Danimarka–Türkiye Sosyal Güvenlik Sözleşmesi 2026: Hizmet Birleştirme, Emeklilik ve Geçici Görev
Kısa ve net cevap: Türkiye ile Danimarka arasında yürürlükte bir sosyal güvenlik sözleşmesi vardır. İlk sözleşme 1 Şubat 1978’de yürürlüğe girmiş; 13 Aralık 1999’da imzalanan revize sözleşme 1 Aralık 2003 tarihinde yürürlüğe girmiştir. SGK’nın güncel ülke tablosuna göre Danimarka sözleşmesi malullük, yaşlılık ve ölüm (MYÖ) ile kısa vadeli sigorta kollarını (KVSK) kapsar; sağlık yardımlarını kapsayan genel sağlık sigortası alanı bu sözleşmenin kapsamına dahil değildir. Sözleşme kapsamında Türkiye ve Danimarka’daki sigortalılık süreleri aylığa hak kazanma bakımından birleştirilebilir; ancak bu, 3201 sayılı Kanun uyarınca yurt dışı borçlanmasıyla aynı işlem değildir.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Danimarka–Türkiye Sosyal Güvenlik Sözleşmesi Hangi Riskleri Kapsar?
SGK’nın yürürlükteki ikili sosyal güvenlik sözleşmeleri tablosunda Danimarka için malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile kısa vadeli sigorta kolları kapsamda gösterilmektedir. Bu nedenle Danimarka’da geçen sigortalılık süreleri, Türkiye’de malullük, yaşlılık veya ölüm aylığına hak kazanma koşulları değerlendirilirken sözleşmenin öngördüğü şekilde dikkate alınabilir. Kısa vadeli sigorta kolları bakımından iş kazası ve meslek hastalığı gibi risklerin hangi ülke mevzuatına tabi olduğu ve yardımların nasıl koordine edileceği sözleşme hükümleriyle belirlenir.
Sözleşmenin amacı, bir kişinin iki ülkede çalışmış olması nedeniyle sosyal güvenlik haklarını kaybetmesini önlemektir. Bu amaç iki temel mekanizmayla sağlanır: uygulanacak mevzuatın belirlenmesi ve sigortalılık sürelerinin hak kazanma bakımından birleştirilmesi. Kişinin aynı çalışma dönemi için iki ülkede birden zorunlu sigorta primi ödemesi de sözleşmenin mevzuat çatışmasını çözen hükümleriyle engellenir.
Buradaki “birleştirme” kelimesi, Danimarka’da ödenmiş primlerin Türkiye’ye aktarılması anlamına gelmez. Danimarka’da geçen süre Danimarka sisteminde, Türkiye’de geçen süre Türk sisteminde kalır. Süreler aylığa hak kazanma koşulunu tamamlamak için birlikte değerlendirilir; her kurum kendi mevzuatına göre sorumlu olduğu aylık payını hesaplar.
Danimarka’daki Hizmet Süreleri Türkiye’de Nasıl Birleştirilir?
Bir kişi Türkiye’de belirli bir süre, Danimarka’da başka bir süre çalışmışsa, Türkiye’de tek başına yeterli prim günü bulunmaması hâlinde sözleşme kapsamında Danimarka sigortalılık sürelerinin hak kazanma yönünden dikkate alınması istenebilir. Aynı yöntem Danimarka makamları bakımından da ters yönde çalışır. Ancak aynı takvim dönemine denk gelen mükerrer süreler iki kez sayılmaz; dönemler koordinasyon kurallarına göre değerlendirilir.
Hizmet birleştirme başvurusunda kişinin Danimarka’daki sigortalılık sicili, çalışma tarihleri, işveren kayıtları ve yetkili sosyal güvenlik kurumunun bildirdiği süreler esas alınır. Kişinin yalnız iş sözleşmesi veya maaş bordrosu sunması, yabancı kurumun hizmet teyidinin yerine geçmez. Yetkili kurumlar arasında sözleşme formları ve resmî yazışma kanalı kullanılır.
Türkiye’deki dosyada kişinin 4/1-a, 4/1-b veya diğer sigortalılık statüsü, ilk sigortalılık tarihi ve yaş/prim koşulları da ayrı incelenir. Sözleşme, Türk mevzuatındaki bütün aylık koşullarını ortadan kaldırmaz; eksik sürelerin değerlendirilmesine ve iki ülke mevzuatının koordinasyonuna hizmet eder.
