Uluslararası Uçuşta Bagaj Kayboldu veya Hasar Gördü: Tazminat Nasıl Alınır? Montreal Sözleşmesi m.17, 22, 31 ve 35 | 2026

Kısa ve Net Cevap

Türkiye ile başka bir Montreal Sözleşmesi tarafı devlet arasındaki uluslararası hava taşımasında kayıtlı bagaj kaybolur, hasar görür veya gecikirse hava taşıyıcısının sorumluluğu 1999 Montreal Sözleşmesine göre değerlendirilir. Sözleşmenin 17/2. maddesi kayıtlı bagajın tahribi, kaybı veya hasarında taşıyıcıyı, zarara yol açan olay bagaj taşıyıcının sorumluluğundayken meydana gelmişse sorumlu tutar. Bagaj gecikmesi bakımından m.19, sorumluluk sınırı bakımından m.22/2, yazılı ihbar süreleri bakımından m.31 ve dava hakkının iki yıllık süresi bakımından m.35 uygulanır.

ICAO’nun Sözleşme m.24 uyarınca yaptığı 2024 güncellemesiyle bagajın tahribi, kaybı, hasarı veya gecikmesinde taşıyıcının olağan sorumluluk sınırı 28 Aralık 2024’ten itibaren yolcu başına 1.519 SDR olarak yürürlüktedir. Bu tutar “bagaj kaybolduysa otomatik 1.519 SDR ödenir” anlamına gelmez; yolcu gerçek ve ispatlanabilen zararını bu üst sınıra kadar talep eder. Check-in sırasında bagajın varışta teslimindeki menfaate ilişkin özel beyan yapılmış ve ek ücret ödenmişse Sözleşmedeki şartlarla daha yüksek tutar gündeme gelebilir.

Hasarlı bagaj teslim alındığında en geç 7 gün, gecikmiş bagaj teslim edildiğinde ise en geç 21 gün içinde taşıyıcıya yazılı şikâyet yapılmalıdır. Kayıp bagaj dosyasında ise bagaj etiketi, PIR/WorldTracer kaydı, uçuş kartı, satın alma faturaları ve zorunlu ikame harcamaları saklanmalıdır. Sözleşme kapsamındaki dava hakkı varış tarihinden, uçağın varması gereken tarihten veya taşımanın durduğu tarihten itibaren iki yıl içinde kullanılmalıdır.

1. Montreal Sözleşmesi Hangi Uluslararası Uçuşlarda Uygulanır?

1999 tarihli Hava Yoluyla Uluslararası Taşımacılığa İlişkin Belirli Kuralların Birleştirilmesine Dair Montreal Sözleşmesi, ücret karşılığında hava aracıyla yapılan uluslararası yolcu, bagaj ve kargo taşımalarını düzenler. Türkiye Sözleşmeye taraftır; Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün mevzuat listesinde Montreal Sözleşmesinin Türkiye bakımından Resmî Gazete yayımı 1 Ekim 2010 tarih ve 27716 sayı olarak gösterilmektedir.

Taşımanın “uluslararası” sayılıp sayılmadığı bilet üzerindeki kalkış ve varış noktaları ile taraf devlet bağlantılarına göre belirlenir. Tek rezervasyon altında aktarmalı seyahatte farklı taşıyıcılar kullanılması, Montreal rejimini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Sözleşme m.36, müteselsil taşıyıcılarda hangi taşıyıcıya yönelineceğini ayrıca düzenler.

Örneğin İstanbul–Frankfurt, Paris–İstanbul veya İstanbul–Doha–Bangkok gibi Sözleşme kapsamına giren uluslararası taşımalarda bagaj sorumluluğu Montreal kuralları üzerinden incelenebilir. Salt Türkiye içindeki bir uçuşta ise Türk Sivil Havacılık Kanunu ve taşıma sözleşmesi rejimi ayrıca değerlendirilir.

Havayolunun yabancı olması Montreal Sözleşmesinin uygulanmasını engellemez. Belirleyici olan taşımanın Sözleşmenin uygulama alanına girmesidir. Bu nedenle yurt dışında yaşayan yolcu, Türkiye bağlantılı uluslararası uçuşta zarar gördüğünde doğrudan yabancı şirketin kendi ülke tüketici hukukuna mahkûm değildir; Montreal Sözleşmesi ortak sorumluluk çerçevesi kurar.

