Yabancı Plakalı Araç Değer Kaybı: Türkiye’de Başvuru

1. Yabancı plaka değer kaybı talebine tek başına engel mi?

Yürürlükteki zorunlu trafik sigortası genel şartlarının A.5 maddesi, araçta meydana gelen değer kaybını maddi zarar kapsamında ele alır. İncelemenin odağı, zarar gören araçtaki gerçek eksilmedir. Yabancı plaka nedeniyle başvuru yapılmadan dosyanın kapatılması yerine, kaza tarihinde uygulanacak sözleşme hükümleri ve sorumluluk ilişkisi belirlenmelidir.

İnternetteki eski teminat dışı listeleri bu nedenle tarihleri görülmeden kullanılmamalıdır. Danıştay 8. Dairenin 2020/7438 E., 2024/1899 K. sayılı kararında, dava konusu eski ek düzenlemenin 4 Aralık 2021 değişikliğiyle yeniden düzenlendiği ve ilgili eski bentlerin artık bulunmadığı açıklanmıştır. Bu bölümler yönünden karar verilmesine yer olmadığı sonucuna varılmıştır. Kararı, yabancı araçların bütün taleplerini otomatik kabul eden kesin bir tazminat kararı gibi aktarmak yanlıştır.

Başvuru dosyasına eski bir internet sayfasının ekran görüntüsünü eklemek yerine, poliçenin düzenlenme tarihi, kaza tarihi ve sigortacının dayandığı hüküm birlikte yazılır. Sigortacı yalnız plaka gerekçesiyle ret vermişse hangi yürürlük metnine dayandığı sorulur. Usule uygun inceleme, hem eski bir yasağı güncel sanmayı hem de sırf yabancı plaka nedeniyle koşulsuz hak kazanıldığını iddia etmeyi önler.

2. Kendi Yeşil Kartınıza mı, karşı tarafın sigortasına mı başvurulur?

Yeşil Kart, sigortalı aracın başkalarına verdiği zararlarla ilgilidir. Türkiye Motorlu Taşıt Bürosunun açıklaması, bu belgeyi kendi araç hasarını karşılayan kaskodan ayırır. Zarar gören yabancı aracın sahibi, sadece kendi Yeşil Kart numarasını göndererek bütün onarım ve değer kaybı taleplerinin bu karttan ödenmesini beklememelidir.

Kazaya neden olan araç Türkiye’de sigortalıysa ilgili zorunlu trafik sigortacısı ve diğer sorumlular belirlenir. Zarar veren araç da yabancı plakalıysa onun geçerli sigortası, Türkiye kapsamı ve ilgili büro veya muhabir ilişkisi araştırılır. İki aracın yabancı olması, iki farklı ülkenin kartlarının veya poliçelerinin birbirinin yerine kullanılacağı anlamına gelmez. Hasarlı araç, kusurlu araç ve her birinin sigortası için ayrı satır açılması yararlıdır.

Kişinin yabancı kaskosu bazı ödemeler yapmışsa bu bilgi de dosyada gösterilir. Aynı zarar için iki kez tahsilat istenmez; sigortacının haklara geçişi, kalan zarar ve ödeme kapsamı ayrıca incelenir. Yeşil Kart sigortası rehberi sigorta türlerini; gurbetçinin trafik kazası tazminatı rehberi ise bedensel zararları da içeren daha geniş dosyayı açıklar.

3. 1 Temmuz 2026 düzenlemesi başvuruda neyi değiştirdi?

Güncel A.5/a metninde hasar tespiti için atanan eksperin değer kaybı tespitini de raporuna alması ve araç hasarı başvurusunun değer kaybını kapsaması düzenlenmiştir. Böylece yeni düzenin uygulandığı dosyada, sadece onarım başvurusu yapıldığı gerekçesiyle değer kaybının tamamen talep dışı kaldığı varsayılmaz. Buna rağmen raporun bu kalemi gerçekten değerlendirip değerlendirmediği kontrol edilmelidir.

Sigortacı, hesaplanan değer kaybını nihai eksper raporunun kendisine ulaştığı tarihi izleyen en geç iş günü içinde hak sahibine bildirir. Bu bir bildirim süresidir; bütün tazminatın her olayda bir iş gününde ödeneceği garantisi değildir. Raporun tamamlanma tarihi, sigortacının raporu aldığı tarih ve hak sahibine yapılan bildirim farklı kayıtlarla doğrulanır.

