Bilirkişinin Reddi Dilekçesi 2026 | HMK 272
Bilirkişinin reddi nedir?
Bilirkişi, çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgiyi gerektiren konularda mahkemeye yardımcı olur. Bilirkişinin görevi hâkimin yerine geçerek hukuki uyuşmazlığı çözmek değil, mahkemenin belirlediği teknik soruları uzmanlık alanında incelemektir. Bu görev nedeniyle bilirkişinin bağımsızlığı ve tarafsızlığı yargılamanın güvenilirliği bakımından önem taşır. HMK m.272, hâkimler hakkındaki yasaklılık ve ret mekanizmasını bilirkişiler bakımından da uygulanabilir hâle getirir.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Ret talebi, bilirkişinin raporunun tarafın beklentisine uymaması nedeniyle kullanılamaz. Raporun eksik, çelişkili veya hatalı olduğu iddiası kural olarak rapora itiraz ve ek/yeni rapor talepleriyle ileri sürülür. Bilirkişinin reddi ise kişinin görevi tarafsız biçimde yerine getiremeyeceğine ilişkin somut sebeplere yöneliktir. Bu ayrım dilekçenin en önemli bölümüdür.
Bilirkişinin reddi hangi sebeplere dayanabilir?
HMK m.272, hâkimlerin yasaklılığı ve reddine ilişkin kurallara gönderme yapar. Bilirkişinin taraflardan biriyle yakın ilişkisinin bulunması, uyuşmazlığın sonucunda doğrudan veya dolaylı menfaatinin olması, tarafsızlığı konusunda objektif kuşku doğurabilecek mesleki ya da kişisel bağların ortaya çıkması somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Sadece bilirkişinin daha önce benzer konuda başka dosyada görüş vermiş olması veya aynı dava içinde tanık olarak dinlenmiş bulunması otomatik ret sebebi değildir; nitekim m.272 bu ikinci durumu açıkça istisna eder.
Dilekçede “bilirkişi taraflıdır” gibi soyut bir cümle yerine ilişki tarih, belge ve bağlamla açıklanmalıdır. Örneğin bilirkişinin karşı taraf şirketinde yakın zamanda danışmanlık yaptığı iddia ediliyorsa bu ilişkinin kaynağı, zamanı ve dosyayla bağlantısı gösterilmelidir. Bilirkişinin sosyal medya paylaşımı, ticaret sicili kaydı, şirket internet sitesindeki özgeçmişi veya tarafla mevcut iş ilişkisi varsa, hukuka uygun biçimde elde edilen belgeler eklenmelidir.
Bilirkişinin reddinde bir haftalık süre nasıl işler?
HMK m.272/3 uyarınca ret sebebinin bilirkişinin şahsında gerçekleşmesi hâlinde taraflar bilirkişinin reddini talep edebilir ve bu talep ret sebebinin öğrenilmesinden itibaren en geç bir hafta içinde yapılmalıdır. Bu nedenle dilekçenin ayrı bir paragrafında “ret sebebini hangi tarihte ve hangi yolla öğrendim?” sorusuna net cevap verilmelidir. Sadece bilirkişinin görevlendirildiği tarih değil, somut ret sebebinin öğrenildiği tarih önemlidir.
Öğrenme tarihini destekleyen e-posta, duruşma tutanağı, bilirkişi özgeçmişinin tebliği, şirket kayıtları veya başka bir belge varsa ek yapılmalıdır. Süre tartışmasına yol açmamak için ret sebebi öğrenilir öğrenilmez talep sunulması güvenli yaklaşımdır. Son gün hesabı yapılırken usul hükümleri ve elektronik başvuru saatleri de dikkate alınmalıdır.
Yasaklılık ile ret arasındaki fark
HMK m.272/2, hâkimler hakkındaki yasaklılık sebeplerinden birinin bilirkişinin şahsında gerçekleşmesi hâlinde mahkemenin hüküm verilinceye kadar bilirkişiyi her zaman resen görevden alabileceğini; bilirkişinin de görevden alınma talep edebileceğini düzenler. Ret sebebinde ise bir haftalık süre ayrıca önem taşır. Bu nedenle dilekçe hazırlanırken olayın “yasaklılık” mı yoksa “ret” mi niteliğinde olduğu doğru belirlenmelidir.
