Çoklu Tasarım Başvurusu Nasıl Yapılır? Locarno Sınıfı ve SMK 61 Rehberi 2026
Kısa ve net cevap: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 61. maddesi, birden fazla tasarımın tek başvuruda tescil edilmesine imkân verir; buna çoklu tasarım başvurusu denir. Temel kural, çoklu başvurudaki tasarımların uygulandığı ürünlerin Locarno Sınıflandırmasında aynı sınıfta yer almasıdır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında farklı Locarno sınıflarındaki ürün tasarımları aynı çoklu başvuruda birleştirilemez. Çoklu başvurudaki her tasarım bağımsız olarak yenilik, ayırt edici nitelik ve diğer koruma şartlarını taşımalıdır; bir tasarımın güçlü olması diğer tasarımları otomatik olarak geçerli kılmaz. Aynı ürün ailesindeki varyasyonları tek başvuru altında toplamak idari ve mali avantaj sağlar, ancak görsellerin ve ürün adlarının her tasarım için ayrı ve açık hazırlanması gerekir.
Çoklu tasarım başvurusu nedir?
Bir işletmenin tek bir ürün için değil, aynı koleksiyon içinde birden fazla görünüm geliştirmesi yaygındır. Örneğin aynı sandalye serisinin farklı sırt biçimleri, aynı şişe ailesinin farklı gövde varyasyonları veya aynı mobilya koleksiyonundaki benzer ürün tasarımları aynı dönemde piyasaya çıkabilir. Her biri için ayrı dosya açmak yerine Kanunun şartları oluşuyorsa tek bir çoklu başvuru yapılabilir.
Çoklu başvuru tek bir başvuru dosyası altında birden fazla bağımsız tasarım barındırır. Her tasarımın numarası, görseli ve ürün bilgisi ayrı tutulur; koruma değerlendirmesi tasarım bazında yapılır.
Locarno Sınıflandırması nedir?
Locarno Sınıflandırması, endüstriyel tasarımların uygulandığı ürünleri uluslararası sınıflara ayıran sistemdir. Nice Sınıflandırmasının markalarda mal ve hizmetleri düzenlemesine benzer biçimde, Locarno tasarım başvurularında ürünlerin sınıflandırılmasını kolaylaştırır. TÜRKPATENT başvurularında güncel Locarno sınıfı ürün adına göre belirlenir.
Locarno sınıfı, tasarım hakkının tek başına maddi koruma sınırı değildir. Korumanın esasını tescil görselleri ve tasarımın genel izlenimi belirler. Sınıflandırma daha çok idari araştırma ve başvuru düzeni sağlar.
Çoklu başvuruda aynı Locarno sınıfı şartı neden vardır?
Çoklu başvurunun amacı birbiriyle ürün sınıfı bakımından bağlantılı tasarımları tek idari dosyada yönetmektir. Tamamen farklı sektörlerden ürünleri sınırsız biçimde tek başvuruya doldurmak araştırmayı, yayımı ve sicil takibini zorlaştırır. Bu nedenle SMK m.61 çoklu başvuruyu ürünlerin aynı Locarno sınıfında bulunması kuralına bağlar.
Başvuru hazırlığında ürün adlarının doğru seçilmesi bu nedenle önemlidir. Yanlış ürün adı yanlış sınıfa, yanlış sınıf da çoklu başvuru şartının karşılanmamasına yol açabilir.
Aynı koleksiyondaki her ürün tek çoklu başvuruya konabilir mi?
Hayır. Ticari olarak aynı koleksiyon adı altında satılmaları yeterli değildir. Öncelikle ürünlerin Locarno Sınıflandırmasındaki sınıfları kontrol edilir. Örneğin bir ev koleksiyonunda sandalye, lamba, vazo ve tekstil ürünü birlikte pazarlansa da bunların sınıfları farklı olabilir.
Ticari koleksiyon ile hukuki sınıflandırma aynı kavram değildir. Başvuru, pazarlama kataloğuna göre değil güncel Locarno sınıfına göre yapılandırılmalıdır.
Grafik sembol ve süslemelerde özel durum nedir?
