Makine Montaj, Bakım ve Onarım İçin Türkiye’ye Gelen Yabancıya 3 Ay Muafiyet | 2026
Makine montaj, bakım ve onarım muafiyeti hangi işleri kapsar?
6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu uyarınca yabancıların Türkiye’de çalışması kural olarak çalışma iznine tabidir. Bunun istisnalarından biri, Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.48/1-b’de düzenlenen teknik ve ticari faaliyete özgü çalışma izni muafiyetidir. Bu bent tek bir işi değil, birbirine yakın birkaç somut faaliyet grubunu kapsar.
Birinci grup, Türkiye’den ihraç edilen veya Türkiye’ye ithal edilen mal ve hizmetlerin kullanılmasına ilişkin eğitim amacıyla gelen yabancılardır. İkinci grup, Türkiye’ye ithal edilen makine ve teçhizatın montajı, bakım ve onarımı için gelen yabancılardır. Üçüncü grup, ithal edilen makine veya teçhizatın kullanımına ilişkin eğitimin verilmesi ya da teçhizatın teslim alınması amacıyla gelenlerdir. Dördüncü grup ise Türkiye’de arızalanan araçların tamiri için gelen yabancılardır.
Bu bent özellikle üretim hattı, endüstriyel cihaz, enerji ekipmanı, laboratuvar veya medikal cihaz, fabrika makinesi ve uzman teknik servis gerektiren teçhizatlarda önem taşır. Ancak muafiyet, “teknik personel” unvanı taşıyan her yabancıya otomatik olarak uygulanmaz. Yapılacak faaliyetin Yönetmelikte sayılan amaçlardan biriyle doğrudan bağlantılı olması gerekir.
Yabancı personel Türkiye’deki alıcı şirkette genel üretim, düzenli bakım ekibi, sürekli servis, satış, yönetim veya günlük operasyon görevi üstlenecekse m.48/1-b normal çalışma izninin yerine kullanılamaz. Muafiyetin hukuki temeli, belirli ithal/ihraç işlemi veya belirli makine-teçhizatla bağlantılı geçici teknik faaliyettir.
Üç aylık çalışma izni muafiyeti süresi nasıl hesaplanır?
Yönetmelik m.48/1-b bu faaliyetler için toplam üç aya kadar çalışma izni muafiyeti öngörür. Üç ay azami süredir. Montaj veya eğitim işi yirmi gün sürecekse başvurunun hukuki ve fiilî dayanağı yirmi günlük faaliyettir; üç aylık üst sınır gereksiz yere genişletilecek serbest çalışma dönemi değildir.
Süre planlamasında sözleşme, seyahat, fabrika erişim tarihi, kurulum takvimi, devreye alma ve eğitim günleri birbiriyle uyumlu olmalıdır. Özellikle büyük sanayi projelerinde gümrük teslimi gecikmesi, saha hazırlığı veya üretim hattının durdurulacağı tarih önceden hesaba katılmalıdır. Çünkü muafiyetin üç aylık sınırını aşan faaliyeti aynı kategori içinde kesintisiz sürdürmek hukuken mümkün değildir.
Projenin Türkiye’deki teknik çalışması üç aydan uzun sürecekse çalışma izni dosyası kurulmalıdır. Çalışma izni başvurusunda işverenin mali yeterliliği ve yabancı başına Türk çalışan istihdamı gibi kriterler gündeme gelir. Bu nedenle uzun proje planlayan şirketlerin çalışma izni mali yeterlilik kriterlerini proje başlamadan önce incelemesi gerekir.
Muafiyet başvurusunda hangi belgeler teknik ilişkiyi ispatlar?
Başvurunun merkezinde, yabancının m.48/1-b kapsamında neden Türkiye’ye geldiğini gösteren belge zinciri bulunur. Pasaport ve biyometrik fotoğraf gibi kişisel belgelerin yanında teknik faaliyetin ticari dayanağı açık şekilde ortaya konulmalıdır. İthalat veya ihracat sözleşmesi, fatura, makine satış sözleşmesi, servis veya garanti sözleşmesi, üretici görevlendirme yazısı, cihazın marka-model ve seri bilgisini gösteren kayıtlar, Türkiye’deki alıcıya ait belgeler ve iş programı dosyanın konusuna göre kullanılır.