Yasaklılık bakımından HMK m.34’teki engel ile m.272/2’nin görevden alma düzenlemesi birlikte ele alınır. Ret bakımından m.36’da düzenlenen tarafsızlıktan şüpheyi gerektiren önemli sebep ve m.272/3’ün öğrenmeye bağlı süresi uygulanır. Nitelendirme, ilişkinin gerçek içeriğine göre yapılmalıdır; sırf bir haftalık süreyi aşmak için ret sebebi yasaklılık diye adlandırılmaz.
Ret sebebi nasıl ispatlanır?
Ret sebeplerinin ispatında belge, resmi kayıt, yazışma, internet üzerinde doğrulanabilir mesleki bilgi ve dosya kapsamı kullanılabilir. HMK m.272/3, ret sebeplerinin ispatı için yemin teklif edilemeyeceğini açıkça belirtir. Bu nedenle dilekçeyi yalnız tarafın beyanına bırakmamak, mümkün olan objektif kayıtları eklemek önemlidir.
| Delil | Ne gösterebilir? |
|---|---|
| Ticaret sicili/şirket kaydı | Tarafla mesleki veya ekonomik bağ |
| Özgeçmiş/kurumsal profil | Geçmiş görev veya danışmanlık |
| Duruşma tutanağı | Öğrenme tarihi ve açıklamalar |
| E-posta/yazışma | Taraflarla ilişki veya iletişim |
| Dosya kayıtları | Önceki görev ve kapsam |
Ret talebine kim karar verir?
Görevden alınma ve ret talebi, bilirkişiyi görevlendiren mahkemece dosya üzerinden incelenip karara bağlanır. HMK m.272/4 uyarınca kabule ilişkin kararlar kesindir; redde ilişkin kararlara karşı ise esas hakkındaki kararla birlikte kanun yoluna başvurulabilir. Bu nedenle ret talebinin hangi mahkemeye sunulacağı konusunda karışıklık yaratılmamalıdır.
Bilirkişi reddi ile rapora itiraz arasındaki fark
Bilirkişinin reddi kişinin tarafsızlığına yöneliktir. Rapora itiraz ise rapordaki teknik hesap, yöntem, eksiklik, çelişki veya dosya dışına çıkma sorunlarına yöneliktir. Aynı dosyada hem ret sebebi hem rapor itirazı bulunabilir; ancak iki talebin hukuki dayanakları ve gerekçeleri ayrı kurulmalıdır. Raporun aleyhe olması tek başına ret sebebi değildir.
Örneğin bilirkişi dosyada olmayan veriyi kullanmışsa, hesap yöntemini açıklamamışsa veya mahkemenin sormadığı hukuki konuda değerlendirme yapmışsa bunlar rapora itirazda ele alınabilir. Bilirkişinin davalı şirketle mevcut danışmanlık ilişkisi varsa bu durum ayrıca ret talebinin konusu olabilir.
Word örneği nasıl kullanılır?
Word örneğindeki mahkeme, dosya, bilirkişi, öğrenme tarihi, somut sebep ve belge alanları gerçek bilgilerle doldurulur. Taraf kendisi başvuruyorsa kendi adını ve imzasını kullanır; avukat eliyle sunuluyorsa vekil bilgisi gerçek temsil durumuna göre eklenir. Şablonda herhangi bir avukatın otomatik vekil olduğu veya belgenin önceden imzalandığı kabul edilmemiştir.
Bilirkişinin reddi dilekçesi örneği 2026
[BİLİRKİŞİYİ GÖREVLENDİREN … MAHKEMESİNE]
DOSYA NO: [Esas numarası]
TALEP EDEN: [Davacı / davalı, ad soyad veya unvan, adres]
KARŞI TARAF: [Ad soyad veya unvan]
BİLİRKİŞİ: [Ad soyad ve görevlendirme bilgisi]
KONU: HMK m.272 uyarınca bilirkişinin reddi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. [Tarih] tarihli ara kararla [bilirkişi], [teknik konu] hakkında inceleme yapmak üzere görevlendirilmiştir.
2. Ret sebebi olarak ileri sürdüğüm somut olgu [ilişki, işlem veya olayın gerçek açıklaması] şeklindedir. Bu olgu [belge ve kaynağı] ile desteklenmektedir; uyuşmazlıkla ilişkisi [açıklama]dır.
3. Belirtilen sebebi [tarih] tarihinde [öğrenme biçimi] yoluyla öğrendim. Öğrenme tarihinin dayanağı [kayıt] olup başvuru tarihiyle birlikte değerlendirilmesini istiyorum.
