Mersin Miras İntikal İşlemleri Avukatı

Kısa ve net cevap

Mersin miras intikal işlemleri, ölümle kazanılan miras hakkının tapu, banka, araç ve şirket kayıtlarında işleme alınmasıdır. İntikal, mirasın paylaşılması değildir. Birden fazla mirasçı varsa paylaşmaya kadar kural olarak elbirliği mülkiyeti geçerlidir; tek mirasçının tapu intikal başvurusu, ona taşınmazın tamamını satma yetkisi vermez.

Öncelikle mirasçılık belgesi, malvarlığı ve borçlar belirlenir. Vergi beyannamesinin süresi ayrıca takip edilir. Vergi ilişiğinin kesilmesi ilk tapu intikalinin ön şartı değildir; sonraki satış, bağış ve pay temliki ayrı koşullara tabidir. Mirasın reddi düşünülüyorsa tasarrufta bulunmadan önce süre ve işlemin niteliği incelenir.

Miras İntikali ile Miras Paylaşımı Aynı İşlem Değildir

Miras, TMK m.599 gereğince ölümle birlikte kanunen mirasçılara geçer. Tapu veya kurum kayıtlarında hâlen mirasbırakanın adının bulunması, mirasın henüz kazanılmadığı anlamına gelmez. İntikal, bu kazanımın ilgili kayıtlara geçirilmesini sağlar. TMK m.640 gereğince birden çok mirasçı arasında paylaşmaya kadar terekenin bütün hak ve borçlarını kapsayan miras ortaklığı vardır.

Elbirliği mülkiyetiyle tescil, evin bir katının veya belirli bir odasının tek mirasçıya bırakılması değildir. Mirasçılık belgesindeki pay oranı da fiilî kullanım bölümünü göstermez. Paylı mülkiyete dönüşüm, miras payı devri ve belirli malların paylaşılması farklı hukuki işlemlerdir. Her birinin şekil, temsil ve tescil koşulu ayrıca değerlendirilir.

Dosya sırası tek bir zorunlu işlem zinciri değildir. Belge ve borç araştırmasıyla birlikte süreler belirlenir; vergi beyannamesi, tapu ve banka işlemleri kendi koşullarına göre planlanır. Vergi ilişiği kesilmeden ilk tapu intikalinin yapılması ile vergi yükümlülüğünün ortadan kalkması aynı şey değildir.

Birinci Adım: Ölüm ve Nüfus Kayıtlarının Düzeltilmesi

Mirasbırakanın ölüm tarihi, son yerleşim yeri, vatandaşlığı ve aile bağları kayıtlardan kontrol edilir. Ad-soyad, evlenme, boşanma, evlat edinme veya vatandaşlık bilgilerindeki eksiklik mirasçı listesini etkiler. Aynı kişinin farklı yazımlarla yer aldığı yabancı belgeler, Türk nüfus kaydıyla eşleştirilir.

Yurt dışında düzenlenen ölüm ve nüfus belgelerinde belgenin türü, düzenlendiği ülke ve uygulanacak sözleşme esas alınır. Apostil, konsolosluk tasdiki veya tasdik muafiyeti birbirinin yerine gelişigüzel uygulanmaz. Her yabancı belgeye istisnasız apostil gerektiği kabul edilmez; tercüme ve nüfus kaydına işleme koşulları da ayrıca kontrol edilir. Yabancı mirasçıların belge ve tapu işlemleri bu yönüyle ayrı hazırlık gerektirir.

İkinci Adım: Mirasçılık Belgesi

Mirasçılık belgesi, mirasçıları ve paylarını gösterir; hangi malın kime bırakılacağını belirlemez. Bir mirasçı tek başına belge talep eder; bütün mirasçıların aynı anda başvurması şart değildir. İsimler, kimlik bilgileri ve pay toplamı intikalden önce denetlenir.

