TÜRKPATENT Tasarım Başvurusunu Nasıl İnceler? Ret ve Tescil | SMK 64 Rehberi 2026
Kısa ve net cevap: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 64. maddesi uyarınca TÜRKPATENT, tasarım başvurusunu Kanunda öngörülen şekli ve maddi koşullar yönünden inceler. Kurum yalnızca formun doldurulup doldurulmadığına bakmaz; başvuru konusunun SMK m.55 anlamında tasarım olup olmadığı, Kanunun aradığı yenilik şartı ve koruma dışında bırakılan durumlar gibi kanuni ret nedenlerini de değerlendirir. Çoklu başvuruda sorun yalnızca bazı tasarımlara ilişkinse diğer tasarımlar bakımından süreç devam edebilir. Şekli eksikliklerin mevzuatta öngörülen usul ve süre içinde giderilmemesi veya maddi ret nedeninin ortadan kalkmaması hâlinde başvuru tamamen ya da ilgili tasarım bakımından reddedilir. Ret nedeni bulunmayan başvuru tescil ve yayım aşamasına geçer; tescilden sonra üçüncü kişiler SMK m.67-68’deki itiraz yolunu kullanabilir.
Tasarım başvurusu nereye yapılır?
Türkiye’de tasarım tescil başvurusu Türk Patent ve Marka Kurumuna yapılır. Güncel başvurular elektronik sistem üzerinden yürütülür. Başvuru sahibinin kimlik bilgileri, tasarım görselleri, ürün adı, Locarno sınıflandırmasına ilişkin bilgiler, varsa rüçhan ve yayım erteleme talebi ile güncel ücret işlemleri dosyada yer alır.
Tasarım hakkının sınırı büyük ölçüde başvurudaki görsellerden doğduğu için elektronik formun doğru doldurulması kadar görsellerin hukuki stratejiye uygun hazırlanması da önemlidir.
TÜRKPATENT yalnızca şekli inceleme mi yapar?
Hayır. 6769 sayılı Kanun tasarım başvurularında belirli maddi şartların Kurum tarafından re’sen incelenmesini öngörür. Başvuru konusu görünümün Kanundaki tasarım tanımına girip girmediği, yenilik ölçütü ve açık koruma dışı hâller TÜRKPATENT incelemesinde gündeme gelir.
Bununla birlikte tescil, tasarımın dünyadaki bütün önceki tasarımlar karşısında tartışmasız ayırt edici olduğunun nihai garantisi değildir. Tescilden sonra üçüncü kişi itirazı ve hükümsüzlük davası yolları bulunduğu için başvuru sahibinin kendi ayrıntılı ön araştırmasını yapması gerekir.
Başvuru tarihinin belirlenmesi neden önemlidir?
Tasarımın yeniliği ve rüçhan ilişkisi başvuru tarihine bağlandığından, Kanunda başvuru tarihi kazanılması için aranan asgari unsurlar kritik önemdedir. Başvuru sahibinin kimliğini ve tasarımın görsel anlatımını belirleyen temel bilgiler eksikse başvuru tarihi bakımından sorun doğabilir.
Eksik unsur sonradan tamamlandığında başvuru tarihinin değişmesi, aradaki kamuya açıklamalar veya rakip başvurular bakımından ciddi sonuç yaratabilir. Bu nedenle “önce boş dosya açalım, görselleri sonra ekleriz” yaklaşımı tasarım korumasında risklidir.
Tasarım görselleri nasıl incelenir?
Görsel anlatımlar tasarımı açık, bütüncül ve karşılaştırılabilir göstermelidir. Farklı açılardaki görseller birbiriyle çelişmemeli, koruma istenmeyen kısımlar TÜRKPATENT’in kabul ettiği görsel feragat yöntemleriyle tutarlı biçimde belirtilmelidir.
Bir görünüşte bulunan parçanın başka görünüşte kaybolması, farklı ürün varyasyonlarının tek tasarım gibi karıştırılması veya düşük çözünürlüklü görsel tasarımın kapsamını belirsizleştirebilir ve eksiklik sürecine yol açabilir.
Başvuru konusu gerçekten “tasarım” olmalı mı?