4. Bu olgunun tarafsızlık bakımından önemi [somut açıklama] şeklindedir. Talebim, raporun aleyhe sonuçlanmasına yönelik genel memnuniyetsizliğe değil, açıklanan kişisel sebebe dayanmaktadır.
5. [Varsa yasaklılık iddiası: HMK m.34’teki somut bent ve bunu gösteren gerçek olgu; yoksa bu paragraf silinir.] İncelemenin sonraki aşamasında gerekli bilirkişi görevlendirmesinin mahkemenizce değerlendirilmesini talep ediyorum.
HUKUKİ DAYANAK: HMK m.272; somut sebebin niteliğine göre m.34 veya 36.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan sebep ve belgeler değerlendirilerek [bilirkişi adı] hakkındaki ret talebimin kabulüne, teknik incelemenin sürdürülmesi için uygun uzmanlıkta yeni bilirkişi görevlendirilmesinin değerlendirilmesine karar verilmesini arz ve talep ederim.
EKLER: [Görevlendirme kararı, öğrenme kaydı ve somut sebebi gösteren belgeler]
[Tarih]
[Ad soyad]
[İmza]
Bilirkişi reddi stratejisinde ayrıntılı kontrol
Ret talebinin başarısı, iddianın kişiselleştirilmiş ve doğrulanabilir olmasına bağlıdır. Tarafın yalnız sezgisi veya bilirkişinin teknik görüşüne duyduğu tepki yeterli değildir. Öğrenme tarihi, ilişkinin niteliği ve neden tarafsızlık şüphesi doğurduğu ayrı ayrı yazılmalıdır. Özellikle ticari uyuşmazlıklarda bilirkişinin geçmiş iş ilişkileri çok geniş olabileceğinden, her geçmiş iş otomatik olarak ret sebebi sayılmamalı; uyuşmazlıkla ve taraflarla bağın yakınlığı değerlendirilmelidir.
Bilirkişinin daha önce aynı konuda akademik makale yazması, meslek örgütünde görev yapması veya benzer dosyalarda bilirkişilik yapması tek başına taraflılık göstermeyebilir. Buna karşılık taraflardan birinin ücretli danışmanı olması, devam eden ticari ilişki veya yakın kişisel bağ gibi durumlar daha güçlü objektif kuşku yaratabilir. Dilekçe bu nüansı korumalıdır.
Ret talebi reddedilirse dosyada bu karara ilişkin itirazın kaydı tutulmalı ve esas hükümle birlikte kanun yolunda ileri sürülmek üzere gerekçeler korunmalıdır. Bu nedenle ret dilekçesinin olayları ve delilleri eksiksiz kayda geçirmesi ileride de önem taşır.
Ret talebinde deliller nasıl sunulmalıdır?
İleri sürülen ilişkinin varlığı mümkün olduğunca nesnel kayıtlarla desteklenmelidir. Ticaret sicili, kurumsal özgeçmiş, sözleşme ilişkisini gösteren kayıt, duruşma tutanağı veya hukuka uygun şekilde elde edilmiş yazışma gibi belgeler dilekçede hangi iddiayı ispatladıkları açıklanarak listelenmelidir. Ekran görüntüsü sunuluyorsa kaynağın ve erişim tarihinin anlaşılabilir olması, belgenin bağlamından koparılmaması önemlidir.
Önemli: Ret dilekçesi sunulduktan sonra mahkemenin ara kararı ve varsa yeni bilirkişi görevlendirmesi UYAP üzerinden takip edilmelidir.
HMK 34 bakımından somut yasaklılık sebebini belirleme
HMK m.34, kişinin kendisine ait veya doğrudan ya da dolaylı ilgili olduğu dava, evlilik sona erse de eşinin davası, altsoy ve üstsoy ilişkileri, evlatlık bağı, kanunda belirtilen hısımlık, nişanlılık ve taraflardan biri adına vekil, vasi, kayyım veya yasal danışman sıfatıyla hareket etmiş olma gibi halleri düzenler. M.272/1 bu kuralları bilirkişilere de uygular. Dilekçede yalnız madde numarası yazmak yerine somut ilişkinin hangi bentle bağlantılı olduğu gösterilmelidir.
