Almanya’dan Alınan Veraset Belgesi Türkiye’de Geçerli mi? Tapu ve Banka İşlemleri

Erbschein, Avrupa Mirasçılık Belgesi ve mahkeme kararı

Almanya’da bir yakının ölümünden sonra alınan her belge aynı işlevi görmez. Ölüm kayıt örneği ölümü; ulusal mirasçılık belgesi mirasçı sıfatını ve kapsamını; başka bir karar ise belirli bir uyuşmazlığın sonucunu gösterir. Belgenin Türkçe çevirisinde hepsine veraset ilamı denilmesi, aralarındaki farkı ortadan kaldırmaz. Türkiye’de yapılacak işlem için belgenin asıl başlığı ve hukuki niteliği incelenmelidir.

Erbschein ile Avrupa Mirasçılık Belgesi birbirinin aynısı değildir. Bir belge ulusal hukukta belirli işlev taşırken, diğeri Avrupa Birliği düzenlemesindeki sınır ötesi kullanım için oluşturulmuştur. Belgeyi mahkeme, noter veya başka makamın vermesi de önemlidir. Türkiye’deki başvuruda yalnızca kapak sayfası değil, payları, kısıtlamaları ve temsil yetkilerini gösteren bütün bölümler sunulmalıdır.

Vasiyetnamenin açıldığına ilişkin tutanak ile kişinin mirasçı olduğuna dair belge ayrı değerlendirilir. Vasiyetnamede adı geçen herkesin aynı tür hakka sahip olduğu varsayılmaz. Atanmış mirasçı, belirli mal vasiyetinin alacaklısı ve vasiyeti yerine getirme görevlisi farklı konumdadır. Türkiye’de tapu veya banka önünde hangi sıfatla işlem yapılacağı açıkça belirlenmelidir.

Yabancı mahkemenin paylar hakkında çekişmeli bir uyuşmazlığı karara bağlaması ile değiştirilebilir nitelikte bir mirasçılık belgesi düzenlemesi de farklıdır. Tanıma bakımından kararın niteliği ve kesinlik durumu önem taşır. Bu nedenle her Alman belgesi için otomatik tanıma davası açılması veya hiçbir mahkeme incelemesi gerekmediğinin söylenmesi doğru değildir. Belgenin hukuki etkisi dosya üzerinden belirlenir.

MÖHUK m.20: Türkiye’deki ev ile banka hesabı aynı mı?

5718 sayılı MÖHUK m.20, mirasın ölenin millî hukukuna tabi olduğunu; Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukukunun uygulanacağını düzenler. Bu nedenle ölenin Almanya’da yaşamış olması, Türkiye’deki bütün malvarlığının otomatik olarak Alman miras hukukuna göre paylaşılacağı anlamına gelmez. Vatandaşlık, malın türü ve bulunduğu yer ayrı belirlenir.

Türkiye’deki bir daire ile banka mevduatı farklı niteliktedir. Taşınmazlara ilişkin özel kural nedeniyle yabancı belgede görünen payların Türkiye’deki taşınmaz bakımından ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Banka hesabında ise mirasbırakanın hukuku ve diğer ilgili kurallar incelenir. Aynı mirasçılık dosyasında farklı mal grupları için farklı hukuki sonuçların ortaya çıkması, tek başına bir belgenin sahte veya hatalı olduğu anlamına gelmez.

Birden fazla vatandaşlık veya vatandaşlıktan çıkma durumu varsa ölüm tarihindeki statü açıkça belirlenir. Mavi Kart, mevcut yabancı vatandaşlık ve eski Türk kimlik numarası aynı işlevi taşımaz. MÖHUK’un vatandaşlık bağlama kuralları ile özel kanun hükümleri birlikte incelenir. Yalnızca son pasaportun fotokopisine bakılarak bütün geçmiş statü sonuçlandırılmaz.