Genel şartların C.11 maddesi değişikliklerin uygulanacağı sözleşmeleri ayrıca düzenler. Bu yüzden kazanın 2026’da olmasıyla poliçenin yeni düzenlemeden sonra kurulmuş olması aynı bilgi değildir. Örneğin eski poliçe devam ederken yeni düzenleme yürürlüğe girmişse geçiş incelemesi yapılır. Yeni bir kuralı yalnız başvuru tarihine bakarak bütün geçmiş kazalara taşımak doğru değildir.

Başvuru yazısında yine de istenen zarar kalemlerini açık belirtmek, rapor eksikliklerini fark etmeyi kolaylaştırır. Buradaki öneri yeni bir zorunlu ayrı başvuru şartı yaratmaz. Dosyanın hangi araç, hangi kaza ve hangi ekonomik kayıp hakkında olduğunu baştan anlaşılır kılmaya yöneliktir.

4. Almanya’daki aracın değeri Türkiye fiyatıyla mı hesaplanır?

Değer kaybı incelemesinde marka, model, yaş, kullanılmışlık, hasarlı bölümler, önceki hasarlar ve kazadan önceki değerle onarım sonrasındaki değer karşılaştırılır. Yabancı tescilli bir araç için Türkiye’deki benzer isimli modelin ilan fiyatını aynen almak, aynı aracın aynı pazardaki değerini göstermez. Donanım, vergi yapısı, kilometre, tescil ve satış koşulları farklı olabilir. Bu farklılıklar raporda açıklanmalıdır.

Önerilen delil hazırlığında aracın kayıtlı olduğu ve olağan olarak satışa konu olduğu piyasanın karşılaştırılabilir verileri toplanır. Yabancı satıcıdan alınmış tek bir “kazalı olduğu için ucuza alırım” yazısı, bağımsız teknik incelemenin yerine geçmez. İlanlar gerçek satış fiyatıyla aynı değildir. Her karşılaştırma aracının model yılı, motoru, donanımı, kilometresi ve hasar durumu görünür olmalıdır.

Onarım zararına ilişkin bir örnek olarak İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/454 E., 2024/97 K. kararı yabancı kayıt ülkesindeki piyasa ve uzman hesabını ele almıştır. Bu karar bir onarım hasarı kararıdır; burada doğrudan değer kaybı emsali veya kesinleşmiş üst mahkeme kuralı olarak sunulmamaktadır. Her iki zarar türünde de hangi piyasa verisinin neden kullanıldığının açıklanması gerektiğini gösteren sınırlı bir örnektir.

Almanca, Fransızca veya Hollandaca raporun yalnız sonuç tutarı çevrilmemelidir. Kullanılan yöntem, fotoğraflar, araç kimliği ve önceki hasar değerlendirmesi de anlaşılmalıdır. Yabancı belgelerin Türkiye’de kullanılması rehberi, belgenin niteliğine göre onay ve tercüme ayrımını açıklar.

5. Önceki kaza, kilometre ve ağır hasar kaydı nasıl etkiler?

Aynı kaportadaki eski onarım ile yeni kazanın yarattığı ilave eksilme birbirinden ayrılır. Yeni kazadan önce zaten hasarlı olan parça, hiç hasar görmemiş gibi değerlendirilmemelidir. Buna karşılık aracın başka bir bölümünde yıllar önce hasar bulunması, yeni kazanın bütün ekonomik etkisinin otomatik sıfır olduğu anlamına gelmez. Rapor, eski ve yeni hasar arasındaki bağlantıyı göstermelidir.

Kilometre veya yaş tek başına, güncel hukuki dayanak görülmeden mutlak başvuru yasağı gibi kullanılmaz. Aracın kaza öncesi gerçek durumu ve yeni onarımın ikinci el değerine etkisi belirlenir. Tam hasar veya ekonomik tam hasar hesabında ise rayiç bedel ve sovtaj değerlendirmesiyle onarım sonrası değer kaybı aynı kalem değildir. Aynı eksilmenin iki kez hesaplanmaması gerekir.

Varsayımsal örnekte aracın sağ arka çamurluğu eski kazada onarılmış, yeni kazada ön şasi ve sol kapı zarar görmüş olsun. Bu iki olayın fotoğrafları ve servis kayıtları ayrı dosyalanır. Eski kayıt saklanmadan, yeni hasarın hangi yeni piyasa kaybını doğurduğu teknik olarak açıklanır. Böylece başvuru, araçtaki bütün geçmiş sorunların son kazaya yüklenmesi yerine somut zarara dayanır.