Evet. SMK m.55 tasarımı ürünün tümünün veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin görünümü olarak tanımlar. Soyut fikir, iş yöntemi, teknik çalışma prensibi veya yalnızca sözlü konsept tasarım tescilinin konusu değildir.
Bilgisayar programının kendisi de ürün tanımının dışındadır. Buna karşılık ambalaj, grafik sembol, tipografik karakter ve belirli ürün parçaları Kanundaki şartlarla tasarımın konusu olabilir.
TÜRKPATENT yenilik incelemesi yapar mı?
6769 sayılı Kanun, eski sistemden farklı olarak tasarımın yeniliğini Kurum incelemesinin bir parçası hâline getirmiştir. TÜRKPATENT erişilebilir önceki tasarım kayıtları ve başvuru verileri üzerinden tasarımın yeni olup olmadığını değerlendirir. Aynı veya yalnızca önemsiz ayrıntılarda farklı önceki tasarım tespit edilirse ret gündeme gelir.
Bu incelemenin varlığı başvuru sahibinin dünya çapında ön araştırma yükünü ortadan kaldırmaz. İnternette, yabancı sicillerde veya eski kataloglarda bulunan tasarımlar tescilden sonra itiraz ya da hükümsüzlükte ortaya çıkabilir.
Ayırt edici nitelik de TÜRKPATENT incelemesinde ele alınır mı?
Tasarım korumasının maddi şartı yenilikle birlikte ayırt edici niteliktir. Tescil sürecinde Kurumun re’sen inceleme kapsamı Kanunda belirlenen ölçüde yürür; tescilden sonra ayırt edici nitelik eksikliği üçüncü kişi itirazının ve hükümsüzlük davasının güçlü gerekçelerindendir.
Başvuru sahibi yalnızca “aynısı sicilde çıkmadı” sonucuna güvenmemeli, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde farklı genel izlenim yaratıp yaratmadığını ayrıca analiz etmelidir.
Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı tasarım reddedilir mi?
Evet. SMK m.58 kapsamında kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı tasarımlar koruma dışında tutulur. Tasarım yeni olsa dahi bu ret engeli aşılmaz.
Bu istisna, tasarımın alışılmadık veya eleştirel olmasından ibaret değildir; somut içeriğin kamu düzeni/genel ahlak ölçütleriyle açık çatışması değerlendirilir.
Teknik fonksiyonun zorunlu kıldığı görünüm nasıl değerlendirilir?
SMK m.58, yalnızca teknik fonksiyonun zorunlu kıldığı görünüm özelliklerini tasarım koruması dışında bırakır. Başvurunun bütün görünümü sırf ürün işlevsel olduğu için reddedilmez. Teknik zorunlu unsurlar ile tasarımcının serbest görsel tercihleri ayrılır.
Mekanik bağlantı için belirli biçim ve boyutta olması zorunlu özellikler de kural olarak koruma dışındadır. Modüler sistemlere ilişkin özel istisna ayrıca incelenir.
Ürün adı yanlışsa ne olur?
Ürün adı tasarımın uygulandığı veya içinde bulunduğu ürünü tanımlar ve Locarno sınıflandırmasının belirlenmesine yardımcı olur. Belirsiz, yanlış veya görselle bağdaşmayan ürün adı TÜRKPATENT’in düzeltme istemesine yol açabilir.
Ürün adı, tasarım görselinde gösterilmeyen unsurları koruma kapsamına eklemez. Buna rağmen doğru sınıflandırma ve araştırma için somut ürün adı kullanılmalıdır.
Locarno sınıfı yanlış seçilirse başvuru reddedilir mi?
TÜRKPATENT ürün adına ve güncel Locarno sınıflandırmasına göre sınıfı kontrol eder ve gerekli düzeltmeleri isteyebilir. Özellikle çoklu başvuruda tasarımların aynı sınıfta bulunması kuralı nedeniyle yanlış sınıflandırma ayırma gerektirebilir.
Tek tasarımda sınıf hatası her durumda maddi hak kaybı yaratmasa da başvuru işlemlerini uzatabilir.
Çoklu başvuruda bir tasarım sorunluysa ne olur?
Çoklu başvurudaki her tasarım bağımsız hukuki nesnedir. Ret nedeni yalnızca belirli tasarıma ilişkinse diğer tasarımlar bakımından tescil süreci sürdürülebilir. Bu nedenle Kurum kararında hangi tasarım numaralarının hangi gerekçeyle reddedildiği dikkatle incelenmelidir.
