Terk Nedeniyle Boşanma Dilekçesi 2026 | TMK 164 Word

İhtar ve süre sırası

Terk tarihi, ihtar başvuru tarihi, ihtarın tebliği ve dava tarihi ayrı ayrı yazılır. Eşi ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı sebep olmaksızın dönmesini engelleyen eş de terk etmiş sayılır. İhtarın samimi dönüş çağrısı içermesi gerekir.

TMK m.164

TMK m.164 Terk Sebebini Hangi Koşullara Bağlar?

TMK m.164, eşlerden birinin evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla diğerini terk etmesi veya haklı bir sebep olmaksızın ortak konuta dönmemesi hâlinde özel bir boşanma yolu düzenler. Ancak yalnız ayrı yaşamak terk nedeniyle boşanma için yeterli değildir. Kanundaki amaç, süre ve ihtar koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekir.

Terk edilen eşin dava açabilmesi için ayrılığın en az altı ay sürmüş ve dava tarihinde devam ediyor olması gerekir. Ayrıca istem üzerine hâkim veya noter tarafından yapılan ihtarın sonuçsuz kalması zorunludur. Bu şartlardan biri eksikse TMK m.164’e dayalı özel boşanma sebebi tamamlanmış olmaz.

Evlilik Birliğinden Doğan Yükümlülükleri Yerine Getirmeme Amacı

Kanun, ortak konuttan her ayrılışı terk olarak nitelendirmez. Ayrılık evlilik birliğinden doğan yükümlülükleri yerine getirmemek amacıyla gerçekleşmelidir veya eş haklı bir sebep olmaksızın ortak konuta dönmemelidir. İş, sağlık, eğitim, güvenlik veya eşler arasında yaşanan başka bir olay nedeniyle haklı biçimde ayrı kalma hâli otomatik terk sonucu doğurmaz.

Dilekçede ayrılığın neden başladığı açıklanmalıdır. “Eşim evi terk etti” cümlesi yerine ayrılık tarihi, ayrılığın nedeni, dönmeme davranışı ve evlilik yükümlülüklerinin hangi şekilde yerine getirilmediği somutlaştırılmalıdır. Karşı taraf haklı ayrılık sebebi ileri sürüyorsa bu savunma olay ve delillerle karşılanmalıdır.

Eşini Evden Uzaklaştıran Taraf da Terk Etmiş Sayılır mı?

TMK m.164/1 açık hükümle, diğerini ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı bir sebep olmaksızın ortak konuta dönmesini engelleyen eşin de terk etmiş sayılacağını düzenler. Bu nedenle fiilen evden ayrılan kişinin her zaman “terk eden eş” olduğu söylenemez. Ayrılmaya kimin davranışının neden olduğu ayrıca incelenir.

Fiziksel şiddet, tehdit, eve almama, kilit değiştirme veya ortak konuta dönüşü fiilen engelleyen davranış iddiası varsa bunlar somut delillerle değerlendirilmelidir. Koruma kararı bulunan bir dosyada dönüş çağrısı düzenlenirken 6284 sayılı Kanun kapsamındaki tedbirlerin ihlal edilmemesi zorunludur.

Dört Aylık Süre Neden Önemlidir?

TMK m.164/2, boşanma davası açmak için öngörülen altı aylık sürenin dördüncü ayı bitmedikçe ihtar isteminde bulunulamayacağını açıkça düzenler. Bu nedenle terk tarihinden sonraki ilk dört ay tamamlanmadan hâkim veya noterden dönüş ihtarı istenemez. İhtar başvuru tarihi dosyada mutlaka kontrol edilmelidir.

Dört aylık dönem, ihtarın tebliğinden sonraki iki aylık dönemle birlikte kanundaki en az altı aylık yapıyı oluşturur. Ancak takvim hesabı otomatik varsayım yapılmadan gerçek tarihler üzerinden yürütülmelidir. Terk tarihi, ihtar istem tarihi, ihtarın düzenlenme tarihi ve tebliğ tarihi ayrı ayrı kaydedilmelidir.

İhtarı Hâkim mi Noter mi Yapar?