6. Yurt dışında yapılan pahalı onarım değer kaybını kanıtlar mı?

Onarım faturası neyin, hangi parçayla ve hangi işçilikle yapıldığını göstermesi bakımından önemlidir. Ancak yüksek tamir bedeli tek başına aynı oranda değer kaybı doğduğunu göstermez. Bazı onarımlar pahalı elektronik parçalara ilişkindir; bazıları aracın ikinci el algısını ve yapısal durumunu farklı etkiler. İki zarar kalemi ayrı gerekçelendirilmelidir.

Araç Türkiye’den ayrıldıktan sonra onarılmışsa kaza fotoğrafları, ilk tespit, yabancı servis iş emri, değiştirilen parçalar ve ödeme belgeleri birlikte saklanır. Yabancı fatura, Türk sigortacısının her tutarı incelemesiz ödeyeceği bir kesin karar değildir. Genel şartların onarım merkezi ve gider değerlendirmesine ilişkin hükümleriyle somut uyuşmazlık ayrıca ele alınır.

Pratik dosyada onarım tamamlanmadan çekilmiş fotoğraflarla son durum fotoğrafları karıştırılmamalıdır. Parça değişimi yapıldıysa yalnız “boya” yazılmış bir kısa servis notuyla yetinilmez. Eksper aracı sonradan görecekse, ilk hasarın ne olduğu korunmuş belgelerden izlenebilmelidir. Delil hazırlığı, hasarı olduğundan ağır göstermek veya gerçeğe aykırı servis kaydı düzenlemek anlamına gelmez.

7. Kusur, sigorta limiti ve avro hesabı nasıl ayrılır?

Gerçek değer kaybı tutarı, karşı tarafın sorumluluk payı ve sigortacının teminat sınırı aynı rakam değildir. Aracın kendi sürücüsünün kusuru varsa karşı taraftan talep edilen tutara etkisi ayrıca hesaplanır. Birden fazla zarar gören veya önceki hasar ödemesi bulunduğunda kaza tarihindeki limitin hangi kısmının kaldığı da incelenir. 2026’da başvuru yapılması, eski kazaya otomatik yeni limit uygulanmasını sağlamaz.

Yabancı piyasa verilerinin avro olması da her dosyada talebin koşulsuz olarak avroyla ve aynı tarihin kuruyla tahsil edileceği anlamına gelmez. Zararın hangi para birimiyle belirlendiği, talebin hukuki niteliği, kur tarihi, faiz ve Türk sigortacının teminatı ayrı gösterilmelidir. Bu rehber sabit avro tutarı, döviz kazancı veya herkese uygulanacak bir kur günü ilan etmez.

Örneğin teknik rapor varsayımsal olarak 2.000 avro değer azalması hesaplasın. Bunun tamamının kesin ödeneceği söylenmeden kusur, daha önceki ödeme, hak sahibi ve poliçe sınırı incelenir. İlk hesap raporunun sonucu, henüz bu hukuki indirim ve sınırlar uygulanmamış bir veri olabilir. Ödeme teklifiyle rapor arasında fark varsa hangi kalemin farkı yarattığı istenir.

Ayrıca tamir bedeli için yapılan ödeme ile değer kaybına ayrılan ödeme ayrı izlenmelidir. Sigortacının gönderdiği toplam tutarın açıklaması yoksa, hangi zarar kaleminin karşılandığını gösteren hesap dökümü talep edilir. Aynı paranın iki farklı kalemde düşülmesi kadar, önceki tahsilatı hiç yokmuş gibi tekrar istemek de yanlış hesap yaratır.

8. Araç sahibi, kiracı ve şirket aracı için dosya nasıl hazırlanır?

Yabancı ruhsatta adı bulunan kişi, aracı kullanan sürücü, uzun süreli kiralayan ve sigorta tazminatını istemeye yetkili kişi her zaman aynı değildir. Leasing veya şirket aracıyla Türkiye’ye gelen kişi, yalnız direksiyonda olduğu için araçtaki bütün ekonomik kaybı kendi adına talep edemez. Mülkiyet ve sözleşme ilişkisi, varsa temsil veya alacağın devri belgesi incelenmelidir.

