Akıl Hastalığı Nedeniyle Boşanma Dilekçesi 2026 | TMK 165 Word

İki temel koşul birlikte gösterilir

Dilekçede tanı hakkında kesin tıbbi hüküm kurulmaz; mevcut resmi sağlık kayıtları belirtilir ve kanunun aradığı sağlık kurulu incelemesi talep edilir. Ortak hayatın neden çekilmez hâle geldiği somut olaylarla açıklanır.

TMK m.165

TMK m.165 Hangi İki Şartı Birlikte Arar?

TMK m.165’e göre eşlerden birinin akıl hastası olması tek başına boşanma kararı için yeterli değildir. Kanun iki ek şartı birlikte arar: hastalık nedeniyle ortak hayatın diğer eş için çekilmez hâle gelmesi ve hastalığın geçmesine olanak bulunmadığının resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesi. Dilekçenin bütün yapısı bu iki koşulun ayrı ayrı ortaya konulmasına dayanmalıdır.

Bu nedenle sıradan hekim değerlendirmesi, aile anlatımı veya internetten yapılan tıbbi yorum resmî sağlık kurulu tespitinin yerine geçmez. Mahkemeye mevcut sağlık belgeleri sunulabilir; ancak m.165’in öngördüğü tıbbi koşul yetkili resmî sağlık kurulu raporuyla değerlendirilir.

Dilekçede Tanı Konulmaz, Mevcut Resmî Kayıt Aktarılır

Avukat veya taraf tıbbi tanı koyamaz. Dilekçede yalnız mevcut hastane raporlarında, epikrizlerde veya resmî sağlık belgelerinde yer alan bilgiler, belgenin tarihi ve düzenleyen kurum gösterilmelidir. “Şu hastalığı kesin vardır” şeklindeki belgesiz tıbbi sonuçlardan kaçınılmalıdır.

Mevcut kayıtlar çelişkiliyse bu çelişki gizlenmemeli ve mahkemeden resmî sağlık kurulu incelemesi istenmelidir. Dosyanın hukuki sorusu yalnız bir tanı adının bulunup bulunmadığı değil, TMK m.165’in aradığı iyileşme olanağına ilişkin tıbbi durum ile ortak hayatın çekilmezliği koşullarının birlikte bulunup bulunmadığıdır.

Resmî Sağlık Kurulu Raporu Neyi Tespit Etmelidir?

Kanun, hastalığın geçmesine olanak bulunmadığının resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesini şart koşar. Bu nedenle raporun yalnız mevcut tanıyı tekrarlaması m.165 bakımından aranan bütün hukuki soruyu cevaplamayabilir. Mahkemenin rapor talebinde kanuni ölçütün açıkça belirtilmesi gerekir.

Rapor güncel olmalı ve yetkili resmî sağlık kurulu tarafından düzenlenmelidir. Eski tarihli bir rapor dosyaya başlangıç bilgisi sağlayabilir; ancak hastalığın güncel seyri ve iyileşme olanağı değerlendirmesi için mahkeme yeni rapor isteyebilir. Tarafların tıbbi kayıtlarını değiştirmeye veya saklamaya yönelik girişimlerden kaçınılmalıdır.

“Ortak Hayatın Çekilmez Hâle Gelmesi” Nasıl Açıklanır?

Çekilmezlik yalnız hastalığın adından çıkarılmaz. Hastalığın ortak yaşam üzerindeki somut etkileri açıklanmalıdır. Eşin veya çocukların güvenliğini etkileyen olaylar, günlük yaşamın sürdürülememesi, sürekli bakım gereksinimiyle bağlantılı ağır sorunlar veya aile hayatını fiilen imkânsızlaştıran davranışlar varsa tarih ve delilleriyle anlatılır.

Dilekçede küçültücü veya damgalayıcı dil kullanılmamalıdır. Tıbbi durum ile yaşanan somut olaylar birbirinden ayrılmalı; kişinin hastalığı kişilik değeri hakkında olumsuz nitelemeye dönüştürülmemelidir. Mahkemenin değerlendireceği husus kanuni koşullardır.

Her Ruhsal Sağlık Sorunu TMK m.165 Kapsamında mıdır?

Hayır. TMK m.165’in metni “akıl hastalığı” sebebini ve bununla bağlantılı çekilmezlik ile resmî sağlık kurulu şartını düzenler. Geçici ruhsal sıkıntı, tedavi edilebilir psikiyatrik sorun veya herhangi bir sağlık şikâyeti otomatik olarak m.165 kapsamında boşanma sebebi değildir. Hukuki nitelendirme resmî tıbbi değerlendirme ve somut yaşam etkileriyle birlikte yapılır.