2. Kayıtlı Bagaj Kaybolduğunda Havayolunun Sorumluluğu Nedir?

Montreal Sözleşmesi m.17/2, kayıtlı bagajın tahribi, kaybı veya hasarında taşıyıcıyı, zarara sebep olan olay bagaj hava aracında bulunduğu sırada veya taşıyıcının sorumluluğu altındayken meydana gelmişse sorumlu tutar. Bunun temel sonucu, yolcunun bagajın havayoluna teslim edildiğini ve varışta teslim edilmediğini gösteren bagaj etiketi ve kayıtlarla başvuru yapabilmesidir.

Kayıp bagaj ile gecikmiş bagaj ilk günlerde aynı görünse de hukukî sonuçları farklılaşabilir. Taşıyıcı bagajı daha sonra bulup teslim ederse dosya “gecikme” zararına dönüşebilir. Bagajın bulunamadığının kabul edilmesi veya Sözleşmedeki şartların gerçekleşmesi hâlinde kayıp zararı gündeme gelir.

Check-in sırasında bagaj kuponu veya etiketinin alınması çok önemlidir. Yolcu bagajını kontuara teslim edip etiketini kaybetmişse bilet, rezervasyon, havayolu uygulaması ve check-in sistemi kayıtları yine kullanılabilir; fakat bagaj tag numarasının bulunması arama ve tazminat sürecini hızlandırır.

Kabin bagajında ise sorumluluk rejimi farklıdır. Yolcu yanında bulunan eşyada taşıyıcının veya çalışanlarının kusuru aranabilen durumlar vardır. Bu nedenle “tüm bagajlarda otomatik kusursuz sorumluluk” genellemesi doğru değildir.

3. Bagaj Hasarlı Geldiyse Ne Yapılmalıdır?

Valiz kırık, tekeri kopmuş, fermuarı parçalanmış veya içindeki eşya zarar görmüşse mümkünse bagaj teslim alanından çıkmadan havayolunun kayıp eşya/bagaj hizmet noktasına başvurulmalıdır. Hasarın fotoğrafları bagaj bandı alanında ve bagaj etiketi görünür biçimde çekilmelidir.

PIR (Property Irregularity Report) veya havayolunun eşdeğer hasar raporu düzenlenmesi güçlü bir ilk delildir. Ancak PIR her havayolunda tek başına nihai tazminat talebi sayılmayabilir. Montreal Sözleşmesi m.31’deki yazılı şikâyet koşuluna uygun ayrı talebin süresinde yapılması güvenli yöntemdir.

Hasarlı bagaj teslim alınırken herhangi bir itiraz yapılmaması, Sözleşme m.31 çerçevesinde bagajın taşıma belgesine uygun ve iyi durumda teslim edildiğine ilişkin karine doğurur. Bu karineyi aşmak mümkündür ancak delil zorluğunu artırır. Hasar görüldüğü anda kayıt oluşturmak bu nedenle önemlidir.

Valizin tamir edilebilir olması hâlinde taşıyıcı tamir masrafını veya eşdeğer çözümü önerebilir. Tam ziya veya ekonomik tamirin mümkün olmaması hâlinde valizin gerçek değeri, yaşı ve piyasa bedeli dikkate alınır. Yeni ürün satış fiyatının otomatik tamamının ödenmesi beklenmemelidir.

4. Bagaj Gecikirse Hangi Zararlar İstenebilir?

Montreal Sözleşmesi m.19, hava yolu taşımasındaki gecikmeden doğan zararlarda taşıyıcının sorumluluğunu düzenler. Taşıyıcı, kendisinin ve çalışanlarının zararı önlemek için makul olarak gerekli tüm tedbirleri aldığını veya böyle tedbir almanın imkânsız olduğunu ispatlarsa sorumluluktan kurtulabilir.

Geciken bagaj nedeniyle yolcunun seyahat sırasında zorunlu olarak satın aldığı temel kıyafet, iç çamaşırı, hijyen malzemesi veya mesleki zorunlulukla bağlantılı makul giderler tazminat talebinin konusu olabilir. Ancak harcamanın gecikmeyle nedensel bağlantısı ve makul olması gerekir.