Montaj için gelen personelde, yabancının üretici veya yetkili servisle bağının gösterilmesi önemlidir. Bakım ve onarımda hangi cihazın hangi arıza veya periyodik işlem nedeniyle servise alınacağı; kullanım eğitiminde eğitimin hangi makineye ilişkin olduğu ve kimlere verileceği; teslim alma işinde kabul testlerinin ve teknik teslim prosedürünün ne olduğu açıkça yazılmalıdır.
Dosyadaki açıklama ile fiilî faaliyet birbirini doğrulamalıdır. “Teknik destek” gibi sınırları belirsiz bir ifade, Yönetmeliğin hangi unsurunun gerçekleştiğini tek başına göstermez. Başvuru dosyası; mal veya hizmeti, makineyi, tarafları, teknik personeli, yapılacak işlemi ve çalışma tarihlerini somutlaştırmalıdır.
Yurt dışından başvuru nasıl yapılır?
Türkiye dışında bulunan yabancı, vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türk dış temsilciliğine müracaat ederek çalışma izni muafiyeti sürecini başlatır. Dış temsilcilik aşamasında verilen referans numarasıyla e-Muafiyet sistemi üzerinden elektronik başvuru tamamlanır. Başvuru yabancı tarafından yapılır.
Yurt dışındaki üretici şirketin Türkiye’deki alıcı veya servis ortağıyla sözleşme belgelerini önceden eşleştirmesi gerekir. Görevlendirme yazısında yabancının adı, uzmanlığı, Türkiye’deki görev yeri, tarih aralığı ve makine/teçhizat ilişkisi açık olmalıdır. Sadece yabancının yabancı şirkette çalıştığını gösteren bordro veya personel kartı, m.48/1-b’deki teknik amacı tek başına ispatlamaz.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının çalışma izni muafiyeti açıklamalarında yurt dışı başvurunun Türk dış temsilciliğinden başlatıldığı, muafiyet türlerinin ve sürelerin mevzuata göre değerlendirildiği belirtilmektedir.
Türkiye içinden başvuruda 30 günlük süre
Yabancı Türkiye’ye gelmiş durumdaysa ve geçerli bir ikamet iznine dayanarak başvuru yapmıyorsa, yurt içi çalışma izni muafiyeti başvurusu Türkiye’ye giriş tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde yapılmalıdır. Ayrıca vize veya vize muafiyeti süresi aşılmamış olmalıdır. Otuz günlük süreden sonra yapılan yurt içi başvuru Yönetmelik uyarınca ret sebebidir.
Geçerli ikamet izni sahibi yabancı için başvurunun ikamet izni sona ermeden yapılması gerekir. İkamet izni, tek başına çalışma hakkı vermez. Yabancı teknik personel Türkiye’ye turist veya toplantı amacıyla girdikten sonra montaj, bakım veya onarıma başlayacaksa, çalışma faaliyeti başlamadan önce mevzuata uygun çalışma statüsü kurulmalıdır.
Şirketin “iş sadece birkaç gün sürecek” düşüncesi, çalışma izni mevzuatını ortadan kaldırmaz. Muafiyetin varlık sebebi zaten kısa ve özel teknik faaliyetlerdir. Sürenin kısa olması değil, faaliyetin m.48/1-b kapsamına girmesi ve muafiyet alınması hukuki zemini oluşturur.
Aynı kişi için altı aylık tekrar başvuru yasağı
m.48/1-b kapsamındaki muafiyetin en önemli sınırlarından biri altı aylık tekrar başvuru kuralıdır. Bu bent kapsamında çalışma izni muafiyeti düzenlenen yabancıya, muafiyetin düzenlendiği tarihten itibaren altı ay geçmeden aynı bent kapsamında yeni muafiyet başvurusu yapılamaz.