Mirasın açılması, kazanılması ve paylaşılmasına ilişkin m.20’nin diğer fıkraları da dikkate alınır. Vasiyetnamenin şekli ve ehliyet konuları ayrıca düzenlenmiştir. Yabancı ülkede geçerli şekilde düzenlenmiş vasiyetname bulunması, Türkiye’deki tapu işlemlerinin şekilsiz yapılacağı anlamına gelmez. Genel vasiyet hazırlığı için yabancı vasiyetnamenin Türkiye’de kullanılması rehberi tamamlayıcıdır.

Apostil neyi doğrular, neyi çözmez?

Apostil, kapsamına giren yabancı resmî belgedeki imza, sıfat ve mühür bakımından tasdik işlevi görür. Belgenin içindeki bütün hukuki sonucun Türkiye’de otomatik uygulanacağına ilişkin bir karar değildir. Miras payının doğruluğu, belgenin kapsamı ve Türk tapusundaki işlem şartları ayrıca değerlendirilir. Apostil yapılmış olmasıyla mahkemece tanınmış olma birbirine eşitlenmez.

Tercüme de belgenin dilini anlaşılır hâle getirir; yabancı kararın hukuki etkisini kendiliğinden değiştirmez. Çeviride mirasçı, vasiyet alacaklısı ve tereke yöneticisi gibi sıfatların doğru aktarılması gerekir. Pay oranları, sınırlamalar ve karar tarihi eksiksiz çevrilmelidir. Yalnızca isim listesinin tercümesi, belgenin geri kalanındaki kullanım kısıtlarını gizlememelidir.

Her belge için aynı tasdik zinciri uygulanmaz. Belgenin verildiği ülke, niteliği ve uygulanacak milletlerarası sözleşme muafiyetleri kontrol edilir. Çok dilli belge veya özel sözleşme kapsamındaki kayıt için farklı işlem gerekebilir. Bu inceleme yapılmadan bütün evraka gereksiz yere aynı tasdik masrafı yüklenmez; gereken belge için de eksik tasdikle başvuru yapılmaz.

Belgenin aslının nerede bulunduğu ve Türkiye’ye hangi örneğin gönderileceği planlanmalıdır. Tarama, onaylı örnek ve asıl belge aynı usul konumunda değildir. Mahkeme veya kurumun belirli belgeyi istemesi hâlinde buna uygun örnek temin edilir. Apostil ve tercüme rehberi bu hazırlığın genel çerçevesini açıklar.

Tanıma ile Türkiye’de mirasçılık belgesi alınması

MÖHUK m.50 ve 58, yabancı mahkeme ilamının Türkiye’deki etkisi bakımından temel hükümler içerir. Ancak önce eldeki belgenin bu incelemeye elverişli mahkeme kararı olup olmadığı belirlenir. Kesinlik, belgenin verildiği hukuktaki işlevi ve talep edilen etki birlikte ele alınır. Belgeye veraset ilamı adının verilmiş olması, bu ön incelemeyi gereksiz kılmaz.

Türkiye’de mirasçılık belgesi alınması ise mirasçı sıfatının ilgili belgelerle belirlenmesine yöneliktir. Yabancı veraset belgesi bu dosyada delil olarak değerlendirilir; her durumda bütün incelemenin yerine geçen tek belge değildir. Nüfus, doğum, ölüm, evlilik ve varsa vasiyet kayıtları birlikte sunulur. Uygulanacak yabancı hukukun içeriği de gerektiğinde usulüne uygun biçimde belirlenir.

Noterden belge alınması ile sulh hukuk mahkemesine başvuru ayrı şartlara sahiptir. Nüfus kayıtlarının yeterli olmadığı, yargılama gerektiği veya yabancılık unsuru bulunduğu hâllerde noter yetkisine ilişkin özel sınırlamalar dikkate alınır. Noterin belge düzenlememesi, kişinin kesinlikle mirasçı olmadığı anlamına gelmez. Yargısal inceleme gerektiren sorun için uygun mahkemeye başvuru değerlendirilir.