Örneğin üç günlük iş seyahatinde valiz teslim edilmediği için temel gömlek ve kişisel bakım ürünü alınması ile aynı gerekçeyle lüks tüketim yapılması aynı şekilde değerlendirilmez. Her harcama için fatura/fiş saklanmalıdır.

Bagaj yolcunun dönüşteki evine geç ulaşmışsa, zorunlu ikame harcamasının kapsamı tatildeki yolcuya göre daha dar değerlendirilebilir. Tazminat soyut bir rahatsızlık bedeli değil, ispatlanabilir zarar üzerinden talep edilir.

5. 2026’da Bagaj Tazminatının Üst Sınırı Nedir?

Montreal Sözleşmesi m.22/2 bagajın tahribi, kaybı, hasarı veya gecikmesi bakımından taşıyıcının sorumluluğunu yolcu başına SDR üzerinden sınırlar. Sözleşme m.24 bu limitlerin enflasyona göre dönemsel olarak gözden geçirilmesini öngörür.

ICAO’nun 2024 gözden geçirmesi sonucunda yeni limit 28 Aralık 2024 itibarıyla 1.519 SDR olarak yürürlüğe girmiştir. Bu nedenle 2026’daki Montreal Sözleşmesi kapsamındaki bagaj taleplerinde eski 1.000 SDR veya 1.288 SDR limitini kullanmak güncel değildir.

SDR, Uluslararası Para Fonunun Özel Çekme Hakkı birimidir; sabit dolar veya euro değildir. Ödeme veya hüküm tarihindeki dönüşüm, Sözleşmenin ve ulusal uygulamanın ilgili hükümlerine göre yapılır. İnternette yıllar önce yayımlanmış “bagaj başına 1.288 SDR” yazıları 2026 için güncel sınırı göstermeyebilir.

1.519 SDR bir otomatik ödeme tutarı değil, olağan sorumluluk tavanıdır. Yolcunun 300 SDR tutarında ispatlı zararı varsa sırf limit 1.519 SDR diye 1.519 SDR talep hakkı doğmaz. Zarar gerçek değeriyle ispatlanır.

6. Özel Değer Beyanı Yapıldıysa Limit Aşılabilir mi?

Montreal Sözleşmesi m.22/2, kayıtlı bagaj havayoluna teslim edilirken yolcunun varış yerinde teslimde özel menfaat beyanı yapması ve gerektiğinde ek ücret ödemesi hâlinde farklı sonuç öngörür. Bu durumda taşıyıcı, beyan edilen miktarın yolcunun teslimdeki gerçek menfaatinden yüksek olduğunu ispatlamadıkça beyan edilen tutara kadar sorumlu olabilir.

Bu beyan, bagaj kaybolduktan sonra geriye dönük yapılamaz. Check-in sırasında ve taşıyıcının usulüne uygun şekilde kabul ettiği özel değer prosedürüyle yapılmalıdır.

Mücevher, yüksek değerli elektronik cihaz veya özel ekipman taşınırken taşıyıcının bagaj koşulları ve yasaklı/özel eşya hükümleri de kontrol edilmelidir. Montreal limiti dışında ayrıca taşıma sözleşmesindeki makul kısıtlamalar ve yolcunun kendi gözetim yükümlülüğü tartışılabilir.

Değerli eşyaların kayıtlı bagaja verilmesi bazı havayollarının taşıma şartlarında kısıtlanabilir. Bu nedenle sırf eşyanın yüksek fatura değerine sahip olması taşıyıcının sınırsız sorumluluğunu doğurmaz.

7. Hasarlı ve Gecikmiş Bagajda 7 ve 21 Günlük Süreler Nasıl Hesaplanır?

Montreal Sözleşmesi m.31’e göre bagajda hasar hâlinde yolcu, zararı öğrendikten sonra derhâl ve en geç bagajın teslim alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde taşıyıcıya şikâyette bulunmalıdır. Gecikme hâlinde ise şikâyet bagajın yolcunun tasarrufuna bırakıldığı tarihten itibaren en geç 21 gün içinde yapılmalıdır.

Şikâyetin yazılı olması ve belirtilen süre içinde verilmesi veya gönderilmesi gerekir. Havayolunun web formu kullanılıyorsa başvuru numarası, PDF kopya veya e-posta teyidi saklanmalıdır. Çağrı merkezinde yalnız sözlü görüşme yapılması, yazılı ihbarın güvenli alternatifi değildir.