Başvuru sahibinin karara itirazı da sorunlu tasarım ve ret nedeni bazında yapılandırılmalıdır.
Şekli eksiklik bildirimi gelirse ne yapılmalı?
TÜRKPATENT’in eksiklik yazısı, hangi başvuru unsurunun mevzuata uygun olmadığını gösterir. Başvuru sahibi verilen süre içinde tam ve doğru düzeltmeyi yapmalıdır. Görsel, ürün adı, sınıf, başvuru sahibi bilgisi veya ücret gibi farklı eksikliklerin hukuki sonuçları aynı olmayabilir.
Eksiklik yazısına yalnızca genel dilekçe vermek yerine sistemde istenen belge ve alanlar teknik olarak tamamlanmalıdır.
Görsel sonradan değiştirilebilir mi?
Başvurunun kapsamını genişletecek, tasarımın kimliğini değiştirecek yeni görsel sonradan eklenemez. Eksikliğin giderilmesi amacıyla yapılan düzeltme, ilk başvuruda açıklanan tasarımın sınırları içinde kalmalıdır. Esaslı yeni görünüm ayrı tasarım başvurusuna konu edilmelidir.
Bu nedenle ilk yüklenen görsel set nihai tescil stratejisinin merkezidir.
Başvuru kısmen reddedilebilir mi?
Evet. Çoklu başvuruda ret nedeni bazı tasarımlar bakımından mevcutsa kısmi ret mümkündür. Ayrıca tasarımın belirli görünüm özelliklerinin koruma dışında kalması, hakkın kapsamını etkileyebilir. Kurum kararının “dosyanın tamamı mı, belirli tasarımlar mı?” sorusuna göre okunması gerekir.
Kısmi ret kararından sonra kalan tasarımların tescil ve yayım işlemleri devam edebilir.
TÜRKPATENT ret kararına karşı ne yapılabilir?
Kurumun tasarım başvurusu hakkında verdiği karardan zarar gören taraf, SMK’nın kararlara itiraz hükümleri çerçevesinde kararın yeniden incelenmesini talep edebilir. İtiraz süresi ve elektronik işlem türü kararın bildiriminde ve güncel TÜRKPATENT sisteminde kontrol edilmelidir.
İtiraz dilekçesi ret gerekçesine doğrudan cevap vermeli; yenilik iddiası varsa önceki tasarımla karşılaştırma, teknik fonksiyon iddiası varsa görsel seçim özgürlüğü ve ürün tanımı sorunu varsa Kanundaki ürün kavramı açıklanmalıdır.
Tescil kararı ne zaman verilir?
Başvurunun şekli ve re’sen incelenen maddi koşulları uygun bulunduğunda tasarım sicile kaydedilir ve Kanundaki yayım sistemi uygulanır. Başvuru sahibi yayım ertelemesi talep etmişse SMK m.66’daki özel prosedür devreye girer.
Tescil, üçüncü kişilerin m.67 kapsamında itiraz etme veya daha sonra hükümsüzlük davası açma hakkını ortadan kaldırmaz.
Tescil yayımına itiraz süresi nedir?
SMK m.67 uyarınca tasarım tescilinin yayımına karşı üçüncü kişiler Bülten yayımından itibaren üç ay içinde itiraz edebilir. İtiraz yenilik, ayırt edici nitelik, hak sahipliği veya Kanundaki diğer hükümsüzlük nedenlerine dayanabilir.
Başvuru sahibinin tescil sonrası üç aylık dönemi aktif takip etmesi ve gelen itiraza süresinde cevap vermesi gerekir.
TÜRKPATENT tescili yeniliği kesin olarak garanti eder mi?
Hayır. Kurumun yenilik incelemesi önemli bir filtre olsa da dünyadaki bütün internet yayınları, kataloglar, özel arşivler ve yabancı sicillerin her zaman eksiksiz tarandığı anlamına gelmez. Sonradan daha eski bir tasarım bulunursa tescile itiraz veya hükümsüzlük gündeme gelebilir.
Profesyonel başvuru öncesi araştırma bu nedenle tescilden bağımsız olarak yapılmalıdır.