Yabancı mahkeme kararının Türkiye’de tanınması gerektiği düşünülen dosyada taraflar ve kararın kapsamı doğru belirlenir. Tanıma talebi ile yeni mirasçılık belgesi talebi aynı dilekçenin başlığını değiştirmekten ibaret değildir. Usul, görev ve sonuç farklıdır. Başvurunun amacı, tapu veya bankanın gerçekte hangi hukuki eksiklik nedeniyle işlem yapmadığıyla birlikte açıklanmalıdır.

Bir belgede eksik mirasçı bulunduğu iddiası varsa yalnızca tercüme düzeltilerek pay sorunu çözülemez. Belgenin içeriği ve hangi makam önünde düzeltme veya iptal gerektiği araştırılır. Türkiye’de düzenlenmiş yanlış mirasçılık belgesi için mirasçılık belgesinin iptali rehberi ayrıca incelenir. Yabancı belgedeki hata ile Türk belgesindeki hata aynı yolla giderilmez.

Avrupa Mirasçılık Belgesi Türkiye’de otomatik etki doğurur mu?

650/2012 sayılı Avrupa Birliği Miras Tüzüğü, Avrupa Mirasçılık Belgesini düzenler. Tüzüğün 62 ve 69. maddelerindeki belge ve etki sistemi, ilgili üye devletler arasında kullanım için kurulmuştur. Bu düzen, Türkiye’deki tapu veya banka işlemlerini doğrudan ve koşulsuz bağlayan genel bir Türk hukuk kuralı değildir. Belgenin Türkiye’deki işlevi ayrıca incelenir.

Avrupa belgesinin üzerinde mirasçı payları yazması, Türkiye’deki taşınmazlara ilişkin MÖHUK m.20 kuralını ortadan kaldırmaz. Aynı şekilde belgeyle gösterilen tereke yöneticisinin Türkiye’de sınırsız satış yapacağı varsayılmaz. Yetkinin konusu ve Türk taşınmaz işlemlerindeki temsil koşulları ayrı belirlenir. Avrupa içindeki kolaylaştırılmış dolaşım ile Türkiye’deki özel işlem şartları birbirine karıştırılmamalıdır.

Belgenin onaylı örneğinin geçerlilik süresi ve sonradan değiştirilip değiştirilmediği de önemlidir. Eski bir kopyanın güncel durumu göstermediği hâllerde yeni örnek veya ilgili makam açıklaması gerekir. Tercüme ve tasdik hazırlığı yapılırken belgenin süresi de kontrol edilir. Türkiye’ye gönderilmeden önce kapsamı eksik veya süresi tartışmalı örnek üzerinde masraf yapılması önlenmelidir.

Ulusal Erbschein ile Avrupa belgesi birlikte mevcutsa belgelerin aynı mirasçıları ve aynı kapsamı gösterip göstermediği karşılaştırılır. Fark, belgenin amacı, düzenlendiği tarih veya sonradan bulunan vasiyetnameden kaynaklanmış olabilir. Çelişkinin nedeni araştırılmadan belgelerden biri keyfî biçimde seçilmez. Türkiye’deki başvuruda bütün önemli kayıtların varlığı açıklanmalıdır.

Türkiye’deki taşınmazın intikali

Tapu işleminde mirasbırakanın sicildeki kimliği ile yabancı belgedeki kimlik eşleştirilir. Eski soyadı, farklı yazım ve vatandaşlık değişikliği özellikle incelenir. Tapuda yalnızca isim benzerliği bulunması yeterli değildir; doğum ve aile kayıtlarıyla bağlantı kurulmalıdır. Buna karşılık basit yazım farkı da doğrudan farklı kişi sonucu doğurmaz. Kayıt zinciri hukuka uygun belgelerle açıklanır.

Yabancı gerçek kişilerin miras intikalinde 2644 sayılı Tapu Kanunu m.37’deki özel belge düzeni ve Türk mahkemesince onay incelemesi dikkate alınır. TKGM’nin yabancıların taşınmaz edinimine ilişkin açıklamaları bu ayrım bakımından önemlidir. Sadece yabancı belgenin tercümesini sunmanın her dosyada tescile yeteceği varsayılmaz. Başvuru belgesinin türü ve mirasçının statüsü birlikte değerlendirilir.