Noterlik Kanunu m.71/B açık bir yetki sınırı koyar: Belgenin verilmesi yargılama gerektiriyorsa, nüfus kayıtları yeterli değilse veya belge yabancı tarafından talep ediliyorsa noter mirasçılık belgesi veremez. Bu durumlarda sulh hukuk mahkemesine başvurulur. Mahkeme yolu yalnızca daha uygun bir tercih değildir. 71/B düzenlemesi bu ayrımın kanuni dayanağıdır.

TMK m.598 gereğince belgenin geçersizliği her zaman ileri sürülür. Hatalı nüfus bağı, sonradan belirlenen mirasçı veya mirası ret kararı varsa belgeye etkisi incelenir. Dosyada mevcutsa vasiyetname, miras sözleşmesi ve ilgili yargı kararları da hazırlanır. Bu belgelerin tamamı her miras dosyasında var olmak zorunda değildir.

Üçüncü Adım: Aktif ve Pasif Tereke Envanteri

İntikal dosyası yalnız taşınmaz listesinden oluşmaz. Banka kredisi, icra dosyası, ipotek, kefalet, vergi, aidat ve işletme borçları da araştırılır. TMK m.641 tereke borçlarında mirasçıların müteselsil sorumluluğunu düzenler; mirasın reddi, resmî tasfiye ve özel kanun hükümleri ayrıca değerlendirilir. Borç araştırmasının sürmesi ret süresini kendiliğinden durdurmaz.

Ölüm tarihindeki durum ile sonradan oluşan gelir ve giderler ayrı tutulur. Kira tahsilatı, faiz, zorunlu bakım ve borç ödemesine dayanak belgeler eklenir. Listede henüz araştırılmamış hesaplar da gösterilir. Belgelenmemiş borç iddiası ile kesinleşmiş alacak aynı kabul edilmez. Miras dosyasında delil toplama, intikal işleminden bağımsız hak kayıplarının önlenmesi bakımından önem taşır.

Veraset ve İntikal Vergisi Beyan Süreleri

7338 sayılı Kanun m.9 bakımından ölüm yeri ile mükellefin bulunduğu yer birlikte esas alınır. Beyan süresi her dosyada dört ay değildir. Aşağıdaki ölüm hâllerinde süre ölüm tarihini takip eder; gaiplikte farklı başlangıç uygulanır.

Bu süreler mirasın reddindeki üç aylık süreyle aynı değildir. Mirasçılık belgesini veya tapu randevusunu beklemek vergi beyan süresini kendiliğinden uzatmaz. Mirasçıların farklı ülkelerde bulunması hâlinde her mükellefin süresi ayrıca belirlenir. Beyanname, ödeme taksiti ve vergi ilişiğini kesme işlemi ayrı aşamalardır.

Taşınmaz değeri, ölüm tarihli banka bakiyesi, ticari varlık kayıtları ve indirimi istenen borçlar belgelendirilir. Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu esas alınır; yıllık istisna ve tarife tutarları ölüm yılına göre kontrol edilir. Eski yıl tutarını yeni dosyaya taşımak veya vergi çıkmadığı düşüncesiyle beyan yükümlülüğünü araştırmamak doğru değildir.

Tapu İntikali Nasıl Yapılır?

Mirasçılık belgesiyle Web Tapu veya tapu müdürlüğü üzerinden başvuru yapılır. Tek mirasçının talebiyle bütün mirasçılar adına elbirliği mülkiyeti şeklinde intikal işlemi yürütülür. Başvuruyu bir kişinin yapması yalnız onun adına tescil yapılacağı anlamına gelmez. Paylı mülkiyete geçiş ve belirli malın bir mirasçıya bırakılması ayrı koşullara tabidir.

7338 sayılı Kanun m.19 uyarınca veraset ve intikal vergisi ilişiği kesilmeden mirasçılar adına ilk tapu tescili yapılır. Sonraki satış, bağış, pay temliki veya ayni hak tesisinde ise ilgili mala yahut devredilen paya düşen verginin ödenmesi ya da kanunun kabul ettiği teminat koşulu ve vergi dairesi belgesi ayrıca değerlendirilir. İlk intikalin yapılması, vergi borcu varken her türlü tasarrufun serbest olduğu anlamına gelmez.