Danimarka ve Türkiye Ayrı Ayrı Emekli Aylığı mı Öder?
İkili sosyal güvenlik sözleşmelerinin temel modeli, her ülkenin kendi mevzuatına göre geçen sigortalılık sürelerine karşılık gelen kısmı ödemesidir. Kişi Türkiye’deki hizmetleri tek başına aylığa yeterli ise Türk mevzuatına göre müstakil aylık bağlanması gündeme gelir. Yeterli değilse Danimarka süreleri hak kazanma testinde birleştirilebilir ve Türkiye, kendi hizmetleriyle orantılı sözleşme aylığını hesaplar.
Danimarka yönünden de Danimarka mevzuatı ve sözleşme uygulanır. Bu nedenle “bütün hizmetler Türkiye’ye taşınır ve tek maaş alınır” ifadesi doğru değildir. Kişinin iki ülkeden ayrı sosyal güvenlik ödemeleri alması mümkündür; her ödeme, ilgili ülkenin kendi süreleri ve mevzuatı üzerinden hesaplanır.
Başvuru yapılmadan önce Türkiye’deki tescil ve hizmet dökümü ile Danimarka kayıtlarının tarih aralıkları karşılaştırılmalıdır. Çakışan dönemler, eksik bildirimler veya isim/kimlik uyumsuzlukları varsa kurumlar arası yazışmadan önce düzeltilmesi dosyanın hızını artırır.
Türkiye’den Danimarka’ya Geçici Gönderilen Çalışanın Sigortası
Sosyal güvenlik sözleşmelerinin bir diğer temel işlevi, geçici görevlendirmede hangi ülke mevzuatının uygulanacağını belirlemektir. Türkiye’de bir işverene bağlı çalışanın geçici süreyle Danimarka’ya gönderilmesi hâlinde sözleşmenin geçici görevlendirme koşulları sağlanırsa çalışan belirli süre boyunca Türk sosyal güvenlik mevzuatına tabi kalabilir. Bunun için görevlendirme başlamadan önce SGK’dan sözleşmede öngörülen belge alınmalı ve Danimarka makamlarına gerektiğinde ibraz edilmelidir.
Aynı durum Danimarka işvereninin çalışanını geçici süreyle Türkiye’ye göndermesinde ters yönde uygulanır. Belge olmadan yalnız işveren yazısı veya uçak bileti ile “Danimarka sigortası devam ediyor” sonucu kurulmaz. Görev süresi, işverenle organik bağ, çalışanın hangi şirket hesabına çalıştığı ve geçici görevlendirmenin sözleşme koşullarına uygunluğu belgelenir.
Geçici görev süresinin aşılması veya kişinin fiilen başka işverene geçmesi hâlinde uygulanacak mevzuat yeniden değerlendirilmelidir. Sosyal güvenlik statüsünün yanlış belirlenmesi, hem işveren prim borcu hem de çalışanın sağlık/iş kazası hakları bakımından sorun yaratabilir.
Kısa Vadeli Sigorta Kolları Neyi İfade Eder?
SGK tablosunda Danimarka sözleşmesinde KVSK kapsamının bulunduğu gösterilmektedir. Kısa vadeli sigorta kolları, Türk sisteminde özellikle iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık ve analık bağlantılı kısa vadeli riskleri ifade eder. Ancak sözleşmede hangi yardımın hangi kurumca ve hangi koşullarda sağlanacağı, sözleşme ve idari düzenlemeye göre belirlenir.
Örneğin geçici görev sırasında meydana gelen iş kazasında, kişinin hangi ülke mevzuatına tabi olduğunun önceden doğru belgelenmiş olması kritik önemdedir. İş kazasının bildirimi, tedavi evrakları, olay tutanağı ve işveren kayıtları hem Türkiye hem Danimarka yönünden kullanılabilir. Dosyanın yalnız emeklilik yönünden değil, kısa vadeli riskler yönünden de sözleşme çerçevesinde kurulması gerekir.
Danimarka Sözleşmesi Genel Sağlık Sigortasını Kapsıyor mu?
SGK’nın güncel ikili sözleşmeler tablosunda Danimarka için genel sağlık sigortası kapsamı “hayır” olarak gösterilmektedir. Bu nedenle emeklilik ve sigortalılık sürelerinin koordinasyonu bulunması, kişinin Türkiye ile Danimarka arasında sağlık yardımlarından otomatik ve sınırsız biçimde yararlanacağı anlamına gelmez. Sağlık hizmeti hakkı, kişinin hangi ülkede sigortalı olduğu, ikamet durumu ve ilgili ülkenin kendi mevzuatı üzerinden ayrıca değerlendirilmelidir.
Özellikle Türkiye’ye geçici gelen Danimarka sigortalısının veya Danimarka’ya giden Türkiye sigortalısının tedavi giderleri için emeklilik sözleşmesi hükümlerine dayanılarak otomatik hak varsayılmamalıdır. Seyahat sağlık sigortası, ikamet statüsü ve ulusal sağlık sistemi hakları ayrıca kontrol edilmelidir.
Sosyal Güvenlik Sözleşmesi ile 3201 Yurt Dışı Borçlanması Aynı Şey mi?
Hayır. Bu iki kurum hukuken farklıdır. Danimarka–Türkiye Sosyal Güvenlik Sözleşmesi, iki ülkede zaten geçmiş sigortalılık sürelerinin aylığa hak kazanma bakımından koordinasyonunu sağlar. 3201 sayılı Kanun ise belirli yurt dışı sürelerinin Türkiye’de prim karşılığı borçlanılarak Türk sigortalılık süresine eklenmesine ilişkin ayrı bir mekanizmadır.
Sözleşme kapsamında Danimarka süresinin dikkate alınması için aynı dönemin Türkiye’ye prim bedeli ödenerek satın alınması şart değildir. Borçlanmada ise başvuru, borç tahakkuku ve ödeme vardır. Hangi yolun emeklilik bakımından daha uygun olduğu, kişinin Türkiye’deki ilk sigorta tarihi, prim günü, yaş şartı, Danimarka hizmetleri ve planlanan aylık başlangıcı üzerinden hesaplanmalıdır.
3201 bakımından vatandaşlık ve borçlanılabilir süre koşulları ayrı önem taşır. Örneğin çifte vatandaşların yurt dışı borçlanması ile Mavi Kartlıların 3201 borçlanması özel kurallara tabidir. Sözleşme hakları bu borçlanma kurallarıyla karıştırılmamalıdır.
Başvuru Nereden Yapılır ve Hangi Belgeler Hazırlanır?
Türkiye’de sözleşme aylığı veya hizmet birleştirme başvurusu SGK’nın görevli birimine yapılır. Başvuruda kimlik bilgileri, Türkiye hizmet dökümü, Danimarka sosyal güvenlik numarası, Danimarka’daki çalışma/ikamet bilgileri ve varsa yabancı kurumdan alınmış hizmet belgesi sunulur. Kurum, sözleşme formları aracılığıyla Danimarka yetkili kurumundan süre teyidi ister.
Başvurunun e-Devlet üzerinden yapılabildiği işlemler ile kurumlar arası sözleşme yazışması aynı şey değildir. yurt dışı borçlanmasının e-Devlet’ten yapılıp yapılamayacağı ayrı bir 3201 işlemidir. Sosyal güvenlik sözleşmesi dosyasında yabancı kurum teyidi esastır.
Türkiye’deki adres, banka bilgisi ve vekâletnameyle takip edilecekse vekâletnamenin SGK işlemlerini kapsaması gerekir. Yurt dışında yaşayan kişi başvuruyu doğrudan yapabileceği gibi usulüne uygun vekâletnameyle Türkiye’de avukat aracılığıyla da takip edebilir.
Danimarka Vergi Anlaşmasıyla Sosyal Güvenlik Sözleşmesini Karıştırmayın
Danimarka–Türkiye Çifte Vergilendirme Anlaşması vergi alma hakkını düzenler; sosyal güvenlik sözleşmesi ise prim, sigortalılık ve sosyal güvenlik yardımlarını koordine eder. Aynı kişinin hem vergi hem sosyal güvenlik dosyası bulunabilir. Örneğin Danimarka şirketinin çalışanı Türkiye’den uzaktan çalışıyorsa, vergi yönünden Danimarka–Türkiye ÇVÖA, sosyal güvenlik yönünden ise bu sözleşme ayrı ayrı uygulanır.
Danimarka Bağlantılı Beş Somut Örnek
1. Türkiye’de 3.000, Danimarka’da 2.000 gün hizmeti olan kişi
Türkiye süresi tek başına aylığa yetmiyorsa Danimarka süreleri hak kazanma testinde sözleşme kapsamında birleştirilebilir. Türkiye kendi hizmetleriyle orantılı kısmı hesaplar; Danimarka kendi mevzuatına göre ayrı işlem yapar.
2. Türkiye işvereni çalışanını altı aylığına Kopenhag’a gönderiyor
Geçici görev başlamadan önce uygulanacak mevzuat belgesi alınmalıdır. Sözleşme şartları sağlanırsa Türk sigortalılığı belirli süre devam edebilir.
3. Danimarka işvereni çalışanını Türkiye’ye proje için gönderiyor
Danimarka mevzuatına tabi kalma şartları ve sözleşme belgesi kontrol edilir. Belgesiz fiili çalışma, Türkiye’de sigortalılık yükümlülüğü tartışmasına yol açabilir.
4. Danimarka emeklisi Türkiye’ye taşınıyor
Emeklilik aylığı hakkı ile Türkiye’de sağlık hizmeti hakkı aynı değildir. Danimarka sözleşmesinde GSS kapsamı bulunmadığı için sağlık statüsü ayrıca çözülmelidir.
5. Kişi hem sözleşme birleştirmesi hem 3201 borçlanması düşünüyor
İki yöntem ayrı hesaplanmalıdır. Aynı sürelerin hangi amaçla ve hangi hukuki mekanizmayla kullanılacağı belirlenmeden ödeme yapılmamalıdır.
8 Adımlı Dosya Kontrolü
- Türkiye ve Danimarka hizmet tarihlerini çıkarın.
- Çakışan sigortalılık dönemlerini belirleyin.
- Türkiye’deki 5510 statüsünü ve aylık koşullarını hesaplayın.
- Danimarka hizmetlerinin sözleşme kapsamında teyidini isteyin.
- Geçici görev varsa uygulanacak mevzuat belgesini kontrol edin.
- Sağlık yardımının sözleşme kapsamında olmadığını ayrıca dikkate alın.
- 3201 borçlanmasını sözleşme birleştirmesinden bağımsız hesaplayın.
- Aylık başvurusunda iki ülkenin kurum yazışmalarını takip edin.
Resmî Kaynaklar
- Sosyal Güvenlik Kurumu – ikili sosyal güvenlik sözleşmeleri ve Danimarka ülke tablosu.
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 5510 ve 3201 sayılı Kanunlar, Anayasa.
- Life in Denmark – Danimarka kamu ve sosyal güvenlik bilgileri.
Sık Sorulan Sorular
Danimarka–Türkiye sosyal güvenlik sözleşmesi yürürlükte mi?
Evet. Revize sözleşme 1 Aralık 2003’te yürürlüğe girmiştir.
Danimarka hizmetleri Türkiye emekliliğinde sayılır mı?
Sözleşmenin şartları içinde, aylığa hak kazanma bakımından hizmet süreleri birleştirilebilir. Bu, Danimarka primlerinin Türkiye’ye aktarılması anlamına gelmez.
Danimarka sözleşmesi sağlık hizmetlerini kapsıyor mu?
SGK’nın güncel tablosunda genel sağlık sigortası kapsamı bulunmamaktadır. Sağlık hakkı ayrıca ulusal mevzuata göre değerlendirilir.
Hizmet birleştirme için 3201 borçlanması yapmak zorunlu mu?
Hayır. Sözleşme birleştirmesi ile 3201 borçlanması ayrı mekanizmalardır.
Geçici görevde iki ülkede birden prim ödenir mi?
Sözleşmenin uygulanacak mevzuat ve geçici görevlendirme şartları yerine getirilirse tek ülke mevzuatına tabi kalma sağlanabilir. Belge alınmalıdır.
Başvuru avukat aracılığıyla takip edilebilir mi?
Usulüne uygun ve SGK işlemlerini kapsayan vekâletname ile Türkiye’deki başvuru ve kurum yazışmaları takip edilebilir.
Sonuç
Danimarka–Türkiye Sosyal Güvenlik Sözleşmesi, özellikle iki ülkede bölünmüş çalışma geçmişi bulunan kişiler için emeklilik hakkının korunmasını sağlar. En önemli ayrım, hizmet birleştirmenin 3201 borçlanması olmadığıdır. Ayrıca Danimarka sözleşmesinde genel sağlık sigortası kapsamı bulunmadığından emeklilik ve sağlık dosyaları ayrı kurulmalıdır.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Danimarka’da yaşayan müvekkillerin Türkiye’deki SGK, emeklilik, yurt dışı borçlanması ve vekâletname işlemlerini Mersin’den Türkiye genelinde dosya bazında takip etmektedir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