Yakınlık iddiası kişilerin aynı soyadını taşımasına veya aynı kurumda geçmişte çalışmasına indirgenmez. Hangi kişiyle hangi ilişkinin bulunduğu, bu kişinin davadaki sıfatı ve bağlantının dayanağı açıklanır. Kurumsal ilişki iddiasında şirketin doğru unvanı ve ilişkinin tarihi önemlidir. Aynı gruptaki farklı şirketler ya da benzer unvanlı kuruluşlar birbirinin yerine yazılmaz. Mahkemenin değerlendirmesi için gerçek ilişkinin sınırları belirgin olmalıdır.
HMK 36 kapsamındaki tarafsızlık kuşkusu
HMK m.36/1 genel olarak tarafsızlıktan şüpheyi gerektiren önemli sebebe dayanır. Aynı fıkrada davada tarafa öğüt veya yol gösterme, gerekli olmadığı halde görüş açıklama, belirli önceki görevler, dördüncü derece dahil yansoy hısımlığı ve dava sırasında tarafla dava veya düşmanlık bulunması gibi haller sayılır. Bilirkişi hakkında bu hükümler değerlendirilirken m.272’nin özel düzenlemeleri de birlikte okunur.
Ret dilekçesi bir suçlama listesi değildir. İleri sürülen söz veya davranışın tarihi, bağlamı ve neden bu dosyada tarafsızlığı etkilediği açıklanır. Duyuma dayalı bilgi doğrulanmış olay gibi yazılmaz. Mesleki bir toplantıya birlikte katılma veya genel bilimsel görüş birliği, somut bağ açıklanmadan otomatik ret sonucu olarak sunulamaz. Başvuru, yargılamada önemli olan ilişkiyi ve belgeyi ortaya koymalıdır.
Önceki tanıklık istisnası nasıl uygulanır?
HMK m.272/1, bilirkişinin aynı dava veya işte daha önce tanık olarak dinlenmesini ret sebebi saymaz. Hâkimlere ilişkin m.36 hükmündeki tanıklık ifadesi, bu özel istisna görülmeden bilirkişiye aynen uygulanamaz. Bu nedenle dilekçe yalnız önceki tanık tutanağını ekleyerek otomatik ret istemi üzerine kurulmamalıdır. Önceki tanıklıktan farklı bir kişisel ilişki veya başka somut sebep ileri sürülüyorsa ayrıca açıklanır.
İstisna, kişinin hiçbir koşulda reddedilemeyeceği anlamına da gelmez. Aynı kişide başka bir ret veya yasaklılık sebebi bulunup bulunmadığı ayrı sorudur. Dilekçedeki dayanak, kanunun ret sebebi saymadığı tanıklık olgusuyla gerçekten ileri sürülen diğer ilişkiyi birbirinden ayırmalıdır. Böylece mahkemenin hangi vakıayı hangi hüküm altında değerlendirmesi istendiği anlaşılır.
Öğrenme kaydı ile ilişkinin tarihini ayırma
Bir ilişkinin başladığı tarih ile tarafın bu ilişkiyi öğrendiği tarih farklı olabilir. HMK m.272/3 bakımından ret sebebinin öğrenilmesi esas alındığından, her iki tarih ayrı yazılır. Bir internet kaydının bugün çıktısının alınması, içeriğin ilk kez bugün öğrenildiğini kendiliğinden göstermez. Önceki tutanak veya dilekçede aynı bilgiye değinilmişse bu kayıtlar görmezden gelinmemelidir.
Haftalık süre hesabında HMK m.92/2 ve resmî tatilin etkisinde m.93 uygulanır. Son haftada başlangıca karşılık gelen gün belirlenir; son günün resmî tatile rastlaması halinde takip eden ilk iş günü kuralı değerlendirilir. Dilekçede belgesiz bir tarih üretilmez. Başvuru dosyasına öğrenme biçimini gösteren kayıt eklenir veya mahkeme dosyasında bulunduğu yer açıkça belirtilir.
Ret dilekçesi rapor itiraz süresini ortadan kaldırır mı?
HMK m.272 bilirkişinin şahsına, m.281 ise raporun eksik veya belirsiz yönleri ve yeni inceleme talebine ilişkin ayrı hükümler içerir. Ret sebebinin öğrenilmesine bağlı bir hafta ile raporun tebliğine bağlı iki hafta birbirinin yerine kullanılmaz. Ret dilekçesi verildiği için rapora ilişkin açıklamaların artık gereksiz olduğu düşünülmemelidir. Dosyada rapor tebliğ edilmişse o başvurunun konusu ve süresi ayrıca izlenir.