Kimlik, mirasçılık belgesi ve temsilci varsa temsil belgesi hazırlanır. Zorunlu deprem sigortası kapsamındaki yapılar yönünden DASK kontrol edilir; arsa ile bina aynı kabul edilmez. Yabancı belge, tarım arazisi veya kısıtlı mirasçı bulunması ayrıca inceleme gerektirir. Resmî tapu bilgilendirmesinin miras intikali bölümü, tek mirasçının başvurusu ile sonraki satış ve pay temliki arasındaki ayrımı açıklar.

İpotek ve haciz, miras intikali nedeniyle kendiliğinden silinmez. Kaydın türü, kapsamı ve varsa mahkeme kararı incelenir. İşlem sonunda yeni tapu belgesindeki mirasçı kimlikleri, mülkiyet türü ve devam eden takyidatlar kontrol edilir.

Banka Hesabı ve Para İntikali

Banka dosyasında iki konu ayrılır: parayı teslim almaya kimin yetkili olduğu ve ödemenin vergi koşulları. Mirasçılık belgesinde bir payın bulunması, elbirliği mülkiyetindeki hesabın tamamını tek başına çekme yetkisi vermez. Ortak talimat, geçerli temsil, paylaşma veya mahkeme kararı somut işlem bakımından değerlendirilir.

7338 sayılı Kanun m.17, verginin ödendiğine ilişkin belge ibraz edilmediğinde veraset yoluyla intikaller için yüzde 5 vergi karşılığı kesinti yolunu düzenler. Bu oran mirasın kesin vergi oranı değildir. Kesinti, diğer mirasçıların haklarını veya temsil koşulunu ortadan kaldırmaz. GİB’in Mirasçıların Vergisel Yükümlülükleri Rehberi’nin 21. sayfası bu kesintiyi açıklar; rehberin eski yıllara ait parasal tutarları güncel dosyaya uygulanmaz.

Ölüm tarihindeki bakiye, sonradan hesaba giren kira veya faiz ve otomatik ödemeler ayrılır. Olağan dışı çekimlerde tarih, tutar, alıcı hesap ve işlem dayanağı korunur. Hesap başka biriyle ortaksa tutarın tamamının mirasbırakana ait olduğu peşinen kabul edilmez; önce mülkiyet ve kayıt ayrımı yapılır.

Araç, Şirket Payı ve Şahıs İşletmesi

Araç

Araç tescili yanında MTV, rehin, yakalama ve sigorta durumu incelenir. Özel vergi istisnasıyla alınmış araçlarda intikal ile sonradan satışın vergisel sonucu ayrı belirlenir. Araç anahtarının veya ruhsatının tek mirasçıda olması ona tek başına devir yetkisi vermez.

Şirket payı

Limited veya anonim şirketin esas sözleşmesi, pay defteri ve ticaret sicili kontrol edilir. Pay sahipliği ile yönetim ve temsil yetkisi farklıdır. Mirasçı olmak, şirket hesabında tek başına işlem yapma veya şirket adına sözleşme imzalama yetkisi sağlamaz. Payın geçişi ve temsil düzeni şirket türüne göre ele alınır.

Şahıs işletmesi

İşletmenin devamı, çalışanlar, kira ve tedarik sözleşmeleri, stoklar ve vergi bildirimleri birlikte planlanır. İşletme faaliyetiyle bağlantılı zorunlu işlemler ile malların kişisel kullanıma alınması birbirine karıştırılmaz. Özellikle ret hakkı değerlendiriliyorsa işlem belgeleri ve amacı kayda geçirilir.

Mirasçılar Anlaşamıyorsa İntikal Yapılabilir mi?

Hangi malın kime kalacağı üzerinde anlaşmazlık bulunması, mirasçılık belgesine göre elbirliği hâlinde tapu intikalini tek başına engellemez. Buna karşılık paylaşma veya satışta gerekli irade ve temsil koşulları devam eder. Tereke yönetiminin kilitlenmesi hâlinde TMK m.640 kapsamında temsilci atanması; belirli malın paylaşılmasında uygun sözleşme veya dava yolu değerlendirilir.

İntikal başvurusu, gizlenen gelirleri veya tartışmalı eski tapu devrini kendiliğinden çözmez. Miras ortaklığının yönetimi ile mirasın paylaşılması aynı dosya hedefi değildir. Talep buna göre belirlenir.

Mirasın Reddi ile İntikal Arasındaki Risk

TMK m.606’da genel ret süresi üç aydır; bu süre sabit doksan gün olarak hesaplanmaz. Yasal mirasçılar bakımından, mirasçılık sıfatının daha sonra öğrenildiği ispat edilmedikçe ölümün öğrenildiği tarih esas alınır. Vasiyetnameyle atanmış mirasçılar için mirasbırakanın tasarrufunun resmen bildirildiği tarih başlangıçtır. Özel başlangıç ve süre hükümleri ayrıca incelenir.

TMK m.610, olağan yönetim veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışındaki müdahaleleri, malları gizlemeyi ve kendine mal etmeyi ret hakkı yönünden düzenler. Buna karşılık zamanaşımı veya hak düşümünü önlemek için dava açılması ya da icra takibi yapılması ret hakkını ortadan kaldırmaz. Bu nedenle her koruma işlemi mirası kabul sayılmaz; yalnız işlem adı üzerinden sonuç çıkarılmaz.

TMK m.605/2’de ölüm anında açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ödemeden aciz hâline ilişkin hükmen ret düzenlemesi vardır. Sonradan ortaya çıkan her borç otomatik olarak bu kapsama girmez. Borç, ölüm tarihi ve mirasçının davranışları birlikte incelenir. Mirasın reddi süresi vergi ve tapu takviminden ayrı takip edilir.

Türkiye Geneli ve Mersin’de Kurum ve Dosya Planı

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fiziksel ofisi Mersin’dedir. Türkiye genelindeki dosyalar Mersin merkezinden, ilgili kurumun görev ve yetki kuralları gözetilerek takip edilir. Dosyanın Mersin’den yönetilmesi her işlemin Mersin’deki aynı kurumda yapılacağı anlamına gelmez.

Ölüm kaydı, mirasçılık belgesi, varlık-borç listesi, vergi süresi ve her kurumun beklediği belge tek çizelgede toplanır. Mersin merkez ve ilçelerindeki taşınmazlar için bağlı tapu müdürlüğü ve belediye kayıtları; diğer illerdeki mallar için ilgili kayıtlar ayrı kontrol edilir. Başvuru numarası, eksik belge bildirimi, verilen cevap ve tamamlanma tarihi dosyada saklanır.

Mirasçılardan biri başka şehirde veya yurt dışındaysa temsil belgesinin kapsamı baştan belirlenir. Sadece intikal için verilen yetki, bütün malların satışı veya sulh ve feragat yetkisi gibi yorumlanmaz. Gereksiz devir, tekrarlanan başvuru ve yanlış kurumda işlem riskini azaltan unsur, belgeyle doğrulanmış bu görev dağılımıdır; sabit tamamlanma süresi taahhüt edilmez.

Resmî Hukuki Kaynaklar

Türk Medenî Kanunu: m.598, 599, 605, 606, 610, 640 ve 641. 7338 sayılı Kanun: m.9, 17 ve 19. Noter yetkisi için yukarıdaki m.71/B bağlantısı; tapu işlemleri için resmî temsilcilik bilgilendirmesi kullanılır. Başvuru tarihinde ilgili hüküm, yıllık tarife ve kurum duyurusu ayrıca kontrol edilir.