG aynı zamanda hukuka aykırı bir Türk limited genel kurul kararına karşı başvuru yapmak isteyebilir. TTK m.622, anonim şirket kararlarının iptali ve butlanına ilişkin belirli hükümlerin limited şirket genel kurul kararlarında uygulanmasını sağlar. Bu yol, TTK m.638/2’deki haklı sebeple çıkma davasının otomatik parçası değildir. İptali istenen karar, davacı sıfatı, toplantıya katılım ve muhalefet koşulları ayrıca incelenir.

Örneğin yöneticinin hesaplara erişimi engellediği iddiası ile sermaye artırımına ilişkin genel kurul kararı aynı dosyada ekonomik sonuç doğurabilir; fakat korunacak hakların yargısal dayanakları farklıdır. TTK m.640/2’deki çıkarma kararına özgü noter bildirimi ve üç aylık süre, TTK m.622 bağlamında her genel kurul kararı için uygulanacak otomatik başlangıç kuralı değildir. Farklı başvuru sürelerini birbirine karıştırmamak için İsviçre AG’nin limited genel kurul kararını iptali rehberi ayrıca incelenmelidir.

Ayrılma akçesi ve ticari dava şartı arabuluculuk

Türk Ticaret Kanunu m.5/A, kanunda sayılan ve konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat talepleri bakımından dava şartı arabuluculuk düzenler. Sadece ortaklıktan çıkma kararı verilmesini isteyen davanın hukukî niteliği ile ayrılma akçesinin tahsili yönünden para talep eden davanın niteliği aynı değildir. İkisinin aynı dilekçede birlikte ileri sürülmesi durumunda dava şartı değerlendirmesi daha da önem kazanır.

Bu sebeple mahkemeye gitmeden önce talep sonucunun tam metni hazırlanmalıdır: Şirketten çıkma kararı mı, pay değerinin tespiti mi, belirli ayrılma akçesi tahsili mi isteniyor? Dava tarihindeki yürürlükteki mevzuat, talebin parasal karakteri ve arabuluculuk şartı ayrıca kontrol edilmelidir. “Bütün çıkma davalarında arabuluculuk zorunludur” veya “ayrılma akçesi davalarında hiçbir zaman aranmaz” gibi genel kurallar, birleşik talepleri ve özel dava şartlarını gözden kaçırabilir.

İsviçreli ortak açısından dava maliyeti, teminat ve yetki incelemesi

İsviçre AG’nin Türk limited şirket ortağı olarak dava açması halinde yabancı tüzel kişinin dava ehliyeti, temsil belgeleri, Türk mahkemesinin görev ve yetkisi ile olası teminat meselesi ayrı başlıklar halinde ele alınmalıdır. Türkiye’de şirket ortağı olmak veya İsviçre’de yerleşik olmak tek başına her davada mutlaka teminat yatırılacağı yahut hiçbir davada teminat aranmayacağı sonucunu doğurmaz. Uygulanabilecek anlaşmalar, kanuni muafiyetler ve MÖHUK hükümleri somut olarak incelenir.

İsviçre AG’nin Türkiye’de ticaret siciline kayıtlı şubesi bulunması davacı sıfatı ve taraf teşkili hakkında ayrıca değerlendirilir; şirketin İsviçre’deki tüzel kişiliği ile Türkiye şubesinin hukuki konumu karıştırılmaz. Konu özelinde İsviçre AG’nin Türkiye’de dava teminatı rehberindeki sözleşme ve muafiyet ayrımı incelenebilir. Masraf hesabında harç, tercüme, ticaret sicili belgesi, tebligat ve olası değerleme giderleri önceden sınıflandırılmalıdır.

Pratik kontrol tablosu: İsviçre AG hangi sırayla hareket etmeli?

Öncelikle AG’nin güncel Zefix kaydı, Türk limitedin ticaret sicili ve pay defteri toplanır; ortaklık yüzdesi ve temsil hakkı teyit edilir. İkinci adımda şirket sözleşmesinde çıkma hakkı bulunup bulunmadığı araştırılır. Üçüncü aşamada haklı sebep iddiası ileri sürülecekse her iddia tarih ve belgeyle ayrı yazılır. Dördüncü adımda m.639’daki diğer ortakların çıkmaya katılma mekanizması ve bildirimin nasıl gerçekleştiği incelenir.

Beşinci aşamada ayrılma akçesinin gerçek değeri m.641’e göre, muacceliyet ve ödeme koşulları m.642’ye göre değerlendirilir. Son olarak çıkma talebi, şirketten çıkarılma kararına itiraz ve genel kurul iptal davası gibi farklı hak yolları için ayrı süre tablosu hazırlanır. Bakırcı & Keskin’in Mersin ve İstanbul ofislerinden yürütülen hukuki değerlendirmelerde de yabancı şirket ve Türk şirket belgelerinin tutarlılığı esas alınır. Belge, süre ve ispat koşulları tamamlanmadan ödeme veya dava sonucuna dair kesin vaat verilmemelidir.