Hastalık m.165 şartlarını karşılamasa bile evlilikte gerçekleşen başka somut olaylar varsa bunların TMK m.166/1 kapsamındaki evlilik birliğinin temelinden sarsılması yönünden hukuki önemi ayrı değerlendirilir. Bir sağlık tanısını gereksiz yere m.165 kapsamına sokmak yerine gerçek vakıalar doğru hukuki sebebe bağlanmalıdır.

TMK m.165’te Altı Ay veya Beş Yıllık Süre Var mı?

TMK m.165 metninde, zina için m.161’de ve hayata kast/pek kötü davranış için m.162’de bulunan “öğrenmeden itibaren altı ay, olaydan itibaren beş yıl” şeklindeki özel hak düşürücü süre düzenlenmemiştir. Bu nedenle başka boşanma sebeplerinin süresi m.165’e taşınmamalıdır.

Bununla birlikte dava açıldığı tarihte m.165’in maddi koşullarının mevcut olup olmadığı güncel olarak incelenir. Hastalığın durumu, resmî sağlık kurulu raporu ve ortak hayatın çekilmezliği dava tarihindeki gerçek koşullarla değerlendirilmelidir.

Sağlık Verilerinin Gizliliği Nasıl Korunur?

Sağlık verileri özel nitelikli kişisel verilerdir. Dilekçeye uyuşmazlıkla ilgisiz bütün sağlık geçmişi eklenmemelidir. Mahkemenin karar vermesi için gerekli raporlar ve kayıtlar belirlenmeli; gereksiz ayrıntılar halka açık internet metinlerinde veya üçüncü kişilerle paylaşılmamalıdır.

Sağlık kayıtlarına hukuka aykırı erişim yapılmamalıdır. E-Nabız hesabına izinsiz giriş, hastane sisteminden yetkisiz belge alma veya üçüncü kişilere sağlık verisi yayma hukuki ve cezai sorumluluk doğurabilir. Gerekli kayıtların mahkeme aracılığıyla ilgili kurumdan istenmesi güvenli usuldür.

Mahkeme Sağlık Kurulu İncelemesini Nasıl Yürütür?

Taraf mevcut sağlık kayıtlarını sunabilir ve mahkemeden kanunun aradığı resmî sağlık kurulu raporunun alınmasını talep edebilir. Mahkeme ilgili sağlık kurumuna sevk ve müzekkere işlemlerini yürütür. İnceleme sonucunda raporun açık, denetlenebilir ve m.165’in sorusunu karşılayan nitelikte olması gerekir.

Raporda eksiklik veya çelişki bulunuyorsa taraflar usulüne uygun itirazlarını sunabilir. Tıbbi değerlendirmeyi kendi kanaatiyle değiştirmek yerine eksik soruların sağlık kuruluna yöneltilmesi talep edilmelidir.

Davalının Yargılamaya Katılımı ve Temsil

Akıl hastalığı iddiası, davalının otomatik olarak medeni usul işlemlerini yapamayacağı anlamına gelmez. Ayırt etme gücü ve hukuki temsil durumu ayrı hukuki konudur. Davalı hakkında mevcut bir vesayet veya kısıtlama kararı varsa mahkeme bu kayıtları dikkate alır; yoksa yalnız boşanma dilekçesindeki iddia üzerinden kısıtlılık varsayılmaz.

Tarafın savunma hakkı korunmalı, tebligat usulüne uygun yapılmalı ve mevcut temsil kararı varsa dosyaya getirtilmelidir. Sağlık durumunun yargılamaya katılımı fiilen etkilediği somut durumda mahkemenin gerekli usul önlemleri talep edilebilir.

Velâyet Bakımından Hangi Ölçüt Uygulanır?

Müşterek çocuk varsa velâyet kararı eşin hastalığını cezalandırmak amacıyla verilmez. TMK m.182 ve çocuk koruma hükümleri uyarınca çocuğun üstün yararı esas alınır. Sağlık durumunun ebeveynlik işlevine somut etkisi, çocuğun bakım güvenliği, eğitim ve sağlık düzeni ile diğer ebeveynin bakım kapasitesi birlikte değerlendirilir.