Başvuru öncesi TÜRKPATENT inceleme kontrol listesi
- Tasarımın SMK m.55 anlamında görünüm olduğunu doğrulayın.
- Tüm görselleri birbiriyle tutarlı hazırlayın.
- Koruma istenmeyen kısımları tutarlı feragat yöntemiyle gösterin.
- Önceki tasarım araştırması yapın.
- SMK m.57 kamuya açıklama tarihlerini kontrol edin.
- SMK m.58 teknik fonksiyon ve kamu düzeni engellerini inceleyin.
- Ürün adını ve Locarno sınıfını doğru belirleyin.
- Çoklu başvuruda sınıf şartını kontrol edin.
- Varsa rüçhan ve yayım erteleme talebini başvuruda belirtin.
- TÜRKPATENT bildirimlerini elektronik sistemden günlük takip edin.
Ret sonrası dosya nasıl analiz edilir?
Önce kararın dayandığı kanun maddesi, ret kapsamındaki tasarım numarası ve Kurumun gösterdiği önceki tasarım veya eksiklik belirlenir. Ardından ret gerekçesinin hukuken ve görsel olarak doğru olup olmadığı karşılaştırmalı dosyayla incelenir.
İtiraz süresi kaçırılmadan gerekiyorsa uzman görüşü, ürün tasarım külliyatı ve görsel karşılaştırma hazırlanmalıdır.
Resmî kaynaklar ve ilgili rehberler
Güncel başvuru, inceleme ve işlem bilgileri için TÜRKPATENT Tasarım ve TÜRKPATENT Mevzuat sayfaları esas alınmalıdır. Yenilik için SMK m.56 rehberimizi, teknik fonksiyon için SMK m.58 rehberimizi, tescile itiraz için SMK m.67-68 rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
TÜRKPATENT tasarımda yenilik incelemesi yapar mı?
Evet. 6769 sayılı Kanun kapsamında yenilik Kurumun re’sen inceleme alanındaki temel koşullardandır.
Tescil edilmiş tasarım dünyada kesin olarak yeni midir?
Hayır. Sonradan ortaya çıkan daha eski tasarımlar tescile itiraz veya hükümsüzlükte ileri sürülebilir.
Teknik işlevli ürün başvurusu reddedilir mi?
Sırf teknik işlevi olduğu için değil; görünüm özelliği yalnızca teknik fonksiyonun zorunlu sonucuysa ilgili özellik koruma dışında kalır.
Çoklu başvuruda bir tasarımın reddi diğerlerini de düşürür mü?
Hayır. Ret nedeni yalnızca belirli tasarıma ilişkinse diğerleri bakımından süreç devam edebilir.
Başvurudan sonra tamamen yeni görsel eklenebilir mi?
Hayır. Başvurunun kapsamını esaslı şekilde değiştiren yeni görünüm ayrı başvuru gerektirir.
Tescil yayımına itiraz süresi ne kadardır?
SMK m.67 kapsamında Bülten yayımından itibaren üç aydır.
Yayım ertelemesi başvuruda talep edilebilir mi?
Evet. SMK m.66 şartlarıyla tasarımın yayımı ertelenebilir.
Ürün adı koruma kapsamını genişletir mi?
Hayır. Korumanın merkezi tescil görselleridir; ürün adı sınıflandırma ve tanımlama işlevi görür.
Sonuç
SMK m.64 tasarım tescilini basit kayıt işleminden çıkarıp şekli ve belirli maddi şartların Kurumca incelendiği sisteme bağlar. Başvuru sahibinin en güçlü dosyası; açık görseller, doğru ürün/Locarno bilgisi, güçlü yenilik araştırması, teknik fonksiyon analizi ve eksiksiz rüçhan-yayım stratejisinden oluşur. Tescil önemli bir hak sağlar, ancak sonraki üç aylık itiraz ve hükümsüzlük risklerini tamamen sona erdirmez.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Bu içerik 11 Eylül 2026 tarihinde 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.64 ile bağlantılı m.55-68 hükümleri ve TÜRKPATENT’in güncel tasarım başvuru kaynakları esas alınarak hazırlanmıştır. Yazar ve inceleyen: Av. Halil Bakırcı, Mersin Barosu Sicil No: 3472.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