İntikal, mirasçılar arasında paylaşım yapılmış olduğu anlamına gelmez. Taşınmazın elbirliği veya paylı mülkiyet durumu ve sonraki tasarruflar ayrı incelenir. Bir mirasçının belgeyi getirmesi, bütün taşınmazı kendi adına alması için yeterli değildir. Mirasın tapuya intikali rehberi bu aşamayı genel olarak açıklar.

Mirasçının yabancı vatandaş olması hâlinde taşınmaz edinimine ilişkin özel sınırlamalar da ayrıca değerlendirilir. Mavi Kartlı kişinin durumu ile sıradan yabancı kişi statüsü aynı değildir. Mirasçı sıfatı, edinilen taşınmazın hukuki rejimi ve varsa tasfiye yükümlülüğü birbirinden ayrılır. Bu konuda Mavi Kartlıların miras ve taşınmaz hakları sayfası tamamlayıcıdır.

Türkiye’deki banka hesabından para alınması

Bankaya başvuruda ölüm, mirasçılık ve temsil belgeleri birlikte incelenir. Bankanın bir belgeyi kimlik doğrulamada kabul etmesi, pay hesabını ve ödeme yetkisini de tamamladığı anlamına gelmez. Para çekme, hesap kapatma ve bilgi alma işlemleri farklı kapsam taşır. İstenen belgelerin hangi işlem için talep edildiği açıkça öğrenilmelidir.

Bir mirasçıya verilen vekâletname veya yabancı tereke yöneticisi belgesi, diğer mirasçıların paylarını kendi malı gibi kullanma hakkı vermez. Yetkinin tahsil, paylaşım ve hesap verme boyutları ayrılır. Banka bütün bedeli yetkili temsilciye ödediğinde, temsilcinin mirasçılara karşı teslim borcu ayrıca devam eder. Ödeme zinciri ve her mirasçının payı izlenebilir olmalıdır.

Veraset ve intikal vergisi işlemleri de mirasçılık belgesinden farklıdır. Vergi beyannamesi verilmesi, banka veya tapu işlemi için gereken bütün mirasçılık ve temsil şartlarını kendiliğinden tamamlamaz. Ölüm yeri ve ilgili kişinin bulunduğu yere göre değişen süreler ayrıca kontrol edilir. Yurt dışındaki mirasçının vergi işlemleri ayrı rehberde açıklanır.

Banka hesabı üzerinde haciz, kredi borcu veya başka kısıtlama bulunması hâlinde veraset belgesi bu yükleri otomatik kaldırmaz. Hesabın ölüm tarihindeki bakiyesi ile sonraki hareketleri ayrı istenir. Mirasçının payı yalnızca görünen toplam bakiyeye göre hesaplanmadan önce tereke borçları ve ödeme koşulları incelenir. Yabancı belgeye dayanarak bütün paranın hemen serbest kalacağı sözü verilmez.

Dosya hazırlığında hangi belgeler eşleştirilmelidir?

Önce ölüm belgesi ve mirasbırakanın kimlik zinciri hazırlanır. Ardından her mirasçının soybağı veya eşlik ilişkisini gösteren kayıtlar eklenir. Belge numarası, makam, tarih ve ad yazımları tek çizelgede karşılaştırılır. Farklı tarihlerde alınmış aile kayıtlarında sonradan değişen medeni hâl bilgileri gözden kaçırılmaz. Her belgenin hangi olguyu ispatladığı açıkça belirtilir.

Vasiyetname varsa metnin tamamı ve açılma işlemi dosyaya alınır. Yalnızca mirasçıya gönderilen bilgilendirme mektubu, vasiyetin bütün içeriğini göstermeyebilir. Atanmış mirasçı ile belirli mal alacaklısının hakları ayrılır. Vasiyetin geçerliliğine ilişkin mevcut dava veya itiraz da açıklanır; Türkiye’deki başvuruya etki eden uyuşmazlıklar gizlenmez.