Her akıl hastalığı tanısı otomatik velâyet kaldırma sonucu doğurmaz. Velayetin kaldırılması için TMK m.348’de ayrı koşullar vardır. Boşanma davasında velâyet düzenlenirken çocuğa ilişkin somut risk ve bakım koşulları gösterilmelidir.

Tedbir Nafakası ve Geçici Önlemler

TMK m.169 uyarınca boşanma davası açıldığında hâkim davanın devamı süresince gerekli geçici önlemleri re’sen alır. Eşlerin barınması, geçimi, malların yönetimi ve çocukların bakım ve korunması bu kapsamdadır. Sağlık koşulları nedeniyle acil bakım veya güvenlik ihtiyacı varsa somut olayla bağlantılı önlem talebi açıkça yazılmalıdır.

6284 sayılı Kanun kapsamında şiddet veya tehdit olayı varsa koruyucu ve önleyici tedbirler boşanma sebebinden ayrı olarak uygulanır. Sağlık durumu, şiddet fiilinin mazereti veya otomatik sonucu şeklinde genellenmemelidir.

Nafaka ve Tazminat Talepleri

Yoksulluk nafakası TMK m.175’in kendi koşullarına tabidir. Maddi ve manevi tazminat ise TMK m.174 uyarınca kusur ve kişilik hakkı unsurlarıyla değerlendirilir. TMK m.165’e dayalı boşanma sebebinin varlığı bu fer’î sonuçları otomatik olarak belirlemez.

Dilekçede her talep ayrı başlık altında kurulmalıdır. Yoksulluk nafakası için yoksulluk ve mali güç; iştirak nafakası için çocuğun giderleri; tazminat için m.174’ün kendi şartları somutlaştırılmalıdır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Akıl hastalığı nedeniyle boşanma davası aile mahkemesinde görülür. TMK m.168’e göre yetkili mahkeme eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Davalı hakkında vesayet kararı bulunması boşanma davasındaki yetki kuralını kendiliğinden değiştirmez; temsil durumu ayrıca incelenir.

Dilekçenin Delil Dosyası

• Nüfus ve evlilik kayıtları.
• Mevcut resmî sağlık raporları ve epikrizler.
• Mahkemeden istenecek resmî sağlık kurulu raporu.
• Ortak hayatın çekilmezliğini gösteren somut olay kayıtları.
• Varsa kolluk, hastane veya mahkeme kayıtları.
• Tanık listesi ve tanıkların hangi olayı bildiğine ilişkin açıklama.
• Müşterek çocuk varsa bakım ve velâyetle ilgili belgeler.
• Fer’î talepler için gelir, gider ve diğer mali belgeler.

Uygulamada En Sık Yapılan Hatalar

• Her psikiyatrik rahatsızlığı otomatik olarak TMK m.165 sebebi saymak.
• Resmî sağlık kurulu raporu yerine kişisel kanaat veya tek belgeyle yetinmek.
• Ortak hayatın neden çekilmez olduğunu somut olaylarla açıklamamak.
• Sağlık verilerini gereksiz şekilde yaymak veya hukuka aykırı elde etmek.
• Zina ve hayata kasttaki altı ay/beş yıl sürelerini m.165’e uygulamak.
• Sağlık tanısının otomatik velâyet kaybı yarattığını varsaymak.
• Nafaka ve tazminat taleplerini m.165’in otomatik sonucu gibi yazmak.

Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması

TMK m.165’in koşulları Türkiye genelinde aynıdır. Mersin’deki aile mahkemelerinde de resmî sağlık kurulu raporu ve ortak hayatın çekilmezliği ayrı ayrı incelenir. Sağlık kuruluşuna sevk ve rapor süreci dosyanın durumuna göre yürütülür; yerel uygulama kanundaki iki temel koşulu değiştirmez.

Taraflardan biri yurt dışındaysa yabancı sağlık raporları başlangıç delili olarak sunulabilir; ancak TMK m.165’in aradığı resmî sağlık kurulu tespiti bakımından mahkemenin nasıl bir inceleme yaptıracağı ayrıca belirlenir. Yabancı belgelerin Türkçe tercüme ve gerektiğinde tasdik koşulları yerine getirilmelidir.

İlgili İçerikler

Diğer özel boşanma sebepleri için TMK m.164 terk dilekçesi, TMK m.163 suç işleme ve haysiyetsiz hayat dilekçesi ve boşanmanın mali sonuçları için yoksulluk nafakası dilekçesi incelenebilir.

Resmî Sağlık Kurulu Raporu Dava Açılmadan Önce Alınmak Zorunda mı?