SMK m.61, belirli tasarım türlerinde aynı sınıf kuralına ilişkin özel düzenleme içerir. Süsleme ve grafik sembol niteliğindeki tasarımlarda çoklu başvuru yapısı ürünün fiziksel ürün sınıfından farklı değerlendirilir. Başvuru sırasında tasarımın gerçekten grafik sembol veya süsleme niteliğinde olup olmadığı doğru belirlenmelidir.
Bir ürün yüzeyindeki desen ile ürünün üç boyutlu gövde tasarımı aynı hukuki nesne değildir. Korunmak istenen görünüm başvuruda açık biçimde ayrılmalıdır.
Her tasarım için ayrı görsel gerekir mi?
Evet. Çoklu başvuruda yer alan her tasarım, koruma kapsamını açıkça gösterecek kendi görsel anlatımına sahip olmalıdır. Bir tasarımın görselleri diğer tasarımla karışmamalı; her varyasyonun hangi özellikleriyle ayrı tasarım olduğu anlaşılmalıdır.
Ön, arka, sağ, sol, üst, alt ve perspektif görünümler ürünün niteliğine göre kullanılabilir. Farklı tasarımların görsellerinde numaralandırma sistemi tutarlı olmalıdır.
Bir ürünün renk varyasyonları ayrı tasarım olabilir mi?
Renk, tasarımın görünüm özelliklerinden biridir. Ancak salt küçük ton değişiklikleri her zaman ayrı yenilik ve ayırt edici nitelik yaratmaz. Renk kombinasyonunun genel izlenimde belirgin rol oynadığı tasarımlarda farklı varyasyonların ayrı tasarım olarak başvuruya dahil edilmesi değerlendirilebilir.
Her varyasyonun m.56’daki yenilik ve ayırt edici nitelik testini bağımsız geçmesi gerekir.
Aynı formun farklı ölçüleri ayrı tasarım mıdır?
Sadece aynı ürünün büyütülmüş veya küçültülmüş hâli, görünüm oranları değişmiyorsa bağımsız tasarım değeri yaratmayabilir. Çoklu başvuruda her varyasyonun görsel olarak gerçek bir farklılık taşıması gerekir. Başvuru sayısını artırmak amacıyla önemsiz ölçü farklarını ayrı tasarım olarak sunmak korumayı güçlendirmez.
Oran, siluet, çizgi veya yüzey düzeni değişiyorsa genel izlenim ayrıca değerlendirilir.
Bir tasarım yenilik taşımıyorsa diğerleri de reddedilir mi?
Çoklu başvurudaki tasarımlar tek dosyada yer alsa da her tasarımın maddi koruma şartları bağımsızdır. Bir tasarımın yenilik veya ayırt edici nitelik sorunu bulunması, şartları taşıyan diğer tasarımların otomatik olarak korumasını ortadan kaldırmaz.
TÜRKPATENT incelemesi ve üçüncü kişi itirazları tasarım numaraları bazında yürütülebilir. Başvuru sahibi bu nedenle her tasarım için ayrı önceki tasarım araştırması yapmalıdır.
Çoklu başvuruda ürün adları neden önemlidir?
Ürün adı, tasarımın uygulandığı veya içinde bulunduğu ürünü tanımlar ve Locarno sınıfının belirlenmesinde kullanılır. Çok genel “eşya”, “aksesuar”, “ürün” gibi belirsiz ifadeler yerine sınıflandırmaya uygun somut ürün adları kullanılmalıdır.
Ürün adı tescil görselinin kapsamını genişleten soyut hak yaratmaz. Buna rağmen yanlış ürün adı çoklu başvurunun şekli şartlarını bozabilir ve ayırma gerektirebilir.
Çoklu başvuru şartı sağlanmazsa ne olur?
TÜRKPATENT çoklu başvurudaki tasarımların aynı başvuru içinde tutulmasına ilişkin şartların karşılanmadığını tespit ederse başvuru sahibinden uygun düzeltme veya ayırma işlemi isteyebilir. Başvuru sahibinin verilen süre içinde gerekli işlemi yapması gerekir.
Ayırma işlemi yeni dosyaların oluşmasına ve ek ücretlere yol açabilir. Bu nedenle Locarno kontrolü başvuru gönderilmeden önce yapılmalıdır.
Ayırma başvurusu ne işe yarar?