TMK m.164, dönüş ihtarının istem üzerine hâkim veya noter tarafından yapılabileceğini düzenler. İhtarın amacı terk eden eşe iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiğini ve dönmemesi hâlinde doğacak boşanma sonucunu bildirmektir. Gerektiğinde ihtar ilan yoluyla da yapılabilir.

Dönüş çağrısının gerçek, ciddi ve uygulanabilir olması gerekir. Ortak konutun adresi açıkça yazılmalı; eşin dönmesini fiilen engelleyecek bir durum varsa giderilmelidir. İhtar yalnız dava koşulunu şeklen tamamlamak amacıyla gönderilen boş bir metin olmamalıdır.

İhtarda İki Aylık Dönüş Süresi Nasıl Verilir?

Hâkim veya noter ihtarında terk eden eşe iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiği bildirilir. TMK m.164, ihtardan sonra iki ay geçmedikçe boşanma davası açılamayacağını da ayrıca düzenler. Bu nedenle ihtarın tebliğ tarihi dava açma takviminin kritik noktasıdır.

İhtar düzenlenmiş ancak tebliğ edilmemişse iki aylık süre başlamaz. Tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, tebliğ mazbatası veya elektronik tebligat kaydı üzerinden kontrol edilmelidir. Usulsüz tebligat iddiası varsa 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümleri ayrıca incelenir.

Altı Aylık Toplam Süre Nasıl Kontrol Edilir?

Dava açıldığı tarihte terk durumunun en az altı ay sürmüş ve hâlen devam ediyor olması gerekir. Dört ay tamamlandıktan sonra ihtar istenmesi ve ihtarın tebliğinden sonra iki ay geçmesi, bu özel yapının temelidir. Ancak tebligattaki gecikme nedeniyle dava tarihi altı aydan daha ileri bir tarihe kayabilir.

Takvimde dört tarih ayrı satırda gösterilmelidir: terk tarihi, ihtar istem tarihi, ihtarın tebliğ tarihi ve dava tarihi. Bu tarihlerin her biri resmî veya doğrulanabilir belgeyle desteklenmelidir. Hesaplamayı yalnız yaklaşık ay sayısıyla yapmak hak kaybı riski yaratır.

Ortak Konutun Hazır Olması Neden Önemlidir?

İhtarın amacı eşin gerçekten ortak hayata dönmesini sağlamaktır. Bu nedenle dönüşün mümkün olduğu bir ortak konut bulunmalı ve adres açık olmalıdır. Davacı eş dönüşü istemediği hâlde yalnız boşanma davası açabilmek için ulaşılamaz veya fiilen kullanılamaz bir adres gösterirse ihtarın ciddiyeti tartışılır.

Ortak konut başka kişilerin egemenliği altında bulunuyor veya eşin güvenli ve bağımsız biçimde yaşayamayacağı bir durum varsa bu husus dosyanın özelliğine göre değerlendirilir. Konutun mülkiyetinin kime ait olduğundan çok, ortak yaşamın gerçekten kurulabileceği bir yer olup olmadığı önem taşır.

Anahtar ve Dönüş Masrafları Nasıl Düzenlenmelidir?

Dönüş çağrısının fiilen uygulanabilir olması için ortak konuta giriş imkânı sağlanmalıdır. Anahtar terk eden eşte değilse nereden ve nasıl teslim alınacağı açıkça belirtilmelidir. Terk eden eş başka şehirde veya ülkede bulunuyorsa yol gideri tartışması da dönüşün gerçekliği bakımından önem kazanabilir.

İhtar dosyasında anahtar teslimine ilişkin noter veya yazılı kayıt bulunması, sonradan “eve alınmadım” savunmasının değerlendirilmesini kolaylaştırır. Davacı eş, dönüşü gerçekten mümkün kılan hazırlıkları belgelemelidir.

Haklı Sebeple Ayrı Yaşama Terk Sayılır mı?

TMK m.164, haklı sebep olmaksızın ortak konuta dönmeyen eşi kapsar. Bu nedenle eşin can güvenliği, ağır şiddet, sağlık, mahkeme kararı veya başka haklı nedenle ayrı yaşaması durumunda terk şartları ayrıca incelenir. Özellikle 6284 sayılı Kanun uyarınca uzaklaştırma veya konuta yaklaşmama kararı bulunan dönemde dönüş çağrısı tedbir kararıyla çelişemez.