Tek bir dosyada her iki talep bulunuyorsa bölüm başlıkları açıkça ayrılmalıdır. Kişisel ret sebebini gösteren belge ile hesap hatasını gösteren tablo aynı işlevi görmez. Rapor itirazı için hukuk davasında bilirkişi raporuna itiraz örneği kullanılabilir. Bu sayfanın Word belgesi, teknik rapor itirazlarını ayrıntısıyla içeren ikinci bir şablon olarak düzenlenmemiştir.
Talep sonucunda ne istenir, hangi sonuç varsayılmaz?
Ret talebinin kabulü, bilirkişinin dosyadaki görevi bakımından karar verilmesini sağlar; bunun davanın esasını kendiliğinden çözdüğü söylenemez. Davayı kazanma, bütün önceki delillerin yok sayılması veya karşı tarafın kötü niyetinin kesinleşmesi ret kararının otomatik sonucu olarak yazılmaz. Teknik inceleme devam edecekse hangi uzmanlıkta yeni görevlendirme gerektiği mahkemeye açıklanır.
HMK m.272/4 uyarınca kabul kararının kesinliği ile talebin reddine ilişkin kararın esas hükümle birlikte kanun yoluna taşınabilmesi ayrı kurallardır. Hâkimin reddi hakkında başka maddelerde bulunan merci ve başvuru yolları, bilirkişi reddindeki bu özel düzenleme atlanarak kullanılmaz. Talep, bilirkişiyi görevlendiren mahkemeye yöneltilir ve dosya üzerinden verilen kararın gerekçesi kaydedilir.
Belge sunarken doğruluk ve bağlam
Kurumsal profil veya ticaret sicili kaydı sunuluyorsa belgenin tarihi, kaynağı ve hangi kişiye ait olduğu açık olmalıdır. Güncelliği belli olmayan bir profil, halen devam eden ücretli ilişkiyi kesin biçimde gösteriyormuş gibi sunulmaz. İlişkinin süresi veya sona erdiği tarih biliniyorsa bu da açıklanır. Belgenin yalnız iddiayı destekleyen bir satırını alıp bağlamı gizlemek yerine değerlendirmeye elverişli bütünlük korunur.
HMK m.272/3’teki yemin yasağı nedeniyle karşı tarafa yemin teklif edilmesiyle ret sebebinin ispatlanacağı düşünülmez. Elde bulunan kayıtların hangi olguyu gösterdiği belirtilir; başka yerdeki bir belge gerekli görülüyorsa kurum, tarih ve kayıt bilgisiyle mahkemeden ilgili işlemin değerlendirilmesi istenir. Genel ve sınırsız araştırma talebi yerine dosyadaki somut ilişkiyi aydınlatacak belge tarif edilir.
Bilirkişinin reddi hakkında sık sorulan sorular
Ret süresi nedir?
Ret sebebinin öğrenilmesinden itibaren en geç bir haftadır.
Bilirkişi tanık olmuşsa otomatik reddedilir mi?
Hayır. HMK m.272 bunu tek başına ret sebebi saymaz.
Rapor aleyhe ise ret istenir mi?
Aleyhe rapor tek başına ret sebebi değildir.
Ret talebine kim karar verir?
Bilirkişiyi görevlendiren mahkeme karar verir.
Kabul kararı temyiz edilir mi?
HMK m.272/4’e göre kabule ilişkin karar kesindir.
Ret kararı reddedilirse ne olur?
Redde ilişkin karara esas hükümle birlikte kanun yolunda başvurulabilir.
Yemin delili kullanılabilir mi?
Ret sebebinin ispatı için yemin teklif edilemez.
Yasaklılıkta bir hafta şartı var mı?
Yasaklılık hâlinde mahkemenin hüküm verilinceye kadar resen görevden alma yetkisi vardır.
Word örneği aynen kullanılabilir mi?
Hayır; somut ret sebebi ve öğrenme tarihiyle uyarlanmalıdır.
Resmî kanun kaynağı
Güncel kanun metni için Adalet Bakanlığı UYAP – HMK 34, 36 ve 272, değişiklikler için Resmî Gazete, benzer şablonlar için Örnek Dilekçeler kullanılabilir.
İçerik hazırlayan: Avukat Halil Bakırcı — Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
