Yurt Dışından Türkiye’ye veya Türkiye’den Uçuş Gecikirse Tazminat Nasıl Alınır? SHY-YOLCU | 2026
Kısa ve net cevap: Türkiye kalkışlı veya SHY‑YOLCU kapsamındaki Türkiye varışlı bir uçuşta yolcu, uçuşun iptali, uçağa kabul edilmeme veya belirli gecikme hâllerinde Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik (SHY‑YOLCU) kapsamında geri ödeme, güzergâh değişikliği, hizmet ve şartları varsa tazminat haklarına sahiptir. 10 Aralık 2024 tarihli değişiklikten sonra teknik ve operasyonel nedenlerle uçuşun planlanan varış saatine göre üç saat veya daha fazla gecikmesi hâlinde de Yönetmelikteki tazminat sistemi uygulanır. SHY‑YOLCU m.8’deki tazminat, iç hatlarda 100 Avro; dış hatlarda uçuş mesafesine göre 250, 400 veya 600 Avro karşılığı Türk lirası olarak hesaplanır. Hava yolu şirketi olağanüstü hâl savunmasına dayanıyorsa olayın gerçekten taşıyıcının kontrolü dışında olup olmadığı somut belgelerle incelenir.
Uçuş uyuşmazlığında ilk ayrım “uçuş gecikti” demekten daha ayrıntılıdır. Kalkış gecikmesi kaç saat oldu, varış gecikmesi kaç saat oldu, uçuş iç hat mı dış hat mı, yolcu bağlantılı uçuşla mı seyahat etti, taşıyıcı iptal mi yaptı, yolcuya alternatif uçuş teklif edildi mi ve gecikmenin nedeni teknik/operasyonel mi yoksa olağanüstü bir olay mıydı? Haklar bu sorulara göre değişir.
SHY‑YOLCU hangi uçuşlara uygulanır?
SHY‑YOLCU, Türkiye’deki bir havalimanından kalkış yapan yolcular ile Yönetmelikteki şartları taşıyan Türkiye varışlı uçuşları kapsar. Türkiye dışındaki bir ülkeden Türkiye’ye gelen uçuşta uygulanacak rejim, uçuşu gerçekleştiren hava taşıma işletmesi ve çıkış ülkesindeki yolcu hakları mevzuatıyla birlikte değerlendirilir. Avrupa Birliği kalkışlı uçuşlarda AB 261/2004 de ayrıca gündeme gelebilir.
Yolcunun onaylanmış rezervasyonu bulunması ve zamanında check‑in/başvuru koşullarını yerine getirmesi gerekir. Ücretsiz veya kamuya açık olmayan indirimli tarifeyle seyahat eden kişiler için özel kapsam kuralları vardır; sık uçan yolcu programı gibi ticari programlar kapsam dışında sayılmaz.
2024 değişikliği sonrası 3 saat gecikmede tazminat
10 Aralık 2024 tarihli Yönetmelik değişikliği, uçuş gecikmelerindeki parasal tazminat rejimini açıklaştırdı. Uçuşların hava taşıma işletmesinin teknik ve operasyonel nedenlerinden kaynaklanan sebeplerle gecikmesi ve yolcunun planlanan son varış noktasına üç saat veya daha fazla geç ulaşması hâlinde SHY‑YOLCU m.8’deki tazminat hakkı uygulanır.
Burada yalnız kalkış saati değil, yolcunun son varış noktasına ulaşma zamanı önemlidir. Uçak iki saat kırk dakika geç kalkıp bağlantı veya uçuş süresi nedeniyle toplam varış gecikmesi üç saati aşmışsa kayıtlar buna göre değerlendirilir.
SHY‑YOLCU m.8 tazminat miktarları
Yönetmelikte tazminat tutarları uçuşun iç/dış hat niteliği ve mesafesine göre belirlenir. İç hat uçuşlarda 100 Avro karşılığı; dış hatlarda 1.500 kilometre veya daha kısa uçuşlarda 250 Avro, 1.500–3.500 kilometre arasındaki uçuşlarda 400 Avro, 3.500 kilometreden uzun uçuşlarda 600 Avro karşılığı Türk lirası esas alınır. Ödeme günündeki kur ve Yönetmelikte belirtilen hesap yöntemi uygulanır.
Hava yolu alternatif güzergâhla yolcuyu belirli kısa gecikme sınırları içinde varış noktasına ulaştırırsa m.8 kapsamında tazminatın %50 azaltılması mümkün olabilir. Bu nedenle yalnız “uçuş iptal edildi” değil, alternatif uçuşun gerçek varış saati de kaydedilmelidir.