Bu nedenle yabancı üretici, Türkiye’de aynı teknisyeni üç aylık dönemler hâlinde sürekli görevlendiremez. Aynı uzmanın devamlı biçimde Türkiye’ye gelip servis vermesi planlanıyorsa bu ilişki geçici muafiyet mantığından çıkar ve çalışma izni planlaması gerektirir. Şirketin başka teknisyen göndermesi halinde de her kişi bakımından gerçek iş ilişkisi, muafiyet kapsamı ve uygulanan mevzuat ayrıca değerlendirilir; muvazaalı personel değişimi hukuki risk yaratır.
Altı aylık kural m.48/1-b ile m.48/1-c’nin ortak özel kuralıdır. Sınırötesi hizmet sunucularına ilişkin ayrı düzenleme için sınırötesi hizmet sunucusu üç aylık muafiyet rehberi incelenebilir.
Makine-teçhizat muafiyeti ile sınırötesi hizmet sunucusu muafiyeti arasındaki fark
Her iki muafiyet türünün azami süresi üç aydır ve her ikisinde de aynı muafiyet türüne yeni başvuru için altı aylık süre öngörülür. Buna rağmen hukuki sebepleri farklıdır. m.48/1-b, ithal/ihraç mal ve hizmetlerin kullanım eğitimi ile ithal makine-teçhizatın montajı, bakımı, onarımı, kullanım eğitimi, teslim alınması veya Türkiye’de arızalanan araçların tamirine özgüdür.
m.48/1-c ise iş ziyaretçisi, sözleşme karşılığı hizmet sunucusu ve bağımsız meslek mensubu şeklindeki daha genel sınırötesi hizmet ilişkisini kapsar. Başvuru sahibi, işi gerçekten hangi bent tanımlıyorsa o kategori üzerinden başvurmalıdır. Makine kurulumu yapan teknisyenin dosyasını sırf daha kolay göründüğü için “iş ziyaretçisi” olarak kurmak doğru değildir.
Türkiye’de arızalanan yabancı aracın tamiri de kapsama girer mi?
Evet. Yönetmelik m.48/1-b, Türkiye’de arızalanan araçların tamiri amacıyla gelecek yabancıları açıkça kapsar. Burada da tamir konusu araç, arızanın niteliği, yabancının teknik yetkisi ve Türkiye’ye geliş amacı belgelerle ortaya konulmalıdır. Düzenleme yalnızca kara taşıtlarıyla sınırlı bir genel ifade kullanmaz; somut aracın ve teknik işin mevzuat kapsamı dosyada açıklanır.
Yabancı plakalı aracın Türkiye’de bulunmasının gümrük hukuku boyutu çalışma izni muafiyetinden ayrıdır. Araç sahibinin yükümlülükleri bakımından yabancı plakalı araç ve gümrük cezası hükümleri ayrıca gündeme gelebilir.
Makine montaj ve bakım muafiyeti hangi durumlarda reddedilir?
Başvuru sahibinin m.48/1-b kapsamına girmemesi, sahte veya yanıltıcı belge sunulması, kanunla Türk vatandaşlarına ayrılmış mesleklerde çalışma talebi, Türkiye’ye giriş veya kamu düzeni bakımından engel bulunması, süresinde yapılmayan yurt içi başvuru, altı aylık tekrar yasağına aykırı başvuru ve istenen ek belgelerin sunulmaması ret sebepleri arasındadır.
Teknik dosyalarda en sık hukuki sorun, faaliyet ile belge arasındaki kopukluktur. Yurt dışındaki şirketten gelen genel görevlendirme yazısı, hangi ithal makinenin hangi işlemine gelindiğini göstermiyorsa muafiyet kategorisi yeterince ispatlanmaz. İkinci sorun, üç aylık muafiyetle süreklilik arz eden işin yürütülmeye çalışılmasıdır. Üçüncü sorun ise yabancının Türkiye’de başka işlerde de fiilen çalıştırılmasıdır.
İthalatçı ve üretici şirketler için hukuki kontrol listesi
- Makine veya teçhizatın ithalat/satış/servis belgesini belirleyin.
- Yabancı teknisyenin üretici, satıcı veya yetkili servisle bağını belgeleyin.
- Montaj, bakım, onarım, kullanım eğitimi veya teslim işlemini açıkça tarif edin.