Yabancı belgede temsilci veya tereke yöneticisi atanmışsa yetkinin kapsamı, sona erme koşulları ve güncel durumu incelenir. Türkiye’deki avukata verilecek vekâletname, bu kişinin kendisinin sahip olmadığı yetkileri yaratmaz. Yetki belgesinin maddi kapsamı ile noterlik şekli ayrı tamamlanır. Eksik temsil zinciri, yalnızca yeni bir tercümeyle giderilmiş sayılmaz.

Tapu ve banka ret veya eksik belge yazısı varsa dosyaya eklenir. Kurumun gerekçesi bilinmeden rastgele yeni dava açmak veya aynı evrakı tekrar tekrar göndermek yerine, hukuki eksiklik belirlenir. Bir kurumun istediği belge diğer kurum için otomatik standart kabul edilmez. İşlem türü, mirasçı statüsü ve belgenin etkisi birlikte değerlendirilir.

Örnek: Almanya’daki belge ile Türkiye’deki evin payları

Almanya’da verilen belgede eş ve çocukların paylarının gösterildiği, ayrıca Türkiye’de bir ev bulunduğu varsayılsın. İlk inceleme, bu payların hangi hukuk uygulanarak ve hangi mal kapsamı için belirlendiğini araştırır. Türkiye’deki taşınmaz bakımından MÖHUK m.20’nin özel kuralı ayrıca uygulanır. Yabancı belgedeki oranlar hiç incelenmeden Türk tapusuna doğrudan kopyalanmaz.

Aynı aileye ait Türkiye’de banka hesabı da varsa, taşınmazla para alacağının hukuki sınıflandırması ayrı tutulur. Belge hazırlığı ortak olsa bile pay veya işlem incelemesi farklı sonuç verebilir. Amaç iki ülkede çelişkili beyanlar üretmek değil, her mal ve her başvuru için doğru hukuki temeli kurmaktır. Yabancı kararı değiştirme veya Türkiye’de yeni belge alma ihtiyacı buna göre belirlenir.

Konsolosluk vekâletnamesi ve Almanca bilgilendirme

Türkiye’deki başvuruların avukatla yürütülmesi için Dünya Türk Konsoloslukları ve Vekâletname Rehberi kullanılır. Vekâletnamenin dava, belge temini, banka veya tapu işlemlerindeki kapsamı ayrı belirlenir. Konsoloslukta vekâletname düzenlemek, yabancı mirasçılık belgesini kendiliğinden Türk mirasçılık belgesine dönüştürmez.

Almanca bilgilendirme tercih eden aile üyeleri Almanca ana sayfaya yönlendirilir. Bu Türkçe rehber, Türkiye’deki işlem ayrımlarını açıklar; Almanya’daki bütün miras usulünün yerine geçmez. İki ülkedeki belgeler, süreler ve temsil yetkileri koordineli fakat ayrı hukuk kuralları gözetilerek değerlendirilmelidir.

Sıkça sorulan sorular

Türkiye geneli dosya takibi ve Mersin uygulaması

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir. Türkiye geneli dosya yönetimi Mersin’den koordine edilir. Miras davalarında MÖHUK m.43 ve ilgili iç hukuk yetki kuralları dikkate alınır. Belgenin Almanya’dan gelmesi veya büro merkezinin Mersin olması tek başına görev ve yetkiyi belirlemez. İnceleme, belge türü ve Türkiye’de istenen hukuki işlem üzerinden yürütülür.

Resmî kaynaklar

• 5718 sayılı MÖHUK: m.20, 43, 50 ve 58.
• TBMM: 5718 sayılı Kanun kabul metni; güncel değişiklikler ayrıca esas alınır.
• 2644 sayılı Tapu Kanunu: m.37.
• TKGM: Yabancıların taşınmaz işlemleri.
• EUR-Lex: 650/2012 sayılı Miras Tüzüğü: m.62–70.
• Dışişleri Bakanlığı: noterlik işlemleri.