Gecikmede yiyecek, iletişim ve konaklama hakları
SHY‑YOLCU gecikmenin uzunluğuna ve uçuş mesafesine göre yolcuya bekleme süresiyle orantılı ikram, iletişim ve gerekiyorsa konaklama/transfer hizmeti verilmesini öngörür. Beklemenin bir veya daha fazla gece sürmesi hâlinde otel ve havaalanı‑otel arasındaki ulaşım taşıyıcı tarafından sağlanmalıdır.
Hava yolu bu hizmetleri vermemiş ve yolcu zorunlu olarak makul yiyecek, otel veya ulaşım masrafı yapmışsa fiş ve faturalar saklanmalıdır. Yolcu lüks veya gereksiz harcamayı değil, gecikmeyle bağlantılı makul gideri talep etmelidir.
Beş saatten fazla gecikmede bilet iadesi
Gecikme belirli eşiği aştığında yolcu, seyahatin artık amacına hizmet etmemesi hâlinde kullanılmayan bilet bedelinin iadesini ve şartları varsa seyahatin başlangıç noktasına dönüş uçuşunu isteyebilir. Yolcu alternatif uçuşu kabul ederse iade seçeneğinin kapsamı buna göre değişir.
Uçuş iptal edilirse hangi haklar vardır?
Uçuş iptalinde taşıyıcı yolcuya bilet bedelinin iadesi veya mümkün olan en erken tarihte/uygun sonraki tarihte alternatif güzergâh sunmalıdır. Ayrıca bekleme sırasında m.9 hizmetleri ve m.8 tazminatı şartları değerlendirilir.
Taşıyıcının iptali yolcuya ne kadar önceden bildirdiği ve önerilen alternatif uçuşun saatleri tazminat bakımından önemlidir. Yönetmelikte belirli bildirim süreleri ve alternatif uçuş zamanlarına bağlı istisnalar vardır. E‑posta ve SMS bildirimlerinin tarih/saat kayıtları saklanmalıdır.
Uçağa kabul edilmeme ve fazla rezervasyon
Geçerli bileti ve zamanında başvurusu bulunan yolcunun sağlık, emniyet, güvenlik veya eksik seyahat belgesi gibi haklı sebep olmaksızın uçağa alınmaması hâlinde “uçağa kabul edilmeme” hakları doğabilir. Overbooking bunun tipik örneğidir.
Taşıyıcı önce rezervasyondan vazgeçecek gönüllüler arayabilir. Gönüllü olmayan yolcunun zorunlu olarak uçağa kabul edilmemesi hâlinde tazminat, geri ödeme/güzergâh ve hizmet hakları uygulanır.
Hava yolu “hava şartı” derse tazminat biter mi?
Olağanüstü koşullar, taşıyıcının tüm makul tedbirleri almasına rağmen önleyemeyeceği dışsal olayları ifade eder. Şiddetli hava, hava trafik yönetimi kısıtları, güvenlik riskleri veya havalimanının kapanması somut koşullarla olağanüstü hâl olabilir.
Ancak her “teknik arıza” otomatik olağanüstü hâl değildir. 2024 değişikliği özellikle hava taşıma işletmesinin teknik ve operasyonel nedenlerinden kaynaklanan üç saat ve üzeri gecikmelerde tazminat öngörmüştür. Taşıyıcı gerekçeyi somut uçuş kaydıyla açıklamalıdır.
Bağlantılı uçuş kaçırılırsa
Tek rezervasyon altında bağlantılı uçuşlarda son varış noktasındaki gecikme önem kazanır. İlk uçuş gecikmesi nedeniyle bağlantı kaçmış ve yolcu daha sonra alternatif uçuşla son varış noktasına ulaşmışsa toplam gecikme hesaplanmalıdır.
Ayrı biletlerle bağımsız uçuş satın alınmışsa taşıyıcının ikinci uçuşa ilişkin sorumluluğu farklı olabilir. Aynı PNR/tek sözleşme olup olmadığı ve bagajın son noktaya etiketlenip etiketlenmediği belgelenmelidir.
Hava yoluna başvuru nasıl yapılır?
Yolcu önce uçuşu gerçekleştiren hava taşıma işletmesine yazılı başvuru yapmalıdır. PNR, e‑bilet numarası, uçuş numarası, planlanan/gerçek kalkış ve varış saatleri, gecikme/iptal bildirimi, boarding pass, bagaj etiketi ve yapılan gider faturaları başvuruya eklenmelidir.
Talep açık yazılmalıdır: SHY‑YOLCU m.8 parasal tazminatı, m.9 hizmet giderleri, bilet iadesi veya alternatif ulaşım masrafı gibi kalemler ayrı belirtilmelidir. Banka hesap bilgisi ve yolcunun iletişim adresi eklenmelidir.
SHGM’ye ne zaman şikâyet edilir?