Hasarlı bagajda havalimanında PIR tutanağı tutulması önemlidir fakat taşıyıcının prosedürüne göre ayrıca tazminat portalından yazılı talep istenebilir. En güvenli yaklaşım, PIR’ye ek olarak 7 günlük süre içinde açık tazminat talebi göndermektir.

Süreler kısa olduğu için havayolunun “incelemede” yanıtını bekleyerek 7 veya 21 günü geçirmek doğru değildir. İlk yazılı başvuru süresinde yapılmalı; eksik belgeler taşıyıcının sistemine daha sonra tamamlanabiliyorsa ayrıca sunulmalıdır.

8. Bagaj Tazminatı İçin Hangi Belgeler Hazırlanmalıdır?

İlk belge seti taşıma ilişkisidir: e-bilet, PNR/rezervasyon, boarding pass ve bagaj etiketi. Aktarmalı uçuşlarda bütün segmentlerin uçuş numaraları ve taşıyıcıları saklanmalıdır.

İkinci set düzensizlik kaydıdır: PIR/WorldTracer raporu, bagaj dosya numarası, havayolunun “bagaj bulunamadı” veya “teslim edildi” bildirimleri ve teslim tarihi. Hasarda fotoğraf ve video eklenmelidir.

Üçüncü set zararın miktarıdır. Kayıp eşyalar için mümkünse fatura, banka/online alışveriş kaydı, ürün modeli ve satın alma tarihi; zorunlu ikame harcamaları için fiş/fatura sunulur. Yıllar önce alınan eşyaların sıfır ürün bedeli üzerinden talebi, gerçek zarar hesabıyla uyumlu olmayabilir.

Dördüncü set başvuru tarihini ispatlar. Havayolu web formu çıktısı, gönderim e-postası, kayıt numarası ve gelen yanıtlar saklanmalıdır. Hukukî süre tartışmasında başvurunun içeriği kadar hangi tarihte yapıldığı da önemlidir.

9. Kıyafet, Otel veya İş Kaybı Gibi Giderler Talep Edilebilir mi?

Gecikmiş bagaj nedeniyle doğrudan ve makul zorunlu giderler, m.19 ve m.22 kapsamındaki limit içinde talep konusu olabilir. En tipik örnek, seyahatin devamı için zorunlu temel kıyafet ve kişisel bakım ürünleridir.

Otel masrafı veya başka dolaylı zarar, bagaj gecikmesinin zorunlu ve doğrudan sonucuysa somut nedensellik üzerinden değerlendirilir. Her seyahat aksaklığı bagaj zararına yüklenemez. Uçuşun da gecikmesi veya iptal edilmesi hâlinde yolcu gecikme zararları ayrı bir Montreal/SHY-YOLCU değerlendirmesi gerektirir.

İş kaybı, toplantı kaçırma veya manevi rahatsızlık iddialarında zarar ve nedensellik ispatı daha zordur. Montreal rejiminin yeknesak sorumluluk çerçevesi içinde talebin niteliği dikkatle kurulmalıdır.

Havayolu şirketinin gönüllü “günlük harcama limiti” politikası Montreal Sözleşmesindeki kanuni üst sınırı tek başına ortadan kaldırmaz; ancak şirketin hızlı ödeme prosedüründe belge ve harcama türleri için iç kurallar bulunabilir.

10. Yabancı Havayoluna Karşı Dava Nerede Açılabilir?

Montreal Sözleşmesi m.33, tazminat davası için özel milletlerarası yetki seçenekleri öngörür. Genel olarak taşıyıcının yerleşim yeri, esas işyeri, taşıma sözleşmesinin yapıldığı işyeri veya varış yeri mahkemeleri Sözleşmede sayılan yetki bağlantıları arasındadır. Yolcunun ölüm veya bedensel yaralanmasında m.33/2 ayrıca beşinci yargı yeri seçeneği getirir; bagaj uyuşmazlığında bu ek seçenek aynı kapsamda değildir.

Bu nedenle yabancı havayoluna karşı Türkiye’de dava açılabilirliği biletin nerede alındığı, varış yeri, taşıyıcının işyeri ve somut taşıma zincirine göre belirlenir. Yalnız yolcunun Türkiye’de yaşaması her bagaj uyuşmazlığında otomatik Türk mahkemesi yetkisi anlamına gelmez.