TMK m.165 boşanma kararının verilebilmesi için hastalığın geçmesine olanak bulunmadığının resmî sağlık kurulu raporuyla tespitini arar. Davacı, dava açarken elinde bu nitelikte rapor bulunmaması hâlinde mevcut sağlık kayıtlarını sunup mahkemeden yetkili sağlık kuruluna sevk ve rapor alınmasını isteyebilir. Dava dilekçesinin kabul edilebilir olması için davacının kendi imkânıyla önceden kurul raporu almış bulunması genel bir zorunluluk değildir; ancak hüküm kurulmadan önce kanuni tıbbi tespitin dosyada bulunması gerekir.

Bu ayrım özellikle kişisel sağlık verisine erişim yetkisi olmayan eş bakımından önemlidir. Davacı hukuka aykırı yolla sağlık belgesi temin etmeye çalışmak yerine mahkeme aracılığıyla resmî kayıtların celbini talep etmelidir.

Raporun Tarihi ve Güncelliği Nasıl Değerlendirilir?

Eski tarihli bir sağlık kurulu raporu geçmiş tıbbi durumu gösterebilir; ancak hastalığın geçmesine olanak bulunup bulunmadığı dava tarihinde değişmiş olabilecekse güncel rapor alınması gerekir. Mahkeme, eski rapor ile yeni tedavi kayıtları arasında çelişki varsa ek rapor veya yeni kurul incelemesi yaptırabilir.

Dilekçede eski raporun tarihini saklamadan yazmak, daha sonra güncel kurul raporuyla karşılaştırma yapılmasını sağlar. “Süresiz raporu var, artık hiç inceleme gerekmez” şeklindeki genel kabul TMK m.165’in güncel tıbbi değerlendirme ihtiyacını karşılamaz.

Çekilmezlik Sağlık Tanısından Otomatik Çıkarılmaz

Resmî sağlık kurulu hastalığın tıbbi niteliğini değerlendirir; ortak hayatın diğer eş için çekilmez hâle gelip gelmediği ise hukuki değerlendirmedir. Mahkeme bu ikinci şartı tarafların yaşam olayları, güvenlik, bakım yükü, çocukların durumu, ayrı yaşam süresi ve diğer somut deliller üzerinden inceler.

Bu nedenle sağlık raporunda ağır bir tanı bulunması tek başına boşanma için yeterli değildir. Aynı şekilde çekilmez olayların bulunması fakat m.165’in aradığı resmî sağlık kurulu koşulunun gerçekleşmemesi de bu özel boşanma sebebini tamamlamaz. Başka boşanma sebebi varsa o, kendi şartlarıyla ayrıca ileri sürülmelidir.

Vesayet Dosyası Varsa Hangi Belgeler Getirtilir?

Davalı hakkında kısıtlama veya vesayet kararı varsa ilgili sulh hukuk mahkemesi dosyası, vasi atama kararı ve kararın kesinleşme durumu boşanma dosyasına getirtilmelidir. Vasi atanmış olması TMK m.165 şartlarının otomatik kanıtı değildir; ancak davalının usulî temsili ve mevcut sağlık değerlendirmeleri bakımından önemli kaynaktır.

Boşanma davasındaki tebligat ve savunma hakkı, vesayet kararındaki temsil düzenine uygun yürütülmelidir. Vasi ile eşin menfaat çatışması bulunuyorsa gerekli temsil tedbirleri mahkemece değerlendirilir.

Dilekçede Kullanılması Gereken Nötr Dil

Sağlık durumunu aşağılayıcı, damgalayıcı veya tıbben doğrulanmamış sıfatlar kullanılmamalıdır. “Tehlikeli”, “deli”, “iyileşmez” gibi hukuk dışı nitelemeler yerine resmî raporun ifadesi ve ortak hayatı etkileyen gerçek olaylar yazılmalıdır. Bu yaklaşım hem insan onurunu korur hem de mahkemenin kanuni iki şartı daha sağlıklı değerlendirmesini sağlar.

Son dosya kontrolü: Mevcut sağlık kayıtları, resmî kurul sevk talebi, ortak hayatın çekilmezliğini gösteren olay kronolojisi, vesayet kaydı varsa temsil belgeleri ve çocuklara ilişkin geçici tedbir talepleri aynı dosya özetinde gösterilmelidir.

Kurul raporunun düzenleyen kurumu, tarihi ve kanuni soruya verdiği cevap ayrıca açıkça kaydedilmelidir.

Belge güncel tutulmalıdır.

SSS