- Türkiye’deki işyeri ve saha adresini netleştirin.
- Teknik takvimi üç aylık azami süreyle karşılaştırın.
- Daha önce aynı yabancı için m.48/1-b muafiyeti düzenlenip düzenlenmediğini kontrol edin.
- Yurt içi başvuru yapılacaksa otuz günlük giriş süresini ve vize süresini kontrol edin.
- İş üç aydan uzun sürecekse çalışma izni başvurusunu baştan planlayın.
Normal çalışma iznine geçilecek dosyalarda yabancının görevine göre ücret kriteri de değişir. Yönetici, mühendis, mimar ve uzman pozisyonları bakımından 2026 yabancı çalışma izni ücret katları dikkate alınmalıdır.
Yabancı teknisyenin Türkiye’de başka iş yapması neden kapsam dışıdır?
m.48/1-b muafiyetinin sınırı yalnızca süreyle belirlenmez; faaliyetin konusu da belirleyicidir. Örneğin bir yabancı teknisyen ithal edilen üretim hattının kurulumunu yapmak üzere muafiyet aldıysa, aynı dönemde Türkiye’deki alıcı şirketin sürekli bakım personeli gibi çalışamaz, başka müşterilerin cihazlarına düzenli servis veremez veya şirketin olağan üretim organizasyonunda görev üstlenemez. Muafiyet belgesi, başvuruda ispatlanan teknik faaliyet için çalışma hakkı sağlar. Fiilî işin başvuru konusu dışına çıkması, çalışma izni olmaksızın çalışma değerlendirmesine yol açabilir.
Bu nedenle Türkiye’deki şirket ile yabancı üretici arasında görev sınırının yazılı kurulması önemlidir. Teknik servis planında makinenin marka ve modeli, yapılacak işlem, saha, başlangıç ve bitiş tarihi, eğitimin kapsamı ve yabancı personelin görevi belirtilmelidir. Yabancının Türkiye’de bulunduğu dönemde başka bir projeye aktarılması gerekiyorsa yeni faaliyetin mevcut muafiyet kapsamına girip girmediği ayrıca incelenmelidir.
Muafiyet süresi pasaport ve sosyal güvenlik bakımından nasıl sınırlandırılır?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının çalışma izni muafiyeti açıklamalarına göre muafiyet, yabancının pasaport veya pasaport yerine geçen belgesinin geçerlilik süresinden altmış gün daha kısa olacak şekilde düzenlenir. Bu nedenle teorik olarak üç aylık faaliyet öngörülse bile pasaport süresi yeterli değilse üç aylık belgenin tamamı düzenlenmez. Teknik personel seyahate çıkmadan önce pasaport bitiş tarihinin iş takvimiyle birlikte kontrol edilmesi gerekir.
Muafiyet, sosyal güvenlik yükümlülüklerini de ortadan kaldırmaz. Yönetmelik kapsamındaki muafiyetten yararlanan yabancılar için sosyal güvenliğe ilişkin yükümlülüklerin ilgili mevzuata göre yerine getirilmesi zorunludur. Türkiye ile yabancının geldiği ülke arasındaki sosyal güvenlik sözleşmesi, geçici görevlendirme belgesi ve sigortalılık statüsü ayrı bir hukuki inceleme konusudur. Çalışma izni muafiyeti alınmış olması, sosyal güvenlik bakımından otomatik ve genel bir prim muafiyeti yaratmaz.
Üç aylık muafiyette uzatma başvurusu yapılabilir mi?
Çalışma izni muafiyetinde süre uzatma başvurusu yoktur. Faaliyet, m.48/1-b için öngörülen azami üç aylık sürenin dışına taşacaksa işin kalan kısmı “uzatma” adı altında devam ettirilemez. Ayrıca aynı bentte yeni muafiyet için düzenleme tarihinden itibaren altı aylık bekleme kuralı bulunduğundan, üç aylık sürenin sonunda arka arkaya ikinci muafiyet alınarak proje kesintisiz sürdürülemez.
Proje takvimi başlangıçta üç ayı aşacak şekilde kurulmuşsa yabancı personelin çalışma izni prosedürü baştan planlanmalıdır. Bu yaklaşım, hem yabancının çalışma statüsünü hem de Türkiye’deki işveren veya hizmet alan şirketin idari yaptırım riskini azaltır. Özellikle fabrika kurulumu, devreye alma, kabul testleri ve uzun süreli garanti servisi içeren sözleşmelerde yalnızca montaj günleri değil, yabancının Türkiye’de fiilen görev yapacağı toplam dönem esas alınmalıdır.
Bu içerik 12 Eylül 2026 itibarıyla 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ve Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.48/1-b esas alınarak hazırlanmıştır. Makine, teçhizat veya araçla bağlantılı teknik faaliyetin muafiyet kapsamında olup olmadığı; sözleşme, ithalat ilişkisi, görevlendirme ve süre belgeleri birlikte incelenerek belirlenir.
Sık Sorulan Sorular
Yabancı teknisyen Türkiye’de kaç ay çalışabilir?
m.48/1-b kapsamındaki çalışma izni muafiyetinin azami süresi üç aydır.
Her yabancı teknik servis çalışanı bu muafiyeti alabilir mi?
Hayır. Faaliyet Yönetmelikte sayılan ithal/ihraç mal ve hizmet eğitimi, ithal makine-teçhizat montajı, bakım-onarım, kullanım eğitimi, teslim alma veya Türkiye’de arızalanan araç tamiri amaçlarından birine girmelidir.
Montaj işi dört ay sürecekse muafiyet yeterli midir?
Hayır. Üç aylık azami sınırı aşan çalışma için uygun çalışma izni süreci kurulmalıdır.
Aynı teknisyen hemen yeniden üç aylık muafiyet alabilir mi?
Hayır. m.48/1-b kapsamında muafiyet düzenleme tarihinden itibaren altı ay geçmeden aynı muafiyet türünde yeni başvuru yapılamaz.
Türkiye’deki şirket başvuruyu teknisyen adına yapabilir mi?
Çalışma izni muafiyeti başvurusu yabancı tarafından yapılır; şirket ve yabancı işveren ise teknik ve ticari belgeleri dosyaya sağlar.
Yabancı Türkiye’deyse başvuru süresi nedir?
Geçerli ikamet iznine dayanmayan yurt içi başvuru, vize veya vize muafiyeti aşılmadan Türkiye’ye girişten itibaren en geç otuz gün içinde yapılmalıdır.
Kullanım eğitimi vermek de muafiyet kapsamında mıdır?
Evet. Türkiye’ye ithal edilen makine ve teçhizatın kullanımına ilişkin eğitim verilmesi m.48/1-b kapsamında açıkça düzenlenmiştir.
Teçhizatı teslim almak için gelen yabancı da kapsama girer mi?
Evet. İthal edilen teçhizatın teslim alınması amacıyla gelen yabancı, diğer şartları da sağlayarak bu muafiyet kategorisinden yararlanabilir.
Türkiye’de arızalanan araç için yabancı tamir ekibi getirilebilir mi?
Yönetmelik, Türkiye’de arızalanan araçların tamiri amacıyla gelen yabancıları m.48/1-b kapsamına alır. Başvuru ve muafiyet onayı yine zorunludur.
Muafiyet belgesi alınmadan montaja başlanabilir mi?
Hayır. Muafiyet kategorisine girmek, başvurusuz çalışma hakkı vermez. Çalışma izni muafiyeti süreci tamamlanmadan yabancı personel fiilen çalıştırılmamalıdır.
Hukuki Destek
Yurt dışındaki üretici veya servis şirketinin Türkiye’de makine montajı, bakım-onarım, kullanım eğitimi ya da teslim süreci için personel göndermesinde doğru muafiyet kategorisi ve belge zinciri baştan kurulmalıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, yurt dışındaki şirket ve müvekkillerin Türkiye’deki çalışma izni ve muafiyet işlemlerini Mersin’den takip eder.
Ofis Konumu
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fizikî ofisi Mersin’dedir. Türkiye genelindeki dosyalar bu ofisten koordine edilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