Çoklu başvurudaki tasarımların tek dosyada bulunma şartı yoksa bazı tasarımlar ayrı başvurulara ayrılabilir. Kanundaki ve uygulama yönetmeliğindeki şartlar sağlandığında ayırma başvuruları ilk başvurunun tarihsel önceliğini koruyacak şekilde yürütülebilir.
Ayırma, başvuruyu sonradan yeni tasarımlarla genişletmek için kullanılamaz. İlk dosyada yer almayan yeni görünümün ayrı yeni başvurusu gerekir.
Çoklu başvuruda sonradan yeni tasarım eklenebilir mi?
Hayır. Başvuru tarihi belirlendikten sonra dosyanın kapsamı yeni tasarımlar eklenerek genişletilemez. Yeni koleksiyon veya yeni varyasyon için ayrı başvuru yapılmalıdır.
Bu nedenle ürün lansmanı öncesinde tasarım ekibiyle hukuk/başvuru ekibi arasında nihai varyasyon listesi oluşturulmalıdır.
Çoklu başvurunun maliyet avantajı var mı?
TÜRKPATENT ücret tarifesi, ilk tasarım ve çoklu başvurudaki ilave tasarımlar için farklı ücret kalemleri öngörebilir. Aynı sınıftaki çok sayıda tasarım için çoklu başvuru, ayrı dosyalara göre idari ve mali verim sağlayabilir. Ancak güncel 2026 ücretleri başvuru günü resmi tarifeden kontrol edilmelidir.
Yalnızca ücret azaltmak amacıyla hukuken aynı dosyada tutulamayacak tasarımları birleştirmek doğru değildir.
Yenileme her tasarım için ayrı mı değerlendirilir?
Çoklu başvurudan tescil edilen tasarımlar aynı dosya ailesinde takip edilse de koruma ve yenileme durumu tasarım bazında yönetilebilir. Hak sahibi belirli tasarımların korumasını sürdürmek, diğerlerini yenilememek isteyebilir. Sicil işlemleri güncel TÜRKPATENT prosedürüne göre yapılır.
Portföy yönetiminde çoklu dosya içindeki her tasarım için ürün, pazar ve yenileme değeri ayrı kaydedilmelidir.
Çoklu başvuruda yayım ertelemesi yapılabilir mi?
Tasarım sahibi, SMK m.66’daki şartlar çerçevesinde tasarımın yayımını ertelemeyi talep edebilir. Çoklu başvuruda yayım stratejisi, ürün lansman tarihleri ve tasarımların ayrı ticari takvimleri dikkate alınarak planlanmalıdır.
Yayım ertelemesinin süresi ve tamamlayıcı işlem/ücretleri her tasarım bakımından doğru takip edilmelidir.
Çoklu başvuruda rüçhan nasıl kullanılır?
Bir veya birden fazla tasarım için yabancı ilk başvuruya ya da kanundaki sergi rüçhanına dayanılabilir. Hangi tasarımın hangi önceki başvuruya dayandığı açıkça eşleştirilmelidir. Tasarım rüçhan süresi altı aydır.
İlk yabancı dosyada bulunmayan yeni tasarım için eski rüçhan tarihi talep edilemez.
Uluslararası tasarım portföyünde çoklu başvuru
Türkiye’deki çoklu başvuru ile Hague Sistemi veya yabancı ülke çoklu tasarım kuralları birebir aynı olmayabilir. Aynı ürün ailesinin farklı ülkelerde nasıl dosyalanacağı, ürün sınıfı ve tasarım sayısı sınırları ülke veya sistem bazında kontrol edilmelidir.
Uluslararası lansman öncesinde görsel setlerin ortak hazırlanması, ülke bazlı başvuruları hızlandırır.
Çoklu başvuru için tasarım dosyası nasıl hazırlanır?
- Korunacak tüm tasarım varyasyonlarını nihai listeye alın.
- Her tasarımın ürün adını belirleyin.
- Güncel Locarno sınıfını kontrol edin.
- Aynı çoklu başvuruya girebilecek tasarımları gruplayın.
- Her tasarım için ayrı ve tutarlı görsel set hazırlayın.