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü yolcu hakları sistemi, önce hava yolu işletmesine başvuru yapılmasını esas alır. İşletmenin cevabı yetersizse veya süresinde sonuç alınamazsa SHGM’nin yolcu hakları başvuru kanalı kullanılabilir.
SHGM başvurusu özel hukukta parasal alacağı tahsil eden icra merci değildir; idari denetim boyutu vardır. Tazminat ödenmiyorsa tüketici uyuşmazlığına ilişkin hakem heyeti veya mahkeme yolu ayrıca kullanılabilir.
6502 sayılı Kanun kapsamında tüketici başvurusu
Yolcu bileti kişisel amaçla satın alındıysa hava taşıma sözleşmesi çoğu durumda tüketici işlemi niteliğindedir. Uyuşmazlığın parasal değerine göre 6502 sayılı Kanun m.68 çerçevesinde tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi gündeme gelir. Parasal sınırlar her takvim yılı yeniden belirlenir; başvuru tarihindeki güncel sınır kullanılmalıdır.
Uluslararası uçuşlarda Montreal Sözleşmesi kapsamındaki gecikme zararı talepleri de somut olaya göre ayrıca değerlendirilebilir. SHY‑YOLCU sabit tazminatı ile belgeli ek zarar aynı hukuki dayanak değildir.
Yurt dışındaki yolcu için 13 maddelik delil listesi
- E-bilet ve rezervasyon kodunu saklayın.
- Boarding pass ekran görüntüsünü alın.
- Planlanan kalkış ve varış saatlerini belgeleyin.
- Gerçek kapı açılış/varış saatini kaydedin.
- Hava yolunun gecikme/iptal mesajını saklayın.
- Gecikme nedeninin yazılı açıklamasını isteyin.
- Bağlantılı uçuşsa tek PNR olduğunu belgeleyin.
- Yiyecek, otel ve transfer fişlerini saklayın.
- Alternatif uçuş teklifini yazılı alın.
- İptal bildirim tarihini kaydedin.
- Önce hava yoluna yazılı başvuru yapın.
- Gerekirse SHGM başvuru kaydını alın.
- Parasal uyuşmazlıkta güncel tüketici hakem heyeti sınırını kontrol edin.
Resmî kaynaklar
Mevzuat Bilgi Sistemi – SHY‑YOLCU güncel metni
Resmî Gazete – 10.12.2024 SHY‑YOLCU Değişikliği
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü – Yolcu Hakları Başvurusu
Sık Sorulan Sorular
Uçuş 3 saat gecikirse tazminat var mı?
2024 değişikliği sonrası teknik ve operasyonel nedenlerle son varış noktasına üç saat veya daha fazla gecikmede SHY‑YOLCU m.8 tazminatı uygulanır.
İç hat gecikme tazminatı kaç Avro?
Yönetmelikte iç hatlar için 100 Avro karşılığı Türk lirası tazminat öngörülür.
Dış hat tazminatı ne kadar?
Mesafeye göre 250, 400 veya 600 Avro karşılığı Türk lirası uygulanır.
Hava şartlarında tazminat alınır mı?
Gerçek olağanüstü koşul varsa sabit tazminat doğmayabilir; ancak bakım/hizmet ve güzergâh hakları ayrıca uygulanır.
Teknik arıza olağanüstü hâl midir?
Her teknik arıza olağanüstü değildir; 2024 değişikliği taşıyıcının teknik/operasyonel nedenli üç saat üzeri gecikmesini tazminat kapsamına alır.
Otel masrafını kendim ödedim; isteyebilir miyim?
Taşıyıcının sağlamakla yükümlü olduğu makul konaklama/transfer hizmetini vermediği durumda belgeli gerekli gider talep edilebilir.
Bağlantılı uçuşu kaçırdım; hangi saat esas?
Tek rezervasyonlu bağlantılı uçuşlarda son varış noktasındaki gecikme önemlidir.
Önce SHGM’ye mi başvurmalıyım?
Önce hava yolu işletmesine yazılı başvuru yapılması; sonuç alınamazsa SHGM kanalının kullanılması uygundur.
Tüketici hakem heyetine başvurabilir miyim?
Uyuşmazlık tüketici işlemi niteliğindeyse ve tutar başvuru yılındaki parasal sınır içindeyse başvurulabilir.
Yurt dışındayken avukatla takip yapılabilir mi?
Evet. Uygun vekâletnameyle tüketici ve alacak başvuruları Türkiye’de avukat aracılığıyla takip edilebilir.
Türkiye geneli dosya takibi
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin/Akdeniz’dedir. Uçuş gecikme/iptal dosyasında rezervasyon ve uçuş kayıtları, gerçek varış zamanı, gecikme nedeni, hava yolu başvurusu, gider faturaları ve SHGM/tüketici başvuru belgeleri birlikte incelenir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