Temel dosyada araç kimliği ve şasi numarası, kaza tespiti, kusur incelemesi, karşı aracın sigortası, önceki hasar kayıtları, onarım belgeleri, değer incelemesi ve geçmiş ödemeler yer alır. Pasaport veya Türkiye’ye giriş kaydı aracın kimliğiyle ilgili bazı olguları destekler; hasarın piyasa etkisini tek başına ispatlamaz. Her belge hangi soruyu cevapladığı belirtilerek dosyalanır.

Şirket aracında imza yetkisi ve tazminatın gönderileceği hesap ayrıca doğrulanır. Yabancı şirketin çalışanına verdiği araç kullanma izni, Türkiye’de sulh olma veya bütün alacağı devretme yetkisiyle aynı değildir. Uzaktan hukuki temsil rehberi üzerinden vekâletin kapsamı belirlenir. Banka ve e-Devlet şifreleri paylaşılmadan resmî belgeler güvenli kanaldan iletilir.

9. On beş gün, sekiz iş günü ve bildirim süresi aynı mı?

Zorunlu trafik sigortacısına karşı dava veya tahkimden önce yazılı başvuru yapılır. KTK m.97’deki cevap süresi on beş gündür; on beş iş günü değildir. Sigorta Tahkim Komisyonunun başvuru açıklaması da trafik sigortasında bu ayrımı gösterir. Talebi karşılamayan cevap veya cevapsızlık halinde uygun hukuki yol değerlendirilir.

Genel şartların B.2.1 maddesindeki sekiz iş günü ise gerekli belgelerle tazminatın ödenmesine ilişkin farklı bir düzenlemedir. Haklı belge eksiklikleri ve başvurunun kapsamı incelenir. Yeni düzenlemedeki eksper raporu sonrasındaki bir iş günlük değer kaybı bildirimi de üçüncü bir süredir. Bunların hiçbirini bütün dosyanın kesin bitiş tarihi gibi pazarlamak doğru değildir.

Başvuru eklerinin neler olduğu ve sigortacıya hangi tarihte ulaştığı saklanır. Sadece telefon ihbarı veya servisle görüşme, istenen hukuki talebin kapsamını her durumda göstermez. Elektronik başvuruda dosya numarası, ekler ve gönderi kaydı muhafaza edilir. Eksik belge istenmişse yalnız tekrar dilekçe yollamak yerine istenen bilginin gerçekten sunulup sunulmadığı kontrol edilir.

10. Eksik ödeme, zamanaşımı ve Türkiye’den uzaktan takip

Tutar kabul edilmezse önce ayrılığın nedeni belirlenir: yabancı piyasa verisi, önceki hasar, kusur, sigorta limiti veya hak sahipliği farklı itirazlardır. Raporun yanlış araç modeline göre hazırlanmış olmasıyla hukuki kapsam dışılık savunması aynı dilekçeyle geçiştirilmemelidir. İstenen ek inceleme, tartışmalı kalemi açıkça göstermelidir.

KTK m.109 ve genel şartların C.8 bölümündeki temel maddi zarar zamanaşımı, öğrenmeden itibaren iki yıl ve her halde kazadan itibaren on yıldır. Cezayı gerektiren fiil ve daha uzun ceza zamanaşımı koşulları varsa ayrıca değerlendirilir. Her değer kaybı dosyası için otomatik sekiz veya on beş yıllık süre ilan edilmez. Sigorta yazışmalarının sürmesi, bütün sürelerin işlemeyi kesin olarak bıraktığı varsayımını haklı kılmaz.

Komisyonun resmî açıklamaları, ön başvuru ve sigorta tahkiminin kapsam koşullarını düzenler. Sigortacıya yönelik tahkim ile yalnız sürücü veya işletene karşı dava aynı yol değildir. Yabancı sigortacı ve büro ilişkisi bulunan dosyada muhatabın tahkim sistemine tabi olduğu ayrıca araştırılır. Mahkeme yolu seçildiğinde görev, yetki ve gerekiyorsa dava şartı arabuluculuk ayrıca incelenir.

Türkiye’den ayrılmış olmak, belge ve yetki koşulları sağlanan takibi kendiliğinden engellemez. Mersin ofisinden sigorta yazışmaları, delil hazırlığı ve Türkiye’deki yargılama koordine edilir; her dosyada mahkemenin Mersin olacağı söylenmez. Sulh ve ibra belgesi imzalanmadan hangi kalemlerin kapandığı okunur. Son dosyada onarım, değer kaybı, faiz, masraf ve yapılan tahsilatlar ayrı gösterilerek mükerrer veya eksik hesabın önüne geçilir.