- Önemsiz renk/ölçü farklarını gereksiz ayrı tasarım olarak çoğaltmayın.
- Her tasarım için yenilik araştırması yapın.
- Kamuya sunma ve rüçhan tarihlerini tasarım bazında kaydedin.
- Yayım ertelemesi gerekecek tasarımları lansman takvimine göre belirleyin.
Çoklu başvuru mu ayrı başvuru mu daha iyi?
Aynı Locarno sınıfındaki aynı ürün ailesi için çoklu başvuru genellikle dosya yönetimi ve maliyet açısından avantajlıdır. Ancak tasarımların farklı şirketlere devredilmesi, farklı ülkelerde farklı strateji izlenmesi veya yayım/uyuşmazlık yönetiminin tamamen ayrı tutulması bekleniyorsa ayrı başvuru pratik olabilir.
Karar yalnızca ilk başvuru ücretine göre değil portföyün beş ila yirmi beş yıllık yönetimine göre verilmelidir.
Çoklu başvuruda yapılan yaygın hatalar
En sık hatalar; Locarno sınıfını kontrol etmeden farklı ürünleri aynı dosyaya koymak, aynı tasarımın neredeyse birebir küçük varyasyonlarını gereksiz çoğaltmak, görselleri yanlış numaralandırmak, koruma istenmeyen kısımları farklı görsellerde tutarsız göstermek ve rüçhan bağlantılarını tasarım bazında ayırmamaktır.
Başvuru yapılmadan önce görsel ve sınıflandırma tablosu hazırlanması bu hataları büyük ölçüde önler.
Resmî kaynaklar ve ilgili rehberler
Güncel başvuru, sınıflandırma ve ücret bilgileri için TÜRKPATENT Tasarım ve TÜRKPATENT Mevzuat sayfaları esas alınmalıdır. Yenilik için SMK m.56 rehberimizi, rüçhan için SMK m.62-63 rehberimizi, yayım ertelemesi için SMK m.66 rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Çoklu tasarım başvurusu nedir?
Birden fazla tasarımın Kanundaki şartlarla tek başvuru dosyasında tescilinin talep edilmesidir.
Çoklu başvuruda tasarımlar aynı Locarno sınıfında mı olmalı?
Kanundaki özel istisnalar dışında evet; ürünlerin aynı Locarno sınıfında yer alması temel şarttır.
Aynı koleksiyondaki farklı ürünler otomatik olarak birlikte başvurulabilir mi?
Hayır. Ticari koleksiyon adı değil Locarno sınıflandırması esas alınır.
Her tasarım için ayrı görsel gerekir mi?
Evet. Her tasarımın koruma kapsamını açıkça gösteren kendi görsel anlatımı bulunmalıdır.
Bir tasarım reddedilirse diğerleri de reddedilir mi?
Hayır. Çoklu başvurudaki tasarımlar maddi koruma şartları bakımından ayrı değerlendirilir.
Başvurudan sonra yeni tasarım eklenebilir mi?
Hayır. Kapsam yeni tasarımla genişletilemez; yeni görünüm için yeni başvuru gerekir.
Renk varyasyonu ayrı tasarım sayılır mı?
Renk farkının genel izlenimde gerçek farklılık yaratıp yaratmadığına göre değerlendirilir.
Çoklu başvuru yayım ertelemesine konu olabilir mi?
SMK m.66 şartları çerçevesinde yayım erteleme talebi yapılabilir.
Sonuç
SMK m.61, aynı ürün sınıfındaki tasarım ailelerini tek başvuruda yönetmek için güçlü bir portföy aracıdır. Başarılı çoklu başvurunun anahtarı doğru Locarno sınıfı, tasarım bazında açık görseller ve her varyasyonun bağımsız yenilik/ayırt edicilik analizidir. Çoklu başvuru dosyayı birleştirir; tasarımların hukuki geçerliliğini birbirine bağlamaz.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Bu içerik 11 Eylül 2026 tarihinde 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.61 ve bağlantılı tasarım hükümleri ile TÜRKPATENT’in güncel tasarım başvuru ve sınıflandırma kaynakları esas alınarak hazırlanmıştır. Yazar ve inceleyen: Av. Halil Bakırcı, Mersin Barosu Sicil No: 3472.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