Birden fazla havayolunun yer aldığı kod paylaşımı veya aktarmalı uçuşta sözleşmesel taşıyıcı ve fiilî taşıyıcı ayrımı da önem taşır. Montreal Sözleşmesi m.39 ve devamı, sözleşmesel ve fiilî taşıyıcı sorumluluğunu ayrıca düzenler.

Dava öncesinde taşıyıcının tazminat birimine eksiksiz başvuru yapılması pratik olarak önemlidir. Yetkili mahkeme ve görevli yargı kolu, taşımanın tüketici işlemi niteliği ve somut taraf sıfatlarına göre Türk iç hukukunda ayrıca belirlenir.

11. Bagaj Tazminatında İki Yıllık Süre Ne Zaman Başlar?

Montreal Sözleşmesi m.35’e göre tazminat hakkı, uçağın varış yerine ulaştığı tarihten, ulaşması gereken tarihten veya taşımanın durduğu tarihten itibaren iki yıl içinde dava açılmazsa sona erer. Bu süre sıradan zamanaşımı gibi düşünülmemeli; Sözleşmenin kendi hak düşürücü nitelikteki süre rejimi dikkate alınmalıdır.

Havayoluyla aylarca e-posta yazışmak, iki yıllık süreyi güvenli biçimde askıya alan bir işlem olarak varsayılmamalıdır. Uzlaşma görüşmesi sürerken süre yaklaşmışsa dava hakkı ayrıca korunmalıdır.

7 ve 21 günlük şikâyet süreleri ile iki yıllık dava süresi birbirinden farklıdır. Hasarlı bagaj için yedi gün içinde yazılı bildirim yapılmış olması, davayı iki yıldan sonra açma hakkı vermez; iki yıllık sürede dava açılması da zamanında yapılmamış m.31 şikâyetinin eksikliğini otomatik düzeltmez.

Sürenin hesaplanmasında taşıma belgeleri ve gerçek/planlanan varış tarihi esas alınmalıdır. Aktarmalı yolculukta tek taşıma sözleşmesi olup olmadığı ayrıca incelenir.

12. Uluslararası Bagaj Tazminatında En Sık Yapılan Hatalar

Birinci hata: bagaj zararında 2026 için hâlâ 1.288 SDR limitini kullanmaktır. Güncel Montreal m.22/2 limiti 28 Aralık 2024’ten beri 1.519 SDR’dir.

İkinci hata: 1.519 SDR’yi otomatik sabit ödeme sanmaktır. Gerçek zarar belgelenir; limit üst tavandır.

Üçüncü hata: havalimanındaki sözlü bildirimi yeterli sanıp 7/21 günlük yazılı şikâyet sürelerini kaçırmaktır.

Dördüncü hata: bagaj etiketi, PIR ve harcama fişlerini kaybetmektir.

Beşinci hata: iki yıllık Montreal dava süresini havayoluyla yazışma sürdüğü için işlemiyor sanmaktır.

Altıncı hata: yabancı havayolu olduğu için Türkiye’de hiçbir hukukî yol bulunmadığını varsaymaktır. Montreal m.33’teki yetki bağlantıları somut bilet ve taşıma üzerinden kontrol edilir.

Resmî Kaynaklar

• SHGM – Montreal Sözleşmesi ve Resmî Gazete bilgisi
• SHGM – Montreal Sözleşmesi açıklaması
• ICAO – 28 Aralık 2024’ten geçerli yeni sorumluluk limitleri

Sık Sorulan Sorular

Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T

Hazırlayan: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukukî inceleme: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.

Bu içerik 1999 Montreal Sözleşmesi m.17, 19, 22, 24, 31, 33 ve 35; SHGM’nin resmî sözleşme kayıtları ve ICAO’nun 28 Aralık 2024’ten geçerli güncellenmiş SDR limitleri esas alınarak hazırlanmıştır.

Yurt dışındaki yolcuların Türkiye bağlantılı hava taşıma, kayıp/hasarlı bagaj ve yabancı havayolu tazminat uyuşmazlıkları Mersin’den Türkiye genelinde takip edilmektedir.

Uluslararası Uçuş Tazminatı İçin İletişim

Son mevzuat ve limit kontrolü: 15 Eylül 2026.

Hukuki konu hakkında iletişim

İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.

Telefonla AraWhatsAppİletişim Bilgileri

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →