Çocuk İadesi Teslimi Çocuğa Ağır Zarar Verecekse Ertelenir mi? 5717 m.22 | 2026
Kısa ve net cevap
Evet. 5717 sayılı Kanun m.22 uyarınca, ilamın yerine getirilmesinin çocuğun fiziksel veya duygusal yönden gelişimini ağır bir tehlike altında bırakacağı uzman tarafından tespit edilirse Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü, talep üzerine veya re’sen, bu tehlike ortadan kalkıncaya kadar teslim işlemlerini erteler. Bu erteleme, kesinleşmiş iade veya şahsî ilişki kararını ortadan kaldırmaz ve velâyeti yeniden karara bağlamaz. Hükmün amacı yalnız uygulama anında ortaya çıkan ciddi çocuk koruma riskine karşı geçici güvenlik sağlamaktır.
5717 m.22’nin 2021 sonrası güncel kuralı nedir?
7343 sayılı Kanunun 53. maddesi, 5717 m.22’nin başlığını “Teslim işlemlerinin ertelenmesi” olarak değiştirmiş; eski “icra müdürü” ibaresini “adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğü”, “icra ertelenir” ibaresini de “teslim işlemleri ertelenir” şeklinde güncellemiştir. Böylece hüküm yeni 5395 çocuk teslim sistemiyle uyumlu hâle gelmiştir.
2026’da uygulanacak kurum icra müdürlüğü değil Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüdür.
Ertelemenin şartları nelerdir?
Madde dört unsuru birlikte arar: ortada uygulanabilir bir iade veya şahsî ilişki ilamı bulunması, uygulamanın çocuğun fiziksel veya duygusal gelişimini ağır tehlike altında bırakması, bu tehlikenin uzman tarafından tespit edilmesi ve tehlikenin teslim işlemiyle bağlantılı olması. Sıradan üzüntü, ayrılık stresi veya ebeveynler arasındaki genel anlaşmazlık tek başına “ağır tehlike” kavramını doldurmaz.
Uzman kimdir?
5717 m.21 ve 5395 m.41/A çerçevesinde psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı, çocuk gelişimci ve rehber öğretmen gibi çocuk alanında uzman personel görevlendirilir; yeterli uzman bulunmazsa öğretmen hazır bulundurulur. M.22’deki ağır tehlike tespitinin çocuk ve aile alanında mesleki değerlendirmeye dayanması gerekir.
Uzman katılımı hakkında 5717 m.21 rehberimize bakılabilir.
Erteleme için mutlaka tarafın talebi gerekir mi?
Hayır. M.22 açıkça “talep üzerine veya re’sen” erteleme öngörür. Başvuru sahibi, teslim yükümlüsü veya çocuk adına talep ileri sürülebilir; fakat ciddi tehlike uzman tarafından tespit edilirse müdürlük taraf talebi bulunmasa da re’sen teslimi erteler.
Erteleme ne kadar sürer?
Kanun süreyi gün veya ay olarak sabitlemez. Teslim, ağır tehlike ortadan kalkıncaya kadar ertelenir. Bu nedenle erteleme kararından sonra riskin giderilmesine yönelik somut çalışma yapılmalı ve tehlikenin devam edip etmediği izlenmelidir. Erteleme, belirsiz süreli fiilî iade reddine dönüşemez.
M.22 ile Lahey m.13/1-b aynı şey midir?
Hayır. 1980 Lahey Sözleşmesi m.13/1-b, iade davasının esas aşamasında iadenin çocuğu fiziksel veya psikolojik zarara ya da tahammül edilemez bir duruma sokacağına ilişkin “ağır risk” istisnasını düzenler. 5717 m.22 ise karar kesinleştikten sonra uygulama aşamasında ortaya çıkan ağır fiziksel veya duygusal gelişim tehlikesine karşı teslimin geçici ertelenmesini düzenler.
Birincisi iade kararının verilip verilmeyeceğine, ikincisi kesinleşmiş kararın hangi anda güvenle uygulanacağına ilişkindir.
M.22 iade davasını yeniden açar mı?
Hayır. Müdürlük ve uzman, mahkemenin kesinleşmiş iade kararını yeniden yargılamaz. “Çocuğun Türkiye’de kalması daha iyi” veya “velâyet diğer ebeveyne verilmeliydi” gibi esas tartışmaları m.22 kapsamında değerlendirilmez. İnceleme yalnız teslimin o andaki fiziksel ve duygusal gelişim tehlikesine yöneliktir.
Hangi durumlar ağır tehlikeye örnek olabilir?
Çocuğun akut psikiyatrik kriz yaşaması, ciddi kendine zarar verme riski, teslim sırasında tıbbi müdahale gerektiren ağır sağlık durumu, teslim ortamındaki somut ve yakın şiddet tehlikesi veya uzman tarafından belgelenen ağır travmatik tepki m.22 bakımından değerlendirmeye konu olur. Her olayın risk düzeyi uzman tarafından somut bulgularla tespit edilir.
Kanun “rahatsızlık” değil “ağır tehlike” standardı kullandığı için değerlendirme yüksek eşik taşır.
Çocuğun ağlaması teslimi otomatik erteler mi?
Hayır. Ayrılık sırasında ağlama veya kaygı tek başına ağır gelişim tehlikesi değildir. Uzman çocuğun tepkisinin yaşıyla uyumlu geçici stres mi yoksa ciddi fiziksel/duygusal zarar riski mi olduğunu değerlendirir. Erteleme için m.22’deki ağır tehlike standardının somut olarak karşılanması gerekir.
Çocuğun “gitmek istemiyorum” demesi yeterli mi?
Tek başına yeterli değildir. Çocuğun görüşü dava aşamasında Lahey m.13 kapsamında yaş ve olgunluğa göre değerlendirilir. Kesinleşme sonrası m.22’de ise çocuğun itirazının uygulama anında ağır fiziksel veya duygusal gelişim tehlikesi yaratıp yaratmadığı uzman tarafından incelenir. Bu iki hukuki test farklıdır.
Sağlık raporu tek başına erteleme sağlar mı?
Sağlık raporu önemli delil olabilir; ancak m.22 uzman tespitini açıkça arar. Raporun tanı, risk, seyahat veya teslim üzerindeki etkisi ve güncelliği uzman tarafından değerlendirilir. Eski tarihli, teslimle bağlantı kurmayan genel bir rapor otomatik erteleme sonucu doğurmaz.
Psikiyatri raporu nasıl sunulmalı?
Çocuğun tedavi gördüğü hekim veya sağlık kurumunun raporu tam, güncel ve doğrulanabilir biçimde müdürlüğe sunulmalıdır. İlaçlar, kriz planı, seyahat kısıtlaması ve risk değerlendirmesi açık olmalıdır. Yabancı dilde rapor varsa Türkçe tercümesi hazırlanmalıdır.
Erteleme sırasında çocuk kimde kalır?
Mevcut fiilî bakım ve koruma düzeni, çocuğun güvenliği ve mahkeme kararları çerçevesinde belirlenir. Erteleme, teslimin ertelenmesidir; otomatik yeni velâyet kararı değildir. Çocuğun güvenli kalacağı yer bakımından ek koruma tedbiri gerekiyorsa ilgili aile ve çocuk koruma makamları devreye girer.
Çocuğun yurt dışına çıkış yasağı devam eder mi?
5717 m.24 kapsamında daha önce alınmış yurt dışına çıkış, pasaport veya kayıt tedbirleri kararın kapsamına göre devam eder. M.22 ertelemesi bu tedbirleri kendiliğinden kaldırmaz. Risk ve tedbir ihtiyacı mahkemece ayrıca değerlendirilir.
Erteleme süresinde şahsî ilişki kurulabilir mi?
Çocuğun güvenliği elveriyorsa geçici şahsî ilişki veya uzaktan iletişim düzeni ayrı olarak değerlendirilir. Ancak m.22’de tespit edilen tehlikenin kaynağı başvuru sahibiyle doğrudan temas ise görüşmenin şekli ve güvenliği yeniden planlanır. Çocuğun üstün yararı esas alınır.
Başvuru sahibinin hakkı nasıl korunur?
Erteleme kararı gerekçeli, somut ve denetlenebilir olmalıdır. Başvuru sahibi, riskin neye dayandığını ve hangi koşullar gerçekleştiğinde teslimin yeniden planlanacağını bilmelidir. Ertelemenin fiilen süresiz iade reddine dönüşmesi 5717’nin ve Lahey Sözleşmesinin hızlı iade amacına aykırıdır.
Erteleme kararına karşı başvuru yapılabilir mi?
Müdürlüğün çocuk teslimine ilişkin işlem ve kararları 5395 m.41/E kapsamında aile mahkemesi denetimine tabidir. Öğrenme veya tebliğ tarihinden itibaren bir hafta içinde şikâyet yapılabilir. Mahkeme işlemi durdurabilir ve ivedilikle karar verir. Şikâyet kararına karşı bir haftalık itiraz yolu da vardır.
Risk ortadan kalkınca ne olur?
M.22’nin lafzı gereği tehlike ortadan kalktığında erteleme nedeni sona erer ve kesinleşmiş ilamın uygulanmasına devam edilir. Müdürlük yeni teslim tarihi ve güvenli uygulama planını oluşturur. Gerekirse uzman yeniden değerlendirme yapar ve seyahat/sağlık önlemleri buna göre planlanır.
Risk azaltıcı önlemler neler olabilir?
Uzman eşliğinde kademeli hazırlık görüşmeleri, çocuğa yaşına uygun açıklama, sağlık ekibinin hazır bulundurulması, ilaç ve tıbbi dosyanın aktarılması, tarafların karşılaştırılmaması, güvenli teslim mekânı, tercüman kullanılması veya seyahat düzeninin çocuğun sağlık ihtiyacına göre değiştirilmesi gibi önlemler riskin azaltılmasına hizmet eder. Önlemler somut uzman değerlendirmesine dayanmalıdır.
6284 kapsamında şiddet tedbiri varsa
Hak sahibi veya teslim yükümlüsü hakkında 6284 sayılı Kanun kapsamında gizlilik veya başka tedbir varsa 5395 m.41/C/11 gereği teslim işlemi bu kararlarla uyumlu yürütülür. M.22 risk değerlendirmesi yapılırken mevcut şiddet kararları ve koruma planı uzman tarafından dikkate alınır.
Başvuru sahibi başka ülkedeyse erteleme nasıl bildirilir?
Başvuru sahibinin Türkiye’de avukatı varsa bildirim vekil üzerinden takip edilir. Merkezî makam ve ilgili yabancı merkezî makam da uluslararası dosyanın durumundan haberdar edilir. Ertelemenin gerekçesi, geçici niteliği ve yeni değerlendirme süreci açıkça kayda geçirilmelidir.
Uçuş bileti alınmışsa masraf ne olur?
Teslim tarihi kesinleşmeden ve müdürlük planı netleşmeden değiştirilemez bilet alınması risklidir. M.22 kapsamında erteleme zorunluluğu doğarsa seyahat planı değişir. Uluslararası dönüş masraflarının kime ait olduğu 5717 m.27 ve Lahey Sözleşmesinin gider hükümleriyle ayrıca değerlendirilir.
Erteleme m.17 kesinleşmeyi etkiler mi?
Hayır. Karar zaten kesinleşmiştir; m.22 yalnız uygulamayı geçici olarak erteler. Kesinleşmiş karar hukuki varlığını korur. Risk kalkınca aynı ilamın uygulanmasına devam edilir; yeni bir iade davası açılması gerekmez.
Erteleme velâyeti değiştirir mi?
Hayır. 5717 m.12/1 iade kararının velâyetin esasını belirlemediğini açıkça ortaya koyar. M.22 ertelemesi de velâyet değişikliği değildir. Velayet uyuşmazlığı yetkili makam önünde ayrı hukuk kurallarıyla çözülür.
Uzman değerlendirmesi nasıl olmalı?
- Çocuğun yaşı ve gelişim düzeyi belirtilmeli,
- fiziksel veya duygusal risk somutlaştırılmalı,
- riskin teslimle doğrudan bağlantısı açıklanmalı,
- “ağır tehlike” seviyesinin neden oluştuğu gösterilmeli,
- risk azaltıcı önlemler belirtilmeli,
- yeniden değerlendirme için gerekli koşullar yazılmalı,
- sağlık ve psikososyal belgeler değerlendirilmelidir.
Erteleme sonrası takip adımları
- Uzman tespitinin yazılı ve ayrıntılı olmasını sağlayın.
- Müdürlüğün erteleme işlemini ve gerekçesini kayda alın.
- Tehlikenin kaynağına yönelik sağlık veya psikososyal müdahaleyi başlatın.
- Başvuru sahibi ve merkezî makamı bilgilendirin.
- Koruma ve pasaport tedbirlerinin devam durumunu kontrol edin.
- Belirlenen koşullarda yeni uzman değerlendirmesi yapın.
- Tehlike kalkınca teslim tarihini yeniden planlayın.
Resmî kaynaklar
5717 m.22’nin güncel kurum ve ifade değişikliği 7343 sayılı Kanun m.53 TBMM metninde yer alır. İade davasının esasındaki ağır risk istisnası için 1980 Lahey Çocuk Kaçırma Sözleşmesi m.13 ve uygulama bilgisi için Adalet Bakanlığı Lahey Sözleşmeleri sayfası incelenmelidir.
Sık sorulan sorular
Çocuk teslim sırasında çok korkarsa iade durur mu?
Yalnız korku yeterli değildir; uzman teslimin fiziksel veya duygusal gelişimi ağır tehlikeye soktuğunu tespit ederse m.22 uygulanır.
Erteleme için mahkemeye ayrıca dava açılır mı?
Müdürlük, uzman tespiti üzerine talep üzerine veya re’sen teslimi erteler; işlem aile mahkemesi şikâyet denetimine tabidir.
Erteleme iade kararını iptal eder mi?
Hayır. Kesinleşmiş ilam geçerliliğini korur.
Erteleme ne kadar sürer?
Ağır tehlike ortadan kalkıncaya kadar sürer.
Çocuğun “gitmek istemiyorum” demesi tek başına yeterli mi?
Hayır. Uygulama aşamasında m.22 ağır tehlike standardı aranır.
Sağlık raporu varsa teslim otomatik ertelenir mi?
Hayır. Rapor uzman değerlendirmesine alınır; kanun uzman tarafından ağır tehlike tespiti arar.
Risk kalkınca yeni iade kararı gerekir mi?
Hayır. Mevcut kesinleşmiş ilamın uygulanmasına devam edilir.
Erteleme işlemine itiraz edilebilir mi?
Evet. 5395 m.41/E kapsamında bir haftalık şikâyet ve itiraz sistemi vardır.
Sonuç
5717 m.22 çocuğu uygulama anındaki ciddi zarardan koruyan özel bir güvenlik hükmüdür. Uzman, teslimin çocuğun fiziksel veya duygusal gelişimini ağır tehlike altında bırakacağını tespit ederse müdürlük, talep üzerine veya re’sen, tehlike ortadan kalkıncaya kadar teslim işlemlerini erteler. Bu süreç iade kararını veya velâyeti yeniden belirlemez; risk giderildiğinde kesinleşmiş ilamın uygulanmasına devam edilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