Haklı ayrılık sebebinin ortadan kalkıp kalkmadığı ve ihtar tarihinde dönüşün güvenli biçimde mümkün olup olmadığı olayın güncel durumuna göre değerlendirilir. Dilekçede koruma kararları veya devam eden ceza dosyaları gizlenmemelidir.

İhtar Sonrası Eve Dönülürse Ne Olur?

Terk eden eş ihtardaki iki aylık süre içinde ortak konuta gerçek anlamda döner ve ortak hayat yeniden kurulursa TMK m.164’ün “ihtar sonuçsuz kalmış” şartı gerçekleşmez. Yalnız kısa süreli, göstermelik veya ortak hayat kurma iradesi taşımayan hareketlerin hukuki niteliği somut olayla değerlendirilir.

Dönüş gerçekleşmişse tarih ve sonrasındaki yaşam düzeni dosyada açıklanmalıdır. Yeni bir terk olayı meydana gelirse yeni olayın süre ve ihtar koşulları ayrıca değerlendirilir; eski ihtarın sonsuza kadar kullanılabilecek bir dava şartı olduğu varsayılmamalıdır.

İhtar Tebligatı Nasıl Kontrol Edilir?

İhtarın muhataba usulüne uygun tebliği gerekir. Adres kayıt sistemi, bilinen son adres, yabancı ülkede tebligat veya ilan yoluyla tebligatın her biri farklı usul gerektirir. Tebliğ mazbatasında muhatabın kim olduğu, hangi yöntemle tebliğ yapıldığı ve tarih kontrol edilmelidir.

Elektronik tebligat uygulanıyorsa 7201 sayılı Kanun m.7/a’daki elektronik tebliğ kuralı dikkate alınır. Tebliğ tarihi hatalı hesaplanırsa ihtardan sonraki iki aylık bekleme süresi de yanlış hesaplanır.

Terk Davasında Yetkili Mahkeme

Terk nedeniyle boşanma davası aile mahkemesinde görülür. TMK m.168’e göre boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Dilekçede yetki dayanağı açıkça gösterilmelidir.

Tarafların adresleri değişmişse yalnız eski ortak konutun bulunduğu yere göre otomatik yetki kabul edilmemelidir. Güncel yerleşim yeri kayıtları ve son altı aylık ortak yaşam bilgisi birlikte kontrol edilmelidir.

Terk Dilekçesinde Fer’î Talepler

Boşanma davasıyla birlikte müşterek çocuk varsa velâyet ve iştirak nafakası; şartları varsa yoksulluk nafakası ile TMK m.174 maddi ve manevi tazminat talepleri ileri sürülebilir. Her talep kendi kanuni koşuluna dayanmalıdır. Terk sebebinin ispatı, bütün fer’î taleplerin otomatik kabulü anlamına gelmez.

TMK m.169 kapsamında dava süresince geçici önlemler de gündeme gelir. Çocuğun geçici velâyeti, tedbir nafakası ve barınma düzeni somut ihtiyaçlara göre talep bölümünde açıkça gösterilmelidir.

Delil Dosyasında Neler Bulunmalıdır?

• Evlilik ve nüfus kayıtları.
• Terk tarihini gösteren yazışma, adres, tanık veya diğer hukuka uygun kayıtlar.
• Hâkim veya noter ihtar dosyası.
• İhtar istem tarihi.
• İhtarın tebliğ belgesi.
• Ortak konutun tapu veya kira belgesi.
• Anahtar teslimi ve dönüş imkânını gösteren kayıtlar.
• Varsa 6284 tedbirleri ve ilgili resmî kararlar.
• İhtar sonrası dönülmediğini gösteren güncel kayıtlar.

Uygulamada En Sık Hatalar

• Dört ay dolmadan ihtar istemek.
• İhtar tebliğinden sonra iki ay geçmeden dava açmak.
• Toplam terk süresinin dava tarihinde altı ayı doldurup doldurmadığını kontrol etmemek.
• Fiilen dönüşe elverişli ortak konut hazırlamamak.
• Anahtar veya adres sorununu çözmeden ihtar göndermek.
• Haklı ayrılık ve koruma tedbirlerini görmezden gelmek.
• Tebliğ tarihini noter düzenleme tarihiyle karıştırmak.
• Eşini evden çıkaran tarafın da kanunen terk etmiş sayılabileceğini gözden kaçırmak.

Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması

TMK m.164’teki dört ay, iki ay ve toplam altı aylık süre yapısı Türkiye genelinde aynıdır. Mersin’deki aile mahkemelerinde de ihtar başvuru tarihi ve tebliğ tarihi kanun metnine göre incelenir; yerel uygulama bu süreleri değiştiremez.

Eş yurt dışında bulunuyorsa ihtarın uluslararası tebligat süreci nedeniyle daha uzun zamanda ulaşması mümkündür. Bu durumda dava tarihi tahmini teslim tarihine göre değil gerçek tebligat kaydına göre hesaplanmalıdır. Yurt dışı tebligat belgeleri ve Türkçe tercümeler dosyada saklanmalıdır.

İlgili İçerikler

Diğer özel boşanma sebepleri için TMK m.161 zina dilekçesi, TMK m.162 hayata kast ve pek kötü davranış dilekçesi ve boşanmanın mali sonuçları için yoksulluk nafakası dilekçesi incelenebilir.

İhtarın İçeriğinde Dönüş İçin Gerekli Unsurlar

TMK m.164 ihtarının yalnız “eve dön” cümlesinden ibaret bırakılması doğru değildir. Ortak konutun açık adresi, iki aylık dönüş süresi, dönmeme hâlinde boşanma davası açılacağı uyarısı ve dönüşün fiilen nasıl sağlanacağı açık olmalıdır. Anahtar davacıdaysa teslim yöntemi; konut kiralıksa kira ilişkisinin devam ettiği; yeni ortak konut kurulmuşsa bu konutun aile yaşamına elverişli olduğu gösterilmelidir.

İhtarın şeklen doğru fakat fiilen imkânsız bir adrese yönelmesi, dönüş çağrısının samimiyetini tartışmalı hâle getirir. Davacı eş dönüşü engelleyen kilit, üçüncü kişi müdahalesi veya güvenlik sorununu ortadan kaldırmalıdır.

Terk Eden Eş Yurt Dışındaysa Tebligat Takvimi

Yurt dışındaki eşe ihtar yapılacaksa 7201 sayılı Tebligat Kanunu, ilgili ülkeyle yürürlükte bulunan uluslararası sözleşme ve konsolosluk/merkezi makam usulleri birlikte uygulanır. İki aylık bekleme süresi ihtar talebinin Türkiye’de yapıldığı gün değil, hukuken tamamlanan tebliğ tarihinden sonra hesaplanmalıdır.

Yabancı adrese yapılan gönderide teslim belgesi, tercüme, adres doğrulaması ve varsa yabancı makam tebliğ şerhi dosyada saklanmalıdır. Tebligat aylar sürmüşse dava tarihi tahmini takvime göre öne çekilemez.

İhtar Sonrası Dönüşün Gerçek Olup Olmadığı Nasıl Değerlendirilir?

Eş iki aylık süre içinde ortak konuta döndüğünü ileri sürüyorsa yalnız kısa süreli ziyaret ile evlilik birliğini yeniden kurma amacı taşıyan gerçek dönüş ayrıştırılır. Kişisel eşyaların taşınması, ortak konutta düzenli kalma, adres ve günlük yaşam kayıtları, tarafların yazışmaları ve tanıklar somut olayın değerlendirilmesinde kullanılabilir.

Gerçek dönüş gerçekleşip sonra yeni bir ayrılık doğarsa eski ihtara dayanılarak otomatik dava açılamaz. Yeni terk olayının başlangıcı, nedeni, dört aylık ihtar eşiği ve iki aylık bekleme süresi yeniden kendi tarihleriyle değerlendirilmelidir.

TMK 164 Dosyasında Son Kronoloji

Profesyonel dosya özetinde terk tarihi, ilk dört ayın bitişi, ihtar istem tarihi, ihtar tebliği, iki aylık dönüş süresinin sonu, toplam altı aylık sürenin tamamlanması ve dava tarihi tek tabloda gösterilmelidir. Koruma kararı, sağlık veya başka haklı ayrılık sebebi varsa ilgili dönem aynı çizelgede ayrıca işaretlenmelidir.

SSS