Doğrudan resmî kaynaklar ve dosya kontrolü

Kanun hükümlerinin yürürlükteki metni ve somut mahkeme uygulaması işlem tarihinde ayrıca gözden geçirilmelidir. Türkiye ile İsviçre sicil belgeleri için resmî kaynaklar:

• Türk Ticaret Kanunu 6102 – Adalet mevzuatı
• Türk Ticaret Kanunu 6102 – resmî Mevzuat Bilgi Sistemi
• İsviçre Federal Adalet Dairesi – Ticaret Sicili ve Zefix
• İsviçre Zefix merkezî ticaret sicili
• Hukuk Muhakemeleri Kanunu 6100 – Adalet mevzuatı
• Milletlerarası Özel Hukuk Kanunu 5718 – Adalet mevzuatı

İsviçre AG’nin Türkiye’de şube açmasına ilişkin sicil işlemleri ortaklıktan çıkmanın yerine geçmez; farklı yetki ve kayıt sorunlarını inceler.

İsviçre AG ortaklıktan çıkma ve ayrılma akçesi: 12 soru

İsviçre AG Türk limited şirket ortağı olabilir mi?

Türk limited şirketin yabancı tüzel kişi ortağı bulunabilir; somut ortaklığın ticaret sicili, pay defteri ve pay devir belgeleri üzerinden doğrulanması gerekir.

İsviçre AG tek taraflı e-posta göndererek ortaklıktan çıkar mı?

Hayır, e-posta tek başına kanunun aradığı bütün çıkma şartlarını otomatik tamamlamaz. TTK 638 kapsamında şirket sözleşmesi veya haklı sebeple mahkeme yolu değerlendirilir.

TTK 638/1 ile 638/2 arasındaki fark nedir?

638/1 şirket sözleşmesiyle tanınan çıkma hakkını, 638/2 ise haklı sebeplerle mahkemeden çıkma kararı talebini düzenler.

Ortakların anlaşamaması her zaman haklı sebep midir?

Hayır. Anlaşmazlığın ağırlığı, süresi, şirket işleyişine etkisi ve delilleri somut olay kapsamında mahkemece değerlendirilir.

Şirket hesaplarını göremeyen İsviçreli ortak nasıl hareket eder?

Öncelikle TTK 614 kapsamındaki bilgi alma ve inceleme haklarını değerlendirir; sistematik engellemenin TTK 638 açısından önemi ayrıca araştırılır.

Çıkma davası açılınca oy hakkı kendiliğinden kalkar mı?

Hayır. TTK 638/2, mahkemenin talep üzerine hak ve borçların dondurulması veya koruyucu önlem alabilmesine imkân verir; otomatik sonuç öngörmez.

Diğer ortaklar çıkmaya katılmak için ne kadar süreye sahiptir?

TTK 639’da öngörülen koşullarda, haberin kendilerine ulaşmasından itibaren bir ay içinde katılma hakları değerlendirilebilir.

Şirket İsviçre AG’yi genel kurul kararıyla çıkarırsa dava süresi nedir?

TTK 640/2 uyarınca çıkarma kararının noter aracılığıyla bildirildiği tarihten itibaren üç ay içinde iptal davası açılması düzenlenmiştir.

Ayrılma akçesi payın nominal sermaye bedeli kadar mıdır?

Zorunlu olarak değil. TTK 641/1 esas sermaye payının gerçek değerine uygun ayrılma akçesini düzenler; sözleşmesel çıkma hakkı bakımından 641/2 ayrıca incelenir.

Ayrılma kararı sonrası şirket hemen nakit ödeme yapmak zorunda mı?

Her dosyada değil. TTK 642 ödeme ve muacceliyet için kullanılabilir özkaynak, pay devredilebilirliği veya sermaye azaltımı gibi şartlar öngörür.

İsviçre AG’nin ortaklık davasında apostilli belge gerekir mi?

Belgenin türü ve kullanılacağı Türk makamın usul şartlarına göre değerlendirilir; temsil ve şirket kayıt belgelerinin doğrulanması, gerekli tercüme ve apostil ayrı kontrol edilir.

Çıkma davası ile ayrılma akçesi tahsili aynı dava şartına mı tabidir?

Mutlaka aynı değil. Para talebinin varlığı halinde TTK 5/A dava şartı arabuluculuk kapsamı ve somut talep sonucu ayrıca incelenmelidir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →