Sarkıntılık Suçu Nedir? Taciz ve Saldırıdan Farkı
Sarkıntılık, cinsel saldırı veya çocuğun cinsel istismarı suçunun daha az ceza öngörülen işleniş biçimidir. Temassız cinsel tacizden ayrılır; ancak her kısa temas da otomatik olarak sarkıntılık sayılmaz. Davranışın cinsel niteliği, rıza, mağdurun yaşı ve olayın bütünü birlikte değerlendirilir.
Yetişkin mağdura karşı TCK 102/1 kapsamındaki sarkıntılık için temel ceza 2–5 yıl hapis; TCK 103 kapsamındaki çocuk mağdurda 3–8 yıl hapistir. Çocuk 12 yaşını tamamlamamışsa sarkıntılık cezası 5 yıldan az olamaz. Bunlar kanuni başlangıç sınırlarıdır; somut dosyadaki artırım ve indirimler ayrıca incelenir.
Sarkıntılık, cinsel taciz ve cinsel saldırı arasındaki fark
Günlük dilde “taciz” sözcüğü farklı davranışlar için kullanılabilir. Hukuki nitelendirmede ise temasın varlığı ile davranışın niteliği ayrılır. TCK 105 kapsamındaki cinsel taciz bedensel temas olmadan gerçekleşir. Vücut dokunulmazlığını ihlal eden cinsel davranışlarda yetişkin yönünden TCK 102, çocuk yönünden koşulları varsa TCK 103 değerlendirilir.
| Davranışın niteliği | İncelenen hukuki ayrım | Tek başına yeterli olmayan bilgi |
|---|---|---|
| Bedensel temas bulunmayan cinsel amaçlı söz, mesaj veya işaret | TCK 105 kapsamında cinsel taciz | Bir mesajın yalnız rahatsız edici olması; içerik ve bağlam da incelenir. |
| Ani, kesintili ve sınırlı cinsel temas | Sarkıntılık düzeyinde cinsel saldırı veya istismar | “Bir kez dokundu” ya da “çok kısa sürdü” ifadesi |
| Süreklilik ve yoğunluk gösteren cinsel davranışlar | Sarkıntılık sınırını aşan saldırı veya istismar | Yalnız toplam olay süresi |
| Kanundaki nitelikli hareket veya koşullar | TCK 102 veya 103’ün ilgili daha ağır hükümleri | Olayın kısa sürmesi, nitelikli hâli kendiliğinden kaldırmaz. |
Kanunda saniye veya dokunma sayısı biçiminde sabit bir eşik yoktur. Adalet Bakanlığının içtihat kaydında aktarılan değerlendirmede, hareketlerin devamlılığı ve yoğunluğu öne çıkar. Karardaki ölçütler somut olaya uygulanır; başka bir dosyanın sonucu yalnız benzer bir kelime kullanıldığı için aynen alınamaz.
TCK 102 ve 103: Mağdurun yaşı neden önemlidir?
Yetişkin mağdurda TCK 102/1 ile çocuk mağdurda TCK 103 aynı koşulları taşımaz. Özellikle “18 yaşından küçükse bütün temaslar aynı şekilde değerlendirilir” biçiminde bir genelleme yapılmamalıdır.
- 15 yaşını tamamlamamış çocuklarda veya bu yaşı tamamlamış olsa da fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş çocuklarda TCK 103/1-a ölçütü uygulanır.
- Diğer çocuklarda TCK 103/1-b bakımından cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir neden araştırılır.
- 12 yaşını tamamlamamış mağdur için kanunda ayrıca daha yüksek alt sınır vardır.
Yaş, olay tarihine göre belirlenir. Bir davranışın TCK 103’e girmemesi, başka bir suçun koşullarının oluşup oluşmadığı araştırılmadan “hukuka uygun” olduğu anlamına gelmez. Çocuğun cinsel istismarı rehberi bu ayrımları ayrıca ele alır. Dayanak: 5237 sayılı Kanun, m.102–105.
Sarkıntılık cezası, şikâyet süresi ve uzlaştırma
| Dosyanın niteliği | Temel ceza | Şikâyet yönünden kontrol |
|---|---|---|
| Yetişkine karşı TCK 102/1 kapsamında sarkıntılık | 2–5 yıl hapis | Mağdurun şikâyetine bağlıdır; nitelikli hâller ayrıca incelenir. |
| TCK 103 kapsamında çocuk mağdur | 3–8 yıl hapis | Genel olarak resen soruşturulur. Failin de çocuk olduğu sarkıntılık hâlinde kanundaki şikâyet koşulu aranır. |
| TCK 103 kapsamında 12 yaşını tamamlamamış mağdur | Sarkıntılıkta en az 5 yıl | Failin yaşı ve fiilin niteliği birlikte kontrol edilir. |
Şikâyete bağlı fiillerde altı ay: TCK 73 uyarınca süre, hak sahibinin fiili ve faili öğrendiği günden başlar; dava zamanaşımı sınırı gözetilir. Bu kural, resen takip edilen fiiller için “altı ay geçince başvuru yapılamaz” biçiminde kullanılamaz.
Uzlaştırma uygulanmaz. CMK 253/3, cinsel dokunulmazlığa karşı suçları kapsam dışında bırakır. Şikâyetten vazgeçme ise farklı bir kurumdur: fiilin şikâyete bağlılığı, yargılamanın aşaması ve TCK 73’teki koşullar incelenmeden dosyanın kapanacağı söylenemez. TCK 102’de özel bir etkin pişmanlık hükmü de bulunmaz.
Şikâyet veya savunma için hangi bilgiler hazırlanmalı?
Başvuru için kamera görüntüsü bulmak zorunlu değildir. Bildiğiniz olguları, hatırlamadığınız noktaları ve başkasından öğrendiğiniz bilgileri ayırarak anlatın. Delilin bulunmaması ile olayın gerçekleşmemiş olması aynı sonuç değildir; değerlendirme bütün dosya üzerinden yapılır.
| Hazırlık | Kayda geçirilecek bilgi | İncelemedeki işlevi |
|---|---|---|
| Olay kronolojisi | Tarih, yaklaşık saat, yer, olay öncesi ve sonrası | İddia ve savunmanın zaman çizelgesini kurmak |
| Görüntü kaydı | Kameranın bulunduğu yer ve ilgili zaman aralığı | Kaybolmadan resmî yoldan temin edilmesini istemek; görüntünün bütününü incelemek |
| Tanık | Tanığın konumu ve doğrudan gözlemlediği olgular | Görgü bilgisini sonradan duyulan anlatımdan ayırmak |
| Mesaj ve diğer kayıtlar | Asıl kayıt, tarih, hesap ve yazışmanın bağlamı | İletişimin bütünlüğünü ve olayla bağlantısını değerlendirmek |
| Mevcut dosya belgeleri | Tutanak, tebligat, karar ve başvuru numarası | Dosyanın aşamasını ve süreleri belirlemek |
Savcılığa veya kolluğa başvuruda olay anlatımı ile delil taleplerini somutlaştırabilirsiniz. Mevcut kayıtları değiştirmeden koruyun; yalnız delil edinmek amacıyla başkasının hesabına izinsiz girmeyin. Şüpheli veya sanık yönünden de lehe kayıtların ve tanıkların araştırılması, iddiaya verilen cevabın dosya belgeleriyle ilişkilendirilmesi gerekir.
Vekili bulunmayan cinsel saldırı mağduru CMK 234 kapsamında barodan avukat görevlendirilmesini isteyebilir. Çocuk mağdurlarda istem aranmadan görevlendirme ve koruyucu usul hükümleri ayrıca uygulanır.
Olayın sona erme biçimi nitelendirmeyi nasıl etkiler?
İnceleme, yalnız gerçekleşen son harekete indirgenmez. Davranışın kendiliğinden sona ermesi, mağdurun uzaklaşması veya üçüncü kişinin müdahalesi farklı olay akışlarıdır. Daha ileri bir eyleme yönelik kast ve doğrudan icra hareketleri varsa teşebbüs hükümleri de gündeme gelebilir; kısa sürme gerekçesiyle otomatik olarak sarkıntılık sonucu kurulamaz.
Önceden tanışmak, birlikte çalışmak veya daha önce yakınlık bulunması her davranış için rıza verildiğini göstermez. Rızanın kapsamı ve olay anındaki koşullar ayrı değerlendirilir. Çocuk mağdurda ise yukarıdaki özel yaş ve algılama kuralları esas alınır.
Sarkıntılık hakkında sık sorulan sorular
Sarkıntılık ile cinsel taciz arasındaki fark nedir?
Cinsel tacizde bedensel temas bulunmaz. Sarkıntılık, koşulları oluştuğunda cinsel saldırı veya cinsel istismarın sınırlı, ani ve kesintili temasla işlenen biçimidir.
Sarkıntılık cezası kaç yıldır?
Yetişkin mağdura karşı TCK 102/1 kapsamındaki sarkıntılık için temel aralık 2–5 yıl hapistir. TCK 103 kapsamındaki çocuk mağdurda 3–8 yıl; mağdur 12 yaşını tamamlamamışsa en az 5 yıl öngörülür. Artırım ve indirim nedenleri ayrıca değerlendirilir.
Şikâyet süresi ne zaman başlar?
Şikâyete bağlı fiillerde TCK 73 uyarınca altı aylık süre, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve faili öğrendiği günden başlar; dava zamanaşımı sınırı da gözetilir. Önce fiilin şikâyete bağlı olup olmadığı belirlenmelidir.
Çocuğa karşı sarkıntılık her zaman şikâyete bağlı mıdır?
Hayır. TCK 103 kapsamındaki fiil genel olarak resen soruşturulur. Sarkıntılık düzeyinde kalan fiilin faili de çocuksa mağdurun, velisinin veya vasisinin şikâyeti aranır.
Sarkıntılık suçunda uzlaştırma yapılır mı?
Hayır. CMK 253/3 gereğince cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar uzlaştırma dışındadır. Şikâyetten vazgeçme ile uzlaştırma farklı konulardır.
Temasın birkaç saniye sürmesi yeterli ölçüt müdür?
Hayır. Kanunda sabit bir saniye sınırı yoktur. Hareketin bütünü, yoğunluğu, tekrar biçimi, devam kastı ve neden sona erdiği birlikte incelenir.
Kamera görüntüsü yoksa başvuru yapılabilir mi?
Evet. Kamera kaydı zorunlu bir başvuru koşulu değildir. Beyanlar, tanıklar, mevcut mesajlar, olayın hemen sonrasına ilişkin kayıtlar ve diğer hukuka uygun deliller birlikte değerlendirilebilir.
Cinsel saldırı mağduru barodan avukat isteyebilir mi?
Vekili bulunmayan cinsel saldırı mağduru, CMK 234 kapsamında barodan avukat görevlendirilmesini isteyebilir. Çocuk mağdurlar bakımından istem aranmadan görevlendirme kuralları ayrıca uygulanır.
Dosya incelemesi ve görüşme hazırlığı
Görüşmede olay tarihini, dosyadaki sıfatınızı, mevcut başvuru veya dava numarasını ve yaklaşan işlem tarihini belirtin. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fiziksel ofisi Akdeniz/Mersin’dedir; hukuki yardımın kapsamı belgeler incelendikten sonra belirlenir.
+90 552 224 43 66 — Görüşme için arayın · İletişim ve randevu bilgileri
Resmî Kaynaklar
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin Ofisi
Adres: İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.